ImpakuImpaku
← Powrót do przeglądu

Wszystkie sztuki walki

Pełny katalog sztuk walki i stylów

499 wyników

Abir (hebrajska sztuka walki)

Nowoczesny izraelski system założony przez Yehoshuę Sofera w 2002 roku; roszczenie do starożytnej hebrajskiej linii nie jest udokumentowane.

Izrael

Aikibudo

Francuska gałąź aiki-jujutsu stworzona przez Alaina Floqueta, łącząca Yoseikan, Daitō-ryū i szermierkę Katori Shintō-ryū, bez rywalizacji.

Francja
Aikido — ilustrace

Aikido

Japońska sztuka rzutów i dźwigni, którą Morihei Ueshiba rozwinął z Daito-ryu aiki-jujutsu. Ćwiczy się głównie w kata w parach, zawody ma tylko część szkół.

Japonia

Aluche (zapasy kantabryjskie)

Ludowe zapasy z Kantabrii. Zaczynają się od chwytu za przedramię, przepisy różnią się w zależności od doliny, a w Campoo w jednej odmianie zaczyna się leżąc.

Hiszpania

Alysz (kirgiskie zapasy pasowe)

Kirgiskie zapasy pasowe. Chwytu za pas nie wolno puścić przez cały pojedynek, więc odpada walka o chwyt i zostaje mechanika rzutu oraz równowaga.

Kirgistan

Araki-ryu

Dawna japońska szkoła, której program według koryu.com otwiera torite kogusoku. Nihon Kobudo Shinkokai podaje trzy pozycje w Gunmie i Kanagawie.

Japonia

Armijska walka wręcz (ARB)

Rosyjski sport wojskowo-użytkowy: uderzenia, kopnięcia, rzuty i dźwignie, w kimonie i hełmie z kratą. Jako sport powstał w 1979 r. na pierwszych mistrzostwach wojsk powietrznodesantowych.

Rosja
Arnis — ilustrace

Arnis

Filipińskie sztuki walki z kijem, nożem i gołymi rękami, od 2009 roku narodowa sztuka walki i sport Filipin. Nie mają jednego założyciela ani systemu stopni.

Filipiny

Asayama Ichiden-ryu

Zbiorcza japońska szkoła dawna, założona przez Asayamę Ichidensaia. Nazwę nosi dziś kilka odrębnych linii, a dane o założycielu różnią się między nimi.

Japonia

Ashihara

Japońskie karate pełnokontaktowe Ashihary Hideyukiego z 1980 roku. Opiera się na sabaki, czyli odprowadzeniu ataku i kontrze z boku lub od tyłu.

Japonia

Atarashii naginata (nowoczesna naginata)

Nowoczesna sportowa naginata, którą po wojnie rozwinęła All Japan Naginata Federation. Walczy się w zbroi ochronnej, a obok celów znanych z kendo trafia się też w golenie.

Japonia

Baguazhang

Chińska sztuka walki oparta na chodzeniu po okręgu, z uderzeniami dłoni, kopnięciami, dźwigniami i rzutami. Wiąże się z Dong Haichuanem, który około 1864 roku przybył do Pekinu.

Chiny

Baguazhang styl Cheng

Gałąź baguazhang nosząca imię Cheng Tinghua, jednego z pięciu uczniów Dong Haichuan, którzy według Greena założyli dzisiejsze szkoły baguazhang.

Chiny

Baguazhang styl Gao

Gałąź baguazhang nosząca imię Gao Yisheng. Według Wikipedii tworzą ją kolista część xiantian i sześćdziesiąt cztery proste dłonie houtian.

Chiny

Baguazhang styl Liang

Gałąź baguazhang nosząca imię Liang Zhenpu, jednego z pięciu uczniów Dong Haichuana, którzy według Greena założyli dzisiejsze szkoły baguazhang.

Chiny

Baguazhang styl Yin

Gałąź baguazhang nosząca imię Yin Fu, jednego z pięciu uczniów Dong Haichuan, którzy według Greena założyli dzisiejsze szkoły baguazhang.

Chiny

Baihequan (biały żuraw)

Rodzina południowochińskich stylów z Fujian, tradycyjnie przypisywana legendarnej Fang Qiniang. Udokumentowani nauczyciele pochodzą z XIX wieku, katę Sanchin dzieli z Goju-ryu i Uechi-ryu.

Chiny

Baji Zhandao

Nowoczesny chiński system z 2007 roku łączący bajiquan z innymi stylami. Ćwiczy się bez broni i z bronią, od sztyletu po włócznię.

Chiny

Bajiquan

Północnochiński styl z Hebei, zbudowany na jednej myśli: wejść do środka. Miażdżące ciosy z bliska, uderzenie całym ciałem oraz praca łokciem i barkiem.

Chiny

Bajiquan styl Huo

Linia bajiquan związana z Huo Diange, uczniem Li Shuwena i ochroniarzem ostatniego cesarza Puyi. Według chińskich źródeł rozprzestrzeniła się z Changchun.

Chiny

Bajutsu (Japońskie jeździectwo wojenne)

Japońskie jeździectwo wojenne: według Nipponiki od dawna rozwijało się jako strzelanie z konia połączone z łucznictwem. Szkoły Ogasawara-ryu i Otsubo-ryu, yabusame, kasagake, inuoumono.

Japonia

Bak Mei Kung Fu

Południowochiński styl walki na krótki dystans. Udokumentowana linia zaczyna się od Cheunga Lai Chuena, opowieść o mnichu Bak Mei to legenda.

Chiny

Bak sil lum (północny Shaolin)

Północnochiński styl w linii Gu Ruzhanga (1894–1952), instruktora Centralnego Instytutu Guoshu, który rozpowszechnił go w Kantonie po 1928 roku. Osobno nie ma go na listach dziedzictwa.

Chiny

Bakom (Vacon)

Peruwiański hybrydowy styl walki, który według angielskiej Wikipedii założył Roberto Puch Bezada na początku lat 80. UNESCO ICM łączy go z ulicami i więzieniami Limy.

Peru

Bakti Negara (Silat balijski)

Balijska szkoła pencak silat z Denpasaru, założona według Draegera w 1955 roku. Źródła podają założycieli różnie, a technika opiera się na podstępie i blokach dłonią.

Indonezja

Balintawak

Filipiński system walki z jednym kijem, założony w Cebu w 1952 roku przez Venancio Bacona po odejściu z klubu Doce Pares. Nazwę nosi od ulicy Balintawak.

Filipiny

Bando

Birmańska sztuka walki bez broni, część zbiorczego thaing, którą do Stanów Zjednoczonych przywiózł Maung Gyi.

Mjanma (Birma)

Banshay (Birmańska walka bronią)

Zbrojny składnik birmańskiego terminu zbiorczego thaing, obejmujący walkę kijem, mieczem dha, włócznią i inną bronią oraz obronę przed nią.

Mjanma (Birma)

Baoding Shuai Jiao (Kuai Jiao)

Baodingska odmiana chińskich zapasów zwana kuaijiao, czyli szybkie zapasy, którą Wikipedia i rodzinna witryna łączą z mistrzem Ping Jingyi.

Chiny

Baok chambab (kambodżańskie zapasy tradycyjne)

Kambodżańskie tradycyjne zapasy w trzech rundach, z tańcem i bębnami. Phnom Penh Post podaje ich przedstawienie na reliefach Banteay Srei i Baphuon w Angkorze.

Kambodża

Bartitsu

System samoobrony, który Edward William Barton-Wright przedstawił w 1899 roku w Pearson's Magazine. Łączył jujutsu, boks, savate i walkę laską spacerową.

Wielka Brytania

Bataireacht (irlandzka walka kijem)

Zbiorcza nazwa irlandzkiej walki na kije, najlepiej udokumentowanej w masowych bijatykach faction fights w XIX wieku. Dziś przetrwały dwie znane linie rodzinne i rekonstrukcje.

Irlandia

Bâton français (francuska walka długim kijem)

Oburęczna laska z kasztanowca o długości około 140 centymetrów, druga broń francuskiej dyscypliny canne de combat i bâton. Walczy się nią tylko w formie duo.

Francja

Batuque

Batuque to według IPHAN dawna tradycja walki, w której dwóch graczy w kręgu mierzy się podcięciami i rasteiras. Według IPHAN uprawiał ją też ojciec Mestre Bimba.

Brazylia

Beach Sambo

Sambo w stójce na piasku w Międzynarodowej Federacji Sambo (FIAS). Walka trwa trzy minuty, wygrywa rzut na piasek, walka w parterze, dźwignie i duszenia są zabronione.

Rosja

Beijing Shuai Jiao

Pekińska odmiana chińskich zapasów, wywodząca się od zapaśników dworu dynastii Qing. Na państwowej liście dziedzictwa figuruje jako zapasy z Tianqiao.

Chiny

Bojowy hopak

Ukraiński system walki, który od 1985 roku we Lwowie rozwija Wołodymyr Pyłat. Według źródeł wywodzi się z tradycji kozackich i tańców ludowych i jest rekonstrukcją.

Ukraina

Bojuka

Amerykański system samoobrony Toma Schrenka z 1990 roku. Nazwa to skrót od boksu, jujutsu i karate.

Stany Zjednoczone

Bokator

Khmerska sztuka walki z uderzeniami, chwytami, walką w parterze i bronią, od 2022 roku na Reprezentatywnej Liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Kambodża

Bokh

Mongolskie zapasy narodowe, jedna z trzech gier święta Naadam, umieszczonego na liście UNESCO od 2010. Bez kategorii wagowych i limitu czasu, przegrywa dotyk ziemi czymkolwiek poza stopami.

Mongolia
Boks — ilustrace

Boks

Walka wyłącznie pięściami w rękawicach, w kategoriach wagowych i rundach — najstarszy skodyfikowany sport walki.

Wielka Brytania

Boks modliszki

Północnochiński styl z Shandongu naśladujący polowanie modliszki. Znakiem rozpoznawczym jest dłoń w kształcie haka; modliszka południowa to inna linia.

Chiny

Boks olimpijski

Sportowa forma boksu według przepisów World Boxing, na igrzyskach olimpijskich od 1904 roku. Trzy rundy, pięciu sędziów, ochraniacze głowy u młodzieży i kobiet.

Wielka Brytania
Boks tajski — ilustrace

Boks tajski

Boks tajski, sztuka ośmiu kończyn — pięści, łokcie, kolana i piszczele, uzupełnione walką w klinczu. Na ring przeszedł na początku XX wieku.

Tajlandia

Boks zawodowy

Sportowa forma boksu z licencją od 18 lat: do dwunastu rund, bez kasków, trzech sędziów i tytuły organizacji WBA, WBC, IBF i WBO.

Wielka Brytania

Bolońska szkoła szermierki

Współczesne określenie grupy bolońskich tekstów szermierczych z XVI wieku, od Manciolina (1531) i Marozza (1536) po dall'Agocchiego. Czy była to jedna tradycja, jest sporne.

Włochy

Bractwo Świętego Marka (Marxbrüder)

Niemieckie bractwo szermiercze mistrzów miecza, które w 1487 roku otrzymało przywilej od cesarza Friedricha III. Organizowało publiczne Fechtschulen i rywalizowało z Federfechterami.

Niemcy
Brazylijskie jiu-jitsu — ilustrace

Brazylijskie jiu-jitsu

Brazylijska sztuka walki w parterze oparta na dźwigniach i duszeniach; pozwala kontrolować silniejszego przeciwnika techniką.

Brazylia

Buhurt (Walka w pełnej zbroi)

Nowoczesny sport pełnokontaktowy w replikach zbroi z XIV i XV wieku. Różni się od behourdu, raczej ćwiczebnego starcia giermków i młodych rycerzy.

Ukraina

Bujinkan Budo Taijutsu

Japońska organizacja, którą w Noda w prefekturze Chiba założył Hatsumi Masaaki. Zrzesza dziewięć ryuha odziedziczonych po nauczycielu Takamatsu Toshitsugu.

Japonia

Buriacki böch

Narodowe zapasy Buriatów z rodziny mongolskiego bökh. Walczy się w staniu, w pasie, bez uderzeń, do upadku, a do rytuału przed walką należy taniec orła.

Rosja

Buza

System walki związany z twerską grupą G. N. Bazłowa i ruchem Rosyjski Styl z lat dziewięćdziesiątych, który odwołuje się do rosyjskiej tradycji ludowej.

Rosja

Byakuren Kaikan

Japońska szkoła karate pełnokontaktowego, którą według prefektury Fukuoka założył w 1984 roku Masayasu Sugihara, według Wikipedii były strażnik założyciela Shorinji kempo.

Japonia

Cabales Serrada Escrima

Filipińska eskrima Angela Cabalesa do walki krótkim kijem z bliska. Jego szkoła w Stockton z 1966 roku była według Wileya pierwszą publiczną w USA.

Filipiny

Canne de combat

Francuski sport z lekką laską z kasztanowca, skodyfikowany przez Maurice'a Sarry'ego w latach siedemdziesiątych XX wieku. Sześć skodyfikowanych uderzeń i żadnego pchnięcia.

Francja
Capoeira — ilustrace

Capoeira

Afrobrazylijska sztuka na pograniczu walki i tańca. Dwaj gracze grają w kręgu (roda) przy śpiewie i muzyce berimbau, technika opiera się na ginga, kopnięciach i unikach.

Brazylia

Capoeira Angola

Styl capoeiry związany z Mestre Pastinha, który w 1941 roku zarejestrował w Salvadorze szkołę CECA. Wolniejszy rytm, nacisk na muzykę, trening w obuwiu.

Brazylia

Capoeira Miudinho

Gra capoeiry kojarzona z Mestre Suassuną z grupy Cordão de Ouro. Według Suassuny to nie nowy styl, lecz bliższa gra z własnym rytmem.

Brazylia

Capoeira Regional

Styl capoeiry, który w Salvadorze stworzył Mestre Bimba. Nauka w sekwencjach ćwiczebnych, egzamin wstępny, stopnie calouro i formado oraz rytm São Bento Grande.

Brazylia

Changquan (tradycyjna długa pięść)

Rodzina północnochińskich stylów o dużym zasięgu i wysokich kopnięciach, nie jeden styl. Changquan zawodnicze powstało ze standaryzacji lat 50., IWUF opiera je na chaquan, huaquan, paoquan.

Chiny

Chaquan (pięść rodziny Cha)

Chińska pięść muzułmańskiego ludu Hui z powiatu Guanxian w Shandongu, wpisana na państwową listę niematerialnego dziedzictwa. Opiera się na ćwiczeniu tantui i dziesięciu formach.

Chiny

Chausson

Prowansalska gra nogami, którą J. Charlemont opisał w 1899 roku jako starą grę zwaną potocznie savate lub chausson. Przeciwnicy dotykali się czubkiem stopy, a rękami tylko klepali.

Francja

Cheibi Gad-Ga

Manipurska walka kijem obciągniętym skórą i skórzaną tarczą, która według ANI zastąpiła starszą walkę mieczem i tarczą. Wygrywa ten, kto zdobędzie więcej punktów.

Indie

Chen Taijiquan

Rodzinny styl taijiquanu ze wsi Chenjiagou, związany z Chen Wangtingiem. Zmienia wolne i szybkie ruchy z wybuchami siły fajin i jest ćwiczony w trzech ramach.

Chiny

Chidaoba

Gruzińskie narodowe zapasy w kurtce czocha, łączące walkę z muzyką i tańcem. Od 2018 roku na liście UNESCO.

Gruzja

Chitō-ryū

Okinawskie karate założone po wojnie w Kumamoto przez lekarza Tsuyoshiego Chitose. Nazwa znaczy „tysiąc lat Tang” i nawiązuje do chińskich korzeni.

Japonia

Choukhe (kurdyjskie zapasy w kurtce)

Choukhe to zapasy w kurtce, uprawiane głównie przez Kurdów z Chorasanu w północno-wschodnim Iranie. Chwyta się tylko powyżej pasa, walczy się boso, przy dźwięku bębna i oboju.

Iran

Choy Gar

Południowochiński styl rodzinny, który lista dziedzictwa Nanhai zalicza do pięciu głównych stylów Guangdongu. Znany z elastycznej pracy nóg.

Chiny

Choy Li Fut

Południowochiński styl, który w 1836 roku założył Chan Heung z Xinhui w Guangdong. Państwowa lista niematerialnego dziedzictwa ChRL prowadzi go od 2008 roku.

Chiny

Chuka Gar

Gałąź południowej modliszki związana ze społecznością hakka. Przekaz wywodzi ją od Chu Fook-To, organizacja Chuka Praying Mantis Kung Fu od Chu Nan-Chieh.

Chiny

Chun Kuk Do

System Chucka Norrisa oparty na tang soo do. Pod nazwą Chun Kuk Do działał do 2015 roku, dziś nazywa się Chuck Norris System.

Stany Zjednoczone

Chuojiao (Kłująca stopa)

Północnochiński styl niskich postaw i kopnięć wstecznych z Raoyang w Hebei. Od 2014 roku znajduje się na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin.

Chiny

Civilian Krav Maga

Cywilna postać izraelskiej samoobrony, dostosowana przez Imiego Lichtenfelda do zwykłych ludzi po odejściu z wojska. Własne stowarzyszenie ma od 1978 roku.

Izrael

Collar and elbow (zapasy irlandzkie)

Irlandzkie ludowe zapasy w stójce z chwytem za kołnierz i łokieć, które irlandzcy imigranci przenieśli w dziewiętnastym wieku do Vermontu.

Irlandia

Combato (kanadyjski system walki)

Kanadyjski system walki wręcz z początku XX wieku. Opiera się na dźwigniach, nie na sile; po wojnie autor złagodził go w policyjne Defendo.

Kanada

Commando Krav Maga

System samoobrony Moniego Aizika z Kanady, oparty na judo i jiu-jitsu. Jego wojskowe pochodzenie i tytuły założyciela są kwestionowane.

Izrael

Coreeda (zapasy aborygeńskie)

Australijski zapas w kręgu o średnicy czterech i pół metra. To nowoczesna rekonstrukcja oparta na przedkolonialnych grach.

Australia

Cossack Spas

Ukraiński system walki, oficjalnie sport ukraiński rukopasz Spas, który od 1992 roku w Zaporożu rozwija Ołeksandr Prytuła, powołując się na kozackie pochodzenie.

Ukraina

Cotswold Shin Kicking

Angielska ludowa konkurencja na igrzyskach Cotswold Olimpicks. Przeciwnicy trzymają się za ramiona i kopniakami w golenie próbują się przewrócić, golenie wolno wypchać słomą.

Wielka Brytania

Cumberland and Westmorland

Ludowe zapasy z Kumbrii w chwycie backhold, utrzymywanym przez całą walkę. Przegrywa ten, kto dotknie ziemi czymkolwiek poza stopami.

Wielka Brytania

Cuong Nhu

Sztuka walki, którą według stowarzyszenia stylu założył Ngo Dong w 1965 roku w Huế w Wietnamie. Łączy twarde i miękkie techniki z siedmiu stylów, od karate po aikido.

Wietnam

Daitō-ryū

Japońska sztuka dźwigni, rzutów i atemi, z której wywodzi się aikido. Stworzył ją Sokaku Takeda, uczy się w kata w parach, a postęp potwierdzają zwoje i licencje.

Japonia

Dambe

Tradycyjny boks ludu Hausa z północnej Nigerii, w którym atakuje się jedną owiniętą pięścią, głową i kopnięciami. Dawniej uprawiali go rzeźnicy, dziś ma ligi i widownię na YouTube.

Nigeria

Defendo

Skandynawski system samoobrony założony przez Jyrkiego Saario w 2005 roku: proste rozwiązania z naturalnych reakcji, cztery programy.

Finlandia

Defendu

System samoobrony opisany przez W. E. Fairbairna w 1926 roku jako podręcznik policji w Szanghaju. W czasie drugiej wojny światowej uczył walki w zwarciu jednostki brytyjskie i amerykańskie.

Wielka Brytania

Destreza Vulgar

Ówczesne określenie powszechnej szermierki iberyjskiej, wobec której definiowali się autorzy La Verdadera Destreza. Zachowało się z niej mało, głównie dzieła portugalskie jak Godinho 1599.

Hiszpania

Ditangquan (pięść tocząca się po ziemi)

Chiński styl upadków, przewrotów i technik nóg z ziemi. Nie znaleźliśmy go na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa, w IWUF 2019 to tylko jeden ze stylów tradycyjnych.

Chiny

Doce Pares

Filipiński system eskrimy z Cebu, którego początek prasa z Cebu umieszcza w 1932 roku i wiąże z rodziną Cañete. Dionisio Cañete założył z niego federację WEKAF.

Filipiny

Dog Brothers Martial Arts (DBMA)

Amerykańska grupa zawodników walczących kijami, założona w 1988 roku w Kalifornii. Walczy tylko w masce i rękawicach, bez sędziów i nagród, wyszedł z niej system DBMA.

Stany Zjednoczone

Donga (afrykańska walka na kije)

Obrzędowy pojedynek na kij dłuższy niż dwa metry u etiopskich Surma i Mursi w dolinie rzeki Omo. Antropolog J. Abbink nazywa go sportem narodowym Surma.

Etiopia

Duanquan (krótka pięść)

Północnochiński styl z powiatu Gaoyang w Hebei, na prowincjonalnej liście dziedzictwa niematerialnego. Dziś szeroko ćwiczony w szkołach i na pokazach, pochodzenie potwierdza tylko tradycja.

Chiny

Dumog (filipińskie zapasy)

Filipińskie zapasy, które Green zalicza do składników filipińskiej walki bez broni. W Antique do dziś gra się w nie jako w ludową grę zapaśniczą w Wielkanoc i na fiestę.

Filipiny

Emeiquan (kung-fu z góry Emei)

Zbiór stylów z Syczuanu związanych z górą Emei, na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin od 2008 r. Opis pozycji podaje 68 gałęzi, najstarszy traktat o włóczni (XVII wiek).

Chiny

Engolo (taniec zebry)

Gra bojowa pasterzy Nkhumbi z południowej Angoli, w której atakuje się głównie kopnięciami. Znana jako rzekomy przodek capoeiry, lecz Matthias Röhrig Assunção nazywa ją jej kuzynem.

Angola

Enshin

Karate pełnokontaktowe założone przez Ninomiya Joko w 1988 roku, z siedzibą w Denver. Opiera się na sabaki, czyli odchyleniu ataku i przejściu w martwy punkt przeciwnika.

Japonia

Esgrima criolla (Gauczowska walka na noże)

Kreolska szermierka nożem gaucho znad Río de la Plata. Według La Nación i Domenech w pojedynku chodziło raczej o naznaczenie przeciwnika na twarzy niż o zabicie.

Argentyna

Evala (zapasy w Togo)

Zapasy togijskiej grupy etnicznej Kabyè, przede wszystkim obrzęd inicjacyjny. Odbywają się co roku w lipcu w regionie Kara, a młodzi mężczyźni przechodzą przez nie do grona dorosłych.

Togo

Fanziquan (Pięść przewrotna)

Północnochiński styl, za dynastii Ming zwany bashanfan. Na państwowej liście znajduje się jego gałąź yingzhao fanziquan, orli szpon, z powiatu Xiong.

Chiny

Flankirowka

Termin oznaczający posługiwanie się bronią białą, historycznie głównie kopią, dziś szaszką. Jarowoj uważa tę postać za nowożytną i nieznaną Kozakom dońskim.

Rosja

Fu jow pai (tygrysi pazur)

Styl kung-fu tygrysiego pazura, dawniej zwany Hark Fu Moon. Według jego szkół sięga Wong Bil Honga, a do Nowego Jorku przeniósł go bratanek Wong Moon Toy.

Chiny

Fut gar (szkoła rodzinna Fut)

Południowochiński styl, który według tradycji powstał jako synteza pięciu kantońskich stylów rodzinnych w świątyni Qingyun. Używa uderzeń pięścią i dłonią oraz niskich kopnięć.

Chiny

Gatka

Sztuka walki sikhów z Pendżabu, według indyjskiego ministerstwa sportu tradycyjny styl wojowników nihang. Dziś także sport z kijem i skórzaną tarczą.

Indie

Genbukan Ninpo Bugei

Organizacja i program ninpo, które według własnej strony założył Tanemura Shoto 28 listopada 1984 w Matsubushi. Wywodzi się z linii Takamatsu Toshitsugu.

Japonia

Gensei-ryu

Karate z Okinawy Seikena Shukuminego z lat 1949–1953, oparte na nieoczekiwanym ruchu w trzech wymiarach i na własnych kata, takich jak Sansai.

Japonia

Glima

Islandzkie zapasy narodowe w pasie z popręgami, w pozycji wyprostowanej. Zasady spisał Jón Jónsson w latach osiemdziesiątych XIX wieku.

Islandia

Goju-ryu

Okinawski styl karate założony przez Chojuna Miyagiego. Nazwę „twardy-miękki” wziął z wersu chińskiego tekstu Bubishi, a znakiem rozpoznawczym stylu jest oddechowa kata Sanchin.

Japonia

GongKwon Yusul

Koreański system hybrydowy z 1996 roku. Łączy uderzenia, rzuty i walkę w parterze w jeden wolny sparing, a nie w osobne przedmioty.

Korea Południowa

Goreş (turkmeńskie zapasy pasowe)

Turkmeński zapas w pasach z przepisami UWW: trzy minuty, punkty za dotyk podłoża czymkolwiek poza stopami, styl klasyczny i wolny. Towarzyszy rodzinnym świętom.

Turkmenistan

Gouren

Bretońskie zapasy w płóciennej koszuli roched, w których wygrywa upadek na obie łopatki. To uznane niematerialne dziedzictwo kulturowe Francji.

Francja

Gracie Jiu-Jitsu

Rodzinna gałąź brazylijskiego jiu-jitsu prowadzona przez rodzinę Gracie. Kładzie nacisk na samoobronę i przetrwanie z dołu, nie tylko na walkę sportową.

Brazylia

Grima (Kolumbijska szermierka maczetą)

Zbiorcza nazwa ponad trzydziestu głównie afrokolumbijskich stylów szermierki maczetą, kijem bordón i inną bronią, których ośrodkiem był region Cauca.

Kolumbia

Gukgung (koreańskie łucznictwo tradycyjne)

Koreańskie tradycyjne łucznictwo z łukiem kompozytowym gakgung i tarczą w odległości 145 m, bez celowników. Od 2020 roku narodowe niematerialne dziedzictwo Korei.

Korea Południowa

Gulesh

Tradycyjne zapasy azerbejdżańskie. UNESCO zapisało w 2022 roku kulturę pehlevanliq, czyli gry, sporty i zapasy w zorkhana.

Azerbejdżan

Gyokko-ryu Kosshijutsu

Jedna z dziewięciu szkół Bujinkanu. Green (2001) uznaje ją za najstarszą z nich i opisuje jako sztukę głównie uderzeniową z twardymi zwichnięciami.

Japonia

Haidong Gumdo (Koreańska szermierka)

Nowoczesna koreańska sztuka miecza z formami, cięciem i walkami treningowymi. O jej założyciela, pochodzenie i nazwę toczyły się spory, także w sądzie.

Korea Południowa

Hakka kuen (Style Hakka)

Zbiorcze określenie sztuk walki społeczności hakka z południowych Chin, nie jedna szkoła. Wystawa w Hongkongu zalicza do nich między innymi modliszkę Chow Gar i styl smoka.

Chiny

Hakko-ryu Jujutsu

Japońskie jujutsu z 1941 roku bez uderzeń i kopnięć. Całą treść stanowi praca na stawach najmniejszą możliwą siłą — stawu nie wolno złamać.

Japonia

Han Mu Do

Koreański system, który według dziennika The Advocate założył He-Young Kimm w 1989 roku w Baton Rouge. Łączy elementy taekwondo, hapkido i judo.

Korea Południowa

Hankido

Według angielskiej Wikipedii styl hapkido, który w latach osiemdziesiątych opracował Myung Jae-nam. Opiera się na zasadach won, yu i hwa oraz na sile miękkości.

Korea Południowa
Hapkido — ilustrace

Hapkido

Koreańska sztuka dźwigni, rzutów, kopnięć i uderzeń z korzeniami w Daito-ryu aiki-jujutsu. Rywalizuje pokazami technik i form, organizacji i systemów stopni jest wiele.

Korea Południowa

Heki-ryu (Szkoła łucznictwa pieszego)

Główny nurt japońskiego łucznictwa według słownika Daijisen: szkoła z okresu Muromachi przypisywana Heki Danjo Masatsugu, według Nipponiki szkoła strzelania pieszo z wieloma gałęziami.

Japonia

HEMA

Współczesny międzynarodowy ruch, który na podstawie zachowanych podręczników i traktatów odtwarza europejskie sztuki walki, przede wszystkim walkę mieczem.

Higo Ko-ryu Naginatajutsu

Dawna szkoła naginaty z Kumamoto. Według Nihon Kobudo Kyokai ćwiczy się z ostrzem i drzewcem po cztery shaku, a od okresu Taisho prowadzą ją kobiety.

Japonia

Hikita Kage-ryu Kenjutsu

Odgałęzienie szkoły miecza Shinkage-ryu, nazwane od Hikita Bungoro, ucznia Kamiizumi. Żywej linii nie udało nam się znaleźć w źródłach.

Japonia

Hojojutsu (sztuka krępowania sznurem)

Japońska sztuka krępowania człowieka sznurem. Według Nipponica początkowo stosowana na polu bitwy, później służyła do zatrzymywania i eskortowania przestępców. To umiejętność, nie szkoła.

Japonia

Hokushin Itto-ryu

Szkoła szermierki, którą pod koniec siogunatu założył Chiba Shusaku. Według encyklopedii Heibonsha miała największy wpływ na system i teorię współczesnego kendo.

Japonia

Holenderski kickboxing

Holenderska szkoła kickboxingu z amsterdamskich gymów Mejiro i Chakuriki, z korzeniami w kyokushin i japońskim kickboxingu. Opiera się na kombinacjach bokserskich i niskich kopnięciach.

Holandia

Hontai Yoshin-ryu Jujutsu

Japońska stara szkoła jujutsu z XVII wieku z siedzibą w Nishinomiyi: trzy filary jujutsu, bojutsu i kodachijutsu, kata w parach, dwadzieścia głów od założyciela Takagiego Oriemona.

Japonia

Hou quan (małpia pięść)

Zbiorcza nazwa chińskich stylów małpy, poświadczona u Qi Jiguanga w XVI wieku. Najlepiej opisana jest hongkońska szkoła Dasheng pigua men, Emei hou quan należy do pozycji Emei wushu.

Chiny

Hozoin-ryu Sojutsu

Szkoła walki włócznią, którą w Narze założył mnich Kofuku-ji, In'ei. Typową bronią jest włócznia kama yari z poprzeczną głownią w kształcie krzyża.

Japonia

Hozoin-ryu Takada-ha Sojutsu

Odłam szkoły Hozoin-ryu, który w XVII wieku założył Takada Matabei. To jedyna zachowana linia walki włócznią Hozoin, która wróciła do Nary.

Japonia

Hryggspenna Glima

Staroislandzkie zapasy siłowe w uścisku wokół tułowia, w których przeciwnicy próbują złamać się nawzajem do tyłu. W 2024 roku odbył się turniej Iceland Open Hryggspenna.

Islandia

Huaquan (pięść rozkwitu)

Rodowa pięść rodziny Cai z Jining w Shandongu. Władał nią Cai Longyun, wiceprzewodniczący Chińskiego Stowarzyszenia Wushu i redaktor przepisów zawodów.

Chiny

Huka-Huka

Zapasy ludów Górnego Xingu w Brazylii, prowadzone z klęczek. Główną oprawą jest ceremonia pogrzebowa Kuarup, podczas której wioska gospodarzy mierzy się z gośćmi.

Brazylia

Hung Gar

Południowochiński styl kung fu z niskimi postawami i symbolem tygrysa i żurawia. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku od Wong Kei-yinga i Wong Fei-hunga.

Chiny

Hung Sing Choy Li Fut

Foshańska gałąź Choy Li Fut, założona przez Jeong Yima (Zhang Yana), ucznia Chan Heunga. Szkoła Hung Sing w Foshan od 1851, w hongkońskim wykazie dziedzictwa niematerialnego (3.72.2).

Chiny

Hwarangdo

Koreański system z lat sześćdziesiątych o czterech obszarach: technika, praca wewnętrzna, broń i leczenie. Linia hwarangów to tradycja, nie historia.

Korea Południowa

Iaidō

Japońskie budo wyciągania miecza, ćwiczone jako kata przeciw wyobrażonemu przeciwnikowi. Zarządza nim federacja kendo i All Japan Iaido Federation, w zawodach pokazuje się kata.

Japonia

Inayan Eskrima

Amerykański system eskrimy Mike'a Inaya, według angielskiej Wikipedii ucznia Maxa Sarmiento i Angela Cabalesa. Według angielskiej Wikipedii łączy siedem samodzielnych stylów eskrimy.

Filipiny

Inbuan (zapasy z Mizoramu)

Tradycyjne zapasy ludu Mizo z indyjskiego Mizoramu. Walczy się w trzech rundach, a kopanie, wyjście poza wyznaczony obszar i uginanie kolan są zabronione.

Indie

International Taekwon-Do Federation

Gałąź taekwondo założona przez Choi Hong Hi 22 marca 1966 roku. Ma 24 tul, walkę na dwie rundy z kontrolowanym kontaktem i punktowane uderzenia ręką w głowę.

Korea Południowa

Irlandzki boks na gołe pięści

Irlandzka odmiana walki na gołe pięści: irlandzcy pięściarze brytyjskiego prize ring z XIX wieku, jak Dan Donnelly, i wciąż żywy zwyczaj fair fight wśród irlandzkich Travellersów.

Irlandia

Isshin-ryu Karate

Okinawskie karate stworzone przez Tatsuo Shimabuku, nazwane w 1956 roku. Rozpoznaje się je po pionowej pięści z kciukiem na górze i zasłonach mięśniem przedramienia, a nie kością.

Japonia

Istunka (somalijska walka na kije)

Coroczne święto w somalijskim Afgooye, podczas którego według Castagno (1975) grupy młodych mężczyzn z przeciwległych brzegów rzeki Shabeelle walczyły w pozorowanej walce na kije.

Somalia

Iwama Ryu

Linia aikido z Iwamy związana z Morihirem Saitem. Ćwiczy techniki bez broni, miecz i kij jako jedną całość.

Japonia
Jeet Kune Do — ilustrace

Jeet Kune Do

System, który Bruce Lee nazwał w 1967 roku. Wywodzi się z Wing Chun, dodał szermierkę i boks, a z góry zadane formy odrzucił. Dziś uczą go linie Original JKD i JKD Concepts.

Stany Zjednoczone

Jigen-ryu

Szkoła szermierki z księstwa Satsuma, którą założył Togo Shigekata. Nihon Kobudo Kyokai opisuje ją jako szermierkę jednego uderzenia, ćwiczy się uderzenia w stojący pień.

Japonia

Jikishin-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu domeny Matsue, która w 1724 zmieniła nazwę na Jikishin-ryu judo i według Fujioki 1996 użyła słowa judo około 170 lat przed Kodokanem. Założyciel jest wśród badaczy sporny.

Japonia

Jikishinkage-ryū Naginatajutsu

Stara szkoła naginaty, według Heibonsha jedna z dwóch głównych zachowanych. Odwołuje się do Jikishinkage-ryu, Ellis Amdur uważa ją za dzieło Satake Yoshinori.

Japonia

Jittejutsu (Walka jitte)

Japońska sztuka walki z jitte, metalowym prętem z hakiem, który nosili urzędnicy policji w okresie Edo. To nie szkoła, lecz umiejętność.

Japonia

Jodo (Kij przeciw mieczowi)

Japońskie budo: ćwiczący z kijem jo staje naprzeciw rywala z drewnianym mieczem. Obecną postać ustaliła w 1968 roku All Japan Kendo Federation, w zawodach pokazuje się kata.

Japonia

Jogo do pau (portugalska walka kijem)

Portugalska szermierka długim kijem trzymanym oburącz, zadomowiona w Minho i Trás-os-Montes. W lizbońskich salach gimnastycznych od końca XIX wieku dostosowywano ją do sportu i pokazów.

Portugalia

Jow Ga Kuen (Pięść rodziny Zhou)

Południowochiński styl Jow Lung, połączenie Hung Gar i Choy Gar z kopnięciami Shaolin. Od 2019 roku niematerialne dziedzictwo okręgu Nanhai.

Chiny
Judo — ilustrace

Judo

Japońska sztuka rzutów i chwytów, olimpijska od 1964 roku; jej ideą jest wykorzystanie siły przeciwnika zamiast własnej.

Japonia

Juego de Mani

Według Atlas Etnográfico de Cuba juego de maní to taniec bokserski, w którym solista pośrodku koła atakuje otaczających go przeciwników.

Kuba

Juego del Garrote

Wenezuelski cywilny system samoobrony z użyciem laski spacerowej garrote, związany głównie ze stanem Lara. Niektóre style dodają do laski maczetę i nóż.

Wenezuela

Juego del palo (Kanaryjska walka na kije)

Tradycyjna kanaryjska gra na kije, w której dwaj gracze pokazują ataki i obrony, nie raniąc się. Wielki kij z Gran Canarii jest od 2025 roku chronionym dobrem kultury.

Hiszpania

Jujutsu (Klasyczna japońska walka bez broni)

Zbiorcza nazwa dawnych japońskich szkół walki głównie bez broni: rzuty, dźwignie, duszenia, uderzenia w czułe punkty i posługiwanie się krótką bronią. Z jego szkół wyszło judo Kano.

Japonia

Jukendo (walka bagnetem)

Japońska sztuka walki z drewnianym karabinem mokuju, wywodząca się z wojskowego szkolenia bagnetowego. Jedynym ważnym atakiem jest pchnięcie, federacja powstała w 1956.

Japonia

Jundokan Goju-ryu

Okinawskie dojo karate goju-ryu w Asato w Nahie, założone według dziennika Ryukyu Shimpo przez Eiichi Miyazato, bezpośredniego ucznia Chojuna Miyagiego.

Japonia

Kabaddi

Południowoazjatycki kontaktowy sport zespołowy. Napastnik podczas wypadu powtarza słowo kabaddi, dotyka rywali i wraca, a siedmioosobowa obrona próbuje go zatrzymać.

Indie

Kabaroan Eskrima

Ilokańska rodzinna eskrima Estalillów z dłuższą i cięższą bronią. Wiley dzieli ją na sencillę, bambolię i compuestę.

Filipiny

Kadochnikov Systema

Rosyjski system walki wręcz oparty na mechanice: dźwignia, środek ciężkości i przekazywanie pędu zamiast siły i szybkości.

Rosja

Kajukenbo

Pierwsza sztuka walki stworzona na ziemi amerykańskiej jako świadoma mieszanka pięciu szkół. Powstała w latach 1947–1949 na Hawajach, gdzie zeszło się pięciu mistrzów.

Stany Zjednoczone

Kalaripayattu Vadakkan

Północny styl kalaripayattu. Według Zarrilli po 1958 roku tak zaczęto nazywać samą sztukę z Kerali, w odróżnieniu od tamilskich form stylu południowego.

Indie

Kalarippayattu

Tradycyjna sztuka walki Kerali, sięgająca co najmniej XII wieku. Uczy ćwiczeń ciała, broni drewnianej i metalowej oraz wrażliwych miejsc marmmam.

Indie

Kalinda (Karaibska walka na kije)

Trynidadzka walka na kije bois w kręgu gayelle przy akompaniamencie bębnów i śpiewu. Dziś organizowana jako zawody z sędziami w czasie karnawału.

Trynidad i Tobago

Kalis Ilustrisimo

Filipińska sztuka Antonia Ilustrisima zwanego Tatang. Wiley opisuje ją jako połączenie eskrimy z Visayas i kali z archipelagu Sulu.

Filipiny

Kapap

Starszy izraelski system walki wręcz, poprzednik krav magi. Powstał pod koniec lat trzydziestych w Haganie i Palmachu.

Izrael

Kapu Kuialua (Lua)

Hawajska sztuka walki polegająca na łamaniu kości, zapasach i walce bronią, której współczesne odrodzenie wywodzi się według dzisiejszych nauczycieli od uczniów Charlesa Kenna.

Stany Zjednoczone

Karakucak (turecka walka na trawie)

Tradycyjne tureckie zapasy bez oleju, w spodniach pırpıt, od 2022 roku pod Turecką Federacją Tradycyjnych Zapasów. Walczy się bez mostka, od 2025 roku są mistrzostwa świata.

Turcja
Karate — ilustrace

Karate

Okinawska sztuka uderzeń, w XX wieku przekształcona w japońskie budo i dyscyplinę sportową. Opiera się na katach oraz technikach rąk i nóg.

Japonia

Kard Chuek (muay z owiniętymi dłońmi)

Forma tajskiej walki, w której zawodnicy zamiast rękawic owijali ręce. Według Greena owinięte ręce stosowano do 1929 roku.

Tajlandia

Karra samu i kathi samu (telugijska walka kijem i mieczem)

Telugijska walka kijem z Andhra Pradesh i Telangana. Szermierka mieczem kathi samu jest według prasy nauczana w tej samej tradycji jako jej część.

Indie

Kasagake (Łucznictwo konne do odległego celu)

Japońskie łucznictwo konne do odległego celu, jedna z trzech średniowiecznych dyscyplin. Celem był kapelusz łucznika, później skórzany krążek, a strzała ma zamiast grotu pustą głowicę.

Japonia

Kashima Shinden Jikishinkage-ryu

Dawna szkoła miecza odwołująca się do Matsumoto Bizen-no-kami i Kashimy. Słowniki uznają za założyciela Yamadę Mitsunoriego. Podstawą nauczania są kata hojo.

Japonia

Kashima Shinto-ryu

Stara szkoła miecza założona przez Tsukaharę Bokudena. Przekazuje ją ród Yoshikawa z Kashimy, a figuruje jako niematerialny zabytek kultury prefektury Ibaraki.

Japonia

Kashima-shinryū

Wszechstronna stara szkoła z Kashimy, którą według słowników założył Matsumoto Bizen-no-kami. Obok miecza uczy jujutsu, naginaty i włóczni.

Japonia

Kawaishi Judo

Francuska metoda nauczania judo Kawaishiego Mikinosuke, z francuskimi nazwami i ponumerowanymi technikami. Łączą się z nią kolorowe pasy, od 1956 roku współistniała z Kodokanem.

Japonia
Kendo — ilustrace

Kendo

Kendo to japońska szermierka bambusowym mieczem shinai w zbroi bogu. Punkt daje tylko czyste trafienie w cztery powierzchnie według przepisów FIK.

Japonia

Kene (tradycyjne zapasy Naga)

Tradycyjne zapasy plemion Tenyimi w Nagalandzie i Manipurze. Zapaśnicy chwytają się za pas w talii, a przegrywa ten, kto dotknie ziemi częścią ciała powyżej kolana.

Indie

Kenpo Karate

System Eda Parkera z USA z korzeniami u hawajskiego nauczyciela Williama Chowa, oparty na 154 nazwanych sekwencjach samoobrony i pasach aż do 10. danu.

Stany Zjednoczone

Keysi Fighting Method (KFM)

Hiszpański system samoobrony na bliski dystans i przeciw przewadze liczebnej. Jego gardę „pensador” znają widzowie filmów o Batmanie.

Hiszpania

Khridoli (gruzińska sztuka walki)

Zbiorcza nazwa pięciu gruzińskich dziedzin walki, zrzeszanych od 1993 roku przez federację narodową. To nie jedna szkoła, lecz zestawienie tradycji.

Gruzja

Khuresh

Tuwiński zapas narodowy z Syberii, główna konkurencja święta Naadym. Bez kategorii wagowych, przegrywa ten, kto dotknie ziemi, a zapaśnik przed walką i po niej tańczy lot orła devig.

Rosja

Ki-Aikido (Shinshin Toitsu Aikido)

Styl aikido założony w 1974 roku przez Toheia Koichiego po odejściu z Aikikai. Opiera się na czterech zasadach zjednoczenia umysłu i ciała oraz na ki testach.

Japonia
Kick-boxing — ilustrace

Kick-boxing

Sport uderzeniowy łączący technikę rąk z boksu z kopnięciami. Powstał w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych równocześnie w Japonii i w USA.

Japonia

King Mui Choy Li Fut

Linia Choy Li Fut z wsi King Mui (Jingmei) w Xinhui, miejsca narodzin założyciela Chan Heunga (1806–1875). Na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin od 2008 roku.

Chiny

Kinomichi

Łagodna dyscyplina wywodząca się z aikido, którą w 1979 roku w Paryżu usamodzielnił Masamichi Noro. Nie ma stopni dan ani zawodów.

Francja

Kito-ryu

Szkoła jujutsu z wczesnego okresu Edo, skupiona na rzutach i walce w zbroi. Kano Jigoro uczył się jej u Iikubo Tsunetoshiego, a jej kata zachował w judo jako koshiki no kata.

Japonia

Kokh

Ormiański zapas narodowy, który zaczyna się tańcem przy dźwiękach zurny i dholu. Wygrywa rzut przeciwnika na plecy, a chwytanie za nogi jest według Hetq zakazane.

Armenia

Komagawa Kaishin-ryu

Szkoła szermierki, którą Wikipedia wywodzi od Shinkage-ryu i łączy z rodziną Kuroda oraz dojo Shinbukan. Innych źródeł do jej dziejów wciąż szukamy.

Japonia

Kombatan (Presas Arnis)

Filipiński system Ernesta Presasa, według organizacji i Wikipedii młodszego brata Remy'ego Presasa. Według Presas Style Kombatan powstał przez zmianę nazwy jego odmiany Modern Arnis.

Filipiny

Köräş (tatarskie zapasy pasowe)

Tatarskie zapasy w pasy z chwytem za pas kushak. Pierwsze oficjalne zawody w Kazaniu w 1928 roku, od 2013 roku sport ogólnokrajowy w Rosji, szczyt święta Sabantuy.

Rosja

Koryū bujutsu (kobudō)

Zbiorcza nazwa japońskich szkół bojowych założonych przed 1868 rokiem. To nie styl, lecz granica między starymi szkołami a nowoczesnymi drogami jak judo czy kendo.

Japonia

Kosen Judo

Judo japońskich wyższych szkół i uniwersytetów z nieograniczonym przejściem do walki w parterze. Pierwszy turniej odbył się w Kioto w 1914 roku, dziś kontynuuje go Nanatei.

Japonia

Koshiki Karatedo

System zawodów karate z ochraniaczami Super Safe ze szkoły Kenkokan. Według WKKF przedstawiono go w 1980 roku i dopuszcza uderzenia w twarz i w tułów.

Japonia

Koto-ryu Koppojutsu

Szkoła koppojutsu, jedna z dziewięciu tradycji Bujinkan, nauczana też w Genbukan i Jinenkan. Założycielem jest według Wikipedii Sakagami Taro Kunishige.

Japonia

Krabi krabong

Tajska sztuka walki z bronią: krabi to broń krótka, krabong długa. Pokaz i zawody przy muzyce pi chawa i klong khaek, od 2011 roku narodowe niematerialne dziedzictwo.

Tajlandia
Krav maga — ilustrace

Krav maga

Izraelski system samoobrony nastawiony na szybkie i proste reakcje w realnym zagrożeniu, a nie na zawody.

Izrael

Kudo

Japoński sport pełnokontaktowy z 1981 roku z uderzeniami w kasku z pleksi, rzutami i krótką walką w parterze. Kategorię określa suma wzrostu i wagi.

Japonia

Kuk Sool Won

Koreański system Suh In-hyuka; program opiera się na trzech gałęziach, ale roszczenie do dworskiej linii rodowej jest sporne.

Korea Południowa

Kukishin-ryu Bojutsu

Japońska stara szkoła walki kijem, którą Nihon Kobudo Kyokai prowadzi razem z Takagi-ryu jujutsu pod numerem 014. Tradycje dotyczące jej początków się rozchodzą.

Japonia

Kukishinden-ryu Happo Bikenjutsu

Szkoła broni i taijutsu nauczana w Bujinkanie i Genbukanie. Wikipedia i Genbukan różnie podają pochodzenie, niezależnego dowodu nie udało nam się znaleźć.

Japonia

Kumdo

Koreańska sportowa szermierka bambusowym mieczem, przejęta z Japonii za japońskich wpływów. Ma własne nazewnictwo i przepisy krajowe, na MŚ rywalizuje według FIK.

Korea Południowa

Kun khmer (pradal serey)

Kambodżański boks ringowy z ciosami, kopnięciami, łokciami i kolanami, zwany pradal serey, o którego pochodzenie spierają się Kambodża i Tajlandia.

Kambodża
Kung Fu — ilustrace

Kung Fu

Zbiorcze określenie chińskich sztuk walki, a nie jeden styl. Należy do niego sportowe wushu (taolu i sanda) oraz tradycyjne szkoły. Założyciela nie ma, Bodhidharma to legenda.

Chiny

Kuntao (kuntau)

Zbiorcza nazwa chińskich sztuk walki w Indonezji i Malezji. To nie jeden styl; często łączy się z silatem w kuntao silat.

Indonezja

Kuntaw

Kuntaw to historyczna sztuka ludu Samal z południa Filipin oraz nowoczesny system kuntaw lima-lima, który jego twórca Carlito A. Lanada odróżnia od chińskiego kun-tao.

Filipiny

Kurama-ryu Kenjutsu

Szkoła szermierki z lat Tensho, według Nihon Kobudo Kyokai założona przez Ono Shogena. Używa grubych drewnianych mieczy, jedna forma jest według Nihon Kobudo Kyokai wzorem uderzenia kendo.

Japonia

Kurash

Środkowoazjatycka walka w kurtce yakhtak, domowa w Uzbekistanie. Oceniane są rzuty halal, yonbosh i chala, dźwignie i duszenia są zakazane, komendy pozostały po uzbecku.

Uzbekistan

Kyokushin

Styl karate w pełnym kontakcie, który rozwinął Masutatsu Oyama. Walczy się bez rękawic, kopnięcia w głowę są dozwolone, uderzenia pięścią i łokciem w twarz nie.

Japonia

Kyokushin Budokai

Styl Jona Bluminga, który według jego organizacji IBK łączy pełnokontaktowe karate kyokushin z rzutami i walką w parterze. Dziś nosi nazwę All-Round Fighting.

Holandia

Kyudo (Japońskie łucznictwo)

Japońskie łucznictwo z asymetrycznym łukiem o długości podstawowej 221 cm. Zawody na 28 m do tarczy o średnicy 36 cm lub na 60 m, Zen Nihon Kyudo Renmei nadaje stopnie kyu i dan oraz tytuły.

Japonia

Kyujutsu (Łucznictwo bojowe)

Starsza nazwa japońskiego łucznictwa, które dziś nazywa się kyudo. Szkoły takie jak Heki-ryu i Ogasawara-ryu, strzelanie pieszo i konno, zawody toshiya w Sanjusangendo.

Japonia

Kyushin-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu, której środkowym założycielem jest według Nipponica Inugami Nagayasu z Hikone. W późnym okresie Edo praktykowano ją na Kyushu.

Japonia

Kyusho Jitsu (punkty witalne)

System uderzeń w wrażliwe punkty spopularyzowany przez George'a Dillmana. Jego twierdzenie o nokaucie bez dotyku nie wytrzymało kontrolowanego testu.

Japonia

La Canne (Francuska walka laską)

Francuska szermierka laską spacerową, której w XIX wieku uczono w paryskich salach obok savate. Z niej w XX wieku wyrósł sport canne de combat.

Francja

La Verdadera Destreza

Hiszpańska szermierka, którą Jerónimo de Carranza i Luis Pacheco de Narváez oparli na geometrii i filozofii. Według badaczy tradycja trwała do XIX wieku.

Hiszpania

Laamb (zapasy senegalskie)

Narodowy sport Senegalu w trzech odmianach: tradycyjne zapasy bez uderzeń (mbapatt), profesjonalne z uderzeniami pięści i skodyfikowana lutte africaine.

Senegal

Ladja (Danmyé)

Taniec walki z Martyniki, w którym dwóch wojowników mierzy się w kręgu przy dźwiękach bębnów i śpiewu. Na wyspie nazywa się go też danmyé, kokoyé lub wonpwen.

Martynika

Lameco Eskrima

Eskrima Edgara Sulite, zestawiona z nauk kilku filipińskich mistrzów. Według Wileya nazwa składa się z larga mano, medio i corto.

Filipiny

Lathi Khela

Bengalska walka i pokaz z bambusowym kijem lathi. Lathiyalowie służyli jako siła zbrojna wielkich właścicieli ziemskich. Dziś lathi khela jest w państwowym wykazie dziedzictwa Bangladeszu.

Bangladesz

Lau Gar

Południowochiński styl rodzinny, jeden z pięciu głównych stylów Guangdongu. Większość dzisiejszych informacji o nim pochodzi z brytyjskich klubów.

Chiny

Lausatök Glima (wolna glima)

Staroislandzkie zapasy z wolnymi chwytami w dowolnym miejscu ciała przeciwnika, pokrewne glímie. Stare przepisy glímy zakazywały ich w glímie, ostatnie udokumentowane zawody to rok 2007.

Islandia

Lerdrit

Wojskowa postać tajskiej walki używana przez armię. Wyrasta z muay thai, lecz celuje w natychmiastowe wyeliminowanie, a nie w punkty na ringu.

Tajlandia

Lethwei

Birmański sport uderzeniowy bez rękawic z dozwolonymi uderzeniami głową, łokciami, kolanami i rzutami. Tradycyjne zasady znają tylko wygraną przez nokaut, inaczej remis.

Mjanma (Birma)

Li Gar

Południowochiński styl rodzinny, jeden z pięciu słynnych stylów Guangdongu. Źródła opisują jego pochodzenie różnie, a potwierdzić go na razie nie można.

Chiny

Libanda (tradycyjne zapasy kongijskie)

Zapasy ludu Mongo w Kongu. Zapaśnicy malują ciało białymi plamami przypominającymi lamparta i walczą przy dźwiękach bębnów i śpiewu.

Demokratyczna Republika Konga

Limalama

Polinezyjski system walki stworzony w Kalifornii przez Amerykanina samoańskiego pochodzenia Tino Tuiolosegę, łączący taniec, boks, kung fu i judo.

Stany Zjednoczone

LINE (system walki w zwarciu piechoty morskiej)

System walki w zwarciu stosowany przez piechotę morską USA od 1989 do 1998 roku. Sześć stałych sekwencji technik kończyło się śmiertelnym finałem, zastąpiły je Close Combat i MCMAP.

Stany Zjednoczone

Liu he ba fa (wodna pięść)

Styl wewnętrzny zwany też wodną pięścią. Historia udokumentowana od Wu Yihui (1887–1958), w Hongkongu w inwentarzu niematerialnego dziedzictwa, na państwowej liście Chin go nie znaleźliśmy.

Chiny

Liuhe Tanglangquan (modliszka sześciu harmonii)

Odmiana modliszki szantuńskiej, którą Wikipedia uznaje za miękką modliszkę i wywodzi z linii Wei San, Lin Shichun i Ding Zicheng.

Chiny

Loita Galega (zapasy galicyjskie)

Galicyjskie ludowe zapasy z chwytem za spodnie robocze maón lub pas faixa. Wygrywa piętnaście sekund kontroli nad przeciwnikiem lub przewaga punktowa.

Hiszpania

London Prize Ring Rules

Zasady angielskiego boksu na gołe pięści z 1838 roku, zrewidowane w 1853. Runda kończyła się upadkiem, liczba rund była nieograniczona, a ostatnia walka o tytuł według nich była w 1889.

Wielka Brytania

Lucha canaria (zapasy kanaryjskie)

Kanaryjskie zapasy w piaszczystym kręgu, w których rywalizują całe drużyny. Walczy się w chwycie za brzeg spodni, a wygrywa się powaleniem przeciwnika.

Hiszpania

Lucha Leonesa

Zapasy z León z chwytem za skórzany pas. Od 2017 roku są chronionym zabytkiem kultury, a Liga de Verano wypełnia trybuny.

Hiszpania

Lucha libre

Meksykańskie zapasy zawodowe znane z masek i elementów lotniczych. Walczy się na dwa z trzech upadków, a od 2018 roku są niematerialnym dziedzictwem kulturowym miasta Meksyk.

Meksyk

Lung Ying (Południowy Smok)

Południowochiński styl Hakka Lam Yiu-gwai, spokrewniony z Bak Mei. Opiera się na szesnastu ruchach podstawowych i jest dziedzictwem Kantonu i okręgu Nanhai.

Chiny

Luta livre

Brazylijskie zapasy bez kimona Euclydesa Hatema, kończone dźwignią lub duszeniem. Walczy się w trzech formach: esportiva, combate i vale tudo.

Brazylia

Luta Marajoara

Zapasy vaqueiros z wyspy Marajó w brazylijskim stanie Pará. Walczy się na piasku lub w błocie, punkt za zabrudzenie pleców rywala, od 2022 roku dziedzictwo stanu Pará.

Brazylia

Lutte Contact

Francuski sport zapaśniczo-kontaktowy z lat dziewięćdziesiątych. Dopuszcza uderzenia, kopnięcia, rzuty i dźwignie, lecz zakazuje łokci, uderzeń głową i kolana w głowę.

Francja

Lutte Parisienne

Chwytna część savate z Paryża XIX wieku, która według Greena ukrywała swoje techniki. Od 1992 roku nazywa się savate défense, według Le Monde.

Francja

Lutte Traditionnelle Africaine

Pojęcie zbiorcze dla zachodnioafrykańskich zapasów tradycyjnych i format turnieju ECOWAS, który według organizacji powstał w 1986 roku.

Maculele

Według Paranaguá (2024) maculelê z Santo Amaro to mieszanina walki, zabawy i tańca w kręgu, w której gracze w rytmie uderzają o siebie kijami zwanymi grimas.

Brazylia

Madhya Kalaripayattu (styl środkowy)

Styl środkowy kalaripayattu, jeden z trzech stylów uznanych przez stowarzyszenie z Kerali. Według Zarrilli dodaje techniki w rysunku z mąki ryżowej i kroki w pięciu kręgach.

Indie

Malla-yuddha

Sanskrycka nazwa indyjskich zapasów, którą według Josepha Altera większość zapaśników uważa dziś za archaiczną. Średniowieczne teksty Manasollasa i Malla Purana opisują ich trening.

Indie

Maniwa Nen-ryu

Szkoła szermierki z wsi Maniwa w prefekturze Gunma, założona przez Higuchi Sadatsugu na początku okresu Edo. Ród Higuchi prowadzi ją do dziś.

Japonia

Maphilindo Silat

Określenie używane w szkołach z kręgu Dana Inosanta dla ich wyboru silatu. Nie udało nam się znaleźć samodzielnego stylu tradycyjnego.

Stany Zjednoczone

Mardani khel (marathijska sztuka walki)

Uzbrojona sztuka walki Maharasztry, którą Wikipedia wiąże z Marathami i zna po mieczu patta i włóczni vita na sznurku. Według prasy ćwiczy się ją w lokalnych talimach.

Indie

Mas-wrestling

Jakucki sport narodowy, w którym dwaj siedzący zawodnicy, oparci stopami o deskę, przeciągają kij. Do Ogólnorosyjskiego Rejestru Sportów wpisany w 2003 roku.

Rosja

Matayoshi Kobudo

Okinawska linia kobudo rodziny Matayoshi. Matayoshi Shinko (1888–1947) uczył się broni na Okinawie i w Chinach, a jego syn Shinpo kontynuował tradycję do 1997 roku.

Japonia

Matsubayashi-ryu

Odłam Shorin-ryu założony w Nahie w 1947 roku przez Shoshina Nagamine'a. Nazwa "sosnowy las" czci Matsumurę i Matsumorę, program obejmuje 18 kata.

Japonia

Mau rākau

Maoryska sztuka walki z tradycyjną bronią, taką jak taiaha i patu, która według encyklopedii Te Ara od lat osiemdziesiątych XX wieku przeżywa renesans.

Nowa Zelandia

MCMAP (Marine Corps Martial Arts Program)

Program walki piechoty morskiej USA, oficjalnie przyjęty 1 października 2000 roku. Łączy walkę z bronią i bez broni z wychowaniem mentalnym i charakteru, a także ma pasy.

Stany Zjednoczone

Meibukan Goju-ryu

Okinawska gałąź Goju-ryu założona w 1952 przez Yagi Meitoku. Ma własną serię pięciu kata Meibuken, nazwanych od chińskich konstelacji.

Japonia

Meifu Shinkage-ryū (Rzucanie ostrzami)

Japońska szkoła shurikenjutsu, której założycielem był Chikatoshi Someya i którą według jej strony internetowej od 2009 roku prowadzi soke Yasuyuki Otsuka.

Japonia

Meihuaquan (Pięść kwiatu śliwy)

Północnochiński styl, który dzieli szkołę na gałąź cywilną i bojową. Od 2006 roku znajduje się na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin.

Chiny

Menzura

Szermierka ostrą bronią zwaną Schläger, uprawiana przez niemieckie korporacje studenckie. Dzisiejsza postać ustaliła się w XIX wieku, legalność potwierdził sąd w 1953 roku.

Niemcy

Merpati Putih Silat

Indonezyjska szkoła pencak silat z Yogyakarty z 1963 roku: praca z oddechem, tenaga dalam, łamanie przedmiotów i getaran.

Indonezja

Mgba (zapasy Igbo)

Tradycyjne zapasy nigeryjskich Igbo, związane ze zbiorami i dorastaniem mężczyzn. Służyły rozstrzyganiu sporów i do dziś należą do festiwali społeczności igbo.

Nigeria

Mianquan (bawełniana pięść)

Szanghajski styl kung-fu o płynnych, ciągłych ruchach, w których łączy się miękkie z twardym. Na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin od 2014, linia od Meng Guangyina.

Chiny

Miecz Wudang (Wudang Jian)

Tradycja szermierki mieczem prostym jian związana z górą Wudang. Upowszechnił ją generał Li Jinglin, uczeń Song Weiyi, którego podręcznik ukazał się w Pekinie w 1923 roku.

Chiny
Mieszane sztuki walki — ilustrace

Mieszane sztuki walki

Sport pełnokontaktowy łączący uderzenia z walką w stójce, w klinczu i w parterze. Nie ma pasów, a rywalizuje się według kilku zestawów przepisów (Unified Rules, ONE, IMMAF).

Stany Zjednoczone

Mizongyi (pięść zgubionego śladu)

Północnochiński styl związany z Huo Yuanjią i szanghajską szkołą Jingwu. Opiera się na niespodziewanych zmianach kierunku i lekkich otwartych postawach.

Chiny

Modern Army Combatives (MACP)

Program walki w zwarciu armii amerykańskiej, rozwijany od 1995 roku w 2. batalionie 75. pułku Rangers. Opiera się na walce w parterze z brazylijskiego jiu-jitsu i obejmuje zawody.

Stany Zjednoczone

Modern Arnis

Filipiński system arnis rozwinięty przez Remy'ego Presasa z wyspy Negros. Od połowy lat 70. szerzył go na seminariach w Stanach Zjednoczonych i innych krajach.

Filipiny

Mok Gar

Południowochiński styl rodzinny z Guangdongu ze zwartą pracą rąk i licznymi kopnięciami. Od 2021 roku na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa ChRL.

Chiny

Montante (iberyjski miecz dwuręczny)

Walka iberyjskim mieczem dwuręcznym montante według zasad (reglas) hiszpańskich i portugalskich mistrzów z XVI i XVII wieku, między innymi u Diogo Gomes de Figueyredo (1651).

Portugalia

Moraingy (boks madagaskarski)

Madagaskarska walka na gołe pięści, która według prasy powstała na zachodnim wybrzeżu. Dziś jest powszechnie uprawiana na północy i północnym zachodzie wyspy, głównie wśród Sakalava.

Madagaskar

Motobu Udundi (Pałacowa sztuka rodu Motobu)

Sztuka okinawskiego rodu szlacheckiego Motobu, według witryny Motobu-ryu z dźwigniami i rzutami tuiti oraz z bronią. Uehara Seikichi nazwał ją w 1970 roku Motobu udundi i upublicznił.

Japonia

Motobu-ryu Karate

Karate Motobu Chokiego oparte na kata naihanchi, walce z bliska i jednoczesnej pracy obu rąk (me-oto-de). Szkoła wywodzi swoje powstanie z 1922 roku.

Japonia

Muay Boran

Zbiorcze określenie tajskiego boksu sprzed reformy sportowej lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Dziś głównie sztuka pokazowa ze stylami regionalnymi Chaiya, Korat i Lopburi.

Tajlandia

Muay Chaiya

Południowa linia boksu tajskiego z Chaiyi w Surat Thani. Ciasna garda, łokcie i kolana z bliska, obrona i atak w jednym rytmie, zasada czterech po: bronić, odbić, zamknąć, otworzyć.

Tajlandia

Muay Korat

Północno-wschodnia linia boksu tajskiego z Nakhon Ratchasima. Przysłowie przypisuje jej ciężką pięść, znany jest bawoli cios łukiem od pasa, liny wiąże się aż do łokcia.

Tajlandia

Muay Lao

Laotańska postać boksu Azji Południowo-Wschodniej: pięć rund, osiem broni i kopnięcie okrężne o innej mechanice niż w muay thai.

Laos

Muay Lopburi

Środkowotajska linia tradycyjnego boksu z Lopburi. Przysłowie przypisuje jej spryt, ma najdłuższe wai khru o jedenastu ruchach, czerwone szorty i owinięte kostki.

Tajlandia

Muay Pram

Tajskie zapasy. Green wymienia thaiplum jako osobną sztukę syjamską, a dzisiejsze serwisy tak nazywają klincz muay thai i program muay boranu.

Tajlandia

Muay Thasao (muay boran z Uttaraditu)

Północna linia tajskiego boksu z Ban Tha Sao w Uttaradit, związana z Kru Mekiem i Phraya Phichai. Przysłowie przypisuje jej szybkość, typowe są kopnięcia na każdej wysokości.

Tajlandia

Mukna

Tradycyjne zapasy z indyjskiego stanu Manipur, wiązane ze świętem Lai Haraoba. Sports Authority of India naucza ich w dwóch ośrodkach gier rdzennych.

Indie

Musangwe (pięściarstwo Vendów)

Tradycyjna walka na pięści Vendów w południowoafrykańskiej prowincji Limpopo, co roku w Boże Narodzenie koło wsi Tshifudi. Zwycięzca tradycyjnie nie dostaje pieniędzy ani nagrody.

Republika Południowej Afryki

Muso Jikiden Eishin-ryu

Szkoła dobywania miecza z Tosy, według Greena jedna z dwóch najpopularniejszych szkół iai. Nosi imię siódmego dzierżyciela Hasegawy Eishina, a założyciela źródła podają różnie.

Japonia

Musō Shinden-ryū

Szkoła iai, którą Nakayama Hakudo uporządkował w latach trzydziestych z linii Eishin-ryu z Tosy. Należy do największych szkół iaido, technicznie bliska Muso Jikiden Eishin-ryu.

Japonia

Naban (zapasy birmańskie)

Birmańskie zapasy, które Green zalicza do gałęzi thaing i które bywają częścią innych systemów walki. Poza chwytami znają też uderzenia dłonią i nogą.

Mjanma (Birma)

Naha-te

Historyczny nurt karate Okinawy z portowego miasta Naha, związany z Higaonną Kanryo i jego uczniem Miyagim Chojun. Wyszło z niego Goju-ryu, obok prowadzi się Ryuei-ryu.

Japonia

Nakamura-ryu Battodo

Szkoła battodo, którą według IBF i własnych słów założył w 1952 Taizaburo Nakamura, przerabiając Toyama-ryu. Kakuseikai umieszcza opracowanie happogiri w 1953.

Japonia

Nanbudo

Sztuka walki oparta na uniku, stworzona według APA w 1978 roku przez Yoshinao Nanbu. Według zasad INF rywalizuje się w kata, ju randori i kumite.

Japonia

Nanquan (pięść Południa)

Zbiorcze określenie stylów południowochińskich i konkurencja wushu: niskie stabilne postawy, krótkie mocne uderzenia z wokalizacją i mniej technik nóg, według IWUF.

Chiny

Negishi-ryu Shurikenjutsu

Japońska szkoła rzucania shurikenem, założona przez Negishi Shorei pod koniec okresu Edo. Według Nihon Kobudo Kyokai shuriken leci grotem do przodu, bez rotacji.

Japonia

Nguni (walka na kije)

Walka na kije ludów Nguni z Afryki Południowej, głównie Zulusów i Xhosa, której uczą się pastuchowie. Zulusi walczą kijem do ataku i obrony oraz małą tarczą.

Republika Południowej Afryki

Nhat Nam

Wietnamska sztuka walki, którą według prasy Ngô Xuân Bính zjednoczył w 1983 roku w Hanoi ze szkół võ Hét z Thanh Hóa i Nghệ An. Dziś ćwiczy się ją także w Rosji i innych krajach Europy.

Wietnam

Niemiecka szkoła szermierki (Liechtenauer)

Tradycja szermierki, którą rękopisy z XIV do XVI wieku wywodzą od mistrza Johannesa Liechtenauera. Jego wierszowaną naukę komentowali uczniowie, a dziś rekonstruuje ją HEMA.

Niemcy

Nihon Tai Jitsu

Francuski system samoobrony wywiedziony z yoseikan budo. Sformalizował go Roland Hernaez po śmierci Jima Alcheika.

Francja
Ninjutsu — ilustrace

Ninjutsu

Nowoczesne japońskie organizacje (Bujinkan, Genbukan, Jinenkan) nawiązujące do shinobi z Iga i Koga: kata, broń, bez zawodów, linii nie można niezależnie zweryfikować.

Japonia

Nippon Kempo

Nippon kempo to japońskie budo, które Muneomi Sawayama założył w 1932 roku w Osace i w którym w zbroi rywalizuje się w uderzeniach, kopnięciach, rzutach i walce w parterze.

Japonia

Niten Ichi-ryu

Szkoła szermierki Miyamoto Musashiego, która naucza form z długim mieczem, krótkim mieczem i z dwoma mieczami. Dziś przekazuje ją kilka linii na wyspie Kyushu.

Japonia

Nuba Stick Fighting (nubijska walka na kije)

Walki z ciężkim kijem i tarczą, które S. F. Nadel opisał w monografii z 1947 roku u grup Tira i Moro w górach Nuba w sudańskim Kordofanie.

Sudan

Ogasawara-ryu (Łucznictwo, jazda konna i etykieta)

Japońska szkoła łucznictwa, strzelania z konia i etykiety rodu Ogasawara. Tradycję łączy z 1187 i Minamoto no Yoritomo, historycy datują udokumentowanego nauczyciela sioguna dopiero na 1430.

Japonia

Oishi Shinkage-ryu Kenjutsu

Szkoła miecza z domeny Yanagawa założona przez Oishi Susumu. Znana z pchnięcia długim bambusowym mieczem, którym założyciel odniósł sukces w Edo w 1832 roku.

Japonia

Okichitaw

Nowoczesna rekonstrukcja techniki walki Wielkich Równin, prowadzona przez George'a Lépine'a od 1997 roku. Opiera się na broni Kri i Assiniboine.

Kanada

Okinawa kenpo

Styl karate z Okinawy, którego twórcą był Nakamura Shigeru, a który według Ryukyu Shimpo promował walkę w ochraniaczach i system walk knockdown.

Japonia

Okinawan Kobudo

Okinawskie sztuki walki z bronią, takie jak bo, sai, tonfa, kama i nunchaku. Prefektura Okinawa wpisała je w 1997 roku wraz z karate jako prefekturalne niematerialne dobro kultury.

Japonia

Okinawskie ti (okinawa-te)

Okinawskie określenie ti (po japońsku te, ręka) dla rodzimej sztuki walki, która według jednej z teorii połączyła się z chińską walką i dała początek karate.

Japonia

Ono-ha Itto-ryu

Szkoła szermierki rodu Ono, której założyciel uczył sioguna Tokugawę Hidetadę. Według Nihon Kobudo Kyokai rdzeniem techniki jest kiriotoshi, zwycięstwo jednym taktem.

Japonia

Pachi Tanglangquan

Według Wikipedii i stron szkoły nazwa instytutu tajwańskiego mistrza Su Yu-changa, w którym uczy się kilku odmian modliszki i bajiquan w osobnych programach.

Chiny

Paika akhada

Tradycja bojowa paików z Odiszy, chłopskiej milicji ćwiczonej w wiejskich akhadach. Dziś pokazywana z drewnianymi mieczami, kijami i tarczami przy akompaniamencie bębnów.

Indie

Pak Hok Pai (tybetański biały żuraw)

Hongkońska gałąź tybetańskiego białego żurawia z linii Ryk Lwa. Kołowe uderzenia z bioder, uniki i trafienia palcami, w spisie dziedzictwa Hongkongu pod numerem 370.

Chiny

Pancrase (walka hybrydowa)

Japońska zawodowa organizacja mieszanych sztuk walki (MMA), założona w 1993 roku przez Masakatsu Funakiego i Minoru Suzukiego po odejściu z Fujiwara Gumi.

Japonia

Pankration

Antyczny grecki sport walki, który według projektu Perseus łączył boks i zapasy, na igrzyskach olimpijskich od 648 r. p.n.e. według greckiego Ministerstwa Kultury.

Grecja

Pehlwani (kushti)

Tradycyjne zapasy subkontynentu indyjskiego, uprawiane w akharach w dole z gliną. Według antropologa Josepha Altera synteza perskich zapasów Mogołów i tradycji hinduistycznej.

Indie

Pekiti-Tirsia Kali

Filipiński system walki ostrzami i kijami, związany z rodziną Tortal i z Leo Gaje, który od 1972 roku szerzył go w USA. Uczy go filipińska piechota morska.

Filipiny

Pencak silat

Zbiorcza nazwa sztuk walki archipelagu malajskiego — setki szkół różniących się grupą etniczną, wyspą i rodem. Na liście UNESCO od 2019 roku.

Indonezja

Pencak Silat Beksi

Silat betawi z Kampung Dadap w Tangerangu. Według źródeł rozwinął go Chińczyk peranakan Lie. Nie udało nam się znaleźć roku powstania.

Indonezja

Pencak Silat Cikalong

Sundajski styl z okolic Cianjuru, lokalnie zwany maenpo. Według recenzowanego artykułu mistrzostwo poznaje się po wyczuciu dotyku, a nie po jurus.

Indonezja

Pencak Silat Harimau Minangkabau

Minangkabauski silat tygrysi z Sumatry Zachodniej. Walczy się z niskiego przysiadu, często wprost z ziemi, głównie nogami.

Indonezja

Pencak Silat Mande Muda

Rodzinna szkoła pencak silat z Bandungu, którą według niej samej stworzył Uyuh Suwanda. Łączy elementy wielu stylów, w tym Cimande.

Indonezja

Perisai Diri

Indonezyjski silat założony 2 lipca 1955 w Surabaji. Według Draegera opiera się na prostych uderzeniach i kopnięciach piętą.

Indonezja

Persaudaraan Setia Hati Terate (PSHT)

Indonezyjska organizacja i szkoła pencak silatu z Madiun, wywodząca się z Setia Hati. Według Utomo 2017 powstała w 1922 roku i współzałożyła IPSI.

Indonezja

Piguaquan (pięść siekąca)

Północnochiński styl z Cangzhou z szybkimi uderzeniami o wybuchowej sile i długą szablą miaodao. Od 2008 roku na państwowej liście dziedzictwa niematerialnego.

Chiny

Qazaq Kuresi

Kazachskie zapasy narodowe w stroju beren, na liście UNESCO od 2016 roku. Wygrywa czyste przewrócenie przeciwnika na plecy, chwytanie za nogi jest zakazane.

Kazachstan

Qin na (chwyty i dźwignie)

Kategoria techniczna sztuk chińskich: chwyty, dźwignie i unieruchomienia w pięciu grupach zależnie od celu ataku.

Chiny

Qixing Tanglangquan (modliszka siedmiu gwiazd)

Jedna z głównych odmian modliszki z Shandongu, którą według Wikipedii do Szanghaju i Hongkongu przywiózł Luo Guangyu.

Chiny

Ranggeln (austriackie zapasy alpejskie)

Alpejskie ludowe zapasy boso na trawie w białym płóciennym stroju. Wygrywa przyciśnięcie na obie łopatki, kategorii wagowych nie ma.

Austria

Real aikido

Serbski system samoobrony wywodzący się z aikido, który w 1993 roku stworzył Ljubomir Vračarević. Odrzuca filozofię i dodaje uderzenia w czułe punkty.

Serbia

Rince an Bhata Uisce Bheatha (Irlandzka walka kijem rodziny Doyle)

Rodzinna linia irlandzkiej walki na kije, którą rodzina Doyle zachowała w Newfoundland. Kij trzyma się oburącz, a walka toczy się głównie na bliski dystans.

Irlandia

Ringen (średniowieczne zapasy niemieckie)

Zapasy niemieckiej sztuki walki od XIV do XVI wieku. Uczono ich razem z mieczem, jeden z podręczników przypisuje się mistrzowi Ottowi, a pierwszy druk o zapasach ukazał się około 1507 roku.

Niemcy

Rough-and-tumble (Amerykańska walka bez reguł)

Walka bez zasad niższych warstw na amerykańskim Południu i pograniczu, udokumentowana od połowy XVIII wieku. Źródła najczęściej wspominają w niej o wyłupywaniu oczu.

Stany Zjednoczone

Ryuei-ryu

Okinawskie karate rodziny Nakaima, spokrewnione z Goju-ryu i znane z kata Anan i Ohan. Olimpijski mistrz kata Kiyuna Ryo pochodzi z tego stylu.

Japonia

Ryushin Shouchi-ryu

Szkoła dobywania miecza założona w 2006 roku w Tokio. Ćwiczy się z krótkim, lekkim iaito, stawiając na szybkość dobywania, a nie na ciężar klingi.

Japonia

S'Istrumpa (zapasy sardyńskie)

Sardyńskie tradycyjne zapasy z mocnym chwytem za plecami. Federacja powstała w 1994 roku w Ollolai, a CONI uznał je za sport w 1997 roku.

Włochy
Sambo — ilustrace

Sambo

Radzieckie zapasy w kurtce z rzutami i dźwigniami na ręce i nogi, bez duszeń. Sportem od 1938, FIAS ma od 2021 pełne uznanie MKOl, na igrzyskach go nie ma.

Rosja

Sambo bojowe

Zawodnicza postać sambo, która do rzutów i dźwigni dodaje uderzenia, łokcie, kolana i duszenia. Według przepisów FIAS walczy się w kasku i ochraniaczach od 18 lat.

Rosja

Samoobrona Spiridonowa (system SAM)

System samoobrony Wiktora Spiridonowa, który od 1923 prowadził sekcję w towarzystwie Dynamo. Należy do źródeł sambo, skrót sambo przypisuje się jemu.

Rosja

Sanatan Shastar Vidiya

Północnoindyjska sikhijska sztuka walki z bronią, kojarzona z zakonem akali nihangs. Dziś pod tą nazwą naucza jej szkoła Nidar Singh w Wielkiej Brytanii.

Indie

Sanda

Dyscyplina zawodnicza wushu w pełnym kontakcie, w Chinach sport oficjalny od 1989 roku. Walczy się uderzeniami, kopnięciami i rzutami na platformie leitai, punktuje się też zrzucenie rywala.

Chiny

Sanhuang Paochui (pięść trzech cesarzy)

Północnochiński styl z Jizhou w Hebei, na liście niematerialnego dziedzictwa prowincji (2012). Linia od trzech cesarzy i mnichów shaolin to tradycja, udokumentowany Song Mailun z końca Qing.

Chiny

Sankukai

Styl karate Yoshinao Nanbu, według angielskiej Wikipedii ucznia Chōjirō Taniego. Wikipedia podaje powstanie w Paryżu w 1971 roku, później Nanbu przeszedł do nanbudo.

Francja

Satojuku Karate

Japońska szkoła karate, którą według Wikipedii założył w 1977 roku Katsuaki Sato, zwycięzca pierwszego światowego turnieju otwartego kyokushin z 1975 roku.

Japonia

Savate

Francuski sport uderzeniowy, w którym kopie się stopą w bucie, a rękami boksuje. Współczesną postać nadali mu w XIX wieku Charles Lecour i Joseph Charlemont.

Francja

Savate Défense

Dyscyplina stowarzyszona francuskiej federacji savate nastawiona na samoobronę w granicach obrony koniecznej. Dawniej savate bâton défense, używa też pałki z rękojeścią boczną.

Francja

Sayoc Kali

Filipiński system walki bronią białą, który według własnego serwisu założył w 1985 roku Christopher Sayoc. Serwis opisuje go hasłem All Blade, All the Time.

Filipiny

SCARS (Special Combat Aggressive Reactionary System)

Amerykański komercyjny system walki w zwarciu Jerry'ego L. Petersona. W latach dziewięćdziesiątych używały go siły specjalne marynarki, zakres tego użycia jest sporny.

Stany Zjednoczone

Scherma Genovese

Genueńska szermierka nożem i innymi broniami. Dowody są słabe: jedna książka z 2012 roku i wzmianki o genueńskim nożu.

Włochy

Schwingen

Szwajcarskie zapasy narodowe w spodniach z surowego płótna na kręgach z trocin. Szczytem jest święto Eidgenössisches i tytuł Schwingerkönig.

Szwajcaria

Scottish Backhold

Szkockie ludowe zapasy w stójce w mocnym chwycie wokół pleców. Przegrywa ten, kto puści chwyt lub dotknie ziemi inaczej niż stopami.

Wielka Brytania

Seidō-kaikan

Karate pełnokontaktowe z Osaki, które według strony szkoły założył Kazuyoshi Ishii. Według Japan Times Ishii zorganizował w 1993 roku pierwsze K-1 Grand Prix.

Japonia

Seiwakai Goju-ryu

Japońska linia Goju-ryu założona przez Tasaki Shuji, ucznia Yamaguchi Gogen. Prowadzi ją Fujiwara Seiichi, a dojo ma w ponad trzydziestu krajach.

Japonia

Sekiguchi Shinshin-ryu

Stara japońska szkoła z Wakayamy, założona przez Sekiguchi Ujimunego. Według Nihon Kobudo Kyokai opiera się na jujutsu, iai i kenjutsu, a dziś kieruje nią 13. dzierżyciel.

Japonia

Sekiguchi-ryu Battojutsu

Linia dobywania miecza z Kumamoto, wywodząca się ze szkoły rodu Sekiguchi z Wakayamy. Cięcia jedną ręką i naprzemienne kroki opisuje Nihon Kobudo Kyokai.

Japonia

Shaolin Quan

Sztuki walki związane z klasztorem Shaolin w Henanie. Szkolenie mnichów jest udokumentowane od XVI wieku, legenda o Bodhidharmie historycznie się nie broni.

Chiny

Shibukawa-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu Shibukawy Bangoro Yoshikaty (1652-1704), ucznia drugiej głowy Sekiguchi-ryu, z dojo w Edo. Główny dom wygasł, linia hiroszimska żyje w Osace jako członek Nihon Kobudo Kyokai.

Japonia

Shin Muso Hayashizaki-ryu

Szkoła dobywania miecza, którą założył Hayashizaki Jinsuke Shigenobu, według Nipponiki jedno ze źródeł współczesnego iai. Dziś ćwiczy się ją w Tokio razem z Ono-ha Itto-ryu.

Japonia

Shin no Shinto-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu z Osaki z połowy XVIII wieku, wywodząca się z linii Yoshin-ryu. Razem z Yoshin-ryu jest według NKK jednym z dwóch korzeni szkoły Tenjin Shin'yo-ryu.

Japonia

Shinden Fudo-ryu Dakentaijutsu

Dakentaijutsu szkoły Shinden Fudo-ryu, jedna z dziewięciu tradycji Bujinkanu. Według Wikipedii nie ma przepisanej postawy, a techniki zaczynają się z naturalnej postawy.

Japonia

Shindo Jinen-ryu

Japońskie karate Konishi Yasuhiro, który oprócz karate trenował jujutsu i kendo. Według Wikipedii styl powstał w 1933, a dziś kieruje nim Ryobukai.

Japonia

Shindo Muso-ryu Jojutsu

Dawna japońska szkoła walki kijem jo, założona przez Muso Gonnosuke. Z jej kata wywodzi się dzisiejsze jodo Zen Nihon Kendo Renmei.

Japonia

Shindo Yoshin-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu, od której Otsuka Hironori, założyciel Wado-ryu, otrzymał menkyo kaiden. Według koryu.com przekaz jej głównej linii zakończył się w 1989 roku.

Japonia

Shito-ryu

Japoński styl karate założony w Osace przez Kenwę Mabuniego. Nazwę złożył z pierwszych znaków imion dwóch nauczycieli, Itosu i Higaonny, a styl jest znany z dużej liczby kata.

Japonia

Shodokan Aikido

Jedyna linia aikido z rywalizacją. Kenji Tomiki był uczniem Ueshiby i Kano i przeniósł do aikido judowską zasadę, że technika potrzebuje mierzalnej próby.

Japonia

Shojitsu Kenri Kataichi-ryu

Szkoła szermierki oparta na dobywaniu miecza, jedyna zachowana szkoła miecza domeny Tsuyama. Ćwiczy się drewnianym mieczem w pochwie, jedna gałąź także w zbroi.

Japonia

Shootboxing

Japoński sport walki w stójce, założony przez Caesara Takeshi w 1985 roku, który do uderzeń i kopnięć dodaje rzuty, duszenia i dźwignie w stójce, a zakazuje walki w parterze.

Japonia

Shooto

Japońska mieszana sztuka walki (MMA), którą jako samodzielny sport założył Satoru Sayama. W Japonii zarządzają nią Japan Shooto Association i International Shooto Commission.

Japonia

Shorei-ryu

Pojęcie klasyfikacyjne, a nie szkoła. Podział karate na siłowe Shorei i lekkie Shorin stosował Funakoshi, ale źródła nie zgadzają się, co dokładnie oznacza.

Japonia

Shōrin-ryū

Rodzina okinawskich linii wywodzących się z shuri-te. Nazwa odsyła do Shaolinu, ale jest to przyznanie się do tradycji, a nie dowód bezpośredniej linii.

Japonia

Shorin-ryu Kyudokan

Okinawska gałąź Shorin-ryu, którą założył w Naha Higa Yuchoku. Typowe jest ćwiczenie z makiwarą i w parach kakie.

Japonia

Shorin-ryu Seibukan

Okinawska szkoła Shorin-ryu z 1962, założona przez Shimabukuro Zenryo, ucznia Kyan Chotoku. Dodała własne kata Wanchin.

Japonia

Shorin-ryu Shidokan

Okinawska gałąź Kobayashi Shorin-ryu, którą prowadził Miyahira Katsuya. Ma własne kata Tetsu Shou, a pierwsze dojo powstało w 1948.

Japonia

Shorin-ryu Shorinkan

Okinawska gałąź karate założona w 1975 przez Nakazato Shugoro, ucznia Chibana Choshin z linii Kobayashi Shorin-ryu.

Japonia

Shorinji Kempo

Japońska sztuka założona w 1947 roku przez Doshina So. To szkolenie organizacji religijnej Kongo-zen, które rywalizuje wyłącznie w pokazach zestawów embu.

Japonia

Shorinji Ryu Renshinkan

Szkoła karate z gałęzi Shorinji-ryu, którą według jej witryny założył Isamu Tamotsu w 1955 roku w Kagoshimie. Walka według niej odbywa się w ochraniaczach bogu.

Japonia

Shorinji-ryu Kenkokan

Japońskie karate Koriego Hisataki z lat powojennych: pionowa pięść, kopnięcie piętą i walka w ochraniaczach, z której wyrósł system zawodów koshiki karatedo.

Japonia

Shotokan

Styl karate wywodzący się z nauczania Gichina Funakoshiego w Tokio, nazwany od jego dojo. Opiera się na głębokich postawach, kihon i kata, rywalizuje się na punkty z kontrolą trafienia.

Japonia

Shuai Jiao

Najstarsze udokumentowane zapasy chińskie, wyrosłe z obrzędowego jiaodi. Rzut liczy się tym wyżej, im czyściej rzucający zostaje na nogach; nie ma walki w parterze.

Chiny

Shuri-te

Historyczny nurt karate z Okinawy ze stołecznego miasta Shuri, łączony z Matsumurą Sokon i Itosu Anko. Wyszły z niego Kobayashi-ryu, Shorin-ryu i japońskie Shotokan.

Japonia

Sibirsky Viun

Nowosybirska szkoła rosyjskiej walki wręcz, założona w 1988 roku przez Dmitrija Skogoriewa. Walka z bliska, praca z nożem i upadki.

Rosja

Sibpalgi (18 dyscyplin walki)

Osiemnaście pieszych dyscyplin walki wojska dynastii Joseon, opisanych w podręcznikach z XVIII wieku. Dziś pod tą nazwą krzewią je także nowoczesne koreańskie stowarzyszenia.

Korea Południowa

Sikaran

Filipińska sztuka nóg z prowincji Rizal. Ręce tylko osłaniają: w tradycyjnych zawodach uderzenie ręką oznacza dyskwalifikację.

Filipiny

Silambam

Tamilska sztuka walki kijem. Według programu uniwersytetu sportowego Tamil Nadu ćwiczy się kroki, zamachy kijem i walkę treningową z jednym do pięciu przeciwników.

Indie

Silambam Nillaikalakki

Linia silambamu, którą do Malezji przywiózł mistrz z Tamil Nadu. Stowarzyszenie Silambam Nillaikalakki w Penangu powstało w lutym 1975 roku.

Indie

Silat Cekak

Malajski silat z Kedahu, którego publiczna nauka ruszyła 28 grudnia 1965. Źródła nie są zgodne, czy Hanafi Ahmad był założycielem, czy odnowicielem.

Malezja

Silat Cimande

Jeden z trzech głównych sundajskich stylów pencak silat z Jawy Zachodniej. Opiera się na pracy ramion i dłoni, głębokiej postawie i okrężnym uniku.

Indonezja

Silat Gayung Fatani

Malajski silat, który od 1976 roku rozwija stowarzyszenie PSGFM Anuara Abdula Wahaba. Cztery podstawy, siedem poziomów, od bunga do tempur.

Malezja

Silat Melayu (Silat malajski)

Zbiorcze pojęcie malajskiego silatu, zapisanego w 2019 roku na listę UNESCO. Obejmuje ponad 150 stylów, a nie jedną szkołę.

Malezja

Silat Pattani

Silat z południa Tajlandii, który według pracy dyplomowej Uniwersytetu Chulalongkorn był dawniej sztuką walki. Nie udało nam się znaleźć twórcy ani roku powstania.

Tajlandia

Silat Pulut

Pokazowa forma silatu malajskiego na wesela i uroczystości: swobodny ruch w parze przy lekkim kontakcie, z dźwigniami.

Malezja

Silat Seni Gayong

Malajski silat związany z imieniem Meora Abdul Rahmana. Pierwotnie Sendi Harimau, od 1963 roku z zarejestrowaną organizacją PSSGM.

Malezja

Silat Suffian Bela Diri

Silat z Bruneju, który według Maula Mornie służy przetrwaniu, a nie turniejom. Informacje o nim pochodzą głównie od jego przedstawicieli.

Brunei

Sin Moo Hapkido

Według Wikipedii odmiana hapkido Ji Han-jae (1936 do 2026), który szerzył ją w USA od 1984 roku. Według Wikipedii kładzie większy nacisk na medytację i ki niż tradycyjne hapkido.

Korea Południowa

Singlestick

Angielska walka drewnianym kijem z koszem chroniącym dłoń. W XIX wieku zastępował szablę w ćwiczeniach, na wiejskich odpustach grano do krwi z głowy.

Wielka Brytania

Soo Bahk Do (Moo Duk Kwan)

Koreańska sztuka Hwang Kee, nauczana przez Moo Duk Kwan. W 1960 roku oddzieliła się od nazwy Tang Soo Do i odrzuciła drogę sportu wyczynowego.

Korea Południowa

Sosuishi-ryu Jujutsu

Szkoła jujutsu związana z Fukuoką, przekazywana przez ród Shitama. Składa się z walki w zwarciu kumiuchi i techniki koshi no mawari, pierwotnie nazywała się Futagami-ryu.

Japonia

Sports Chanbara (Spochan)

Japoński sport z bronią wypełnioną powietrzem, który według prefektury Gifu powstał w 1971 roku. Jego założycielem jest Tetsundo Tanabe, wieloletni nauczyciel kendo.

Japonia

Sqay (kaszmirska walka mieczem i tarczą)

Kaszmirska sztuka walki, którą Nazir Ahmad Mir w 1987 roku ponownie wprowadził jako sport. Walczy się miękkim kijem tura i skórzaną tarczą bargula przy lekkim kontakcie.

Indie

Ssireum

Tradycyjne koreańskie zapasy, których cechą jest pas satba wokół talii i uda. Zapaśnicy chwytają pas przeciwnika, więc walka nie zaczyna się od szukania chwytu.

Korea Południowa

Stienka na stienku

Stenka na stenku to rosyjska ludowa masowa walka na pięści, w której w święta stawały naprzeciw siebie dwa szeregi mężczyzn, a wygrywała strona, która wypchnęła drugą za granicę.

Rosja

Submission grappling (bez kimona)

Sportowa walka bez kimona, która kończy się poddaniem po dźwigni lub duszeniu. Rywalizuje się w ADCC (od 1998 roku), w United World Wrestling (od 2007 roku) i w no-gi IBJJF.

Suijutsu (Pływanie bojowe)

Japońskie pływanie jako sztuka walki, dawna nazwa nihon eiho. Szkoły z okresu Edo chronione przez domeny han, pływanie w zbroi i z łukiem, dziś 13 szkół pod japońską federacją pływacką.

Japonia

Suio-ryu Iai Kenpo

Dawna japońska szkoła dobywania miecza z Shizuoki, której założycielem był Mima Yoichizaemon Kagenobu. Poza iai uczy szermierki, kija, naginaty i kusarigamy Masaki-ryu.

Japonia
Sumo — ilustrace

Sumo

Japońska walka w kręgu dohyo, w której przegrywa ten, kto wyjdzie na zewnątrz lub dotknie ziemi. Ma postać zawodową bez wag i amatorską z kategoriami wagowymi.

Japonia

Sumo amatorskie

Sportowa forma sumo pod International Sumo Federation (IFS), poza japońskim sumo zawodowym. Ma kategorie wagowe, zawody kobiet i mistrzostwa świata od 1992 roku.

Japonia

Sun Bin Quan

Styl szantuński, pięść długich rękawów, ręce kryją się w rękawach przy uderzeniu. Na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa Chin od 2011 roku, imię Sun Bina to późniejsze przypisanie.

Chiny

Systema

Zbiorcze określenie rosyjskich systemów samoobrony bez stałych form i pasów, opartych na oddechu, rozluźnieniu, postawie ciała i ruchu. Pochodzenia nie udało się niezależnie udokumentować.

Rosja

Systema ROSS

Rosyjski system samoobrony Aleksandra Retuinskiego, zarejestrowany w 1995 roku. Opiera się na zapasach, sambo i jujutsu i naucza się go w ośmiu kierunkach.

Rosja

Systema Ryabko

Autorska szkoła rosyjskiej Systemy, prowadzona przez Michaiła Riabko (1961-2023). Opiera się na jego służbie w jednostkach specjalnych.

Rosja

Szachboks

Sport, w którym rundy boksu przeplatają się z rundami szachów. Wygrywa się matem, nokautem, przekroczeniem czasu albo na punkty.

Niemcy

Szermierka dusakiem

Szermierka zakrzywioną bronią zwaną dusak, często drewnianą, którą Joachim Meyer opisał w 1570 roku jako przygotowanie uczniów do rapiera. Dziś ćwiczy ją część grup HEMA.

Niemcy

Szermierka Fiore dei Liberi (Fior di Battaglia)

Sztuka walki według rękopisów Fiore dei Liberi z czasów około 1400 do 1410 roku. Zapasy, sztylet, miecz, zbroja, topór, włócznia i walka konna w pierwszym znanym włoskim piśmie szermierczym.

Włochy

Szermierka George'a Silvera (English backsword)

Angielska nauka walki według pism George'a Silvera z około 1600 roku. Przeciwstawia krótki miecz rapierowi i rozróżnia prawdziwe i fałszywe czasy.

Wielka Brytania

Szermierka Meyera (Kunst des Fechtens)

Szermierka według strasburskiego mistrza Joachima Meyera, który w 1570 roku wydał drukiem książkę o mieczu, dusaku, rapierze, sztylecie, kiju i halabardzie. Zachowały się jego rękopisy.

Niemcy

Szermierka sportowa

Sport olimpijski z trzema broniami: floretem, szpadą i szablą. W programie wszystkich nowożytnych igrzysk od 1896 roku, zarządza nim federacja FIE.

Francja

Taekkyeon

Koreańska sztuka walki oparta na płynnym trójkątnym kroku pumbalki, z kopnięciami i obaleniami. Od 2011 roku znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Korea Południowa
Taekwondo — ilustrace

Taekwondo

Koreańska sztuka wysokich, dynamicznych kopnięć, zjednoczona po drugiej wojnie światowej z dziewięciu szkół. Dyscyplina olimpijska od 2000 roku.

Korea Południowa

Tahtib (egipska walka kijem)

Egipska gra z długim kijem, w którą grają głównie mężczyźni w Górnym Egipcie przy muzyce ludowej. UNESCO wpisało ją w 2016 roku na listę dziedzictwa niematerialnego.

Egipt

Tai Chi styl Li

Linia taijiquan z Wuqingu koło Tianjinu, którą ułożył Li Ruidong. Opiera się na trzech deskach o 36, 72 i 108 ruchach i jest na państwowej liście ChRL.

Chiny

Tai Chi styl Sun

Najmłodsza rodowa gałąź taijiquan, którą Sun Lutang w 1918 roku połączył z xingyiquan i baguazhang. Wysoka postawa i ruchomy krok.

Chiny

Tai Chi styl Wu (Hao)

Rodowa gałąź taijiquan Wu Yuxianga i Hao Weizhena z Yongnian z małą, zwartą ramą. Na państwowej liście ChRL od 2008 roku.

Chiny

Tai chi stylu Wu

Rodowa gałąź taijiquan Wu Quanyou i Wu Jianquana z pochyloną, ale wewnętrznie wyprostowaną sylwetką. Na państwowej liście Chin od 2014 roku.

Chiny

Tai chi stylu Yang

Rodzinny styl taijiquanu, który założył Yang Luchan, a ugruntował Yang Chengfu. Forma bez broni wielkiej ramy jest płynna, bez wybuchów siły, skoków i tupania.

Chiny

Taido

Taido to nowoczesne japońskie budo Seikena Shukumine, wywodzące się z karate gensei-ryu i oparte na dynamicznych ruchach wokół własnej osi ciała.

Japonia

Taiho-jutsu (Sztuka zatrzymania)

Japońskie techniki zatrzymania dla policji, opracowane w 1947 roku. Celem jest ująć człowieka żywego i bez obrażeń, a nie wygrać walkę.

Japonia

Taijiquan

Chińska rodzina stylów wewnętrznej sztuki walki z powolnymi układami i tuishou, udokumentowana od XVII wieku w Henanie. Zhang Sanfeng to legenda, UNESCO 2020.

Chiny

Taira-ha Ryukyu Kobudo

Linia okinawskiego kobudo, którą stworzył Taira Shinken (1897–1970). Według Greena zbierał i tworzył kata, a w 1955 roku założył Ryukyu Kobudo Hozon Shinko Kai.

Japonia

Taizuquan (Pięść Wielkiego Przodka)

Styl z Fujianu nazwany od założyciela dynastii Song. Przypisanie cesarzowi to tradycja, nazwa jest poświadczona u Qi Jiguanga w XVI wieku, dziś część wuzuquan i dziedzictwa Fujianu.

Chiny

Takagi-ryu Jujutsu

Dawna japońska szkoła jujutsu i kija Kukishin-ryu, którą Nihon Kobudo Kyokai prowadzi obok Hontai Yoshin-ryu jako osobnego członka. Liczy się od Takagiego Umanosukego, siedziba w Amagasaki.

Japonia

Takamura Shindo Yoshin-ryu

Linia Shindo Yoshin-ryu przez Shigetę Ohbatę i Yukiyoshiego Takamurę. Według koryu.com kieruje nią Toby Threadgill.

Japonia

Takenouchi-ryu Jujutsu

Japońska szkoła z prowincji Mimasaka, najstarsza udokumentowana szkoła jujutsu, według tradycji z 1532 roku. Rdzeniem jest walka krótkim ostrzem i wiązanie, dwa domy rodu są w Okayamie.

Japonia

Tameshigiri

Sprawdzanie ostrości miecza rzeczywistym cięciem przedmiotu lub ciała, w okresie Edo dziedziczne zajęcie rodu Yamada Asaemon, który sprawdzał miecze shoguna.

Japonia

Tangsudo

Koreańska sztuka uderzeń i kopnięć z kwanów Chung Do Kwan (1944) i Moo Duk Kwan (1945), wywodząca się z shotokanu, z formami, gupami i granatowym pasem.

Korea Południowa

Tankendo (Droga krótkiego miecza)

Japońskie budo z krótkim shinai o długości 53 cm, wywodzące się z wojskowej pracy z krótkim ostrzem. Prowadzi je ta sama federacja co jukendo, dziś ćwiczy się tylko w części Sił Samoobrony.

Japonia

Tarung Derajat

Indonezyjska pełnokontaktowa sztuka walki z Bandungu, złożona w 1972 roku z ulicznego doświadczenia Achmada Dradjata.

Indonezja

Tatsumi-ryu Heiho

Stara japońska szkoła z Chiby z iai i szermierką w rdzeniu, którą według tradycji założył Tatsumi Sankyo. Jest niematerialnym zabytkiem kultury prefektury Chiba.

Japonia

Tegumi

Okinawski zapas, którego doświadczenie według Wikipedii przygotowało pierwszych uczniów karate. Na Okinawie dziś rywalizuje się w okinawskim sumo shima.

Japonia

Tendo-ryu Naginatajutsu

Dawna japońska szkoła naginaty, mieczy, kusarigama i kodachi. Encyklopedia Heibonsha zalicza ją wraz z Jikishinkage-ryu do dwóch głównych szkół naginaty żyjących do dziś.

Japonia

Tenjin Shin'yo-ryu

Szkoła jujutsu z późnego Edo, którą Iso Mataemon Masatari połączył z Yoshin-ryu i Shin no Shinto-ryu: prawdziwe ciosy w słabe punkty, 124 techniki i jedna ze szkół, z których wyszło judo.

Japonia

Tennen Rishin-ryu

Szkoła szermierki z końca XVIII wieku, w której uczył się Kondo Isami i inni ludzie z Shinsengumi. Ćwiczy się grubym drewnianym mieczem ważącym do dwóch kilogramów.

Japonia

Tenshin Shoden Katori Shinto-ryu

Stara japońska szkoła z Katori, założona przez Iizasa Choisai Ienao. Uczy szermierki, iai, kija, włóczni i naginaty i jest niematerialnym dobrem kultury prefektury Chiba.

Japonia

Tenshin-ryu Hyoho

Japońska grupa, która odwołuje się do edoskiej szkoły Tenshin-ryu i do linii Shinkage-ryu. Nie udało nam się znaleźć niezależnego dowodu jej wieku.

Japonia

Tessenjutsu (walka żelaznym wachlarzem)

Japońska walka żelaznym wachlarzem tessen, bronią ochronną bushi w okresie Edo. To nie szkoła, lecz umiejętność, o której znaleźliśmy niewiele wiarygodnych źródeł.

Japonia

Tetsudo

System brytyjski powstały w latach pięćdziesiątych. Nazwę Tetsudo nosi od 1994 roku, a źródła znają jego założyciela tylko z tytułu.

Wielka Brytania

Teukgong Moosool

System walki południowokoreańskich sił specjalnych z 1979 roku, łączący hapkido, taekwondo, judo i sztuki chińskie.

Korea Południowa

Thang-ta

Sztuka walki Meitei z indyjskiego Manipuru z mieczem, włócznią, tarczą i walką bez broni sarit sarak, której nie wszystkie źródła zaliczają. Zawody to pojedynek phunaba skórzanym kijem.

Indie

Thekkan Kalaripayattu (styl południowy)

Południowy styl kalaripayattu, pod tą nazwą od 1958 roku tamilska sztuka varma ati. Zaczyna się od razu od ataków i obrony wrażliwych punktów, bez ćwiczeń przygotowujących ciało.

Indie

Thoda (indyjskie łucznictwo bojowe)

Ludowa gra łucznicza z Himachal Pradesh: jedna strona tańczy i unika strzał, druga strzela pod kolano strzałami z drewnianą główką. Strony pasha i saatha wywodzą początek z Mahabharaty.

Indie

Tianjin Shuai Jiao

Tianjińska odmiana chińskich zapasów z jednego z czterech wielkich miast zapasów, uprawiana dziś przez lokalne kluby zapaśnicze.

Chiny

Tianshan Pai (kung-fu z gór Tienszan)

Północny styl kung-fu, którego Wang Chueh-Jen zaczął uczyć na Tajwanie pod koniec lat czterdziestych. Jego uczniowie kwestionują starożytne pochodzenie, które głosił.

Chiny

Tie zhang gong (żelazna dłoń)

Metoda hartowania rąk, którą według angielskiej Wikipedii znają liczne chińskie szkoły. Nie jest odrębnym stylem. Mistrzostwem w niej słynął według Wikipedii Gu Ruzhang.

Chiny

Tinku (andyjska walka obrzędowa)

Rytualna walka ayllus keczuańskich z boliwijskiego Norte Potosí. Według TIME tinku znaczy w keczua spotkanie, a rozlana krew według tradycji sprzyja plonom.

Boliwia

Toda-ha Buko-ryu Naginatajutsu

Dawna japońska szkoła naginaty, wywodząca się z Toda-ryu. Od 14. pokolenia kierują nią kobiety, dziś istnieje w dwóch liniach.

Japonia

Togakure-ryu Ninjutsu

Szkoła ninjutsu, którą dziś prowadzi Bujinkan. Tradycja wywodzi ją od Togakure Daisuke z XII wieku, dowodu dawnej linii nie znaleźliśmy w niezależnych źródłach.

Japonia

Tomari-te

Historyczny nurt karate z Okinawy z portu Tomari, dziś części Nahy. Za odnowiciela uchodzi Matsumora Kosaku, dziś powołują się na niego Matsubayashi-ryu, szkoły Shorin-ryu i Gohaku-kai.

Japonia

Tomoi (malajski boks)

Malajski boks północnych stanów przy granicy tajskiej; pięści, łokcie, kolana i golenie, tradycyjnie przy bębnach.

Malezja

Tongbeiquan (pięść przechodząca przez plecy)

Północnochiński styl długich, szybkich uderzeń naśladujący ramiona małpy. Pekińska tradycja ma trzy szkoły i od 2014 roku jest na państwowej liście.

Chiny

Toyama-ryū

Armijna metoda posługiwania się mieczem wojskowym, opracowywana od 1925 roku przez Szkołę Armii Toyama w Tokio. Według federacji ZNTIR nazwę Toyama-ryu otrzymała dopiero po 1952 roku.

Japonia

Trînta (zapasy mołdawskie)

Mołdawskie zapasy narodowe trânta. Rywale starają się powalić nawzajem, a według dziennika Adevărul walka trwa cztery minuty u juniorów i sześć u dorosłych.

Mołdawia

Uechi-ryu

Okinawskie karate o chińskim rodowodzie, oparte na tygrysie, żurawiu i smoku. Poznaje się je po uderzeniu jednym kłykciem i po hartowaniu ciała.

Japonia

Vale tudo

Brazylijskie walki między przedstawicielami różnych dyscyplin walki, o regułach zmiennych zależnie od wydarzenia i regionu. Źródła uznają je za prekursora MMA.

Brazylia

Varma kalai

Tamilska sztuka punktów witalnych, varmam. Według praktykujących łączy walkę varma adi z leczeniem, które dziś jako terapię varmam prowadzą instytuty medycyny siddha.

Indie

Varzesh-e pahlavani (zurkhaneh)

Irański obrzęd i trening fizyczny w domu siły zurkhaneh, z drewnianymi maczugami, żelaznym łukiem i w rytmie bębna. UNESCO wpisało go w 2010 roku.

Iran

Villabrille-Largusa Kali

Filipiński system kali Flora Villabrille'a, który według witryny szkoły uporządkował jego następca Ben Largusa. Szkoła podaje naukę broni, walki gołymi rękami i kopnięć.

Filipiny

Võ Bình Định (Sztuki walki prowincji Bình Định)

Tradycyjne sztuki walki wietnamskiej prowincji Bình Định, związane z powstaniem Tây Sơn. Narodowe niematerialne dziedzictwo, wsie An Thái, An Vinh i Thuận Truyền.

Wietnam

Vovinam

Wietnamska sztuka walki, której od 1938 roku w Hanoi uczył Nguyễn Lộc. Znana z ataku nożycami nogami, od 2023 roku jest na krajowej liście niematerialnego dziedzictwa.

Wietnam

Wado-ryu

Japoński styl karate założony przez Hironori Otsukę, posiadacza najwyższej licencji jujutsu Shindo Yoshin-ryu. Zamiast twardej osłony opiera się na ruchu ciała poza linię ataku (taisabaki).

Japonia

Walka gladiatorów (munus)

Uzbrojona walka gladiatorów w świecie rzymskim, której pierwsze munus w Rzymie słownik Smitha datuje na 264 r. p.n.e.

Włochy

Walka kijem quarterstaff

Angielska tradycja walki kijem quarterstaff. Jest poświadczona w pismach z lat 1599, 1617 i 1711 oraz w wiktoriańskich podręcznikach z lat 1883 i 1890.

Wielka Brytania

Weng chun (wieczna wiosna)

Południowochińska sztuka wiecznej wiosny, osobna wobec wing chun. Hongkoński spis niematerialnego dziedzictwa wymienia ją pod nr 367.

Chiny

Wing Chun

Południowochiński styl walki z bliska, oparty na linii środkowej i oszczędności ruchu. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku, rozsławili go Ip Man i Bruce Lee.

Chiny

Witdae Taekkyeon

Linia taekkyon wywodzona od Song Deok-ki, nazwana od górnej dzielnicy dawnego Seulu. Studia specjalistyczne odróżniają ją głównie krokiem.

Korea Południowa

Wojskowa krav maga

Wojskowa wersja krav magi w Siłach Obronnych Izraela. W odróżnieniu od cywilnej zakłada atak, broń i zadanie do wykonania.

Izrael

Wolnoamerykanka

Brytyjskie zapasy catch-as-catch-can z tradycji lancashire, w których wygrywa się położeniem na łopatki lub poddaniem. Przez Wigan i Karla Gotcha wpłynęły na japoński shoot wrestling.

Wielka Brytania

WT Taekwondo

Olimpijska gałąź taekwondo pod federacją World Taekwondo, założoną w 1973 roku. Walkę na trzy rundy punktuje elektroniczny system PSS.

Korea Południowa

Wudangquan

Zbiorcza nazwa sztuk wewnętrznych i sztuki świątyń pasma Wudang. Podział na wewnętrzne i zewnętrzne pojawia się w 1669, Zhang Sanfeng jest założycielem tylko według tradycji.

Chiny

Wushu taolu

Konkurencja sportowego wushu, w której według przepisów IWUF ocenia się układ. Ujednolicone układy powstawały w ChRL od 1958 roku, IWUF od 1990 roku.

Chiny

Wuzuquan (pięść pięciu przodków)

Południowochiński styl z Quanzhou, który łączy pięć pięści: Damo, Taizu, Luohan, małpią pięść i białego żurawia. Od 2008 roku jest na państwowej liście dziedzictwa.

Chiny

Xilam

Nowoczesna meksykańska sztuka walki inspirowana kulturami wojowników Azteków, Majów i Zapoteków. Założyła ją Marisela Ugalde, a ćwiczy się w siedmiu stopniach zwierzęcych.

Meksyk

Xingyiquan

Chińska sztuka prostoliniowego ruchu do przodu i wybuchowej siły z pięcioma pięściami wuxing, dwunastoma zwierzętami i tradycyjnym szkoleniem zaczynającym się od włóczni.

Chiny

Yabusame (Łucznictwo konne do trzech tarcz)

Japońskie łucznictwo konne: jeździec w galopie strzela do trzech drewnianych tarcz wzdłuż toru. Dziś głównie ceremonia szintoistyczna, np. w Tsurugaoka Hachimangu w Kamakurze.

Japonia

Yağlı güreş (tureckie zapasy w oliwie)

Turecki zapas w skórzanych spodniach kispet i w oliwie z oliwek. Szczyt osiąga na festiwalu Kırkpınar w Edirne, który UNESCO wpisało na listę w 2010 roku.

Turcja

Yagyu Seigo-ryu Battojutsu

Szkoła dobywania miecza z rodziny Seigo-ryu, której iai włączono w okresie Edo do Shinkage-ryu rodu Owari Yagyu. Dziś prowadzi ją 14. nosiciel z rodu Yagyu.

Japonia

Yagyu Shingan-ryu Heihojutsu

Gałąź Sendai dawnej japońskiej szkoły Yagyu Shingan-ryu, która zachowuje walkę w zbroi. Według Nihon Kobudo Kyokai od 1981 roku jest dobrem kultury Miyagi.

Japonia

Yagyu Shingan-ryu Taijutsu

Gałąź Edo dawnej japońskiej szkoły Yagyu Shingan-ryu, którą Nihon Kobudo Kyokai prowadzi wśród szkół taijutsu. Jako założyciela podaje Araki Mataemon.

Japonia

Yagyu Shinkage-ryu

Linia szkoły miecza Shinkage-ryu, którą od Kamiizumi przejął Yagyu Munetoshi. Słynie z techniki muto-dori, 22. nosiciel ma według NKK siedzibę w Nagoi.

Japonia

Yamanni-ryu Bojutsu

Okinawska szkoła walki długim kijem bo, podawana też jako Yamane-ryu. Według badacza Andreasa Quasta nazwał ją Chinen Masami po swoim dziadku.

Japonia

Yau Kung Mun (pazur i siła)

Południowochiński styl kung-fu, który w 1924 roku publicznie przedstawił Ha Hon Hung w Guangzhou. Opiera się na niskiej postawie jeźdźca i ma trzynaście układów bez broni.

Chiny

Yaw-Yan (Sayaw ng Kamatayan)

Filipiński system uderzeniowy z 1972 roku; kopnięcia z góry w dół i ciosy powielające tor maczety bolo.

Filipiny

Ying jow pai (orli pazur)

Północnochiński styl Orlego Szponu, który do długich uderzeń dodaje chwyty i dźwignie. Od 2008 roku jest na państwowej liście dziedzictwa Chin.

Chiny

Yiquan

Styl Wang Xiangzhai bez ustalonych form, oparty na staniu zhanzhuang. Wywodzi się z xingyiquan z lat dwudziestych XX wieku.

Chiny

Yongmudo

Koreańska sztuka hybrydowa z 2001 roku, złożona przez profesorów siedmiu katedr bojowych Uniwersytetu Yong In. Rok 1953 należy do uczelni.

Korea Południowa

Yoseikan Aikido

Złożony styl Minoru Mochizukiego, ucznia Kano i Ueshiby, z dojo w Shizuoce od 1931 roku. Łączy aikido, judo, karate i broń.

Japonia

Yōshinkan

Linia aikido założona w 1955 roku przez Gozo Shiodę. Techniki ćwiczy się rozłożone w liczonym rytmie, od 1957 roku działa kurs senshusei dla policji w Tokio.

Japonia

Yusul

Koreańska sztuka walki bez broni oparta na uderzeniach rękami, udokumentowana w kronikach Goryeo i Joseon jako zawody i egzamin wojskowy. Jej związek z taekwondo jest sporny.

Korea Południowa
Zapasy — ilustrace

Zapasy

Rodzina stylów obaleń, rzutów i kontroli przeciwnika w parterze bez uderzeń. Olimpijski styl klasyczny (od 1896) i wolny (od 1904) prowadzi UWW.

Zapasy inuickie

Tradycyjne zapasy Inuitów w mocnym chwycie za plecami. Według kanadyjskiej federacji nadal ćwiczy się je w Nunavut i Terytoriach Północno-Zachodnich.

Kanada

Zapasy kornwalijskie

Narodowe zapasy Kornwalii w kurtkach, w których chwyta się tylko za materiał. Wygrywa back, czyli upadek na trzy lub cztery punkty pleców, walki w parterze nie ma.

Wielka Brytania

Zapasy nubijskie

Tradycyjne zapasy Nuba z Nuba Mountains w sudańskim South Kordofan. W Khartoum stały się zapasami sudańskimi, na które przychodzą tysiące widzów.

Sudan

Zapasy plażowe

Dyscyplina zapaśnicza United World Wrestling na piasku. Walczy się w stójce w kole o średnicy siedmiu metrów, jedna runda trwająca trzy minuty, wygrywa pierwszy z trzema punktami.

Szwajcaria

Zapasy w stylu klasycznym

Olimpijski styl zapasów, w którym zakazane są chwyty poniżej pasa i używanie nóg. Wywodzi się z francuskich zapasów XVIII i XIX wieku, ze starożytnością bezpośrednio nie jest związany.

Francja

Zapasy w stylu wolnym

Olimpijski styl zapasów, który dopuszcza chwyty za nogi i podcinanie. Wywodzi się z catch-as-catch-can, na igrzyskach jest od 1904 roku, kobiety od 2004.

Zi Ran Men (naturalna pięść)

Chiński styl związany z Du Xinwu i jego nauczycielem zwanym Xu Aizi. Źródła nie są zgodne co do tego, który z nich go założył.

Chiny

Zui quan (pijana pięść)

Chińskie metody walki naśladujące pijaka, nie jedna szkoła. Układ Ośmiu pijanych nieśmiertelnych jest poświadczony w piśmie z czasów Ming i Qing, a sławę dał mu film Pijany mistrz (1978).

Chiny