Bolońska szkoła szermierki
Współczesne określenie grupy bolońskich tekstów szermierczych z XVI wieku, od Manciolina (1531) i Marozza (1536) po dall'Agocchiego. Czy była to jedna tradycja, jest sporne.
Podstawowe informacje
WłochyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Bolońska szkoła szermierki
O sztuce walki Bolońska szkoła szermierki
Szkoła bolońska to określenie grupy pism szermierczych z XVI wieku pochodzących od autorów z Bolonii. Rob Runacres (Acta Periodica Duellatorum, 2021) podaje, że wyobrażenie tradycji bolońskiej jako odrębnej formy ze szczytem w XVI wieku stworzyła głównie dzisiejsza społeczność szermierki historycznej na podstawie wspólnych cech tekstów i wspólnego miejsca pochodzenia autorów. Rdzeń tworzy pięć tekstów: Opera Nova Antonia Manciolina (druk 1531), Opera Nova Achille'a Marozza (po raz pierwszy 1536), Dell'arte di scrimia Giovanniego dall'Agocchiego (1572) oraz anonimowe rękopisy 345 i 346 z Biblioteca Classense w Rawennie, zwykle także Lo Schermo Viggianiego.
Czytaj dalej
Według Runacresa pisma te odczytuje się jako teksty o tej samej pedagogice, na przykład assalti, wyćwiczone sekwencje dla jednego lub dwóch szermierzy, oraz mnemotechniczne nazwy postaw takie jak coda lunga e stretta czy porta di ferro. Księga Marozza przedstawia techniki od miecza z puklerzem po miecz dwuręczny i broń drzewcową. Terminologia i kształt postaw nie są jednak według Swangera zawsze wymienne między autorami. Za założyciela szkoły uważa się często Filippo Dardiego, który według Battistiniego i Corradettiego (2016) od 1413 roku prowadził salę szermierczą w Bolonii. Autorzy ci uznają jednak związek Dardiego z Guido Antonio di Luca, nauczycielem Marozza, za czysto hipotetyczny, a Runacres podaje, że jako pierwszy zaproponował go Emilio Orioli w 1901 roku. Ani Marozzo, ani inni bolońscy autorzy nie wspominają Dardiego. Nie udało nam się zatem ustalić roku założenia szkoły.
Historia
Filippo, czyli Lippo di Bartolomeo Dardi, był według Battistiniego i Corradettiego (Acta Periodica Duellatorum, 2016) bolońskim astrologiem i matematykiem, który od 1413 roku aż do śmierci w 1464 roku prowadził salę szermierczą. Głównym źródłem archiwalnym o nim jest tom listów z bolońskim rządem z 1443 roku. Miasto płaciło mu 200 lirów rocznie za usługi astrologiczne i jednocześnie ustaliło mu najwyższe ceny lekcji, niższe niż połowa tego, czego żądał. Na uniwersytecie był według archiwum wykładowcą arytmetyki i geometrii od 1443 do 1463 roku. Green (2001) wymienia wśród starszych bolońskich mistrzów Rosolina, Francesca i Neria.
Czytaj dalej
Rob Runacres (2021) pisze, że genealogię Dardiego po raz pierwszy zaproponował Emilio Orioli w bolońskiej gazecie il Resto del Carlino w 1901 roku i że Jacopo Gelli w 1906 roku ogłosił Guida Antonia di Lucę uczniem Dardiego i spadkobiercą szkoły. Związek di Luki z Marozzem potwierdzają według Battistiniego i Corradettiego własne słowa Marozza, natomiast związek Dardiego z di Luką jest czysto hipotetyczny. Szkołę bolońską rozpowszechniał ich zdaniem szereg mistrzów bez jednego założyciela. Opera Nova Achille'a Marozza ukazała się według katalogu Folger Library w Modenie u Antonia Bergoli 23 maja 1536 roku. Gotti i Jaquet (2016) podają co najmniej dwa wydania i sześć przedruków do 1615 roku. Opera Nova Antonia Manciolina ukazała się w Wenecji u Zoppina w 1531 roku jako nowo poprawiona, a Tom Leoni według Runacresa uważa, że jest to późniejsze wydanie dzieła z 1523 roku. Dell'arte di scrimia Dall'Agocchiego ukazała się w Wenecji u Giulia Tamborina w 1572 roku. Anonimowe rękopisy 345 i 346 z Rawenny, które Jaquet datuje na około 1510 do 1515 roku, a Runacres na mniej więcej 1500 do 1550 rok, opublikowali według Jaqueta Marco Rubboli i Luca Cesari w 2005 roku.
Czym się różni
Mnemotechniczne nazwy gard nie były według Roba Runacresa (2021) wyłącznie bolońskie. Viggiani nazywa je nazwami szkoły powszechnej, a Florentyńczyk Francesco Altoni na dworze Cosima I określił porta di ferro, imbrochate i guarda cinghiara jako wyrażenia powszechne. Pacheco de Narváez wspomina w Libro de las grandezas de la espada (1600) puerta de hierro jako postawę powszechną. Battistini i Corradetti (2016) przeciwstawiają szkołę bolońską, którą rozpowszechniał szereg mistrzów, tradycji niemieckiej zbudowanej wokół jednego założyciela, Liechtenauera. Runacres podaje, że autorzy bolońscy nie cytują się nawzajem.
Technika
Pięć głównych tekstów bolońskich jest według Roba Runacresa (Acta Periodica Duellatorum, 2021) odczytywanych jako teksty o wspólnej pedagogice. Przykładem są assalti, wyćwiczone sekwencje dla jednego szermierza lub pary. Kluczem są mnemotechniczne nazwy gard, takie jak coda lunga e stretta i porta di ferro e larga, które według Runacresa nawiązują do XV wieku, ponieważ Vadi i Fiore używali nazw takich jak posta di donna, tutta porta di ferro i posta di dente di cinghiale. Opera Nova Marozza zawiera według Pietersmy (2023) instrukcje dla szeregu dyscyplin, od miecza z puklerzem po miecz dwuręczny i broń drzewcową. Anonimowe rękopisy z Rawenny zawierają według Jaqueta zasady, gardy i kroki, sam miecz i miecz przeciwko broni drzewcowej, miecz w dwóch rękach, miecz z małym lub dużym puklerzem, targa, rotella i rękawice, topór w pełnej zbroi oraz miecz przeciwko leworęcznemu. Walka w zbroi znika według Jaqueta u późniejszych autorów bolońskich. Green (2001) pisze, że Marozzo był jednym z pierwszych, którzy przedkładali pchnięcie nad cięcie.
Trening
Manciolino proponuje według studium Gassmanna i współpracowników (Acta Periodica Duellatorum, 2017) ważoną punktację w walkach treningowych. Trafienie w głowę daje trzy punkty, w ramiona, tułów i nogi jeden punkt, w stopy dwa punkty, a trafienie w dłonie nic. W poważnej walce natomiast zaleca celować przede wszystkim w dłonie przeciwnika. Dardi pisał według Battistiniego i Corradettiego (2016), że uczeń nauczy się teorii miecza dwuręcznego w dwa i pół miesiąca, a praktyki w tym samym czasie, teorii pukleża w półtora miesiąca, a każdej kolejnej dyscypliny w miesiąc teorii i miesiąc praktyki. Jego sala mieściła najwyżej 20 uczniów naraz, zalecał dwie godziny lekcji dziennie i nie był zobowiązany uczyć jednego ucznia dłużej niż rok. Cennik lekcji, który ustaliło mu miasto, wymienia miecz dwuręczny, miecz z puklerzem, sztylet, kij, zapasy oraz miecz z rotella lub targone.
Stopnie i postępy
Marozzo nazywa się na stronie tytułowej Opera Nova z 1536 roku mastro generale de larte de larmi, generalnym mistrzem broni. Według Roba Runacresa (Acta Periodica Duellatorum, 2021) Marozzo, a później Dall'Agocchie skarżyli się, że mistrzowie nie są już egzaminowani tak jak dawniej. Runacres jednocześnie podaje, że badania nie znalazły w Bolonii żadnego miejskiego cechu szermierczego porównywalnego z frankfurckimi Marxbrüder.
Dziś
Dzisiejsze badania nad szermierką bolońską XVI wieku tworzą według Roba Runacresa (2021) głównie tłumaczenia, między innymi Jhereka Swangera, Toma Leoniego i Stephena Fratusa. Współcześni autorzy używają określenia tradycja Dardiego (Swanger) lub szkoła Dardiego (Greg Mele), natomiast Tom Leoni, Battistini i Corradetti są powściągliwi. Fratus pisze, że we współczesnym studiowaniu HEMA można wyraźnie mówić o szkole bolońskiej ze względu na wspólne nazewnictwo, metody i teorię, choć przyznaje, że nie jest jasne, czy historyczna tradycja bolońska istniała. Sala d'Arme Achille Marozzo podaje o sobie, że studiuje i praktykuje włoskie historyczne sztuki walki według średniowiecznych i renesansowych traktatów.
Ciekawostki
Boloński poeta Giovanni Filoteo Achillini ukończył, według Roba Runacresa (2021), w roku 1504 poemat Viridario, wydrukowany w 1513, w którym ponad czterdzieści strof poświęca nauce miecza i puklerza. Jest o dwadzieścia lat starszy od najwcześniejszej proponowanej daty bolońskiej drukowanej księgi szermierczej, żaden późniejszy autor szermierczy się jednak do niej nie odwołuje. Dwa druki z końca XVII wieku z oryginalnych klocków drukarskich Marozza z 1536 roku noszą według Gottiego i Jaqueta (2016) dodany monogram HsP i datę 1529, monogram niemieckiego rytownika Hansa Sebalda Behama. Autorzy widzą w tym możliwą wskazówkę co do zaginionego wydania przed rokiem 1536. Dardi w prośbie do miasta podpisuje się Io Lippo de Bartolamio de Dardo de Dardi vostro minimo servidore.
Często zadawane pytania
Czy Filippo Dardi założył szkołę bolońską?
Nie jest to udokumentowane. Według Battistiniego i Corradettiego Dardi prowadził w Bolonii salę szermierczą od roku 1413, ale jego związek z di Lucą, nauczycielem Marozza, uznają za czysto hipotetyczny. Rodowód Dardiego zaproponował po raz pierwszy według Roba Runacresa Emilio Orioli w roku 1901, a Jacopo Gelli w roku 1906 uznał di Lucę za ucznia Dardiego.
Które księgi należą do szkoły bolońskiej?
Rob Runacres wymienia pięć tekstów: Opera Nova Manciolina (1531) i Marozza (1536), Dell'arte di scrimia dall'Agocchiego (1572) oraz anonimowe rękopisy 345 i 346 z Ravenny. Zwykle dodaje się także Lo Schermo Viggianiego.
Czy szkoła bolońska naprawdę istniała?
To sporne. Rob Runacres (2021) podaje, że wyobrażenie bolońskiej tradycji stworzyła głównie dzisiejsza społeczność szermierki historycznej, a podział włoskich mistrzów na szkoły regionalne jest w pewnym stopniu współczesną interpretacją.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.