Lathi Khela
লাঠি খেলাBengalska walka i pokaz z bambusowym kijem lathi. Lathiyalowie służyli jako siła zbrojna wielkich właścicieli ziemskich. Dziś lathi khela jest w państwowym wykazie dziedzictwa Bangladeszu.
Podstawowe informacje
BangladeszCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Lathi Khela
O sztuce walki Lathi Khela
Lathi khela to bengalska sztuka walki i pokazów z bambusowym kijem lathi, dosłownie gra z kijem. Państwowy wykaz niematerialnego dziedzictwa Bangladeszu wpisuje ją pod nazwami lathi-khela, lathi-bardi, sardar-khela i nurdi-khela, a jej ćwiczących nazywa lathiyal. Nie udało nam się znaleźć założyciela ani roku powstania. Lathiyalowie byli według encyklopedii Banglapedia w przedbrytyjskim i brytyjskim Bengalu odrębną grupą społeczną, która utrzymywała się z walki specjalnym bambusowym kijem. Według niej każdy zamindar i taluqdar utrzymywał wojsko lathiyalów pod dowództwem jamadarów, mridhów i sardarów. Lathiyalowie rozstrzygali spory między zamindarami, karali krnąbrnych chłopów oraz pilnowali i eskortowali posłańców z pieniędzmi. Ich rola według Banglapedii słabła od lat sześćdziesiątych XIX wieku wraz z reformą policji, a ze zniesieniem systemu zamindari w 1951 roku stracili źródło utrzymania. Lathi khela stała się według Banglapedii w XIX wieku bardzo popularną grą ludową. Gurusaday Dutta według państwowego wykazu przywrócił sztukę na pierwszy plan ruchem Bratachari, który założył w 1932 roku. Dziś według wykazu nadal się ją uprawia, ale prawie bez wsparcia, a jedyna organizacja lathiyalów w kraju, Bangladesh Lathiyal Bahini, zorganizowała w 2016 roku festiwal w Kushtii.
Historia
Według encyklopedii Banglapedia lathiyal byli w przedbrytyjskim i brytyjskim Bengalu szczególną grupą społeczną wsi, która żyła z walki specjalnie przygotowanym bambusowym kijem lathi. Lathiyal sprzedawał swoją sztukę wielkim właścicielom ziemskim i innym za wynagrodzenie w naturze lub w pieniądzach i według Banglapedii nie wolno go mylić z barkandazem, urzędowo ustanowionym lathiyalem władz lokalnych. Każdy zamindar i taluqdar utrzymywał wojsko lathiyalów, na którego czele stali jamadarowie, mridhowie i sardarowie, raczej stratedzy i nauczyciele niż wojownicy, wynagradzani ziemią służbową. Lathiyalowie rozstrzygali spory między zamindarami, karali krnąbrnych chłopów, służyli jako strażnicy i towarzyszyli urzędnikom wożącym pieniądze do skarbu. Według Banglapedii lathiyalów utrzymywał też każdy plantator indygo.
Czytaj dalej
Ich rola słabła od lat sześćdziesiątych XIX wieku, kiedy reorganizowano policję, w latach siedemdziesiątych wprowadzono policję wiejską chowkidarów, a wielu dawnych sardarów lathiyalów zostało chowkidarami. Wraz ze zniesieniem systemu zamindari w 1951 roku lathiyalowie jako warstwa stracili środki utrzymania, ale w odległych okolicach według Banglapedii nadal działają w zmienionej formie pod ochroną wiejskich wyższych warstw. Bangladeski państwowy spis dziedzictwa podaje, że w średniowiecznym Bengalu lathi khela była sztuką bardzo wysokiej biegłości, ponieważ większość feudałów zatrudniała grupy lathiyalów do obrony swoich posiadłości. Gurusaday Dutta, urzędnik kolonialny, przywrócił według spisu tę sztukę na pierwszy plan ruchem Bratachari, który założył w 1932 roku dla ochrony regionalnej kultury.
Czym się różni
Według bangladeskiego krajowego spisu lathi khela nazywa się też lathi-bardi, sardar-khela i nurdi-khela. Według Banglapedii lathiyalowie wykonywali walki treningowe między grupami na uroczystościach społecznych, między innymi na święcie punya w biurach zamindarów. Green w Martial Arts of the World wspomina lathi tylko jako indyjski kij policyjny długi na około pięć stóp, który według niego wykazuje znaczny wpływ technik długiego kija, których uczono policję w Wielkiej Brytanii, USA i Indiach.
Technika
Lathi była według Banglapedii pałką, zwykle z bambusa samczego, czasem na krótkich odcinkach okuwaną żelaznymi kółkami. Według Międzynarodowego Centrum Sztuk Walki pod patronatem UNESCO (ICM) kije są zwykle z bambusa lub rattanu i nieco dłuższe niż wzrost ćwiczącego. ICM podaje też technikę obracania kijem banethi. Trener Mohammad Kabirul Islam zaprezentował według dziennika The Daily Star w 2010 roku formy ashor bondona, dolathi i upar nichey.
Zawody
Według bangladeskiego państwowego spisu dziedzictwa stowarzyszenie Bangladesh Lathiyal Bahini zorganizowało w styczniu 2016 dwudniowy festiwal w państwowym college'u w Kushtii, na którym wystąpiło 500 lathiyalów z 25 grup z okręgów jak Narail, Jhenaidah, Pabna, Natore, Meherpur, Chuadanga i Jashore. Dziennik The Daily Star pisał w grudniu 2010 o obozie na stadionie w Kushtii, na którym zebrało się tysiąc lathiyalów z pięćdziesięciu grup z różnych okręgów, wśród nich kilka kobiet. Według tego samego dziennika projekt Cholo Lathi Kheli miał kulminować w ogólnokrajowej imprezie w bengalski Nowy Rok 14 kwietnia 2011.
Dziś
Bangladeski krajowy spis dziedzictwa prowadzi lathi khela w okręgu Kushtia jako tradycyjną sztukę walki z bambusowymi kijami lathi. Według spisu nadal się ją uprawia, ale z małym wsparciem lub bez żadnego i prawie bez systematycznego zachowywania wiedzy. Dla większości lathiyalów to dodatkowe źródło utrzymania, a pochodzą głównie z marginalnych warstw, takich jak bezrolni, stolarze, nosiciele mar i murarze. Według spisu jako lathiyal wyróżnia się także kobieta, Monjurin Sabrin Chowdhury Ruponti, której sława rozeszła się w 2016 roku. Projekt Cholo Lathi Kheli na rzecz wsparcia lathi khela zorganizowały według dziennika The Daily Star w 2010 roku Bangladesh Shilpakala Academy i centrum Shadhona. Lubna Marium z Shadhony powiedziała wtedy, że popularność tej sztuki spada. Międzynarodowe Centrum Sztuk Walki ICM podaje, że lathi khela ćwiczą zwykle mężczyźni, ale w Narail przy granicy z Indiami dołączyły też kobiety, a pokazom towarzyszy muzyka.
Ciekawostki
Według Banglapedii słowo lathi jest prakryckie, a jego sanskrycką formą jest yasti, kij. Według niej przysłowia we wszystkich językach Azji Południowej, w tym w bengalskim, mówią, że prawo lub władza należy do tego, kto trzyma lathi. Według Banglapedii najbardziej poszukiwani, a przez to najdroższi do wynajęcia, byli lathiyalowie z Bakarganj i Faridpuru.
Często zadawane pytania
Kim byli lathiyalowie?
Według Banglapedii odrębna grupa społeczna wiejskiego Bengalu, która utrzymywała się z walki bambusowym kijem lathi. Służyli zamindarom jako siła zbrojna i straż.
Czy lathi khela jest w państwowym wykazie dziedzictwa?
Tak. Państwowy wykaz niematerialnego dziedzictwa Bangladeszu wpisuje ją w dystrykcie Kushtia jako tradycyjną sztukę walki z bambusowymi kijami lathi.
Gdzie dziś ćwiczy się lathi khela?
Państwowy wykaz Bangladeszu wpisuje ją w dystrykcie Kushtia. Stowarzyszenie Bangladesh Lathiyal Bahini zorganizowało tam w 2016 roku festiwal z 500 lathiyalami.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.