Codex Lew (Cod.I.6.4º.3)

Codex Lew to niemiecki rękopis szermierczy i zapaśniczy z okresu około lat sześćdziesiątych XV wieku, przechowywany w Universitätsbibliothek Augsburg pod sygnaturą Cod.I.6.4º.3. Jest to anonimowa kompilacja tekstów kilku mistrzów tradycji Liechtenauera. Nie udało nam się ustalić pisarza, kompilatora ani zleceniodawcy. Liczy 125 papierowych kart o wymiarach 140 × 175 mm, zapisanych czarnym i czerwonym atramentem. Otwiera go glosa do wersów Liechtenauera o długim mieczu (karty 1r–53v). Następują teksty o krótkim mieczu związane z imionami Martina Huntsfelda i Andre Lignitzera, miecz z puklerzem Lignitzera oraz zapasy Otta Juda (85r–94v). Na kartach 95r–123r znajduje się glosa do wersów o walce konnej, zamknięta kolofonem z imieniem Lew. Rękopis augsburski jest najstarszym poświadczonym świadkiem gałęzi A rodziny glos Pseudo-Peter von Danzig, do której należy też Codex Danzig. Gałąź ta, zwana czasem glosą Lew, glosuje tylko długi miecz i walkę konną, a krótki miecz zastępują w niej teksty Lignitzera i Huntsfelda. Drugim głównym świadkiem jest niezależnie przepisany Codex Speyer z Salzburga z roku 1491. Gałąź A przerobili później Paulus Hector Mair, Lienhart Sollinger i Joachim Meyer. Aż do lat dziesiątych XXI wieku badacze uważali glosę Lew najczęściej za gorszą kopię i pomijali ją. Pierwsza transkrypcja którejkolwiek z jej kopii ukazała się w 2001 roku właśnie według wersji augsburskiej. W 2017 roku wydawnictwo VS-Books wydało książkę Jude Lew: Das Fechtbuch w wersji niemieckiej z przekładem Dierka Hagedorna i angielskiej z przekładem Falka Fritza i Thomasa Rhema.

Sztuki walki w dziele

Autorstwo

Rękopis nosi imię Lewa raczej z konwencji. Lew bywa błędnie podawany jako autor całego kodeksu, lecz jego imię wiąże się tylko z dwiema częściami, glosami długiego miecza i walki konnej. Kolofon na karcie 123r mówi, że tu kończy się żydowska sztuka człowieka zwanego Lew, i razem z glosą walki konnej został przepisany także do wersji z Grazu i z Monachium. Według Wiktenauera można go też czytać tak, że Lew był pisarzem lub zleceniodawcą całego rękopisu. Imię Lewe znaczy lew i mogło być przezwiskiem. Postać Jud Lew lub Jude Lew nie występuje w źródłach z epoki, a Wiktenauer uznaje ją za nowożytną. Kwestią autorstwa zajmowali się Daniel Jaquet i Bartłomiej Walczak w Acta Periodica Duellatorum (2014). Karta tytułowa wymienia między innymi szermierkę Lewa w zbroi. Traktat o szermierce w zbroi przypisywany Lewowi Wiktenauer przypisuje jednak Martinowi Huntsfeldowi, a fragment na kartach 54r–70v sam określa niejednolicie.

Wydania i przekłady

Wersję augsburską opisali w swoich spisach Wierschin (1965) i Hils (1985). Pierwszą transkrypcję którejkolwiek kopii glosy Lew opublikowali w 2001 roku w serwisie ARMA-Pl Grzegorz Żabiński (długi miecz) i Monika Maziarz (walka konna), obie według wersji augsburskiej. Transkrypcja internetowa Dierka Hagedorna pojawiła się w 2008 roku. Francuski przekład walki konnej według wersji augsburskiej i salzburskiej opublikował Michaël Huber w 2004 roku, długi miecz doszedł w 2010 roku, a hiszpański przekład Eugenia Garcíi-Salmonesa w 2011 roku. Pierwszy publiczny angielski przekład glosy Lew ze wszystkich dostępnych wersji przygotował Cory Winslow w 2016 roku. Pierwszym wydaniem drukowanym jest Jude Lew: Das Fechtbuch (VS-Books, 2017). W 2020 roku Stephen Cheney wydał własnym nakładem przekład długiego miecza Ringeck·Danzig·Lew Longsword. Nie znaleźliśmy w źródłach faksymile. Zdjęcia rękopisu udostępniła Universitätsbibliothek Augsburg jako domenę publiczną.

Ludzie i sztuki walki

• Johannes LiechtenauerWspółautor
• Martin HuntsfeldWspółautor
• Andreas LiegnitzerWspółautor
• Ott JudWspółautor
• LewWspółautor
• Dierk HagedornRedaktor
• Falko FritzTłumacz
• Thomas RhemTłumacz

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Universitätsbibliothek Augsburg

Sygnatura

Cod.I.6.4º.3

Kart

125

Materiał

Papier

Digitalizacja biblioteki

nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:384-uba003098-9

Wydania

• 2004 · FR · ARDAMHE · przekład
• 2010 · FR · ARDAMHE · przekład
• 2011 · ES · AVEH · przekład
• 2016 · EN · Wiktenauer · przekład
• 2017 · DE · Jude Lew: Das Fechtbuch · VS-Books · pierwsze wydanie
• 2017 · EN · Jude Lew: Das Fechtbuch · VS-Books · przekład
• 2020 · EN · Ringeck·Danzig·Lew Longsword · przekład