Glasgow Fechtbuch (MS E.1939.65.341)

Glasgow Fechtbuch to niemiecki papierowy rękopis szermierczy i zapaśniczy, przechowywany pod sygnaturą MS E.1939.65.341 w kolekcji R. L. Scotta w Kelvingrove Museum (Glasgow Museums) w Szkocji. Na karcie 22r ma wewnętrzną datę 1508, a anglojęzyczna Wikipedia podaje rok 1505. Jest pisany we wczesnym nowowysokoniemieckim, a jego karty mierzą 206 × 155 mm. Wiktenauer liczy 107 folii, Wikipedia 105. Nie udało nam się udokumentować pisarza, miejsca powstania ani zleceniodawcy. Rękopis jest kompilacją nauk z tradycji Johannesa Liechtenauera, Wiktenauer wymienia w nim dziesięciu autorów z imienia oraz kilka anonimowych części. Otwiera go fragment glosy Sigmunda Ringecka do Zettla Liechtenauera o długim mieczu, po nim następują anonimowy traktat, nowy Zettel Martina Sybera oraz nauki Andresa Judena, Jobsa von der Nissen, Nicklassa Preußena i Hansa Döbringera. Dalej idą krótka anonimowa nauka o Messerze, zapasy grupy augsburskiej, André Lignitzera i Otta Juda, glosa Ringecka o szermierce konnej, glosy o krótkim mieczu, sztylet i krótki miecz Martina Huntsfelda, a na końcu miecz z puklerzem Lignitzera. Według Wiktenauera jest to jedyna znana wersja glosy Ringecka, w której ilustracje wykonano tak, jak nakazuje tekst, najpewniej według starszych wzorców. Zapaśniczy fragment grupy augsburskiej uzupełnia według tego samego źródła wersję w Bauman Fechtbuch, a umieszczenie Martina Sybera i innych mistrzów pomaga udokumentować ich związek z Liechtenauerem.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Część o długim mieczu zajmuje karty 1r–29v: fragment glosy Ringecka (1r–22r), anonimowy traktat Stuck im aufstreichen (22v–24r), nowy Zettel Martina Sybera (24v–25r), a na kartach 27r–29v nauki Andresa Judena, Jobsa von der Nissen, Nicklassa Preußena i Hansa Döbringera. Pomiędzy nie wstawiono anonimową naukę o Messerze (25v–26v) z postawami, krokami w trójkąt, osłonami oraz cięciem lub pchnięciem w głowę. Zapasy tworzą grupa augsburska (35r–56r), Lignitzer (64r–66r) i Ott Jud (67r–73v). Dalej następują glosa Ringecka o szermierce konnej (74r–82r), anonimowa glosa i glosa Pseudo-Petera von Danzig o krótkim mieczu (83r–95v), sztylet Martina Huntsfelda (95v–97v) i anonimowy sztylet (97v–100r), krótki miecz Huntsfelda (100v–104v) oraz miecz z puklerzem Lignitzera (105r–105v). W niektórych częściach każda strona ma jedną ilustrację z tekstem nad nią, a łącznej liczby ilustracji nie znaleźliśmy w źródłach.

Autorstwo

Datowanie rękopisu różni się w źródłach. Wiktenauer wskazuje wewnętrzną datę 1508 na karcie 22r, anglojęzyczna Wikipedia podaje rok 1505. Trzymamy się daty wewnętrznej. Różnią się też dane o objętości: Wiktenauer liczy 107 folii i uznaje ostatnie karty 106r–107v za puste, Wikipedia podaje 105 folii, a żadne ze źródeł nie wyjaśnia tej różnicy. Nie udało nam się udokumentować imienia pisarza, miejsca powstania, zleceniodawcy ani dedykacji. Nieznany jest więc tylko kopista, a nie teksty, ponieważ kompilacja nosi imiona dziesięciu mistrzów od Johannesa Liechtenauera po Martina Huntsfelda. Kto był właścicielem rękopisu i jak trafił do kolekcji R. L. Scotta, nie znaleźliśmy w źródłach.

Wydania i przekłady

Rękopis jest w całości zdigitalizowany, skany należą do domeny publicznej i publikują je Wiktenauer oraz internetowa kolekcja Glasgow Museums. Transkrypcję tekstu wykonał Dierk Hagedorn. Anonimową naukę o Messerze z kart 25v–26v przetłumaczył na angielski Jens P. Kleinau i w 2011 roku opublikował ją na blogu The Fencing and Life of Hans Talhoffer. Angielski przekład części o sztylecie przygotował Harrison Ridgeway. Anglojęzyczna Wikipedia odsyła ponadto do studium Christiana Henryego Toblera Messer Fighting from the Glasgow Fechtbuch z 2010 roku, ale wydawcy ani charakteru tego wydania nie znaleźliśmy w źródłach.

Ludzie i sztuki walki

• Johannes LiechtenauerAutor
• Sigmund RingeckAutor
• Martin SyberAutor
• Andres JudenAutor
• Jobs von der NissenAutor
• Nicklass PreußenAutor
• Hanko DöbringerAutor
• Andreas LiegnitzerAutor
• Ott JudAutor
• Martin HuntsfeldAutor
• Jens P. KleinauTłumacz

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

R. L. Scott Collection, Kelvingrove Museum (Glasgow Museums), Glasgow

Sygnatura

MS E.1939.65.341

Kart

107

Materiał

Papier