Niemiecka szkoła szermierki (Liechtenauer)
Tradycja szermierki, którą rękopisy z XIV do XVI wieku wywodzą od mistrza Johannesa Liechtenauera. Jego wierszowaną naukę komentowali uczniowie, a dziś rekonstruuje ją HEMA.
Podstawowe informacje
NiemcyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Niemiecka szkoła szermierki (Liechtenauer)
O sztuce walki Niemiecka szkoła szermierki (Liechtenauer)
Niemiecka szkoła szermierki to tradycja, którą rękopisy szermiercze wywodzą od mistrza Johannesa Liechtenauera. Neue Deutsche Biographie (1985) przedstawia go jako mistrza szermierki połowy XIV wieku, który w roku 1389 już nie żył. Według NDB po nim samym nie zachowały się żadne zapisy, a jedynym skromnym źródłem biograficznym jest fragment jego ucznia Hanka Döbringera.
Czytaj dalej
Według NDB Liechtenauer jako pierwszy praktyk szermierki ułożył spójny zbiór prostych rymowanych reguł do poważnej walki orężem rycerskim. Reguły przeznaczono do przekazu ustnego i celowo spisano ciemnymi i zakrytymi słowami, aby rozumiał je tylko wtajemniczony. Najstarszy rękopis z jego nauką, Hs. 3227a z Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, datuje Handschriftencensus na około rok 1389. Zawiera naukę Liechtenauera o długim mieczu i zapasach oraz teksty o szermierce z tarczą, kijem, długim nożem i sztyletem. Według NDB wszystkie ważne rękopisy nawiązują do niego prozaicznymi glosami i szukają związku z Liechtenauerem, a jeszcze druki XVII wieku powołują się na niego jako autorytet. Sigmund Ringeck opatrzył jego wiersze obszernymi komentarzami praktycznymi, a jego nauka przeszła do rękopisu Petera von Danzig. Według Jaqueta (Acta Periodica Duellatorum, 2015) tradycję ksiąg szermierczych tworzy ponad siedemdziesiąt rękopisów z XIV do połowy XVI wieku. Według NDB techniki Ringecka są bardzo lubiane przez dzisiejsze grupy historycznych sztuk walki.
Historia
Neue Deutsche Biographie (Wierschin 1985) przedstawia Johannesa Liechtenauera jako mistrza szermierki połowy XIV wieku, który w roku 1389 już nie żył. Według fragmentu Hanka był wykształcony, szlachetnego pochodzenia nie można wykluczyć, najwyraźniej czasowo służył na dworach górnoniemieckich, a później mieszkał w jakimś dużym górnoniemieckim mieście z niewielkim kręgiem uczniów. Hanko według NDB podkreśla, że sztuka nie jest wynalazkiem Liechtenauera, lecz sztuką wymyśloną przed wieloma setkami lat, którą mistrz poznał w długich podróżach i uporządkował w system.
Czytaj dalej
Najstarszy rękopis z nauką, Hs. 3227a z Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, ma według Handschriftencensus 169 kart i jest łacińsko-niemieckim zbiorem z tekstami technicznymi, medycznymi i astrologicznymi oraz kilkoma naukami szermierczymi. Datuje się go na około rok 1389. Za jego pisarza długo błędnie uważano ucznia Liechtenauera Hanka Döbringera, poprawkę przynosi Cermann (2014). Green (2001) i NDB wciąż uważają go za autora zapisu z roku 1389. Niemiecka Wikipedia, odwołując się do Leiskego (2018), przypuszcza, że Liechtenauer mógł jeszcze żyć w chwili spisywania. Sigmund Ringeck według NDB (Leng 2010) służył jako mistrz szermierki księcia Albrechta Bawarskiego, a jego nauka, po Liechtenauerze najstarszy zapis sztuki szermierczej, przeszła do rękopisu Petera von Danzig. Jaquet i Walczak (Acta Periodica Duellatorum, 2015) podają, że obok glos do walki Liechtenauera w zbroi i konno krążą w rękopisach z lat 1452 do 1570 nauki przypisywane Andreasowi Liegnitzerowi, Martinowi Hundsfeldowi lub Lewowi Żydowi. Według nich pochodzą z jednego rękopisu, nie z tradycji ustnej, i przez ponad sto lat przepisywano je niemal dosłownie.
Czym się różni
Green (2001) podaje, że Fiore dei Liberi, którego Flos Duellatorum według niego po raz pierwszy ukazał się w 1410 roku, stanowi przeciwieństwo systemów wyłącznie niemieckich oraz że dei Liberi pierwotnie uczył się u niemieckich mistrzów. Green pisze też, że Liechtenauer najwyraźniej uczył się u starszych mistrzów, takich jak Lamprecht z Czech, Virgily z Krakowa i Liegnitzer ze Śląska. Jaquet i Walczak (2015) podają, że Thomas Stangier (2009) uważa za zmyśloną listę mistrzów Paulusa Kala, tak zwane towarzystwo Liechtenauera. Allgemeine Deutsche Biographie (1883) umieszczała Liechtenauera jeszcze w połowie XV wieku, NDB (1985) już w połowie XIV wieku.
Technika
Liechtenauer według Greena (2001) nazywał cenione techniki meisterhau, mistrzowskie uderzenia, w których miecz odbija cios przeciwnika i jednocześnie trafia. Uczył, że lepszy szermierz szuka inicjatywy atakiem, a bierna obrona bez odpowiedzi jest gorsza i prowadzi do porażki. Niemieccy mistrzowie według Greena wyrażali ideał stuck und bruch, czyli że każda technika ma przeciwtechnikę, a każda przeciwtechnika technikę, i znali walkę półmieczem, w której dłoń w rękawicy trzyma głownię. Angielska Wikipedia cytuje rękopis Hs. 3227a, według którego cała sztuka mistrza Liechtenauera leży w słowach vor, nach, swach, stark i Indes. Podaje też, że nauka dzieli walkę długim mieczem na siedemnaście głównych technik, wśród nich pięć ukrytych uderzeń Zornhau, Krumphau, Zwerchhau, Schielhau i Scheitelhau oraz cztery gardy Pflug, Ochs, vom Tag i Alber. Sigmund Ringeck według NDB opatrzył często niezrozumiałe wiersze mnemotechniczne wzorów Liechtenauera, zwane zedel, obszernymi komentarzami praktycznymi. Osobne części poświęcono wariantom walki mieczem i szermierce z puklerzem. Rękopis Hs. 3227a zawiera według Handschriftencensus obok długiego miecza i zapasów także teksty o szermierce z tarczą, kijem, długim nożem i sztyletem.
Trening
Według Neue Deutsche Biographie zasady Liechtenauera były przeznaczone wyłącznie do przekazu ustnego. Według NDB nauka Ringecka zwraca się wprost do książąt i panów, aby sprostali jn schimpf vnd in ernst. Według studium Gassmanna i współpracowników (Acta Periodica Duellatorum, 2017) dzisiejsze HEMA wkłada duży wysiłek w repliki mieczy długich i mieczy treningowych Federn według przedmiotów muzealnych, a poza tym używa nowoczesnego sprzętu ochronnego, głównie ze względów bezpieczeństwa.
Zawody
Szkoły szermierczej (Fechtschule) wiązanej z imieniem Liechtenauera nie można według Neue Deutsche Biographie rozumieć jako instytucji edukacyjnej. Były to okazjonalne publiczne wydarzenia, na których szermierze wykazywali swoje umiejętności. Dupuis (Acta Periodica Duellatorum, 2015) opisuje zasady turnieju szermierczego z archiwum w Strasburgu, datowane mniej więcej na lata 1470 do 1471. Walka kończyła się pierwszym trafieniem, a nagrody dostawało dwóch szermierzy z najwyższymi i najkrwawszymi trafieniami. Zasady ogłaszane przed Fechtschule zakazywały według Jaqueta (2015) między innymi pchnięcia, uderzenia głowicą, wejścia w walkę, łamania rąk, uderzenia w krocze, wydłubania oczu i rzucania kamieni. Odpowiadają zakazanym chwytom, które glosatorzy nauki Liechtenauera opisują od roku 1452 w części Kampffechten. Dzisiejsze turnieje HEMA w mieczu długim mają według Gassmanna i współpracowników (2017) za powierzchnię trafienia całe ciało, trafienie musi być wyczuwalne, a skuteczny kontratak jest zaliczany w całości lub częściowo. Zasady różnią się w zależności od turnieju.
Dziś
Naukę rekonstruuje dziś ruch HEMA. Spis HEMA w Acta Periodica Duellatorum (Fürgut, 2021) odnotował 3186 ćwiczących w 124 miejscach w Niemczech i 801 ćwiczących w 34 miejscach w Austrii. Miecz długi jest najpopularniejszą dyscypliną i ćwiczy się go w ponad 88 procentach miejsc w obu krajach. Według autora niemiecki związek Deutscher Dachverband für Historisches Fechten dąży do wejścia do Deutscher Olympischer Sportbund. Według Jaqueta i Walczaka (2015) Hans-Peter Hils (1985) jako pierwszy po Martinie Wierschinie (1965) zastosował metody filologiczne do szerokiego zbioru ksiąg szermierczych, nastawione głównie na przekaz sztuki założonej przez Liechtenauera. Anglojęzyczna Wikipedia podaje, że pierwsze próby rekonstrukcji europejskich systemów walki zaczęły się pod koniec XIX wieku, a od lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku kopie historycznych traktatów udostępniał Patri J. Pugliese.
Ciekawostki
Allgemeine Deutsche Biographie (1883) cytuje wiersz otwierający naukę Liechtenauera, Jung Ritter, lehre Gott lieb haben, Frauen jo ehre. Nazwisko Ringeck powstało według NDB (Leng 2010) z błędnego odczytania. Rękopisy mają formy Sigmund ain ringeck, sigmund amring, sigmund schninig i Sigmund Emring.
Style i odmiany
Zapasy niemieckiej sztuki walki od XIV do XVI wieku. Uczono ich razem z mieczem, jeden z podręczników przypisuje się mistrzowi Ottowi, a pierwszy druk o zapasach ukazał się około 1507 roku.
Szermierka według strasburskiego mistrza Joachima Meyera, który w 1570 roku wydał drukiem książkę o mieczu, dusaku, rapierze, sztylecie, kiju i halabardzie. Zachowały się jego rękopisy.
Szermierka zakrzywioną bronią zwaną dusak, często drewnianą, którą Joachim Meyer opisał w 1570 roku jako przygotowanie uczniów do rapiera. Dziś ćwiczy ją część grup HEMA.
Często zadawane pytania
Kim był Johannes Liechtenauer?
Mistrz szermierki, od którego niemieckie rękopisy wywodzą swoją tradycję. Neue Deutsche Biographie umieszcza go w połowie XIV wieku i podaje, że w 1389 roku już nie żył. Żadne jego własne zapiski nie zachowały się.
Dlaczego nauka Liechtenauera jest zapisana niezrozumiale?
Według Neue Deutsche Biographie była przeznaczona do przekazu ustnego i celowo spisana ciemnymi i zakrytymi słowami, aby rozumiał ją tylko wtajemniczony. Według NDB opatrzyły ją prozaicznymi glosami wszystkie ważne rękopisy, a rozległe komentarze do niej napisał na przykład Sigmund Ringeck.
Jak stary jest najstarszy rękopis szkoły niemieckiej?
Rękopis Hs. 3227a z Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze Handschriftencensus datuje na około 1389 rok. Zawiera naukę Liechtenauera o mieczu długim i zapasach oraz inne teksty szermiercze.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.