Codex Ringeck (Mscr.Dresd.C.487)

Codex Ringeck to niemiecki rękopis szermierczy, który Sächsische Landesbibliothek w Dreźnie przechowuje pod sygnaturą Mscr.Dresd.C.487. Powstał w Szwabii lub Bawarii w latach 1504–1519, jak w 2010 roku wykazał Hoffmann na podstawie analizy znaków wodnych. Do biblioteki w Dreźnie trafił przed 1755 rokiem i od tamtej pory jest tam przechowywany. Wolumin liczy 148 papierowych kart o wymiarach 150 × 110 mm, zapisanych czarnym i czerwonym atramentem we wczesnym nowowysokoniemieckim. Po wersach Liechtenauera (karty 3r–9v) następuje glosa Sigmunda Ringecka do długiego miecza (10v–48v). Ringeckowi przypisuje się również glosę do krótkiego miecza (88r–108r) i początek szermierki konnej (109r–110v), po którym następuje szermierka konna pseudo-Petera von Danzig (110v–121v). Pomiędzy nimi znajdują się anonimowy traktat o długim mieczu, tekst Andre Lignitzera o mieczu z bucklerem (54r–55v), fragment wersów Liechtenauera, fragment o zapasach Otta Juda (78r–84r) i anonimowe fragmenty o zapasach. Karty 126r–148v są puste. Nie udało nam się ustalić, kto zestawił wolumin. Rękopis bywa błędnie w całości przypisywany Ringeckowi, chociaż wstęp mówi o nim w trzeciej osobie. Według Wiktenauera jest to pospieszna kopia pełna błędów, skreśleń, wstawek i pominięć, która ponadto pomija większość odwołań do ilustracji pierwowzoru. Glosę do długiego miecza bez zbroi podaje jednak w całości.

Sztuki walki w dziele

Autorstwo

Datowanie rękopisu w badaniach znacznie się przesuwało. Wierschin umieścił go w 1956 roku w pierwszej połowie XV wieku, ewentualnie nawet pod koniec XIV wieku, opierając się na stosunku Ringecka do Liechtenauera i na zależności od rękopisu MS 3227a. Hils zaproponował w 1985 roku lata 1438–1452, w dedykancie widział księcia Albrechta III Bawarskiego i uważał rękopis za źródło Starhemberg Fechtbuch. Przyjmowane dziś datowanie 1504–1519 przyniósł Hoffmann w 2010 roku na podstawie analizy znaków wodnych. Sigmund Ringeck jest uznawany za autora glosy do długiego miecza, natomiast glosy do krótkiego miecza i do szermierki konnej są mu jedynie przypisywane. Jego imię i nazwisko znajduje się w spisie Kala członków towarzystwa Liechtenauera z około roku 1470. Według Wiktenauera może odnosić się do wsi Ainring na granicy niemiecko-austriackiej. Za patrona Ringecka uważa się księcia Albrechta Bawarskiego, nie jest jednak pewne, czy chodziło o Albrechta III, czy o Albrechta IV.

Wpływ

Glosa Ringecka zachowała się oprócz rękopisu drezdeńskiego w innych kopiach: Cluny Cl. 23842 (około roku 1490), Salzburg M.I.29 (1491), Glasgow E.1939.65.341 (1508), Norymberga Pirckh.Papp.353 i Wiedeń 26-232 (obie z XVI wieku), Augsburg Reichsstadt 82 (1553) i Rostock Var.82 (około roku 1570). Według Wiktenauera są to niezależne i fragmentaryczne linie przekazu od zaginionego oryginału, który był bogato ilustrowany. Kopia drezdeńska pominęła większość odwołań do tych ilustracji. Według tego samego źródła na interpretację Ringecka wersów Liechtenauera nawiązali Hans Medel i Joachim Meyer.

Wydania i przekłady

Pierwsze drukowane wydanie glosy Ringecka przygotował Christian Henry Tobler w 2001 roku. Angielskie tłumaczenie Davida Lindholma z ilustracjami Petera Svärda ukazało się w latach 2003 i 2006. Kolejne angielskie przekłady wykonali Bellinghausen (1999), Rawlings (1999–2003), Farrell (2010), Trosclair (2015), Cheney (2020) oraz para Chidester i Hagedorn (2024). Wydania te dotyczą glosy Ringecka, niekoniecznie całego drezdeńskiego woluminu z tekstami Lignitzera, Otta Juda i pseudo-Petera von Danzig.

Ludzie i sztuki walki

• Johannes LiechtenauerAutor
• Sigmund RingeckAutor
• Andre LignitzerAutor
• Ott JudAutor

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Sächsische Landesbibliothek, Dresden

Sygnatura

Mscr.Dresd.C.487

Kart

148

Materiał

Papier

Wydania

• 2001 · EN · pierwsze wydanie
• 2003 · EN · przekład
• 2006 · EN · przekład