Codex Speyer (MS M.I.29)

Codex Speyer to niemiecki rękopis szermierczy, który w 1491 roku zestawił kopista Hans von Speyer. Przechowuje go Universitätsbibliothek Salzburg pod sygnaturą MS M.I.29. Kopista urodził się prawdopodobnie w połowie XV wieku niedaleko Speyer. Człowiek o tym samym imieniu i nazwisku mógł około 1455 roku pomagać w pisaniu 42-wierszowej Biblii Gutenberga, nie musi jednak chodzić o tę samą osobę. Rękopis liczy 158 papierowych kart o wymiarach 157 × 214 mm w nowożytnej oprawie, zapisanych obustronnie czerwonym i czarnym atramentem we wczesnym nowowysokoniemieckim. Jest to kompilacja traktatów tradycji Liechtenauera. Otwiera ją recytacja Martina Sybera o długim mieczu (karty 1r–2v) oraz terminologia miecza i messera Magistra Andreasa (5r–7r). Dalej idą glosa Lewa do Liechtenauera wraz z Sigmundem Ringeckiem (10r–44r), glosa Lecküchnera do messera (46r–117r) i zapasy Otta Juda (119r–126v). Po recytacji Liechtenauera o krótkim mieczu (129r–130r) następują krótki miecz Martina Huntsfelda (130r–136v) i Andreasa Liegnitzera (137r–141r). Tom zamyka glosa Lewa o walce konnej (143r–158r). Jest to pierwszy zachowany rękopis zawierający dzieła Martina Sybera i Hansa Lecküchnera. W 1665 roku kanonicy z Berchtesgaden opatrzyli go notą własnościową Ecclesiae Berchtolsgadensis Can Reg. Z rękopisem wiąże się wydanie Pieces of Ringeck: The Definitive Edition, które w 2024 roku przygotowali Michael Chidester i Dierk Hagedorn.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Dziesięć części tomu obejmuje pięć dziedzin nauczania Liechtenauera. Najobszerniejsza jest glosa Lecküchnera do messera na kartach 46r–117r. Długiemu mieczowi poświęcone są aż trzy teksty: recytacja Sybera, terminologia Magistra Andreasa, która nazywa także elementy walki messerem, oraz glosa Lewa do Liechtenauera z wtrętami Sigmunda Ringecka. Krótki miecz pojawia się w trzech kolejnych częściach, od recytacji Liechtenauera przez wykład Martina Huntsfelda po tekst Andreasa Liegnitzera. Zapasy reprezentuje część Otta Juda, a walkę konną druga glosa Lewa, którą tom się kończy. Na karcie 3r zapisano ponadto anonimowy wiersz szermierczy z XV wieku, którego autora nie udało nam się w źródłach potwierdzić.

Powstanie

Rękopis spisał w 1491 roku kopista Hans von Speyer. Sam nie jest autorem żadnego z tekstów. Przepisał traktaty różnych mistrzów i połączył je w jeden tom, dlatego traktujemy go jako zestawiającego zbiór, a nie mistrza szermierki. O jego życiu wiadomo niewiele. Urodził się najwyraźniej w połowie XV wieku niedaleko Speyer, a utożsamienie z człowiekiem tego samego imienia i nazwiska, który około 1455 roku mógł pomagać w pisaniu 42-wierszowej Biblii Gutenberga, pozostaje niepewne. Gdzie dokładnie rękopis powstał, nie udało nam się w źródłach potwierdzić. Kolejny udokumentowany ślad pochodzi z 1665 roku, kiedy kanonicy z Berchtesgaden wpisali do tomu notę własnościową Eccl. Berchtolsgadensis Can Reg. Dziś rękopis w nowożytnej oprawie przechowuje Universitätsbibliothek Salzburg pod sygnaturą MS M.I.29.

Ludzie i sztuki walki

• Martin SyberAutor
• Magister AndreasAutor
• LewAutor
• Hans LecküchnerAutor
• Ott JudAutor
• Johannes LiechtenauerAutor
• Martin HuntsfeldAutor
• Andreas LiegnitzerAutor
• Sigmund RingeckWspółautor
• Hans von SpeyerRedaktor

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Universitätsbibliothek Salzburg

Sygnatura

MS M.I.29

Kart

158

Materiał

Papier

Wydania

• 2024 · EN · Pieces of Ringeck: The Definitive Edition · HEMA Bookshelf · przekład