Johannes Liechtenauer

Podstawowe informacje

Kraj pochodzeniaNiemcy

Znany również jakoLichtnauer, Hans Lichtenawer

Biografia

Johannes Liechtenauer był niemieckim mistrzem szermierki przełomu XIV i XV wieku, którego mnemotechniczny poemat Zettel stał się podstawą najbardziej rozpowszechnionej niemieckiej tradycji szermierczej. Daty urodzenia i śmierci nie są udokumentowane, a nazwisko pojawia się w rękopisach także jako Hans Lichtenauer lub Lichtnawer.

Jedyny zapis biograficzny o nim zawiera anonimowy rękopis GNM 3227a z Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze. Według niego Liechtenauer nie wynalazł sztuki, ale przemierzył wiele krajów, aby poznać prawdziwą sztukę. Imion jego nauczycieli nie znaleźliśmy. Nazwisko odnosi się do jednego z miejsc zwanych Liechtenau, badacz Massmann wymienił ich w 1844 roku pięć.

Zettel to poemat w rymowanych dwuwierszach o długim mieczu, walce konnej, krótkim mieczu i sztylecie. Najstarszy datowany zapis znajduje się w rękopisie Talhoffera z 1448 roku, a określenie zedel pojawia się po raz pierwszy w 1452 roku. Tradycja zna pięć uderzeń mistrzowskich, Zornhau, Krumphau, Zwerchhau, Schielhau i Scheitelhau, oraz cztery gardy, Pflug, Ochs, Vom Tag i Alber.

Objaśnienia, czyli glosy, jego poematu spisali w XV wieku Sigmund Ringeck, Peter von Danzig, Jud Lew i inni. Paulus Kal około 1470 roku zapisał listę siedemnastu mistrzów tak zwanego Towarzystwa Liechtenauera, a jego tradycję przejęło bractwo Marxbrüder.

Młodość

Jedyny zapis biograficzny o Liechtenauerze zawiera anonimowy rękopis GNM 3227a z Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, którego autor mógł żyć jeszcze za życia Liechtenauera. Nazwisko pojawia się w wariantach Hans Lichtenauer i Lichtnawer, daty urodzenia ani śmierci nie są udokumentowane. Badacz Massmann w 1844 roku wymienił pięć miejsc o nazwie Liechtenau, w Górnej Austrii, we Frankonii koło Norymbergi, w Badenii, w Hesji i w Westfalii. Angielska Wikipedia uważa za najbardziej prawdopodobną Frankonię.

Szkolenie i nauczyciele

Według rękopisu GNM 3227a Liechtenauer nie wynalazł sztuki, ale przemierzył wiele krajów, aby znaleźć i poznać prawdziwą sztukę. Źródła nie podają imienia żadnego jego nauczyciela i my też go nie znaleźliśmy. Wiktenauer podaje ten fragment tylko w angielskim przekładzie, oryginalnego niemieckiego brzmienia nie odczytaliśmy.

Wkład i innowacje

Zettel to poemat w rymowanych dwuwierszach o długim mieczu, walce konnej z kopią i mieczem, krótkim mieczu i sztylecie. Najstarszy datowany tekst znajduje się w rękopisie Talhoffera MS Chart.A.558 z 1448 roku na foliach 18r i 18v, termin zedel pojawia się po raz pierwszy w rękopisie Cod.44.A.8 z 1452 roku. Tradycja zna pięć uderzeń mistrzowskich, Zornhau, Krumphau, Zwerchhau, Schielhau i Scheitelhau, oraz cztery gardy Pflug, Ochs, Vom Tag i Alber. Wiktenauer notuje siedemnaście rękopisów z nieglosowanymi częściami Zettla i kolejne dziesiątki wersji wewnątrz glos.

Legendy i udokumentowane fakty

Datowanie rękopisu GNM 3227a na około 1390 rok i przypuszczenie, że jego autor był bezpośrednim uczniem Liechtenauera, są sporne. Angielska Wikipedia podaje rok około 1400, a Kleinau w 2013 roku rozważał lata 1410–1420. Różnica między tym rękopisem a najstarszym datowanym Zettlem z 1448 roku wskazuje według Wiktenauera, że Liechtenauer mógł działać także na początku XV wieku. Sigmundowi Ringeckowi przypisuje się nauczanie Albrechta III Bawarskiego, ale i to nie jest bezpośrednio udokumentowane.

Dziedzictwo

Glosy do Zettla napisali Sigmund Ringeck, Peter von Danzig i Lew, do innych glosatorów należą Pseudo-Hans Döbringer i Antonius Rast. Paulus Kal około 1470 roku zapisał listę siedemnastu mistrzów Towarzystwa Liechtenauera z dzisiejszej Austrii, Czech, Niemiec i Polski, większość z nich jest jednak nieznana. Kal zapisał Zettel także w rękopisach MS 1825 w Bolonii i KK5126 w Wiedniu. Tradycję przejęło w drugiej połowie XV wieku bractwo Marxbrüder z monopolem na egzaminowanie mistrzów, który pod koniec XVI wieku podważyli Federfechterzy.

Powiązane sztuki walki

Dzieła i źródła

Cytaty