Wszystkie sztuki walki

Pełny katalog sztuk walki i stylów

Razem z głównymi stylami549 wyników

Abir (hebrajska sztuka walki)

Tradycyjny izraelski system walki odwołujący się do starodawnych hebrajskich technik plemiennych.

Izrael

Adimurai

Tamilska sztuka uderzeń gołą ręką z regionu Kanyakumari; jedyny styl uczący również tajnych punktów varma.

Indie

Aikibudo

Francuska gałąź aiki-jujutsu stworzona przez Alaina Floqueta, łącząca Yoseikan, Daitō-ryū i szermierkę Katori Shintō-ryū, bez rywalizacji.

Francja

Aikido

Japońska sztuka rzutów i dźwigni bez rywalizacji sportowej; energia ataku jest przekierowywana, a nie zatrzymywana.

Japonia

Alysz (kirgiskie zapasy pasowe)

Kirgiskie zapasy pasowe. Chwytu za pas nie wolno puścić, więc odpada gra o chwyt i zostaje sama mechanika rzutu oraz równowaga.

Kirgistan

Arahata-ryu Bojutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w walce ciężkim drewnianym kijem.

Japonia

Araki-ryu Torite Kogusoku

Japońska stara szkoła nastawiona na zatrzymanie i walkę w lekkiej zbroi. Nie chodzi o piękno ruchu, lecz o obezwładnienie i odprowadzenie.

Japonia

Armijska walka wręcz (ARB)

Rosyjski wojskowy sport walki wywodzący się z wojsk powietrznodesantowych. Dopuszcza ciosy, rzuty, dźwignie i dobijanie leżącego.

Rosja

Armizare (szkoła Fiore dei Liberi)

Sztuka walki mistrza Fiore dei Liberi, udokumentowana rękopisem z 1409 roku. Obejmuje zapasy, sztylet, miecz, topór i walkę konną.

Włochy

Arnis

Filipińska sztuka walki bronią — rattanowym kijem, nożem i bronią improwizowaną; naukę zaczyna się od broni, nie od pustych rąk.

Filipiny

Asayama Ichiden-ryu

Japońska całościowa stara szkoła z przełomu XVI i XVII wieku. Najlepiej zachowała się część bez broni; nazwę nosi dziś kilka osobnych linii.

Japonia

Ashihara

Karate pełnego kontaktu założone w 1980 roku przez Hideyukiego Ashiharę. Zamiast wymiany ciosów obchodzi atak i uderza z boku lub od tyłu — taktyka zwana sabaki.

Japonia

Atarashii naginata (nowoczesna naginata)

Nowoczesna sportowa naginata z 1955 roku; inaczej niż w kendo trafia się także goleń, a większość ćwiczących to kobiety.

Japonia

Baguazhang

Wewnętrzny styl chiński oparty na chodzeniu po okręgu i technice otwartej dłoni; jego ciężar leży w unikach. Założył go Dong Haichuan w XIX wieku.

Chiny

Baguazhang styl Cheng

Najbardziej rozpowszechniona gałąź baguazhangu; Cheng Tinghua wniósł do niej chwyty i rzuty z zapasów shuai jiao.

Chiny

Baguazhang styl Gao

Gałąź baguazhangu podzielona na kolistą pracę xiantian i sześćdziesiąt cztery prostoliniowe dłonie houtian.

Chiny

Baguazhang styl Liang

Linia baguazhangu po najmłodszym uczniu Dong Haichuana; osiem dłoni matek i wyjątkowo szeroki repertuar broni.

Chiny

Baguazhang styl Yin

Najstarsza rodowa gałąź bagua, od pierwszego ucznia Dong Haichuana. Poznaje się ją po dłoni siekiery: krótkim, przenikliwym trafieniu krawędzią.

Chiny

Baihequan (biały żuraw)

Południowochiński styl z Fujianu, tradycyjnie przypisywany kobiecie, Fang Qiniang. Przez naha-te stoi u korzeni okinawskiego karate, zwłaszcza goju-ryu.

Chiny

Baji Zhandao

Nowoczesny chiński system z 2007 roku łączący bajiquan z innymi stylami. Ćwiczy się bez broni i z bronią, od sztyletu po włócznię.

Chiny

Bajiquan

Północnochiński styl z Hebei, zbudowany na jednej myśli: wejść do środka. Miażdżące ciosy z bliska, uderzenie całym ciałem oraz praca łokciem i barkiem.

Chiny

Bajiquan styl Huo

Gałąź bajiquanu po Huo Diange, osobistym ochroniarzu ostatniego cesarza Chin. Oparta na tupnięciu, łokciu i barku z bliska.

Chiny

Bajutsu

Konna sztuka wojenna samurajów: walka z siodła, pielęgnacja zwierzęcia i sprzętu, po 1600 roku coraz bardziej ceremonialna.

Japonia

Bak Mei Kung Fu

Południowochiński styl krótkiej, wybuchowej siły o twardym i zwartym wyrazie. Tradycja łączy go z mnichem taoistycznym; udokumentowana linia zaczyna się w XX wieku.

Chiny

Bak sil lum (północny Shaolin)

Zbiorcza nazwa północnochińskich stylów tradycji szaolińskiej. Walczy na dalszym dystansie, z głębokimi postawami i bogatym zestawem kopnięć.

Chiny

Bakom (Vacon)

Peruwiański system samoobrony z Limy, złożony na początku lat osiemdziesiątych przez Roberta Pucha Bezadę. Wyrósł z walki ulicznej.

Peru

Bakti Negara (Silat balijski)

Najszerzej uprawiana sztuka walki Bali, ustanowiona w 1955 roku przez czterech weteranów walki o niepodległość. Opiera się na filozofii Tri Hita Karana.

Indonezja

Balintawak

Filipiński styl z jednym kijem z 1952 roku. Nie ma form: od pierwszej lekcji ćwiczy się w parze, by powstał odruch, a nie wyuczona odpowiedź.

Filipiny

Bandesh (indyjskie rozbrajanie i dźwignie)

Starodawna indyjska dyscyplina bez broni, nastawiona na rozbrojenie uzbrojonego napastnika bez ranienia go.

Indie

Bando

Birmański system walki bez broni, który zaczyna od ustąpienia i odpowiada dopiero, gdy atak się wyczerpie. Podzielony według około dwunastu zwierząt.

Mjanma (Birma)

Banshay (Birmańska walka bronią)

Birmańska sztuka walki z bronią, zbrojna gałąź thaing. Miecz dha, kij i włócznia; formy z klingą w pochwie, otwierane tańcem wojennym z jednym lub dwoma mieczami.

Mjanma (Birma)

Baoding Shuai Jiao (Kuai Jiao)

Baodingska gałąź chińskiego zapasu w kurtce, zwana kuai jiao, czyli szybki zapas. Rzut ma nadejść, zanim przeciwnik zdąży się osadzić.

Chiny

Baok chambab (kambodżańskie zapasy tradycyjne)

Kambodżańskie zapasy tradycyjne w trzech rundach, z tańcem powitalnym i bębnami; poświadczone w Angkorze.

Kambodża

Bartitsu

Brytyjski system samoobrony złożony w Londynie około 1898 roku przez Edwarda Bartona-Wrighta z jujutsu, boksu, savate i walki kijem. Jedna z pierwszych sztuk mieszanych.

Wielka Brytania

Bataireacht (irlandzka walka kijem)

Zbiorcza tradycyjna irlandzka sztuka walki sękatym kijem z tarniny shillelagh.

Irlandia

Bâton de Combat

Francuska walka długim kijem oburącz o długości 140 cm z dziewięcioma skodyfikowanymi ciosami; sportowy bliźniak canne de combat.

Francja

Bâton de Joinville

Historyczny francuski wojskowy system walki oburęcznym drewnianym kijem z XIX wieku.

Francja

Batuque

Wygasła gra z Bahii o jednym celu: przewrócić przeciwnika biodrem, udem lub stopą. Poprzedniczka capoeiry.

Brazylia

Beach Sambo

Dynamiczna międzynarodowa odmiana sportowa sambo rozgrywana na piasku.

Rosja

Beijing Shuai Jiao

Pekińska gałąź chińskiego zapasu w kurtce. Wysokie rzuty przez plecy i podcięcia, technicznie nawiązuje do mandżurskiego buku gwardii cesarskiej.

Chiny

Bojowy hopak

Ukraińska sztuka złożona w 1985 roku przez Wołodymyra Pyłata z ludowej walki na pięści, zapasów, szabli kozackiej i tańców wojennych.

Ukraina

Bojuka

Amerykański taktyczny system samoobrony pomyślany dla przetrwania na ulicy i dla służb policyjnych.

Stany Zjednoczone

Bokator

Kambodżański system walki szerszy niż ringowe kun khmer: obejmuje walkę w parterze, dźwignie, rzuty i broń — krótkie kije, bambusowy kij i chustę krama.

Kambodża

Bokh

Mongolskie zapasy narodowe i jedna z trzech męskich gier święta Naadam. Turniej odbywa się pod gołym niebem na trawie, z udziałem setek zawodników naraz.

Mongolia

Boks

Walka wyłącznie pięściami w rękawicach, w kategoriach wagowych i rundach — najstarszy skodyfikowany sport walki.

Wielka Brytania

Boks modliszki

Północnochiński styl z Shandongu naśladujący polowanie modliszki. Znakiem rozpoznawczym jest dłoń w kształcie haka; modliszka południowa to inna linia.

Chiny

Boks olimpijski

Amatorska, sportowa postać boksu, w programie olimpijskim od 1904 roku. Krótsze walki, ochraniacze i inna punktacja niż w boksie zawodowym.

Wielka Brytania

Boks tajski

Boks tajski, sztuka ośmiu kończyn — pięści, łokcie, kolana i piszczele, uzupełnione walką w klinczu. Na ring przeszedł na początku XX wieku.

Tajlandia

Boks zawodowy

Zawodowy obieg boksu: dłuższe walki, bez kasku i z tytułami czterech głównych organizacji. Od amatorskiego różni się taktyką, nie techniką.

Stany Zjednoczone

Bractwo Świętego Marka (Marxbrüder)

Niemiecki cech szermierczy, który od 1487 roku dzierżył z przywileju cesarskiego monopol na tytuł mistrza długiego miecza. Siedzibą był Frankfurt.

Niemcy

Brazylijskie jiu-jitsu

Brazylijska sztuka walki w parterze oparta na dźwigniach i duszeniach; pozwala kontrolować silniejszego przeciwnika techniką.

Brazylia

Buhurt (Walka w pełnej zbroi)

Nowoczesny sport pełnokontaktowy w stalowej zbroi. To nie rekonstrukcja techniki, lecz zawody: wygrywa drużyna, której zostaną stojący ludzie.

Ukraina

Bujinkan Budo Taijutsu

Szkoła prowadzona od lat siedemdziesiątych przez Masaakiego Hatsumiego, łącząca dziewięć tradycyjnych linii. Podstawa źródłowa ich części ninja jest sporna.

Japonia

Buriacki böch

Tradycyjny styl zapaśniczy ludu Buriatów na Syberii, w okolicy jeziora Bajkał.

Rosja

Buza

Rosyjska ludowa sztuka walki z Nowogrodu, gdzie taniec i rytm są nierozłączne z technika. Odrodzona w latach dziewięćdziesiątych.

Rosja

Byakuren Kaikan

Japońska szkoła pełnego kontaktu, która mimo zasad zawodów zapożyczonych z Kyokushin nie wywodzi się z Kyokushin, lecz z Shorinji Kempo.

Japonia

Cabales Serrada Escrima

Filipiński system eskrimy wprowadzony w USA, wyspecjalizowany w walce jednym kijem w zwarciu.

Filipiny

Cailifoquan

Południowochiński styl założony w 1836 roku przez Chan Heunga. Łączy niskie postawy i mocne ramiona południa z długimi zamachowymi ciosami i obrotami północy.

Chiny

Canne de combat

Francuska szermierka laską spacerową. Wyrosła z paryskiej samoobrony XIX wieku; do dzisiejszej postaci sportowej przeniósł ją Maurice Sarry w latach siedemdziesiątych.

Francja

Capoeira

Brazylijska sztuka walki połączona z tańcem i muzyką; ćwiczy się w kręgu zwanym rodą, przy akompaniamencie berimbau.

Brazylia

Capoeira Angola

Starsza i wolniejsza gałąź brazylijskiej capoeiry. Gra się nisko przy ziemi, a tempo nadaje berimbau; jako szkołę uporządkował ją Mestre Pastinha.

Brazylia

Capoeira Miudinho

Sposób gry w capoeirę wprowadzony przez Mestre Suassunę w latach dziewięćdziesiątych. Gra się blisko, nisko i krótkimi, precyzyjnymi ruchami.

Brazylia

Capoeira Regional

Styl capoeiry stworzony przez Mestre Bimbę w Salvadorze i nauczany od 1932 roku w pierwszej oficjalnie uznanej szkole.

Brazylia

Changquan (tradycyjna długa pięść)

Rodzina stylów północnochińskich o długim zasięgu, wysokich kopnięciach i głębokich postawach — nie jeden styl. Wersja zawodnicza pochodzi z lat pięćdziesiątych.

Chiny

Chaquan (pięść rodziny Cha)

Styl długiej pięści z prowincji Shandong, związany z chińskimi muzułmanami. Duży zasięg, akrobatyka i dziesięć serii kopnięć tantui jako baza siły.

Chiny

Chausson

Marsylska gra nogami z XVIII i XIX wieku; wysokie kopnięcia z podparciem ręką i policzki zamiast ciosów pięścią.

Francja

Cheibi Gad-Ga

Manipurski sport z kijem owiniętym skórą i okrągłą tarczą, wywodzący się z walki mieczem i tarczą. Wygrywa, kto zdobędzie więcej trafień.

Indie

Chen Taijiquan

Najstarsza udokumentowana gałąź tai chi, z której wywodzą się wszystkie style rodowe. Przeplata odcinki wolne z wyładowaniami fajin, ma tupnięcia i skoki.

Chiny

Chidaoba

Tradycyjne gruzińskie zapasy narodowe w stroju czocha, przy akompaniamencie muzyki.

Gruzja

Chitō-ryū

Japońskie karate z 1946 roku. Jego założyciel był lekarzem i tak przebudował postawy, by nie obciążały kolan. Katą centralną jest seisan.

Japonia

Chokushin Kage-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu, która zasłynęła długim bambusowym mieczem shinai.

Japonia

Chokushin-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu ucząca zapasów, duszeń i dźwigni na bark.

Japonia

Chokushin-ryu Naginatajutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w walce sieczną naginatą.

Japonia

Choy Gar

Jeden z pięciu stylów rodzinnych południowych Chin. Łączy szczura i węża: krótkie kroki, niskie postawy i szybkie ciosy proste.

Chiny

Chuka Gar

Rzadka południowochińska gałąź modliszki południowej, nastawiona na niszczącą walkę w zwarciu.

Chiny

Chun Kuk Do

Amerykański system hybrydowy stworzony przez słynnego aktora i zawodnika Chucka Norrisa.

Stany Zjednoczone

Chuojiao (Kłująca stopa)

Styl z północnych Chin oparty na kopnięciach zadawanych z bliska. Udokumentowana linia zaczyna się w Hebei w XIX wieku, starszy rodowód jest legendą.

Chiny

Ciucckju (tradycyjne zapasy korsykańskie)

Tradycyjny ludowy sport zapaśniczy górskich pasterzy z wyspy Korsyka.

Francja

Civilian Krav Maga

Cywilna postać izraelskiej samoobrony, dostosowana przez Imiego Lichtenfelda do zwykłych ludzi po odejściu z wojska. Własne stowarzyszenie ma od 1978 roku.

Izrael

Collar and elbow (zapasy irlandzkie)

Irlandzkie zapasy ze stałym chwytem za kołnierz i łokieć, którego nie wolno puścić. Ograniczenie odbiera przewagę cięższemu; decydują nogi i wyczucie czasu.

Irlandia

Combato (kanadyjski system walki)

Kanadyjski system walki wręcz z początku XX wieku. Opiera się na dźwigniach, nie na sile; po wojnie autor złagodził go w policyjne Defendo.

Kanada

Commando Krav Maga

Kanadyjska odnoga izraelskiej samoobrony prowadzona przez Moniego Aizika. Opiera się bardziej na judo i jujutsu niż główny nurt krav magi.

Izrael

Coreeda (zapasy aborygeńskie)

Tradycyjne australijskie zapasy aborygeńskie łączące taniec kangura z obaleniami.

Australia

Cossack Spas

Tradycyjny ukraiński system przetrwania i walki Kozaków zaporoskich.

Ukraina

Cotswold Shin Kicking

Angielska dyscyplina ludowa z Cotswold Olimpick Games założonych w 1612 roku. Przeciwnicy trzymają się za ramiona, kopie się tylko w piszczel, a ochroną jest słoma.

Wielka Brytania

Cumberland and Westmorland

Angielskie zapasy ludowe z Kumbrii. Chwyt trzyma się od początku do końca, więc odpada walka o chwyt, a rozstrzygają biodra i równowaga.

Wielka Brytania

Cuong Nhu

Syntetyczna sztuka walki łącząca wietnamski vovinam z karate shotokan, judo i wing chun.

Wietnam

Daitō-ryū

Szkoła, z której wyrosło aikido. Ród Takeda wywodzi ją z XI wieku, ale jako sztukę publiczną ustanowił ją dowodnie dopiero Takeda Sokaku w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku.

Japonia

Dambe

Pięściarstwo ludu Hausa z północnej Nigerii. Jedna ręka jest owinięta i uderza, druga zasłania; runda kończy się, gdy jeden z zawodników upadnie.

Nigeria

Defendo

Skandynawski system samoobrony założony przez Jyrkiego Saario w 2005 roku: proste rozwiązania z naturalnych reakcji, cztery programy.

Finlandia

Defendu

System walki wręcz, który w latach dwudziestych ułożył William Fairbairn dla policji w Szanghaju. To nie szkoła z formami, lecz szkolenie na kilka tygodni.

Wielka Brytania

Destreza Vulgar

Starsza, sprawdzona w praktyce iberyjska tradycja szermiercza oparta na gotowych tretas, uznana przez teoretyków verdadera destreza za nienaukową.

Hiszpania

Ditangquan (pięść padająca na ziemię)

Północnochiński styl, który świadomie idzie na ziemię i stamtąd walczy. Pad jest techniką, nie końcem, a przeciwnik ze stójki nie ma odpowiedzi.

Chiny

Doce Pares

Filipiński system eskrimy założony w Cebu w 1932 roku przez dwunastu mistrzów. Pracuje na trzech dystansach i ma własne przepisy zawodów.

Filipiny

Dog Brothers Martial Arts (DBMA)

Amerykański system zrodzony z pełnokontaktowej walki kijem: minimalna ochrona, filipińskie Kali i brazylijskie jiu-jitsu sprawdzane w realnej walce.

Stany Zjednoczone

Donga (afrykańska walka na kije)

Obrzędowy pojedynek na długi kij u ludów Suri i Mursi w etiopskiej dolinie Omo. Odbywa się po żniwach i rozstrzyga o pozycji młodych mężczyzn.

Etiopia

Duanquan (krótka pięść)

Północnochiński tradycyjny styl kung-fu wyspecjalizowany wyłącznie w błyskawicznej walce w zwarciu.

Chiny

Dumog (filipińskie zapasy)

Zapaśnicza warstwa sztuk filipińskich. Walczy się na stojąco: system zakłada broń i wielu przeciwników, gdzie pójście na ziemię jest błędem.

Filipiny

Dutch Kickboxing

Holenderska szkoła kickboxingu sportowego zrodzona ze spotkania karate kyokushin i kickboxingu japońskiego. Opiera się na seriach rąk kończonych kopnięciem.

Holandia

Emeiquan (kung-fu z góry Emei)

Grupa stylów walki z Syczuanu powołujących się na świętą górę Emei; nie udokumentowano jednolitej szkoły historycznej.

Chiny

Engolo (taniec walki zebry)

Akrobatyczna gra bojowa pasterzy z południowej Angoli, z kopnięciami z podporu na rękach. Związek z capoeirą jest sporny, nie udokumentowany.

Angola

Enshin

Japońskie karate pełnokontaktowe założone w 1988 roku. Opiera się na sabaki, odchyleniu ataku i przejściu za plecy przeciwnika, oraz na turnieju Sabaki Challenge.

Japonia

Esgrima criolla (Gauczowska walka na noże)

Gauczowska walka na noże z Argentyny i Urugwaju. Celem pojedynku nie było zabić, lecz naznaczyć rywala blizną na twarzy.

Argentyna

Evala (zapasy w Togo)

Tradycyjny rytuał zapaśniczy inicjacji młodych mężczyzn w Togo.

Togo

Fanziquan (Pięść przewrotna)

Styl z północnych Chin wymieniony już przez generała Qi Jiguanga w XVI wieku. Opiera się na gęstości parzystych uderzeń, nie na sile jednego ciosu.

Chiny

Fu jow pai (tygrysi pazur)

Południowochiński styl oparty na chwytaniu i rozrywaniu dłonią w kształcie tygrysiego pazura. W 1957 roku stał się jedną z pierwszych sztuk chińskich nauczanych publicznie w USA.

Chiny

Fudo-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na bezkompromisowej szermierce i mocnej postawie.

Japonia

Fut gar (szkoła rodzinna Fut)

Południowochiński styl z Guangdongu, który zamiast pięści opiera się na otwartej dłoni. Postawy są wyższe i ruchliwsze niż w innych szkołach południa.

Chiny

Gatka

Sztuka walki sikhijskiego Pendżabu, nazwana od drewnianego kija ze skórzanym uchwytem. Należy do tradycji chalsy, bractwa założonego w XVII wieku.

Indie

Genbukan Ninpo Bugei

Organizacja założona w 1984 roku przez Shoto Tanemurę po rozstaniu z Bujinkanem. Kładzie nacisk na przepisane kata i udokumentowane egzaminy; linie mają tego samego nauczyciela.

Japonia

Gensei-ryu

Karate Seikena Shukumine z 1950 roku. Powstało z zarzutu, że karate porusza się tylko w płaszczyźnie — stąd obroty, obniżenia i wyskoki.

Japonia

Glima

Islandzkie zapasy na skórzanych chwytach i sport narodowy. Walczy się wyprostowanym i w ciągłym obrocie; rzut zdobywa się wyczuciem, nie siłą.

Islandia

Gōjū-ryū

Okinawski styl łączący elementy twarde i miękkie; jego znakiem rozpoznawczym jest oddechowa kata Sanchin. Nazwę nadał mu Chojun Miyagi w 1933 roku.

Japonia

GongKwon Yusul

Koreański system hybrydowy z 1996 roku. Łączy uderzenia, rzuty i walkę w parterze w jeden wolny sparing, a nie w osobne przedmioty.

Korea Południowa

Goreş (turkmeńskie zapasy pasowe)

Tradycyjne turkmeńskie zapasy pasowe rozgrywane w strojach narodowych na trawie.

Turkmenistan

Gouren

Bretońskie zapasy w stójce w płóciennej bluzie roched. Wygrywa natychmiast ten, po którego rzucie przeciwnik padnie na obie łopatki; walkę poprzedza przysięga ar chal.

Francja

Gracie Jiu-Jitsu

Rodzinna gałąź brazylijskiego jiu-jitsu prowadzona przez rodzinę Gracie. Kładzie nacisk na samoobronę i przetrwanie z dołu, nie tylko na walkę sportową.

Brazylia

Gukgung (koreańskie łucznictwo tradycyjne)

Koreańskie łucznictwo narodowe z rogowym łukiem gakgung. Strzela się na 145 metrów — ponad dwukrotność dystansu olimpijskiego.

Korea Południowa

Gulesh

Tradycyjne azerbejdżańskie zapasy ludowe przy akompaniamencie bębnów i tańca ludowego.

Azerbejdżan

Gulesz kurdyjski

Tradycyjne narodowe zapasy Kurdów w pasie i stroju, rozgrywane podczas wiosennego święta Newroz.

Irak

Guruli Biki (gruzińska walka na pięści)

Tradycyjna pełnokontaktowa walka na pięści z gruzińskiego regionu Guria.

Gruzja

Gyokko-ryu Kosshijutsu

Jedna z dziewięciu szkół nowoczesnego ninjutsu. Nie trafia siłą, lecz w przyczepy mięśni, punkty nerwowe i stawy — ból zastępuje siłę.

Japonia

Haidong Gumdo (Koreańska szermierka)

Koreańska sztuka walki mieczem rozpowszechniona od lat osiemdziesiątych. Ćwiczy się formy i próby cięcia; pochodzenie z królestwa Goguryeo odrzucili historycy i sąd.

Korea Południowa

Hakka kuen (Style Hakka)

Zbiorcza nazwa południowych stylów ludu Hakka. Łączy je bliski dystans, praca przedramion i siła wydobywana z opadania, a nie z zamachu.

Chiny

Hakko-ryu Jujutsu

Japońskie jujutsu z 1941 roku bez uderzeń i kopnięć. Całą treść stanowi praca na stawach najmniejszą możliwą siłą — stawu nie wolno złamać.

Japonia

Han Mu Do

Nowoczesna koreańska kompleksowa sztuka walki łącząca hapkido, taekwondo i yudo.

Korea Południowa

Hankido

Koreańska wewnętrzna gałąź hapkido stworzona przez Myunga Jae-nama: koło, płynięcie i serce, z dwunastoma technikami podstawowymi.

Korea Południowa

Hapkido

Koreańska sztuka łącząca dźwignie i rzuty z rozbudowanym repertuarem kopnięć; nastawiona na samoobronę, nie na zawody.

Korea Południowa

Harimau Silat

Tygrysi silat Minangkabau z zachodniej Sumatry: walka z niskich postaw i z ziemi, z zakrzywionym nożem karambit.

Indonezja

Heki-ryū

Rodzina gałęzi japońskiego łucznictwa wojskowego, z której wywodzi się większość dzisiejszego kyudo. Związek z Heki Danjō jest tradycyjny, nie poświadczony.

Japonia

HEMA

Współczesny ruch rekonstruujący europejskie sztuki walki na podstawie zachowanych rękopisów i drukowanych podręczników.

Niemcy

Higo Ko-ryu Naginatajutsu

Klasyczna szkoła naginaty z lenna Higo; drzewce i głownia mierzą po około cztery stopy, proporcja już w XVI wieku archaiczna.

Japonia

Hikita Kage-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu znana z płynnej szermierki i zwodniczych wypadów.

Japonia

Hojojutsu (Sztuka wiązania)

Japońska sztuka krępowania więźnia sznurem, część szkolenia urzędników i policji w okresie Edo. Nie ma zawodów ani walki sparingowej.

Japonia

Hokushin Ittō-ryū

Szkoła szermierki, która skróciła stopnie z ośmiu do trzech i otworzyła naukę uboższym. W latach 1853–1867 należała do trzech największych w Japonii.

Japonia

Hontai Yoshin-ryu Jujutsu

Japońska stara szkoła jujutsu z XVII wieku, zachowana bez przerwy. Ćwiczy też z klęku i z siadu — z pozycji zwykłych w japońskim domu.

Japonia

Hou quan (małpia pięść)

Grupa chińskich stylów małpy z pięcioma typami małpy; najlepiej udokumentowana gałąź Da Sheng Men powstała około 1911.

Chiny

Hozoin-ryu Sojutsu

Japońska szkoła walki włócznią z Nary. Jej włócznia ma krzyżowy grot z dwoma bocznymi ostrzami, więc nie tylko kłuje, ale też zaczepia i tnie.

Japonia

Hozoin-ryu Takada-ha Sojutsu

Znacząca samurajska gałąź szkoły Hozoin-ryu wyspecjalizowana w walce włócznią z półksiężycowym ostrzem.

Japonia

Hryggspenna Glima

Surowa tradycyjna islandzka odmiana glimy z oburęcznym chwytem za tułów i plecy.

Islandia

Huaquan (pięść rozkwitu)

Północnochiński styl długiej pięści oparty na trzech cechach: duchu, oddechu i wewnętrznej sile. Dziś filar sportowego changquanu.

Chiny

Huka-Huka

Zapasy górnego Xingu prowadzone z klęku. Ich ramami jest pogrzebowe święto kuarup, gdzie mierzą się nie tylko jednostki, ale i wioski.

Brazylia

Hung Gar

Jeden z pięciu wielkich stylów rodowych południowochińskiego kung-fu, znany z niskiej postawy jeźdźca. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku u rodu Wong.

Chiny

Hung Sing Choy Li Fut

Bojowa gałąź choy li fut, założona w Foshan w 1851 roku przez Jeong Yima. Szkoliła powstańców tajpingów i stawia na nieprzerwane serie ciosów.

Chiny

Hwarangdo

Koreański system z lat sześćdziesiątych o czterech obszarach: technika, praca wewnętrzna, broń i leczenie. Linia hwarangów to tradycja, nie historia.

Korea Południowa

Iaidō

Japońska sztuka dobywania miecza, ćwiczona samodzielnie. Wszystko opiera się na jednym płynnym ruchu od pochwy przez cięcie i z powrotem do pochwy.

Japonia

Inayan Eskrima

Filipiński system eskrimy opracowany przez Mike'a Inaya, skupiony na trzech dystansach.

Filipiny

Inbuan (zapasy z Mizoramu)

Zapasy Mizo z Mizoramu, w których nie wolno zginać kolan; wygrywa ten, kto uniesie rywala całkiem nad ziemię.

Indie

International Taekwon-Do Federation

Starsza z dwóch głównych gałęzi taekwondo, założona w 1966 roku przez generała Choi Hong-hi. Ma własne układy — dwadzieścia cztery tul — i więcej techniki rąk.

Korea Południowa

Irlandzki boks na gołe pięści

Irlandzka tradycja walki gołymi pięściami, udokumentowana w dziewiętnastowiecznym prize ringu i wciąż żywa jako niezorganizowany zwyczaj Travellerów.

Irlandia

Isshin-ryu Karate

Okinawski styl założony w 1956 roku przez Tatsuo Shimabuku. Poznaje się go po pionowej pięści z kciukiem na wierzchu i blokach prowadzonych mięśniem, nie kością.

Japonia

Isshin-ryu Kusarigamajutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w walce sierpem na łańcuchu kusarigama.

Japonia

Istunka (somalijska walka na kije)

Somalijskie święto walki na kije w Afgooye. Nie walczą jednostki w drabince, lecz mieszkańcy obu brzegów rzeki przeciw sobie.

Somalia

Iwama Ryu

Linia aikido z Iwamy prowadzona przez Morihiro Saito. Ćwiczy technikę bez broni razem z mieczem i kijem jako jedną całość.

Japonia

Jeet Kune Do

System Bruce'a Lee z końca lat sześćdziesiątych, odrzucający zamknięte style. Wyszedł z wing chun, lecz uznał, że każdy sztywny system jest ograniczeniem.

Stany Zjednoczone

Jigen-ryū

Szkoła szermierki z Satsumy oparta na jednej myśli: pierwsze cięcie musi wystarczyć. Drugiego, wedle jej nauki, nawet się nie rozważa.

Japonia

Jikishin Kage-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu słynąca z ciężkiego drewnianego miecza suburitō i kontroli oddechu.

Japonia

Jikishin-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu, która historycznie pierwsza użyła pojęcia judo.

Japonia

Jikishinkage-ryū Naginatajutsu

Druga z dwóch klasycznych szkół naginaty. Stworzyli ją w latach 60. XIX wieku małżonkowie Satake; z niej i z Tendō-ryū wywodzi się nowoczesna naginata.

Japonia

Jittejutsu (Walka jitte)

Japońska sztuka walki krótkim żelaznym prętem jitte, którym strażnicy okresu Edo chwytali klingę miecza i obezwładniali uzbrojonego człowieka, nie zabijając go.

Japonia

Jōdō

Japońska sztuka krótkiego kija przeciw mieczowi. Nowoczesne seitei jodo ma dwanaście kata, ułożonych przez Shimizu Takajiego dla ZNKR w 1968 roku.

Japonia

Jōdō (nowoczesna droga kija)

Nowoczesna postać walki kijem przeciw mieczowi: dwanaście ujednoliconych kata pod Wszechjapońską Federacją Kendo, obok których studiuje się koryū.

Japonia

Jogo do pau (portugalska walka kijem)

Portugalska sztuka walki długim kijem z północy kraju; jej znakiem szczególnym jest walka jednego przeciw kilku.

Portugalia

Jow Ga Kuen (Pięść rodziny Zhou)

Rodzinny styl z południowych Chin założony przez Jow Lunga. Łączy siłę hung ga z pracą nóg choy gar i zasięgiem północnego Shaolinu.

Chiny

Judo

Japońska sztuka rzutów i chwytów, olimpijska od 1964 roku; jej ideą jest wykorzystanie siły przeciwnika zamiast własnej.

Japonia

Juego de Mani

Kubański taniec bojowy pochodzenia afrykańskiego z plantacji trzciny. Dziś utrzymują go głównie zespoły folklorystyczne, a nie kluby walki.

Kuba

Juego del Garrote

Wenezuelska sztuka walki kijem ze stanu Lara, związana ze świętem Tamunangue i tradycją garroteros.

Wenezuela

Juego del palo (Kanaryjska walka na kije)

Kanaryjska walka na kije wywodząca się z tradycji Guanczów. Ciosy zadaje się z kontrolą, a nie z pełną siłą: rozstrzyga precyzja, nie trafienie.

Hiszpania

Jukendo (walka bagnetem)

Japońska sztuka walki bagnetem; ćwiczy się drewnianym karabinem mokuju, celując w serce, gardło i lewy bok.

Japonia

Jundokan Goju-ryu

Okinawskie dojo Goju-ryu otwarte w Naha przez Ei'ichiego Miyazato, bezpośredniego ucznia Miyagiego, przekazujące kata bez sportowych uproszczeń.

Japonia

K-1

Japoński format kickboxingu z 1993 roku, w którym przedstawiciele różnych stylów uderzeniowych spotykali się na wspólnych zasadach. Nie sztuka, lecz marka turnieju.

Japonia

Kaad Chuek (muay z owiniętymi dłońmi)

Postać muay, w której dłonie owija się konopnym sznurem zamiast rękawic. Poprzedza sportowe muay thai i przetrwała w pokazach oraz osobnych dywizjach.

Tajlandia

Kabaddi

Południowoazjatycki kontaktowy sport zespołowy: napastnik musi bez oddechu dotknąć rywali i wrócić za linię środkową.

Indie

Kabaroan Eskrima

Tradycyjna filipińska szkoła walki długim kijem rattanowym i mieczem z regionu Ilocos.

Filipiny

Kadochnikov Systema

Rosyjski system walki wręcz oparty na mechanice: dźwignia, środek ciężkości i przekazywanie pędu zamiast siły i szybkości.

Rosja

Kajukenbo

Pierwsza sztuka walki stworzona na ziemi amerykańskiej jako świadoma mieszanka pięciu szkół. Powstała w latach 1947–1949 na Hawajach, gdzie zeszło się pięciu mistrzów.

Stany Zjednoczone

Kalaripayattu Vadakkan

Północny krąg kalarippajattu. Ćwiczy się w kalari zagłębionej pod poziomem gruntu, z ajurwedą; broni uczy się przed walką gołymi rękami.

Indie

Kalarippayattu

Sztuka indyjskiej Kerali łącząca akrobatykę, pracę z bronią i naukę o punktach witalnych z ajurwedą. Brytyjczycy zakazali jej w 1804 roku; przetrwała w ukryciu.

Indie

Kalinda (Karaibska walka na kije)

Karaibska walka na kije pochodzenia afrykańskiego, zadomowiona na Trynidadzie. Towarzyszą jej bębny i śpiewak chantwell; z jej pieśni wyrosło calypso.

Trynidad i Tobago

Kapap

Starszy izraelski system walki wręcz, poprzednik krav magi. Powstał pod koniec lat trzydziestych w Haganie i Palmachu.

Izrael

Kapu Kuialua (Lua)

Tajemna starodawna hawajska sztuka walki skupiona na łamaniu kości i dźwigniach.

Stany Zjednoczone

Karakalpak Kuresi

Tradycyjne środkowoazjatyckie zapasy pasowe ludu Karakałpaków znad Jeziora Aralskiego.

Uzbekistan

Karakucak (turecka walka na trawie)

Turecka walka ludowa na trawie, drugi uznany styl obok walki w oliwie. Kluczowa różnica: nie wolno oliwić ani ciała, ani stroju zawodnika.

Turcja

Karate

Okinawska sztuka uderzeń, w XX wieku przekształcona w japońskie budo i dyscyplinę sportową. Opiera się na katach oraz technikach rąk i nóg.

Japonia

Kasagake

Japońskie łucznictwo konne skupione na technice, nie na obrzędzie. Wobec yabusame ma swobodniejsze tarcze, swobodniejszy strój i ciągłe strzelanie.

Japonia

Kashima Shinto-ryu

Japońska szkoła miecza wiązana z Tsukaharą Bokudenem. Jego najsłynniejsze zwycięstwo przyszło bez broni — zostawił rywala na wysepce i odpłynął.

Japonia

Kashima-shinryū

Japońska stara szkoła miecza od świątyni w Kashimie. Uczy nie zbioru technik, lecz zasad ruchu, z których techniki się wywodzą.

Japonia

Kasumi Shinto-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu słynąca ze zwodniczej „mglistej” szermierki i zasłon mieczem.

Japonia

Katar Combat (indyjska walka sztyletem)

Tradycyjna indyjska sztuka walki pchanym sztyletem katar z osłoną grzbietu dłoni.

Indie

Kattasamu (indyjska szermierka)

Tradycyjna uzbrojona sztuka walki ze stanu Andhra Pradesh, wyspecjalizowana w walce mieczem i tarczą.

Indie

Kawaishi Judo

Metoda nauczania judo dla Europy: techniki w numerowanych szeregach, stała kolejność. Stworzył ją Mikinosuke Kawaishi, przybyły do Paryża w 1935 roku.

Japonia

Kbach Kun Boran Khmer

Starodawna kompletna kambodżańska sztuka walki obejmująca formy, uderzenia, zapasy i broń.

Kambodża

Kendo

Japońska szermierka bambusowym mieczem w pełnej zbroi ochronnej; bezpośrednia kontynuacja sztuki miecza samurajów.

Japonia

Kene (tradycyjne zapasy Naga)

Tradycyjne ludowe zapasy pasowe plemienia Tenyimi z indyjskiego Nagalandu.

Indie

Kenpo Karate

Amerykański system Eda Parkera z lat pięćdziesiątych. Opiera się nie na jednym mocnym ciosie, lecz na szybkiej serii trafień rękami.

Stany Zjednoczone

Keysi Fighting Method (KFM)

Hiszpański system samoobrony na bliski dystans i przeciw przewadze liczebnej. Jego gardę „pensador” znają widzowie filmów o Batmanie.

Hiszpania

Khridoli (gruzińska sztuka walki)

Zbiorcza nazwa pięciu gruzińskich dziedzin walki, zrzeszanych od 1993 roku przez federację narodową. To nie jedna szkoła, lecz zestawienie tradycji.

Gruzja

Khuresh

Zapasy tuwińskie z Syberii. Przegrywa ten, kto dotknie ziemi powyżej kolana, a zapaśnik przed walką i po niej tańczy lot orła.

Rosja

Kick-boxing

Sport uderzeniowy łączący technikę rąk z boksu z kopnięciami. Powstał w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych równocześnie w Japonii i w USA.

Stany Zjednoczone

King Mui Choy Li Fut

Założycielska linia rodowa stylu choy li fut z wioski King Mui.

Chiny

Kinomichi

Droga energii, którą w Paryżu w 1979 roku stworzył bezpośredni uczeń Ueshiby, Masamichi Noro: wspólny ruch bez atakującego i broniącego się.

Francja

Kiripolu (tradycyjne zapasy lankijskie)

Zapasy lankijskie tworzące chwytową część angampory. Brytyjczycy zakazali sztuk walki na Cejlonie w 1817 roku, przez co wiele z tradycji przepadło.

Sri Lanka

Kito-ryu

Japońska szkoła jujutsu z wczesnego okresu Edo. Opiera się na rzutach i łamaniu równowagi; z niej Kano wywiódł koshiki no kata.

Japonia

Kokh

Ormiańskie zapasy tradycyjne, w których każdy pojedynek zaczyna taniec; ośmiominutowe walki, odmiany Lori i Szirak.

Armenia

Komagawa Kaishin-ryu

Japońska szkoła miecza z XVI wieku z linii shinkage-ryu; nauczać może tylko zwierzchnik, więc katy się nie zmieniają.

Japonia

Kombatan (Presas Arnis)

Filipiński system Ernesta Presasa łączący kij, miecz ze sztyletem, nóż i pustą rękę w jednym schemacie kątów.

Filipiny

Köräş (tatarskie zapasy pasowe)

Tradycyjne zapasy pasowe Republiki Tatarstanu i ludów tureckich Federacji Rosyjskiej.

Rosja

Koryū bujutsu (kobudō)

Zbiorcza nazwa japońskich szkół bojowych założonych przed 1868 rokiem. To nie styl, lecz granica między starymi szkołami a nowoczesnymi drogami jak judo czy kendo.

Japonia

Kosen Judo

Odgałęzienie judo określone przepisami, powstałe około 1914 roku w japońskich szkołach zawodowych. Bez ograniczeń w parterze ciężar przeszedł z rzutów na newazę.

Japonia

Koshiki Karatedo

Sportowa postać karate w zbroi ochronnej Super Safe. Pozwala na pełny kontakt łącznie z ciosami w głowę bez ryzyka walk bez ochraniaczy.

Japonia

Koto-ryu Koppojutsu

Japońska szkoła koppojutsu spośród dziewięciu tradycji Bujinkanu; krótkie uderzenia w kości i stawy oraz niskie kopnięcia.

Japonia

Krabi krabong

Tajska sztuka walki bronią, która w tradycji stoi przed walką bez broni. Najbardziej typowa jest para mieczy daab; trening odbywa się przy bębnach.

Tajlandia

Krav maga

Izraelski system samoobrony nastawiony na szybkie i proste reakcje w realnym zagrożeniu, a nie na zawody.

Izrael

Kudo

Japońska sztuka pełnokontaktowa z 1981 roku. Dopuszcza uderzenia w głowę dzięki kaskowi z osłoną, a do wagi dolicza wzrost zawodnika.

Japonia

Kuk Sool Won

Kompletny system tradycyjnych koreańskich sztuk walki łączący style plemienne, klasztorne i pałacowe.

Korea Południowa

Kukishin-ryu Bojutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w walce kijem rokaku bō.

Japonia

Kukishin-ryu Happo Bikenjutsu

Japońska szkoła całościowa z ośmioma działami broni. Nazwę nosi dziś kilka niezależnych linii, więc zawsze trzeba ustalić, o którą chodzi.

Japonia

Kukishinden-ryu Happo Bikenjutsu

Historyczna samurajska szkoła wyspecjalizowana w walce długim kijem bō, włócznią i mieczem.

Japonia

Kumdo

Koreańska postać szermierki bambusowym mieczem, w praktyce tożsama z kendo. Przyszła pod administracją japońską i usamodzielniła się pod koreańską nazwą po 1945 roku.

Korea Południowa

Kun khmer (pradal serey)

Kambodżański boks ringowy łokcia i kolana. Należy do tej samej rodziny co muay thai i lethwei; spór o wzajemne pochodzenie nie ma jednoznacznego rozstrzygnięcia.

Kambodża

Kung Fu

Zbiorcza nazwa setek chińskich tradycji bojowych. Nie ma założyciela: Bodhidharma to legenda rozpowszechniona dopiero od XX wieku.

Chiny

Kuntao (kuntau)

Zbiorcza nazwa chińskich sztuk walki w Indonezji i Malezji. To nie jeden styl; często łączy się z silatem w kuntao silat.

Indonezja

Kuntaw

Filipińska sztuka technik twardych i miękkich, sztuka narodowa od 1974 roku. Jej bronią jest kij arnis.

Filipiny

Kurama-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła szermierki koryū bujutsu z góry Kurama.

Japonia

Kurama-ryu Sojutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w walce długą włócznią yari.

Japonia

Kurash

Środkowoazjatyckie zapasy w kurtce, zadomowione w Uzbekistanie. Walczy się wyłącznie w stójce, bez dźwigni i duszeń; komendy sędziowskie pozostały po uzbecku.

Uzbekistan

Kuttu Varisai

Nieuzbrojony składnik starodawnego południowoindyjskiego systemu silambam, skupiony na uderzeniach i kopnięciach.

Indie

Kyokushin

Najtwardszy z wielkich stylów karate: walka na pełny kontakt bez ochraniaczy, ale bez ciosów pięścią w głowę. Założył go Masutatsu Oyama w 1964 roku.

Japonia

Kyokushin Budokai

Holenderska hybrydowa gałąź karate kyokushin łącząca pełnokontaktowe uderzenia z rzutami z judo.

Holandia

Kyūdō

Japońska droga łuku. Inaczej niż w łucznictwie sportowym ocenia się cały przebieg strzału; trafienie jest jego następstwem, a nie celem.

Japonia

Kyujutsu (Łucznictwo bojowe)

Zbiorcza nazwa przednowoczesnego japońskiego łucznictwa bojowego. Od kyudo różni je cel: trafienie w walce, a nie forma i wewnętrzna dyscyplina.

Japonia

Kyushin-ryu Jujutsu

Jūjutsu z połowy szesnastego wieku, znane z uderzeń w wrażliwe miejsca i technik cucenia. Odcisnęło ślad zarówno w judo, jak i w bartitsu.

Japonia

Kyusho Jitsu (punkty witalne)

Nowoczesna i tradycyjna sztuka trafiania w anatomicznie czułe punkty nerwowe ciała człowieka.

Japonia

La Verdadera Destreza

Hiszpańska szkoła szermierki rapierem, założona w 1582 roku przez Jerónima Sáncheza de Carranzę. Szermierz stoi wyprostowany i porusza się po wyobrażonym kole.

Hiszpania

Laamb (zapasy senegalskie)

Sport narodowy Senegalu w dwóch postaciach: czyste zapasy i zapasy z ciosami. Wygrywa ten, kto położy rywala na plecach, boku lub obu rękach.

Senegal

Ladja (Danmyé)

Taniec bojowy Martyniki, spokrewniony z capoeirą. Walczy się w kręgu przy bębnie; rytm rozstrzyga o tym, co w kręgu może się wydarzyć.

Martynika

Lameco Eskrima

Filipiński system walki kijem i nożem oparty na trzech dystansach: largo, medio i corto. Edgar Sulite stworzył go na bazie nauki u kilku mistrzów eskrimy.

Filipiny

Lathi Khela

Bengalska walka bambusowym kijem. Jej nosiciele nie byli sportowcami, lecz ochroną obszarników, a z końcem systemu zamindari stracili pracodawców.

Bangladesz

Lau Gar

Południowochiński styl rodowy, jedna z pięciu tradycyjnych linii południa. Udokumentowane dzieje zaczynają się w 1961 roku w Brytanii, gdzie jest najpopularniejszy.

Chiny

Lausatök Glima (wolna glima)

Tradycyjna wikińska odmiana zapasów glima bez pasa, z dowolnym chwytem.

Islandia

Lerdrit

Wojskowa postać tajskiej walki używana przez armię. Wyrasta z muay thai, lecz celuje w natychmiastowe wyeliminowanie, a nie w punkty na ringu.

Tajlandia

Lethwei

Birmański boks na gołe pięści, w którym dozwolone są także uderzenia głową. Tradycyjne zasady nie znają punktów ani werdyktów — tylko nokaut albo remis.

Mjanma (Birma)

Li Gar

Jeden z pięciu stylów rodzinnych południowych Chin. Łączy pewną pięść południa ze zwinnością północy; słynie z długiego kija i pracy nóg.

Chiny

Lianhuanquan (pięść łańcucha)

Tradycyjny styl kung-fu shaolin charakteryzujący się nieprzerwanym łańcuchem eksplozywnych uderzeń.

Chiny

Liba (tradycyjne zapasy kongijskie)

Tradycyjny ludowy sport zapaśniczy uprawiany na piaszczystych plażach w dorzeczu Konga.

Kongo

Limalama

Polinezyjski system walki stworzony w Kalifornii przez Amerykanina samoańskiego pochodzenia Tino Tuiolosegę, łączący taniec, boks, kung fu i judo.

Stany Zjednoczone

LINE System (system walki USMC)

System walki wręcz amerykańskiej piechoty morskiej z 1989 roku. Motoryka duża i śmiercionośne zakończenie; w 1998 zakończony, zastąpiony przez MCMAP.

Stany Zjednoczone

Liu he ba fa (wodna pięść)

Styl wewnętrzny zwany boksem wody. Ruch postępuje falami, które nigdzie się nie kończą; udokumentowana historia zaczyna się od Wu Yihui w XX wieku.

Chiny

Liu He Quan (pięść sześciu harmonii)

Północnochińska tradycyjna sztuka walki oparta na koordynacji sześciu harmonii.

Chiny

Liuhe Tanglangquan (modliszka sześciu harmonii)

Najbardziej miękki ze stylów modliszki. W przeciwieństwie do twardych gałęzi siedmiu gwiazd i kwiatu śliwy stawia na pracę wewnętrzną i własne formy.

Chiny

Liuhebafa

Wewnętrzny styl chiński zwany „boksem wody". Tradycja umieszcza jego początek w epoce Song, lecz udokumentowane dzieje zaczynają się u Wu Yihui w XX wieku.

Chiny

London Prize Ring Rules

Przepisy z 1838 roku dla boksu na gołe pięści w prize ringu. Runda kończyła się powaleniem, a liczby rund nie ograniczano.

Wielka Brytania

Lotta Campidanese

Tradycyjne południowosardyńskie zapasy pasowe rozgrywane podczas świąt plonów.

Włochy

Lucha canaria (zapasy kanaryjskie)

Zapasy kanaryjskie w piaszczystym kole zwanym terrero, rozgrywane drużynowo. Upadek to dotknięcie piasku czymkolwiek poza stopami; przepisy spisano już w 1872 roku.

Hiszpania

Lucha Leonesa

Tradycyjne hiszpańskie zapasy z prowincji León, rozgrywane w skórzanym pasie.

Hiszpania

Lucha libre

Meksykańska postać wrestlingu i osobne zjawisko kulturowe. Ukształtowała się w latach trzydziestych; maska niesie tożsamość, a jej utrata kończy postać.

Meksyk

Lucha Pasiega (zapasy kantabryjskie)

Tradycyjny ludowy styl zapaśniczy z górskich dolin Kantabrii w północnej Hiszpanii.

Hiszpania

Lung Ying (Południowy Smok)

Styl z południowych Chin z obszaru Hakka, rozpowszechniony przez Lama Yiu-gwaia. Pracuje na skróconym dystansie i zmienia wysokość ciała zamiast uników w bok.

Chiny

Luta de Galo

Tradycyjny afro-portugalski ludowy sport zapaśniczy z Wysp Zielonego Przylądka, rozgrywany w przysiadzie.

Republika Zielonego Przylądka

Luta Galega (zapasy galicyjskie)

Tradycyjne celtycko-galicyjskie zapasy ludowe w północno-zachodniej Hiszpanii.

Hiszpania

Luta livre

Brazylijski grappling bez kimona, oparty na poddaniach i kontroli przeciwnika na ziemi. Zapoczątkował go w Rio w latach dwudziestych Euclydes Hatem zwany Tatu.

Brazylia

Luta Livre Esportiva

Sportowa odmiana brazylijskiej luta livre: walka chwytami bez kimona, rozstrzygana poddaniem lub pozycją, bez ciosów.

Brazylia

Luta Livre Vale Tudo

Pełnokontaktowa, w pełni bojowa gałąź luta livre z uderzeniami, kopnięciami i dźwigniami na nogi, bez kimona.

Brazylia

Luta Marajoara

Tradycyjne brazylijskie rdzenne zapasy w błocie, pochodzące z wyspy Marajó w Amazonii.

Brazylia

Lutte Contact

Nowoczesny francuski pełnokontaktowy sport hybrydowy łączący zapasy, kopnięcia i uderzenia.

Francja

Lutte Parisienne

Historyczna francuska ludowa forma zapasów z chwytami za pas i ubranie w XIX wieku.

Francja

Lutte Traditionnelle Africaine

Ujednolicony zachodnioafrykański tradycyjny sport zapaśniczy rozgrywany pod patronatem ECOWAS.

Niger

Machete Colombiano

Tradycyjny ludowy system walki maczetą z wiejskich regionów Kolumbii.

Kolumbia

Maculele

Afrobrazylijski taniec z kijami z Bahii, dziś część programu szkół capoeiry. Tańczy się go w parach do rytmu atabaque.

Brazylia

Madhya Kalaripayattu (styl środkowy)

Środkowa gałąź geograficzna indyjskiego kalaripayattu, słynąca z ruchu kolistego i wyskoków.

Indie

Malla-yuddha

Zapasy starożytnych Indii opisane w Mahabharacie, dzielone na cztery rodzaje — od czysto punktowych po łamanie kończyn. Zlały się w dzisiejsze kushti.

Indie

Maniwa Nen-ryu

Japońska szkoła z 1591 roku utrzymywana przez jedną wieś od pokoleń; ćwiczyła w ochraniaczach na długo przed kendo.

Japonia

Maphilindo Silat

Taktyczny hybrydowy system silatu stworzony przez Dana Inosanto w hołdzie Azji Południowo-Wschodniej.

Stany Zjednoczone

Mardani khel (marathijska sztuka walki)

Uzbrojona sztuka Maharasztry; wyróżniają ją patta, miecz z rękawicą zamiast rękojeści, oraz vita, włócznia na sznurze.

Indie

Mas-wrestling

Jakucki sport siłowy: dwaj rywale siedzą naprzeciw siebie, opierają stopy o deskę i przeciągają drewniany kij. Zarejestrowany jako sport w Rosji w 2003 roku.

Rosja

Matayoshi Kobudo

Okinawska linia kobudo o najszerszym arsenale — około dwudziestu rodzajów broni. Ojciec je zebrał, syn ułożył z nich system.

Japonia

Matsubayashi-ryu

Gałąź shorin-ryu z 1947 roku. Nazwa łączy Matsumurę i Matsumorę, czyli shuri-te i tomari-te. Postawy są naturalnie wysokie, a ruch oszczędny.

Japonia

Mau rākau

Maoryska walka tradycyjną bronią: długa taiaha, krótkie mere z nefrytu. Odrodzona w latach osiemdziesiątych po stuletnim zaniku.

Nowa Zelandia

Mau rākau (Maoryska walka bronią)

Maoryska sztuka walki bronią, właściwie zwana mau rakau; taiaha jest jedną z jej broni. Walczy się obydwoma końcami — ostrze kłuje, płaska klinga tnie.

Nowa Zelandia

Mbapat (senegalskie zapasy bez uderzeń)

Tradycyjne wiejskie zapasy senegalskie w piasku, bez uderzeń pięścią, rozgrywane nocą.

Senegal

MCMAP

Program szkoleniowy Korpusu Piechoty Morskiej USA wprowadzony w 2001 roku. Łączy walkę wręcz z kształtowaniem charakteru i jest obowiązkowy dla każdego marine.

Stany Zjednoczone

Meibukan Goju-ryu

Okinawska gałąź goju-ryu założona w 1952 roku przez Meitoku Yagiego. Dodała do programu własny zestaw kata nazwanych po czterech strażnikach.

Japonia

Meifu Shinkage-ryū (Rzucanie ostrzami)

Nowoczesna japońska szkoła rzucania ostrzami, wywodząca się z shurikenjutsu szkoły Katori Shintō-ryū. Jej rzut jest krótszy, szybszy i trudniejszy do odczytania.

Japonia

Meihuaquan (Pięść kwiatu śliwy)

Wiejski styl z północnych Chin z własną gałęzią doktrynalną. Opiera się na pięciu postawach i chodzie między nimi; brał udział w powstaniu bokserów w 1900 roku.

Chiny

Menzura

Rytualna szermierka niemieckich i austriackich korporacji studenckich, uprawiana od XVI wieku. Nie ma punktów ani zwycięzcy — to próba charakteru, nie zawody.

Niemcy

Merpati Putih Silat

Jawajski silat z 1963 roku oparty na pracy z oddechem, łamaniu przedmiotów i getaran, uczony też niewidomych.

Indonezja

Mgba (zapasy Igbo)

Tradycyjne rytualne zapasy nigeryjskiego ludu Igbo, znane z powieści Chinuy Achebego.

Nigeria

Mianquan (bawełniana pięść)

Płynna chińska sztuka walki łącząca miękkie prowadzenie z twardym uderzeniem.

Chiny

Miecz Wudang (Wudang Jian)

Słynna wewnętrzna chińska szkoła szermierki prostym mieczem jian z gór Wudang.

Chiny

Mieszane sztuki walki

Sport pełnokontaktowy łączący uderzenia, rzuty i walkę w parterze; dziś najbardziej rozpoznawalna formuła walki na świecie.

Stany Zjednoczone

Milidhani (kenijska walka na kije)

Tradycyjna kenijska sztuka walki drewnianym kijem i pałką, służąca obronie stad.

Kenia

Mizongyi (pięść zgubionego śladu)

Północnochiński styl oparty na świadomej nieprzewidywalności ruchu. Rozsławił go Huo Yuanjia, założyciel szanghajskiego stowarzyszenia Jingwu.

Chiny

Modern Army Combatives (MACP)

System walki wręcz armii USA z 1995 roku. Jego autor postawił na to, że sposób ćwiczenia znaczy więcej niż liczba technik.

Stany Zjednoczone

Modern Arnis

Filipiński system walki kijem, uporządkowany przez Remy'ego Presasa tak, by dało się go uczyć w klasie. Ruch pozostaje ten sam z kijem i bez.

Filipiny

Mok Gar

Jeden z pięciu wielkich stylów rodzinnych południowych Chin. Walczy tak blisko, że mówi się o nim: pierś przy piersi, oddech przy oddechu.

Chiny

Moraingy (boks madagaskarski)

Madagaskarski boks na gołe pięści z kopnięciami, zadomowiony u Sakalawów na zachodnim wybrzeżu. To nie turniej, lecz wydarzenie — walczy się na świętach, przy śpiewie i bębnach.

Madagaskar

Moraingy Sakalava

Surowa tradycyjna nadmorska gałąź madagaskarskiego boksu na gołe pięści.

Madagaskar

Motobu Udundi (Pałacowa sztuka rodu Motobu)

Pałacowa sztuka okinawskiego rodu Motobu z dźwigniami, rzutami, mieczem i włócznią. To nie szkoła karate, choć po wojnie połączyły się organizacyjnie.

Japonia

Motobu-ryu Karate

Nazwa obejmuje dwie różne sztuki: karate Motobu Chokiego oparte na kacie naihanchi oraz pałacowe motobu udundi, które karate nie jest.

Japonia

Muay Boran

Zbiorcza nazwa boksu tajskiego sprzed reformy sportowej lat dwudziestych i trzydziestych. Ręce owijano konopnym sznurem; nie było ringu ani rund.

Tajlandia

Muay Chaiya

Południowa gałąź muay boran. Poznaje się ją po bardzo ciasnej zasłonie, w której ciało tworzy zamkniętą bryłę; walczy się z obrony i kontrą.

Tajlandia

Muay Korat

Jeden z czterech regionalnych stylów muay boran, z okolic Nakhon Ratchasima. Znany z siły szerokich ciosów zadawanych z dużego dystansu.

Tajlandia

Muay Lao

Tradycyjny laotański kick-boxing pełnokontaktowy o starodawnych korzeniach w Azji Południowo-Wschodniej.

Laos

Muay Lopburi

Najstarszy z czterech kręgów muay boran, wiązany z Monami z Dwarawati. Opiera się na szybkości i ruchliwości, nie na sile ciosu jak szkoła z Koratu.

Tajlandia

Muay Pram

Tradycyjna tajska sztuka zapasów w klinczu i obaleń.

Tajlandia

Muay Thai Sangha

Tradycyjna holistyczna szkoła muay boran i samoobrony, słynąca z płynności ruchu.

Tajlandia

Muay Thasao

Północna gałąź tradycyjnego muay boran, słynąca z niezwykłej szybkości i sprężystości kopnięć.

Tajlandia

Mukna

Ludowe zapasy Meiteiów z indyjskiego Manipuru: chwyta się pas ningri, wygrywa ten, kto położy przeciwnika na plecach.

Indie

Musangwe (pięściarstwo Vendów)

Pięściarski pojedynek Vendów w Limpopo; walczy się gołymi pięściami w Boże Narodzenie, a zwycięstwo nie daje nagrody.

Republika Południowej Afryki

Muso Jikiden Eishin-ryu

Jedna z głównych szkół iaido, licząca ponad czterdzieści form. Nosi imię Hasegawy Eishina, który około 1700 roku dostosował ją do noszenia miecza za pasem.

Japonia

Musō Shinden-ryū

Jedna z dwóch najbardziej rozpowszechnionych nowoczesnych szkół iaidō. Skodyfikował ją w 1932 roku Nakayama Hakudō z odłamu Shimomura szkoły Hasegawa Eishin-ryū.

Japonia

Musti-yuddha (starożytny boks indyjski)

Pięściarska sztuka starożytnych Indii, poświadczona w tekstach klasycznych i zadomowiona w Waranasi. Jako żywa praktyka wygasła — nie ma podręcznika ani systemu.

Indie

Naban (zapasy birmańskie)

Tradycyjny mjanmański (birmański) system zapaśniczy skupiony na obaleniach i dźwigniach w parterze.

Mjanma (Birma)

Naha-te

Jedna z trzech okinawskich tradycji miejscowych, z których wyrosło karate. Nie jest szkołą z założycielem; wywodzą się z niej gōjū-ryū i uechi-ryū.

Japonia

Nakamura-ryu Battodo

Nowoczesna japońska szkoła dobycia i cięcia mieczem, wywiedziona z wojskowego toyama-ryu. Jej rdzeniem jest osiem cięć i cięcie próbne.

Japonia

Nanbudo

Japońska sztuka założona przez Yoshinao Nanbu w 1978 roku, powstała w południowej Francji z jego wcześniejszej szkoły Sankukai.

Japonia

Nanquan (pięść Południa)

Zbiorcza nazwa południowochińskich stylów; niskie pozycje, krótki dystans i głosowy wydech, dziś także konkurencja wushu.

Chiny

Negishi-ryu Shurikenjutsu

Ostatnia zachowana japońska szkoła, dla której rzucanie ostrzami jest głównym przedmiotem. Gwoździopodobny bō-shuriken rzuca się lotem prostym bez rotacji.

Japonia

Nguni (walka na kije)

Południowoafrykańska walka na kije ludów Nguni. Chłopcy pasący bydło uczą się jej od dziecka, a dziś należy do obrzędów weselnych.

Republika Południowej Afryki

Nhat Nam

Wietnamska sztuka zjednoczona od 1983 roku przez Ngô Xuân Bính z tradycji Thanh Nghệ; silna w Rosji i na Białorusi.

Wietnam

Niemiecka szkoła szermierki (Liechtenauer)

Tradycja długiego miecza wywodzona od mistrza Liechtenauera z XIV wieku. To nie nieprzerwana linia nauczania — dzisiejsze HEMA rekonstruuje ją z rękopisów.

Niemcy

Nifo Oti Combat

Tradycyjna sztuka walki wyspy Samoa z użyciem ząbkowanego noża bojowego nifo oti.

Samoa

Nihon Tai Jitsu

Francuski system samoobrony wywiedziony z yoseikan budo. Sformalizował go Roland Hernaez po śmierci Jima Alcheika.

Francja

Ninjutsu

Japoński system technik dawnych ryuha, łączący walkę wręcz, broń i pracę w terenie; jego ciągłość historyczna bywa kwestionowana.

Japonia

Nippon Kempo

Japoński system pełnego kontaktu z 1932 roku, który do zbroi bogu z kendo dodał uderzenia i rzuty. Pierwszy japoński format z pełnymi ciosami w głowę.

Japonia

Niten'ichi-ryū

Szkoła Miyamoto Musashiego z XVII wieku, ucząca walki dwoma mieczami naraz — długim w jednej ręce i krótkim w drugiej.

Japonia

Niyuddha (termin sanskrycki oznaczający walkę wręcz)

Ogólny termin sanskrycki oznaczający walkę wręcz, nie szkoła ani styl. Odsyła do udokumentowanej tradycji malla-juddha oraz do musti-juddhy.

Indie

Nuba Stick Fighting (sudańska walka na kije)

Rytualny sezonowy pojedynek z długim kijem i małą skórzaną tarczą w Górach Nuba w Kordofanie Południowym w Sudanie.

Sudan

Ogasawara-ryu

Japońska szkoła łucznictwa konnego, jeździectwa i etykiety, poświadczona od okresu Kamakura. Obok yabusame uczy dziewięciu sposobów ukłonu.

Japonia

Okichitaw

Nowoczesna rekonstrukcja techniki walki Wielkich Równin, prowadzona przez George'"'"'a Lépine'"'"'a od 1997 roku. Opiera się na broni Kri i Assiniboine.

Kanada

Okinawa kenpo

Okinawski styl karate Nakamury Shigeru; jego głównym wkładem jest sprzęt ochronny bogu do walki pełnokontaktowej.

Japonia

Okinawan Kobudo

Zespół okinawskich szkół broni obok ćwiczonego bez broni ti, z którego wyrosło karate. Najczęstsze bronie to bo, sai, tonfa i nunczaku.

Japonia

Okinawskie ti (okinawa-te)

Pierwotna starodawna sztuka walki bez broni okinawskiej szlachty, bezpośredni poprzednik karate.

Japonia

Ono Ha Itto-ryu

Główna linia itto-ryu i jedna z dwóch oficjalnych szkół miecza szogunatu Tokugawa. Rdzeniem jest kiriotoshi — własne cięcie tą samą linią co cięcie przeciwnika.

Japonia

Pachi Tanglangquan

Połączenie bajiquanu i stylu modliszki stworzone przez tajwańskiego mistrza Su Yu-changa. Dziś uczy się go bardziej w Europie i Ameryce niż w Chinach.

Chiny

Paika akhada

Odyjski trening wojowniczy paików z mieczem khanda i tarczą, dziś prezentowany przy dźwiękach bębnów na świętach.

Indie

Pak Hok Pai (tybetański biały żuraw)

Tradycyjny tybetańsko-chiński styl kung-fu charakterystyczny dzięki cięciom z dystansu i atakom palcami.

Chiny

Pancrase (walka hybrydowa)

Japońska organizacja z 1993 roku, jeden z pierwszych prawdziwych formatów MMA. Zaciśniętą pięścią wolno było tylko w korpus, w głowę otwartą dłonią.

Japonia

Pangamot (Mano Mano)

Filipiński system walki gołymi rękami wywiedziony z ruchu noża i kija.

Filipiny

Pankration

Starożytny sport olimpijski łączący zapasy i boks w jedną dyscyplinę. Wszedł do igrzysk w 648 roku p.n.e.; dziś istnieje jako odtworzona dyscyplina nowoczesna.

Grecja

Paochuan (armatnia pięść)

Tradycyjny północnochiński styl kung-fu charakterystyczny dzięki eksplozywnym i twardym uderzeniom prostym.

Chiny

Pehlwani (kushti)

Tradycyjne zapasy subkontynentu indyjskiego, ćwiczone w akharach na klepisku. Powstały ze zlania rodzimej malla-juddhy z perską tradycją warzesz-e pahlawani.

Indie

Pekiti-Tirsia Kali

Filipiński system noża i kija, który jako jedyny nie schodzi z linii ataku, lecz w nią wchodzi. Przyjęła go filipińska piechota morska do walki wręcz.

Filipiny

Pencak silat

Zbiorcza nazwa sztuk walki archipelagu malajskiego — setki szkół różniących się grupą etniczną, wyspą i rodem. Na liście UNESCO od 2019 roku.

Indonezja

Pencak Silat Beksi

Betawijski silat z Tangerangu łączący chińskie kuntao i miejscowy silat; nazwa odsyła do pozycji jeźdźca.

Indonezja

Pencak Silat Cikalong

Tradycyjny sundajski styl pencak silatu z Jawy Zachodniej, skupiony na czułym dotyku i kontratakach.

Indonezja

Pencak Silat Harimau Minangkabau

Tygrysi silat Minangkabau z Sumatry Zachodniej; walka z głębokiego przysiadu i wprost z ziemi, uzupełniona nożem kerambit.

Indonezja

Pencak Silat Mande Muda

Kompleksowy zachodniojawajski styl pencak silatu łączący 18 tradycyjnych sundajskich linii rodowych.

Indonezja

Perisai Diri

Indonezyjski silat założony w 1955 roku w Surabai. Połączył linie rodzime z chińskim siauw liem sie i naucza się go w literackim indonezyjskim.

Indonezja

Persaudaraan Setia Hati Terate (PSHT)

Największa indonezyjska organizacja pencak silatu, założona w 1922 roku w Madiunie. Podaje około siedmiu milionów członków.

Indonezja

Piguaquan (pięść siekąca)

Północnochiński styl z Cangzhou słynący z długich, cepowatych zamachów ramion. Tradycyjnie ćwiczony razem z bajiquanem i szablą miaodao.

Chiny

Qazaq Kuresi

Tradycyjne kazachskie zapasy narodowe w kurtce z krótkim rękawem i pasie.

Kazachstan

Qin na (chwyty i dźwignie)

Kategoria techniczna sztuk chińskich: chwyty, dźwignie i unieruchomienia w pięciu grupach zależnie od celu ataku.

Chiny

Qixing Tanglangquan (modliszka siedmiu gwiazd)

Najszerzej uprawiana gałąź modliszki północnej. Łączy metody twarde i miękkie, ataki długie i krótkie; jej założyciel nie jest udokumentowany.

Chiny

Ranggeln (austriackie zapasy alpejskie)

Alpejskie zapasy ludowe na trawie. Chwyta się za płócienne spodnie, nie ma kategorii wagowych, a zwycięzca zdobywa tytuł hogmoar.

Austria

Real aikido

Serbska nowoczesna pochodna aikido z 1993 roku, zbudowana pod pracę policyjną. Odejmuje obrzęd, dodaje uderzenia, parter i obezwładnianie.

Serbia

Rince an Mhaide (irska walka kijem)

Rodowa irlandzka szkoła walki sękatym dębowym kijem shillelagh.

Irlandia

Ringen (średniowieczne zapasy niemieckie)

Niemieckie zapasy XIV–XVI wieku, w księgach szermierczych równie ważne jak miecz. Źródła oddzielają postać przyjacielską od poważnej, z dźwigniami i uderzeniami.

Niemcy

Rough-and-tumble (Amerykańska walka bez reguł)

Wymarły amerykański pojedynek bez reguł z pogranicza XVIII i XIX wieku. Jego znakiem rozpoznawczym było wydłubywanie oczu.

Stany Zjednoczone

Ryuei-ryu

Okinawskie karate rodziny Nakaima, przez trzy pokolenia nauczane wyłącznie w rodzinie. Publicznie otwarto je dopiero w 1971 roku.

Japonia

Ryushin Katchu-ryu Kenjutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu ucząca szermierki i zapasów w pełnej zbroi katchū.

Japonia

Ryushin Shinto-ryu Iaijutsu

Tradycyjny samurajski system dobywania miecza koryū bujutsu, skupiony na kolistych cięciach z siadu i ze stójki.

Japonia

Ryushin Shouchi-ryu

Nowoczesna szkoła tradycyjnej japońskiej szermierki i dobywania miecza — kobudō i iaijutsu.

Japonia

S'Istrumpa (zapasy sardyńskie)

Tradycyjne sardyńskie zapasy ludowe z chwytem za ramiona i plecy.

Włochy

Sambo

Radziecki system chwytów i dźwigni łączący judo z zapasami ludowymi ZSRR; w wersji bojowej dopuszcza także uderzenia.

Rosja

Sambo bojowe

Bojowa gałąź sowieckiego sambo: dodaje ciosy, kopnięcia i obronę przed bronią do rzutów i dźwigni, walka w ochraniaczach.

Rosja

Sambo Samoobrona

Pierwotna samoobronna gałąź radzieckiego sambo, oparta na płynnych dźwigniach i obronie bez siły.

Rosja

Sanatan Shastar Vidiya

Północnoindyjska sztuka walki bronią z tradycji kszatrijów, przejęta w XVII wieku przez sikhijskich akali nihangów. Dziś skrajnie rzadka.

Indie

Sanda

Pełnokontaktowa dyscyplina zawodnicza chińskiego wushu z 1979 roku. Walczy się na płycie bez lin, a zrzucenie rywala na dół jest punktowane.

Chiny

Sanhuang Paochui (pięść trzech cesarzy)

Północnochiński styl pięści armatniej. Ciosy wystrzeliwują jak z armaty, oparte na krzyżowej pracy rąk i głębokiej postawie jeźdźca.

Chiny

Sankukai

Styl karate stworzony we Francji w 1970 roku przez Japończyka Yoshinao Nanbu. Opiera się na uniku z kontrruchem zamiast twardego bloku.

Francja

Satojuku Karate

Szkoła zwycięzcy zupełnie pierwszego światowego turnieju Kyokushin z 1975 roku, oparta na precyzyjnym nokdaunie, a nie na samej wytrzymałości.

Japonia

Savate

Boks francuski, jedyna europejska sztuka uderzeniowa, w której kopie się w bucie. Powstał w XIX wieku w Paryżu i Marsylii; Charles Lecour połączył go z boksem angielskim.

Francja

Savate Bâton Défense

Nowoczesny moduł samoobrony francuskiej federacji savate, łączący kopnięcia, dźwignie i kij.

Francja

Sayoc Kali

Filipiński system zbudowany w całości wokół ostrza. Stworzył go w 1985 roku Christopher Sayoc senior; nóż jest punktem wyjścia, nie dodatkiem.

Filipiny

SCARS (taktyczny system walki)

Oficjalny system walki amerykańskich jednostek US Navy SEALs stosowany w latach 80. i 90.

Stany Zjednoczone

Scherma Genovese

Tradycyjna północnowłoska szkoła walki genueńskim nożem i laską bastone genovese.

Włochy

Scherma Lucchese

Tradycyjna toskańska szkoła walki nożem i sztyletem z miasta Lukka.

Włochy

Schirmen (średniowieczna szermierka niemiecka)

Historyczne określenie niemieckiej sztuki walki mieczem dwuręcznym z XIV i XV wieku.

Niemcy

Schoren (zapasy alpejskie)

Alpejska odmiana tradycyjnych zapasów szwajcarskich rozgrywana na trocinach.

Szwajcaria

Schwingen

Szwajcarskie zapasy narodowe na ringu z trocin. Przeciwnicy chwytają krótkie płócienne spodnie; zwycięzca największego święta dostaje w nagrodę byka.

Szwajcaria

Scottish Backhold

Tradycyjne ludowe zapasy ze szkockich Highlands z mocnym oburęcznym chwytem za plecy.

Wielka Brytania

Seidō-kaikan

Karate pełnego kontaktu założone w 1980 roku przez Kazuyoshiego Ishii. Jego głównym dziedzictwem nie jest technika, lecz turniej K-1, który w 1993 zderzył style ze sobą.

Japonia

Seiwakai Goju-ryu

Wpływowa gałąź Goju-ryu w ramach JKF Goju Kai, założona w 1972 roku przez Shuji Tasakiego, ucznia Gogena Yamaguchiego.

Japonia

Sekiguchi-ryu Battojutsu

Wyspecjalizowana samurajska gałąź koryū bujutsu skupiona na błyskawicznym dobywaniu długiego miecza.

Japonia

Sekiguchi-ryu Jujutsu

Jedna z najstarszych szkół jujutsu epoki Edo; założycielowi przypisuje się wprowadzenie systematycznej nauki padów ukemi.

Japonia

Shaolin Quan

Zespół stylów związanych z klasztorem Shaolin w Henanie. Tradycja bojowa jest udokumentowana od czasów dynastii Ming, gdy mnisi służyli także jako wojsko.

Chiny

Shibukawa-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na dźwigniach i rzutach bez broni w obcisłym stroju.

Japonia

Shin Muso Hayashizaki-ryu

Założycielska samurajska szkoła sztuki dobywania miecza (iaijutsu) z XVI wieku.

Japonia

Shinden Fudo-ryu Dakentaijutsu

Starodawna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na naturalnych ruchach ciała i uderzeniach pięścią.

Japonia

Shindo Jinen-ryu

Japońskie karate Yasuhiro Konishiego z 1933 roku. Łączy karate okinawskie z jujutsu, kendo i aikido w jeden program.

Japonia

Shindo Muso-ryu Jojutsu

Japońska szkoła kija jō i główny korzeń jōdō. Powstała na początku Edo; pojedynek z Musashim jest legendą, nie faktem poświadczonym.

Japonia

Shindo Yoshin-ryu Jujutsu

Znacząca samurajska szkoła koryū bujutsu, która bezpośrednio wpłynęła na powstanie karate wado-ryu.

Japonia

Shinno Shinto-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na uderzeniach w czułe miejsca i dźwigniach.

Japonia

Shitō-ryū

Styl założony w 1931 roku przez Kenwę Mabuniego, który połączył obie wielkie linie okinawskie — shuri-te i naha-te. Stąd ma więcej kata niż każdy inny wielki styl.

Japonia

Shodokan Aikido

Jedyna linia aikido z rywalizacją. Kenji Tomiki był uczniem Ueshiby i Kano i przeniósł do aikido judowską zasadę, że technika potrzebuje mierzalnej próby.

Japonia

Shojitsu Kenri Kataichi-ryu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w szermierce i dobywaniu miecza.

Japonia

Shootboxing

Japoński system walki w stójce, dodający do kick-boxingu rzuty i dźwignie na stojąco. Założył go Caesar Takeshi w 1985 roku; głównym turniejem jest S-Cup.

Japonia

Shooto

Japoński poprzednik współczesnego MMA, założony w 1985 roku przez Satoru Sayamę. Powstał z zapasów, sambo, boksu tajskiego i poddań, z ligą zawodową.

Japonia

Shorei-ryu

Pojęcie klasyfikacyjne, a nie osobna szkoła. Funakoshi określał tak siłowy i wolniejszy nurt karate z Okinawy w odróżnieniu od shorin-ryu.

Japonia

Shōrin-ryū

Rodzina okinawskich linii wywodzących się z shuri-te. Nazwa odsyła do Shaolinu, ale jest to przyznanie się do tradycji, a nie dowód bezpośredniej linii.

Japonia

Shorin-ryu Kyudokan

Okinawska gałąź Shorin-ryū założona przez Higę Yuchoku w Naha, ćwiczona w ochraniaczach z kontaktem celowo utrzymywanym poniżej pełnej siły.

Japonia

Shorin-ryu Seibukan

Okinawska szkoła z 1962 roku, najwierniej trzymająca linię Chotoku Kyana. Nie przyniosła nowej nauki — zachowuje karate sprzed wojny.

Japonia

Shorin-ryu Shidokan

Okinawska gałąź Kobayashi Shorin-ryu Katsuyi Miyahiry: wysokie pozycje, lekki ruch i dojo z 1948 roku.

Japonia

Shorin-ryu Shorinkan

Okinawska gałąź karate założona w 1975 roku przez Nakazato Shugoro, ucznia Chibany Choshina z linii kobayashi.

Japonia

Shōrinji Kenpō

Japońska sztuka założona w 1947 roku przez Doshina So. Od początku pomyślana nie jako sport, lecz jako środek odbudowy ludzi w powojennej Japonii.

Japonia

Shorinji Ryu Renshinkan

Okinawska linia przeniesiona do Kagoshimy w 1955 roku, która wprowadziła walkę w ochraniaczach bogu, zanim stało się to powszechne w karate.

Japonia

Shorinji-ryu Kenkokan

Japońskie karate Koriego Hisataki z 1945 roku: pionowa pięść, kopnięcie piętą i pełnokontaktowa walka w ochronnej zbroi.

Japonia

Shōtōkan

Najbardziej rozpowszechniony styl karate, rozpoznawalny po długich niskich postawach i bezpośredniej technice. Założył go Gichin Funakoshi w Tokio po roku 1922.

Japonia

Shuai Jiao

Najstarsze udokumentowane zapasy chińskie, wyrosłe z obrzędowego jiaodi. Rzut liczy się tym wyżej, im czyściej rzucający zostaje na nogach; nie ma walki w parterze.

Chiny

Shuri-te

Historyczna okinawska sztuka gołych rąk z królewskiego miasta Shuri, poprzedniczka shotokanu. Podział shuri-naha-tomari to późniejsza klasyfikacja badaczy.

Japonia

Sibirsky Viun

Tradycyjna syberyjska szkoła sztuki walki i samoobrony oparta na płynnym ruchu.

Rosja

Sibpalgi (koreańska sztuka 18 rodzajów broni)

Koreański program osiemnastu dyscyplin bojowych, spisany w 1759 roku i rozszerzony później do dwudziestu czterech.

Korea Południowa

Sikaran

Filipińska sztuka nóg z prowincji Rizal. Ręce tylko osłaniają: w tradycyjnych zawodach uderzenie ręką oznacza dyskwalifikację.

Filipiny

Silambam

Tamilska sztuka walki bambusowym kijem. Udokumentowane wzmianki sięgają literatury sangam; kij sięga ćwiczącemu mniej więcej do czoła.

Indie

Silambam Nillaikalakki

Najsłynniejsza tradycyjna gałąź indyjskiej sztuki walki kijem bambusowym silambam.

Indie

Silat Cekak

Malajski silat z Kedah, upubliczniony w 1965 roku przez Ustaza Hanafiego: krótki dystans, bez tańca i bez rywalizacji.

Malezja

Silat Cimande

Jedna z najstarszych linii jawajskiego silatu, od rzeki Cimande. Rozpoznaje się ją po twardej pracy przedramion; Abah Kahir przedstawił ją około 1760 roku.

Indonezja

Silat Gayung Fatani

Oficjalna malezyjska szkoła pencak silatu ze spójnym programem narodowym.

Malezja

Silat Melayu (Silat malajski)

Malajska gałąź silatu, zadomowiona w Malezji, Singapurze i Brunei. Jej centralnym elementem jest bunga, płynna podstawa, z której wyrasta zastosowanie.

Malezja

Silat Pattani

Malajski silat z obszaru sułtanatu Patani w południowej Tajlandii; odróżnia taneczną formę bunga od zastosowania buah.

Tajlandia

Silat Pulut

Pokazowa forma silatu malajskiego na wesela i uroczystości: swobodny ruch w parze przy lekkim kontakcie, z dźwigniami.

Malezja

Silat Seni Gayung

Najbardziej rozpowszechniony malezyjski styl narodowy pencak silatu, założony przez Meora Abdula Rahmana.

Malezja

Silat Suffian Bela Diri

Brunejski rodzinny silat Maula Morniego: praca z nożem na krótkim dystansie, ćwiczona na seminariach, bez zawodów.

Brunei

Sin Moo Hapkido

Gałąź hapkido założona w 1983 roku przez Ji Han-jae. Wobec głównego nurtu dodaje medytację, pracę z ki i własny układ kopnięć obronnych.

Korea Południowa

Singlestick

Angielska walka drewnianym kijem z wiklinowym koszem przy rękojeści. Nie powstała jako osobna sztuka, lecz jako bezpieczny zastępnik wojskowego kordelasa.

Wielka Brytania

Soo Bahk Do (Moo Duk Kwan)

Koreańska sztuka Hwang Kee, nauczana przez Moo Duk Kwan. W 1960 roku oddzieliła się od nazwy Tang Soo Do i odrzuciła drogę sportu wyczynowego.

Korea Południowa

Sosuishi-ryu Jujutsu

Japońska szkoła jujutsu z połowy XVII wieku, trzymająca razem walkę bez broni i mieczem. Pierwotnie nazywała się Futagami-ryū.

Japonia

Sports Chanbara (Spochan)

Japońska szermierka miękką bronią napełnianą powietrzem. Wygrywa pierwsze dotknięcie, a przepisów jest minimum. Stworzył ją nauczyciel kendo Tetsundo Tanabe w latach 70.

Japonia

Sqay (kaszmirska walka mieczem i tarczą)

Kaszmirska sztuka miecza tora i tarczy bargula; udokumentowana historia zaczyna się od odrodzenia w latach osiemdziesiątych.

Indie

Ssireum

Koreańskie zapasy tradycyjne, których cechą jest pas satba wokół talii i uda. Obaj zawodnicy trzymają go przez cały pojedynek, więc nie zaczyna się od szukania chwytu.

Korea Południowa

Stienka na stienku

Rosyjska ludowa zbiorowa walka na pięści w zapusty; dwa szeregi mężczyzn i zasada, że leżącego się nie bije.

Rosja

Stiletto Corsa (korsykańska walka nożem)

Tradycyjna ludowa szkoła walki cienkim korsykańskim sztyletem stiletto z wyspy Korsyka.

Francja

Submission grappling (bez kimona)

Nowoczesne zapasy bez kimona wygrywane dźwignią lub duszeniem; sztandarowy turniej ADCC istnieje od 1998 roku.

Suijutsu

Bojowe pływanie samurajów: pływanie w zbroi oraz strzelanie z łuku lub broni lontowej podczas stabilnego deptania wody.

Japonia

Suio-ryu Iai Kenpo

Szkoła dobywania miecza z końca okresu Sengoku. Do swoich sześćdziesięciu czterech technik dodaje kij, naginatę oraz sierp na łańcuchu.

Japonia

Sumo

Japońskie zapasy z ponad tysiącletnią tradycją; walka na okrągłym ringu, bez kategorii wagowych w zawodowym obiegu.

Japonia

Sumo amatorskie

Sportowa postać sumo poza japońskim obiegiem zawodowym. Ma kategorie wagowe, rywalizację kobiet i mistrzostwa świata od 1992 roku.

Japonia

Sun Bin Quan

Rzadki północnochiński styl kung-fu, charakterystyczny dzięki długim rękawom i błyskawicznym uderzeniom.

Chiny

Suntukan

Bezbronna komponenta uderzeniowa filipińskich sztuk walki: pięści, łokcie, uderzenia głową i niszczenie kończyn.

Filipiny

Systema

Rosyjski system bez ustalonych form; opiera się na oddechu, rozluźnieniu i pracy z napięciem, a nie na wyuczonych technikach. Rodowód jest słabo udokumentowany.

Rosja

Systema ROSS

Rosyjska naukowa szkoła samoobrony i sztuki walki zatwierdzona przez Rosyjską Akademię Nauk.

Rosja

Systema Ryabko

Moskiewska tradycyjna gałąź rosyjskiej systemy skupiona na rozluźnieniu i pracy wewnętrznej.

Rosja

Szachboks

Sport, w którym rundy boksu przeplatają się z rundami szachów. Wygrywa się matem, nokautem, przekroczeniem czasu albo na punkty.

Niemcy

Szermierka bolońska

Włoska tradycja szermiercza z Bolonii, udokumentowana serią traktatów XVI wieku. Nie założył jej Marozzo, lecz Lippo Dardi w 1415 roku.

Włochy

Szermierka dusakiem

Historyczna europejska szermierka jednosiecznym dusakiem treningowym w renesansowej Europie.

Czechy

Szermierka George'a Silvera (English backsword)

Angielska nauka szermiercza z 1599 roku, wymierzona przeciw modzie na rapier. Jej rdzeniem jest wykład o czterech czasach prawdziwych i czterech fałszywych.

Wielka Brytania

Szermierka Meyera (Kunst des Fechtens)

Niemiecka szermierka renesansowa oparta na drukowanym podręczniku Joachima Meyera z 1570 roku, dziś jeden z najczęściej ćwiczonych kierunków HEMA.

Niemcy

Szermierka sportowa (floret, szpada, szabla)

Dyscyplina olimpijska z trzema broniami: floretem, szpadą i szablą; obecna na wszystkich nowożytnych igrzyskach od 1896 roku.

Francja

Szkoła Filippa Dardiego (bolońska)

Najstarsza poświadczona warstwa bolońskiej tradycji szermierczej. Dardi uczył w Bolonii geometrii i szermierki — geometryczny rys widać do dziś.

Włochy

Taekkyeon

Koreańska sztuka kopnięć i podcięć bez twardych postaw. Ruch jest płynny i kołyszący, bliższy tańcowi niż walce; podstawą jest krok pumbalki.

Korea Południowa

Taekwondo

Koreańska sztuka wysokich, dynamicznych kopnięć, zjednoczona po drugiej wojnie światowej z dziewięciu szkół. Dyscyplina olimpijska od 2000 roku.

Korea Południowa

Tahtib (egipska walka kijem)

Egipska gra z długim kijem, wpisana przez UNESCO. W dzisiejszej postaci nie zadaje się uderzeń — ocenia się panowanie nad bronią, nie trafienie.

Egipt

Tai Chi styl Li

Tradycyjna chińska linia rodowa tai chi łącząca elementy Wu, Yang, baji i zapasów shuai jiao.

Chiny

Tai Chi styl Sun

Najmłodszy z pięciu rodzinnych stylów tai chi. Jego twórca znał już xingyi i bagua i połączył wszystkie trzy sztuki — stąd wysokie postawy.

Chiny

Tai Chi styl Wu (Hao)

Najmniejszy i najmniej rozpowszechniony z pięciu rodzinnych stylów tai chi. To jednak z jego kręgu pochodzą klasyczne teksty całej dziedziny.

Chiny

Tai chi stylu Wu

Drugi najbardziej rozpowszechniony rodzinny styl tai chi: lekko pochylony tułów, mała zwarta forma i nacisk na ćwiczenie pchających dłoni.

Chiny

Tai chi stylu Yang

Najbardziej rozpowszechniona postać tai chi na świecie, o dużych, płynnych ruchach. Dziś naucza się jej głównie dla zdrowia; treści bojowej rzadko się ćwiczy.

Chiny

Taido

Nowoczesna sztuka japońska z 1965 roku, która przenosi walkę w przestrzeń — ataki z pozycji odwróconych, salta i stania na rękach.

Japonia

Taiho-jutsu (Sztuka zatrzymania)

Japońskie techniki zatrzymania dla policji, opracowane w 1947 roku. Celem jest ująć człowieka żywego i bez obrażeń, a nie wygrać walkę.

Japonia

Taijiquan

Chińska sztuka wewnętrzna udokumentowana od XVII wieku. Jej założycielem jest Chen Wangting; Zhang Sanfeng to legenda z XIX wieku.

Chiny

Taira-ha Ryukyu Kobudo

Główna tradycyjna okinawska linia kobudō usystematyzowana przez mistrza Tairę Shinkena.

Japonia

Taizuquan (Pięść Wielkiego Przodka)

Chiński styl noszący imię założyciela dynastii Song. Przypisanie cesarzowi jest tradycją; udokumentowana jest wzmianka Qi Jiguanga z XVI wieku.

Chiny

Takagi-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na zapasach bez broni w ciasnych wnętrzach.

Japonia

Takamura Shindo Yoshin-ryu

Gałąź japońskiego jujutsu rozwijana w Stanach Zjednoczonych. Założyciel świadomie trzymał ją jako małą zamkniętą grupę bez sieci dojo.

Japonia

Takenouchi-ryu jujutsu

Najstarsza udokumentowana japońska szkoła jujutsu, założona w 1532 roku; źródło kogusoku koshi no mawari i torite.

Japonia

Tameshigiri

Japońskie próbne cięcie mieczem: pierwotnie test jakości klingi, dziś miara techniki, na macie tatami omote.

Japonia

Tangsudo

Koreański styl karate założony w 1945 roku przez Hwang Kee. Czerpie z karate okinawskiego i stylów chińskich; znany z wysokich kopnięć i układów hyung.

Korea Południowa

Tankendo (Droga krótkiego miecza)

Japońska dyscyplina krótkiego miecza, siostrzana wobec jukendo. Walczy się w zbroi kendo, a pola trafień poszerzono o pchnięcia w tułów.

Japonia

Tarung Derajat

Indonezyjska pełnokontaktowa sztuka walki z Bandungu, złożona w 1972 roku z ulicznego doświadczenia Achmada Dradjata.

Indonezja

Tatsumi-ryu Heiho

Szkoła samurajska z początku szesnastego wieku, w której miecz, włócznia i laska mieszczą się w jednym programie, a w formach parowych miecz zawsze zwycięża.

Japonia

Tegumi

Okinawskie zapasy ludowe bez uderzeń, dziś niemal wymarłe. Funakoshi poświęcił im rozdział — jako chłopiec ćwiczył je równie często co karate.

Japonia

Tendo-ryu Naginatajutsu

Klasyczna japońska szkoła naginaty z 1582 roku. Wedle tradycji założyciel powołał ją po stu dniach modlitwy; wywodzi się z niej atarashii naginata.

Japonia

Tenjin Shin-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu skupiona na dźwigniach, obaleniach i unieruchomieniach bez broni.

Japonia

Tenjin Shin'yō-ryū

Jedna z dwóch szkół jujutsu, z których Jigoro Kano złożył judo. Jej znakiem jest atemi — uderzenie, które ma nie zranić, lecz złamać równowagę.

Japonia

Tenjin Shin'yo-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu z 1830 roku, w której kształcił się Jigoro Kano. Judo przejęło z niej pracę z bliska, duszenia i dźwignie oraz samo pojęcie randori.

Japonia

Tennen Rishin-ryu

Szkoła szermiercza z końca XVIII wieku, rozsławiona przez trzech członków Shinsengumi. Ćwiczy się niezwykle ciężkim bokuto i stawia na siłę, nie finezję.

Japonia

Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū

Najstarsza zachowana japońska szkoła walki o nieprzerwanej linii, ułożona około 1447 roku. Nie zna rywalizacji ani sparingu — ćwiczy się wyłącznie kata w parach.

Japonia

Tenshin-ryu Hyoho

Tradycyjna samurajska szkoła wyspecjalizowana w walce mieczem w ciasnym tłumie i z siadu.

Japonia

Tessenjutsu

Japońska walka żelaznym wachlarzem tessen — bronią, którą samuraj mógł zatrzymać tam, gdzie nie wolno mu było nosić miecza.

Japonia

Tetsudo

Nowoczesny brytyjski system walki oparty na indyjsko-azjatyckich zasadach ruchu.

Wielka Brytania

Teukgong Moosool

System walki południowokoreańskich sił specjalnych z 1979 roku, łączący hapkido, taekwondo, judo i sztuki chińskie.

Korea Południowa

Thaing Bando

Tradycyjna mjanmańska (birmańska) sztuka samoobrony i walki uderzanej.

Mjanma (Birma)

Thang-ta

Sztuka walki Meitei z indyjskiego Manipuru; miecz i włócznia, bez broni sarit sarak, do tego obrzęd i zawody.

Indie

Thekkan Kalaripayattu (styl południowy)

Południowy styl kalaripayattu z Kerali. Ćwiczy się na otwartej przestrzeni, opiera na medycynie siddha i kładzie nacisk na walkę bez broni.

Indie

Thoda (indyjskie łucznictwo bojowe)

Tradycyjny sport bojowy z łukiem i strzałami z indyjskiego stanu Himachal Pradesh.

Indie

Tianjin Shuai Jiao

Tiencińska gałąź chińskiego zapasu. Jako jedyna z trzech wykorzystuje dźwignie qinna oraz uderzenia łokciem i przedramieniem.

Chiny

Tianshan Pai (kung-fu z gór Tienszan)

Północnochiński styl kung-fu z Tajwanu, którego program Wang Chueh-Jen zaczął publicznie nauczać pod koniec lat czterdziestych.

Chiny

Tie zhang gong (żelazna dłoń)

Metoda hartowania dłoni, a nie osobna sztuka walki. Celem nie jest twarda ręka, lecz zdolność przeniesienia siły przez cel.

Chiny

Tinku (andyjska walka obrzędowa)

W keczua „spotkanie". Walka obrzędowa z boliwijskiego Norte Potosí, gdzie przelana krew jest ofiarą dla Pachamamy za plony. Odbywa się w maju.

Boliwia

Toda-ha Buko-ryu Naginatajutsu

Japońska klasyczna szkoła naginaty z hakiem kagitsuki; dziś prowadzi ją Duńczyk, a wśród nauczycieli jest Amerykanin.

Japonia

Toda-ryu Kenjutsu

Starodawna samurajska szkoła koryū bujutsu słynąca z mistrzowskiej walki krótkim mieczem kodachi.

Japonia

Togakure-ryu Ninjutsu

Najbardziej znana szkoła ninja, dziś pod Bujinkanem. Przed Toshitsugu Takamatsu nie poświadcza jej żadne niezależne źródło — ośmiowiekowa linia jest niedowiedziona.

Japonia

Tomari-te

Najmniejsza z trzech okinawskich tradycji miejscowych, ze wsi Tomari. Nie jest szkołą z założycielem; wywodzą się z niej wadō-ryū i matsubayashi-ryū.

Japonia

Tomoi (malajski boks)

Malajski boks północnych stanów przy granicy tajskiej; pięści, łokcie, kolana i golenie, tradycyjnie przy bębnach.

Malezja

Tongbeiquan (pięść przechodząca przez plecy)

Północnochiński styl przenoszący siłę w poprzek pleców z jednego ramienia do drugiego. Ramiona pozostają rozluźnione jak lina i twardnieją dopiero przy trafieniu.

Chiny

Toyama-ryū

Japońska praca z mieczem z 1925 roku, ułożona w szkole wojskowej. Dobywa się na stojąco i w mundurze — klasyczne iaido wychodziło z siadu.

Japonia

Trînta (zapasy mołdawskie)

Tradycyjne mołdawskie zapasy narodowe rozgrywane na świętach ludowych.

Mołdawia

Uechi-ryu

Okinawskie karate o chińskim rodowodzie, oparte na tygrysie, żurawiu i smoku. Poznaje się je po uderzeniu jednym kłykciem i po hartowaniu ciała.

Japonia

Unkei-ryu Jujutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu ucząca rzutów, obaleń i dźwigni na łokieć.

Japonia

Urban Krav Maga

Brytyjska taktyczna gałąź realnej samoobrony dla środowiska miejskiego i klubów nocnych.

Wielka Brytania

Vale tudo

Brazylijski format walki niemal bez zasad, z którego wyrosło współczesne MMA. Powstał w latach dwudziestych i trzydziestych z walk cyrkowych i odpustowych.

Brazylia

Varma kalai

Tamilska sztuka punktów życiowych (varmam) o dwóch obliczach: cios bojowy i leczniczy masaż w ramach medycyny siddha.

Indie

Varzesh-e pahlavani (zurkhaneh)

Irańskie przygotowanie fizyczne i moralne w domu siły zurkhaneh, z maczugami mil, tarczą sang i zapasami koshti.

Iran

Villabrille-Largusa Kali

Hawajska linia filipińskiego kali po Florze Villabrille, uporządkowana w spójny system przez jego ucznia Bena Largusę.

Filipiny

Võ Bình Định (Sztuki walki prowincji Bình Định)

Rodzina tradycyjnych linii walki z wietnamskiej prowincji Bình Định, kolebki rodzimych sztuk walki. Długi kij roi, formy quyền i związek z powstaniem Tây Sơn.

Wietnam

Vovinam

Wietnamska sztuka założona w Hanoi w 1938 roku przez Nguyen Loca. Opiera się na zasadzie twardego i miękkiego zarazem i od początku wiąże się z wychowaniem.

Wietnam

Wadō-ryū

Jedyny z wielkich stylów karate, którego założyciel był najpierw mistrzem jujutsu. Hironori Otsuka założył go w 1934 roku; zamiast twardych bloków stosuje uniki.

Japonia

Walka gladiatorów (munus)

Rzymskie widowisko publiczne o ustalonych regułach i dobieranych typach uzbrojenia; pierwsze starcie w 264 p.n.e.

Włochy

Walka kijem quarterstaff

Tradycyjna angielska sztuka walki ciężkim oburęcznym kijem jesionowym quarterstaff.

Wielka Brytania

Walka nożem kukri (Gurkhowie)

Tradycyjny i wojskowy system walki ciężkim zakrzywionym nożem kukri nepalskich Gurkhów.

Nepal

Weng chun (wieczna wiosna)

Południowochińska sztuka mylona z wing chun; nazwy brzmią po kantońsku niemal tak samo, systemy jednak nie.

Chiny

Whiskey Stick Fencing

Najbardziej tradycyjna odmiana irlandzkiej walki skróconym kijem z tarniny shillelagh.

Irlandia

Widae Taekkyon

Pierwotna tradycyjna gałąź koreańskiego taekkyon zachowana w królewskim mieście Hanyang.

Korea Południowa

Wing Chun

Południowochiński styl walki z bliska, oparty na linii środkowej i oszczędności ruchu. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku; rozsławili go Yip Man i Bruce Lee.

Chiny

Wojskowa krav maga

Wojskowa wersja krav magi w Siłach Obronnych Izraela. W odróżnieniu od cywilnej zakłada atak, broń i zadanie do wykonania.

Izrael

Wolnoamerykanka

Brytyjskie zapasy z poddaniami, zrodzone w fabrykach dziewiętnastowiecznego Lancashire. Pełna nazwa catch-as-catch-can mówi wszystko: dozwolony jest każdy chwyt.

Wielka Brytania

WT Taekwondo

Sportowa i olimpijska gałąź taekwondo pod federacją World Taekwondo, założoną w 1973 roku. O walkach decyduje elektroniczny system punktacji.

Korea Południowa

Wudangquan

Zbiorcza nazwa sztuk wewnętrznych wiązanych z górami Wudang i taoizmem. Podział na zewnętrzne i wewnętrzne to konstrukt XVII wieku, nie starożytna klasyfikacja.

Chiny

Wushu taolu (Formy sportowe)

Formowa połowa nowoczesnego wushu sportowego. Nie walczy się: ocenia się wykonanie, trudność skoków i precyzję lądowania.

Chiny

Wuzuquan (pięść pięciu przodków)

Południowochiński styl z Fujianu złożony z pięciu źródeł. Jego forma sanzhan jest tożsama z okinawskim sanchinem: te same znaki, ta sama zasada.

Chiny

Xilam

Meksykańska sztuka stworzona w 1990 roku z ikonografii prekolumbijskiej. To nowoczesna rekonstrukcja z kodeksów i reliefów, nie zachowana linia bojowa.

Meksyk

Xingyiquan

Wewnętrzna sztuka chińska bezpośredniego, wybuchowego ruchu, oparta na pięciu żywiołach. Tradycja wywodzi ją od Yue Feia; udokumentowana linia zaczyna się w XVII wieku.

Chiny

Yabusame

Japońskie łucznictwo konne: trzy tarcze z galopującego konia. Minamoto no Yoritomo nadał mu ceremonialną postać w Kamakurze w roku 1187.

Japonia

Yağlı güreş (tureckie zapasy w oliwie)

Turecka narodowa forma zapasów w oliwie; turniej Kırkpınar pod Edirne odbywa się nieprzerwanie od XIV wieku.

Turcja

Yagyu Seigo-ryu Battojutsu

Tradycyjna samurajska szkoła koryū bujutsu wyspecjalizowana w błyskawicznym dobywaniu miecza z siadu i ze stójki.

Japonia

Yagyu Shingan-ryu Heihojutsu

Odłam z Sendai szkoły samurajskiej z czasów około 1600 roku. Walka w zbroi mieczem i kijem oraz twarde uderzenia barkiem zamiast pięścią.

Japonia

Yagyu Shingan-ryu Taijutsu

Japońska stara szkoła walki w zbroi. Mimo nazwy nie jest gałęzią yagyu shinkage-ryu, które ćwiczy miecz; tutaj liczą się chwyty i rzuty.

Japonia

Yagyu Shinkage-ryu

Najsłynniejsza japońska szkoła szermierki mieczem. Powstała przez dodanie nazwiska rodowego do Shinkage-ryū, a jej odłam z Edo służył szogunatowi Tokugawa.

Japonia

Yamanni-ryu Bojutsu

Okinawska szkoła walki kijem, rozpoznawalna po elastycznym, zamachowym ruchu drążka zamiast sztywnych, zatrzymanych bloków.

Japonia

Yau Kung Mun (pazur i siła)

Południowochiński styl kung-fu; publiczna historia zaczyna się od szkoły Ha Hon Hunga w Kantonie w 1924 roku.

Chiny

Yaw-Yan (Sayaw ng Kamatayan)

Filipiński system uderzeniowy z 1972 roku; kopnięcia z góry w dół i ciosy powielające tor maczety bolo.

Filipiny

Ying jow pai (orli pazur)

Północnochiński styl orlego pazura, dodający do długiej pięści chwyty i dźwignie. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku, nie u Yue Feia.

Chiny

Yiquan

Wewnętrzna sztuka chińska, która jako jedyna zniosła formy. Podstawą jest stanie bez ruchu; Wang Xiangzhai twierdził, że wyuczone układy krępują ćwiczącego.

Chiny

Yongmudo

Koreańska sztuka hybrydowa z 2001 roku, złożona przez profesorów siedmiu katedr bojowych Uniwersytetu Yong In. Rok 1953 należy do uczelni.

Korea Południowa

Yoseikan Aikido

Najstarsza odnoga aikido, dojo z 1931 roku. Minoru Mochizuki uczył się u Kano, Ueshiby i Funakoshiego i składał budo z powrotem w całość.

Japonia

Yōshinkan

Twardsza i bardziej precyzyjna linia aikido, założona w 1955 roku przez Gozo Shiodę. Jako jedyna wersja aikido trafiła do szkolenia policji w Tokio.

Japonia

Yusul

Zmagania gołymi rękami poświadczone w koreańskich dziełach historycznych od dynastii Goryeo. Żaden podręcznik się nie zachował, więc prosta linia do taekwondo nie ma oparcia.

Korea Południowa

Zapasy

Najstarsza sportowa forma walki wręcz — obalenia, rzuty i kontrola przeciwnika w parterze, bez uderzeń.

Grecja

Zapasy Garifuna

Tradycyjny karaibsko-środkowoamerykański ludowy sport zapaśniczy ludu Garifuna.

Honduras

Zapasy inuickie

Zbiór inuickich gier siłowych i chwytnych, od Grenlandii po Alaskę. Przygotowywały myśliwych, a dziś rozgrywa się je na Arctic Winter Games.

Grenlandia

Zapasy kornwalijskie

Kornwalijskie zapasy narodowe w płóciennych kurtkach; rozstrzyga upadek zwany back, a walka w parterze jest zakazana.

Wielka Brytania

Zapasy nubijskie

Obrzędowe zapasy ludów Nuba w sudańskich Górach Nuba. Walczy się po żniwach, bez ciosów, a celem jest położenie rywala na ziemi.

Sudan

Zapasy plażowe

Dyscyplina United World Wrestling rozgrywana na piasku. Walczy się w stójce w kole o średnicy siedmiu metrów, trzy minuty bez przerwy.

Szwajcaria

Zapasy Rarámuri

Tradycyjny ludowy sport zapaśniczy rdzennego ludu Rarámuri z meksykańskich kanionów Sierra Madre.

Meksyk

Zapasy w stylu klasycznym

Olimpijski styl zapasów, w którym atakować wolno tylko górną część ciała; nogi są całkiem wyłączone. Mimo nazwy to nowoczesna dyscyplina z Francji XIX wieku.

Grecja

Zapasy w stylu wolnym

Olimpijski styl zapasów, który w odróżnieniu od klasycznego dopuszcza chwyty za nogi. W programie od 1904 roku; konkurencja kobiet doszła w 2004.

Stany Zjednoczone

Zi Ran Men (naturalna pięść)

Chiński styl bez form. Ćwiczy się zasady ruchu, nie katy, więc dwaj uczniowie wyglądają inaczej. Podstawą jest bieg po metrowym kręgu.

Chiny

Zui quan (pijana pięść)

Grupa chińskich stylów naśladujących pijanego; niestabilność jest zarazem podstępem i źródłem siły uderzenia.

Chiny