Księga szermiercza Talhoffera (MS Chart.A.558)

Księga szermiercza Talhoffera (MS Chart.A.558), znana też jako Kodeks gotajski, to niemiecki rękopis szermierczy przechowywany w Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha w Gocie pod sygnaturą MS Chart.A.558. Datowanie nie jest jednolite: według Wiktenauera powstał w latach 1443–1448, albo dopiero w roku 1448 lub później, a angielska Wikipedia podaje prawdopodobnie rok 1443. Liczy 151 kart o wymiarach 215 × 290 mm, zapisanych obustronnie pismem bastarda we wczesnym nowym wysokoniemieckim. Treść stanowią głównie rysunki z minimum tekstu, które miały służyć uczniom jako pomoc poglądowa. Nie udało nam się udokumentować imienia rysownika. Księga łączy postawy miecza Talhoffera, pismo Johanna Hartlieba, recitale Liechtenauera, walkę z długą tarczą, krótki miecz, topór bojowy, sztylet, zapasy i anonimową księgę wojenną. Rękopis bywa przypisywany Hansowi Talhofferowi, Wiktenauer zwraca jednak uwagę, że jego autorstwa nie można udowodnić. Talhoffer jest po raz pierwszy poświadczony w roku 1433, kiedy przed sądem wehmicznym reprezentował arcybiskupa salzburskiego Johanna II z Reisbergu. W latach 1446–1459 tworzył rękopisy dla rodu Königseggów, a ostatni w roku 1467 dla Eberharda V Wirtemberskiego. Według Wiktenauera rękopis gotajski jest archetypem późniejszych kopii z XVII i XVIII wieku, które zachowały się w Wolfenbüttel i Coburgu. Angielska Wikipedia klasyfikuje go jako najstarszy z czterech znanych archetypów dzieł Talhoffera.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Na kartach 2r–6r znajdują się postawy miecza Talhoffera, na kartach 7r–17r następuje pismo Johanna Hartlieba Ueber die Erhaltung des Sieges. Recitale Liechtenauera zapisano na kartach 18r–20v (długi miecz) i 21v–23r (walka konna), recital do krótkiego miecza na karcie 48v. Najobszerniejsze części to walka z długą tarczą (24v–48r) i krótki miecz (49r–72r). Dalej umieszczono topór bojowy (72v–79v), sztylet (83r–104v), zapasy Otta Juda (109v–114v) i zapasy Talhoffera (116v–133v). Rękopis zamyka anonimowa księga wojenna (141r–148v). Angielska Wikipedia opisuje części nieszermiercze inaczej i wymienia Onomatomantia Hartlieba, traktat astrologiczny i Bellifortis Kyesera.

Autorstwo

Na karcie 1r znajduje się zatarty znak właściciela. Według Wiktenauera może to oznaczać, że rękopis kupiono jako gotowy, i dlatego autorstwa Talhoffera nie można udowodnić. Na karcie 28r tarcza nosi herb odpowiadający przypuszczalnej heraldyce Talhoffera, lecz tarcza i labry różnią się od postaci w innych rękopisach, na przykład w MS Thott.290.2o z roku 1459. Angielska Wikipedia podaje Talhoffera jako autora. Rozbieżne są także dane o datowaniu: Wiktenauer podaje przedział 1443–1448, ewentualnie powstanie w roku 1448 lub później, a w artykule o Talhofferze umieszcza rękopis około roku 1448 jako jego pierwsze wielkie dzieło. Angielska Wikipedia podaje prawdopodobnie rok 1443.

Ludzie i sztuki walki

• Hans TalhofferAutor
• Johannes LiechtenauerWspółautor
• Johannes HartliebWspółautor

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha, Gotha

Sygnatura

MS Chart.A.558

Kart

151