Wolfenbüttelska księga obrazkowa (Cod.Guelf.78.2 Aug.2º)

Wolfenbüttelska księga obrazkowa to anonimowa kompilacja obrazowa o szermierce, zapasach i sztuce wojennej, datowana na około 1465–1480. Nie udało nam się ustalić pisarza, ilustratora, zleceniodawcy ani miejsca powstania. Rękopis przechowywany jest w Herzog August Bibliothek w Wolfenbüttel pod sygnaturą Cod.Guelf.78.2 Aug.2º. Jest papierowy, w nowożytnej oprawie, ma wymiary 210 × 295 mm i liczy 158 kart numerowanych oraz sześć nienumerowanych kart wstępnych. Karty zapisano obustronnie, na każdej stronie jest jedna ilustracja, a tekst występuje tylko miejscami i jest pisany wczesnym nowowysokoniemieckim. Kompilację otwiera recytacja Johannesa Liechtenauera, po niej następują walka długim mieczem bez zbroi według Die Blume des Kampfes, broń drzewcowa i włócznie, obszerna część o walce w zbroi z grupy Gladiatoria, zapasy bez zbroi według rękopisu Hansa Talhoffera z 1448 roku, miecz z puklerzem i wreszcie Bellifortis Konrada Kyesera o technice oblężniczej. Pod większością obrazków pozostało wolne miejsce na tekst, którego nigdy nie dopisano, więc grom brakuje objaśnienia. Rękopis jest jedną z wersji grupy Gladiatoria, lecz wobec jej najstarszych wersji dodaje wiele materiału, głównie w walce sztyletem. Herzog August Bibliothek udostępnia cyfrową kopię rękopisu.

Sztuki walki w dziele

Zawartość

Rękopis zaczyna się na nienumerowanych kartach wstępnych, gdzie na karcie III recto i verso zapisano recytację Johannesa Liechtenauera. Karta 1r oraz karty 29r–31v i 40v ukazują broń drzewcową i włócznie. Walka długim mieczem bez zbroi według Die Blume des Kampfes zajmuje karty 1v–28v i wraca jeszcze na kartach 70r–71r. Walka w zbroi z grupy Gladiatoria, czyli walka włócznią i mieczem, zapasy oraz walka sztyletem, rozłożona jest na karty 32r–37r i 41r–80r. Zapasy bez zbroi przejęte z rękopisu Hansa Talhoffera z 1448 roku pojawiają się na karcie 79r i na kartach 112r–123r, a miecz z puklerzem przypada na karty 113r–117r. Część końcową, karty 124r–157v, tworzy Bellifortis Konrada Kyesera, traktat o technice oblężniczej.

Powstanie

Pisarz ani ilustrator rękopisu nie są znani, a kto i dla kogo sporządził kompilację, nie znaleźliśmy w źródłach. Wygląd kart pokazuje, że dzieło pozostało nieukończone: pod większością ilustracji zostawiono puste miejsce, w które zapewne miało trafić objaśnienie, lecz nigdy go nie dopisano. Wśród wersji grupy Gladiatoria stoi więc na uboczu. W porównaniu z trzema najstarszymi wersjami z lat trzydziestych i czterdziestych XV wieku przynosi wyraźnie więcej materiału, najwięcej w części o walce sztyletem, ale bez towarzyszącego tekstu trudno osadzić te dodatki w kontekście, a ich pochodzenia nie udało nam się ustalić. Gry, które nie mają odpowiednika w żadnej innej wersji grupy, nie wchodzą więc do zwykłego opisu grupy Gladiatoria, a rękopis zalicza się raczej do antologii mieszanych.

Ludzie i sztuki walki

• Johannes LiechtenauerAutor
• Konrad KyeserAutor

Dane

Forma

Rękopis

Miejsce przechowywania

Herzog August Bibliothek, Wolfenbüttel

Sygnatura

Cod.Guelf.78.2 Aug.2º

Kart

158

Materiał

Papier