Thang-ta
Sztuka walki Meitei z indyjskiego Manipuru z mieczem, włócznią, tarczą i walką bez broni sarit sarak, której nie wszystkie źródła zaliczają. Zawody to pojedynek phunaba skórzanym kijem.
Podstawowe informacje
IndieCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Thang-ta
Thang-ta jest według Greena ludową manipurską nazwą zestawu technik walki z bronią i bez broni, które stworzyli Meitei w stanie Manipur. Thang oznacza miecz, a ta włócznię. Formalną nazwą systemu jest według Greena Huyen Lallong, sztuka wojny, a Manipur University of Culture podaje obie nazwy jako synonimy. Skrypt dydaktyczny indyjskiej University Grants Commission natomiast traktuje Huiyen Lalong jako szersze pojęcie, do którego należy thang-ta. Założycielem jest w mitologii Meitei praojciec Pakhangba, historycznego założyciela ani roku powstania nie udało nam się znaleźć. Po wojnie angielsko-manipurskiej i włączeniu Manipuru do Imperium Brytyjskiego w 1891 roku Brytyjczycy zakazali według Greena Manipurczykom posiadania broni i objęli sztuki walki, w tym thang-ta, zakazem. Sztuka ta według niego przetrwała na uboczu u kilku mistrzów, a po 1947 roku powoli wróciła. Mistrz Huidrom Premkumar podaje w prasie, że miejscowy radża odnowił ją już w 1930 roku. Thang-Ta Federation of India powstała 21 listopada 1993 roku w Imphalu. Pojedynek phunaba w zawodach toczy się według federacji skórzanym kijem cheibee zamiast miecza, z tarczą chungoi lub bez niej. Ministerstwo Sportu włączyło według rządowej służby prasowej PIB thang-ta do Khelo India Youth Games 2021, a Manipur University of Culture naucza go na studiach licencjackich i magisterskich.
Historia
Green w książce Martial Arts of the World, w której artykuł napisała Sohini Ray, podaje przekaz z mitologii Meitei, według którego kończyny i kości praojca Tin sidaba, zwanego też Pakhangba, zamieniły się w miecze i narzędzia, z których niektóre są używane w thang-ta. Z żeber powstał szeroki miecz thangjao. Opowieść o stworzeniu Leishemlon wskazuje według Greena Pakhangbę jako twórcę thang-ta. Thang-Ta Federation of India umieszcza według serwisu EastMojo początki w latach 1404 do 1432, kiedy król Punshiba utworzył urząd wojskowy, a według przekazu federacji za króla Pamheiby w latach 1709 do 1748 każdy mężczyzna powyżej szesnastu lat musiał służyć państwu określoną liczbę dni w roku i ćwiczyć się w walce. Szczyt osiągnęło thang-ta według Greena za panowania króla Khagemby.
Czytaj dalej
Według przewodniczącego federacji H. Premkumara Singha thang-ta było w czasach, gdy Manipur był państwem książęcym, obowiązkowym przedmiotem szkolenia wojskowego, a zawody odbywały się przed królem. Po klęsce w wojnie angielsko-manipurskiej Manipur został w 1891 roku przyłączony do Imperium Brytyjskiego. Brytyjczycy według Greena natychmiast zakazali Manipurczykom posiadania broni i wyjęli spod prawa manipurskie sztuki walki, w tym thang-ta. Skrypt dydaktyczny indyjskiej University Grants Commission pisze, że po 1891 roku nikt nie mógł chodzić po ulicy nawet z kijem w ręku. Sztuka ta przetrwała według Greena w ukryciu u kilku mistrzów, a po uzyskaniu przez Indie niepodległości w 1947 roku powoli wracała. Manipur University of Culture podaje, że od 1976 roku thang-ta prezentowano na festiwalach i za granicą. Mistrz Huidrom Premkumar podaje w dzienniku The Shillong Times, że thang-ta odnowił w 1930 roku miejscowy radża, a następnie prowadził je jego guru Rajkumar Sanahan, po którego śmierci w 1988 roku przejął prowadzenie sam Premkumar.
Czym się różni
Źródła różnią się w kwestii związku nazw. Green i Manipur University of Culture traktują Huyen Lallong jako inną nazwę thang-ta i zaliczają walkę bez broni sarit sarak do jego repertuaru. Skrypt dydaktyczny University Grants Commission of India rozumie Huiyen Lalong jako szersze pojęcie sztuki wojny i broni, do którego należy thang-ta, a muknu i sarit sarak zalicza do sztuk bez broni. Zawody cheibi prowadził rząd Manipuru w 2020 roku jako odrębną dyscyplinę obok thang-ta, ale federacja thang-ta prowadzi pojedynek kijem cheibee z tarczą chungoi jako własne zawody phunaba. Według Greena thang-ta dało podstawę klasycznemu tańcowi manipurskiemu i tancerzom nata sankirtana z bębnami i talerzami.
Technika
Green dzieli tradycyjny repertuar thang-ta na cztery kategorie, ta-khousarol (sztuka tańca z włócznią), thanghairol (sztuka szermierki), sarit-sarat (walka bez broni) i thengkourol (sztuka dotyku i wołania). W ta-khousarol ćwiczący trzyma włócznię ta w prawej ręce, a tarczę chungoi w lewej. Włócznia jest według Greena bambusowa, długa na około pięć stóp lub więcej, z ostrzem po obu stronach, a tarcza mierzy około trzech stóp długości i półtorej stopy szerokości.
Czytaj dalej
Thanghairol obejmuje według Greena ozdobną szermierkę leiteng-thang i bojową szermierkę yanna-thang. Mistrz nosi tarczę i trzy miecze, miecz do prawej ręki, miecz do lewej ręki i zapasowy miecz na plecach, którego w razie potrzeby używa jako strzały. Przy typowej technice leiteng-thang kreśli dwoma mieczami wokół ciała ósemkę tak, że się nie dotykają. Miecz thang ma według Greena około dwóch stóp długości, jest prosty lub lekko zakrzywiony. Sarit-sarat zaczyna się według Greena od fikołków i toczenia po ziemi, a przechodzi w atak i obronę bez broni, uderzenia i kopnięcia przeciw nagłemu atakowi oraz obronę przeciw uzbrojonemu przeciwnikowi. Thengkourol to według Greena obrzędowe ruchy po symbolicznym diagramie paphal, zwiniętym wężu. Ma funkcję praktyki magicznej, nie bezpośredniej walki, jest utrzymywany w tajemnicy i nigdy nie jest pokazywany publicznie. Uczyć się go może tylko zaufany uczeń guru, mający ponad czterdzieści lat. Przewodniczący federacji H. Premkumar Singh zalicza do thang-ta także sarit sarak, ćwiczenia cielesne i oddechowe, naukę duchową i medytację.
Trening
Według Greena szkolenie zaczyna się od ceremonii przyjęcia Ojha Boriba. Przed wizerunkiem Pakhangby, twórcy i panującego bóstwa thang-ta, zapala się świecę, a uczeń składa w ofierze owoce, tkaninę, liście betelu i orzechy, świecę oraz symboliczną opłatę, zwykle jedną rupię. Green przytacza regulamin szkoły Hula Sindamsang w Imphalu, według którego na miejsce ćwiczeń wchodzi się boso, uczeń kłania się nauczycielowi, Pakhangbie i partnerowi, przed podniesieniem broni dotyka jej palcami i czołem, a nogą nigdy jej nie dotyka. Po podstawowych ćwiczeniach na równowagę, gibkość, zręczność, wytrzymałość i koordynację początkujący ćwiczą według Greena z kijami różnej wielkości. Trening z mieczami, tarczą i włócznią następuje, gdy uczeń jest dostatecznie sprawny do prawdziwej broni. Portal EastMojo podaje, że ćwiczy się szermierkę i walkę bez broni sharit-sharak, a do treningu należą też ćwiczenia fizyczne i oddechowe, nauka duchowa, medycyna naturalna i medytacja.
Stopnie i postępy
Nie znaleźliśmy systemu pasów ani stopni. Komisja techniczna Thang-Ta Federation of India podaje tylko tytuły wielki mistrz, zastępca wielkiego mistrza i instruktor. Uczeń uczy się według Greena najpierw z kijami, a do prawdziwej broni przechodzi, dopiero gdy jest dość sprawny, zaś naukę thengkourol może poznać tylko zaufany uczeń starszy niż czterdzieści lat.
Zawody
Pierwsze mistrzostwa kraju w thang-ta odbyły się według Thang-Ta Federation of India od 21 do 25 listopada 1993 roku w Imphalu, a federacja powstała tego samego dnia. Zawody dzielą się według prezesa federacji H. Premkumara Singha na pojedynek phunaba i solowy pokaz kanglon chatpa. Phunaba ahanba rozgrywa się kijem cheibee, zwanym też phunachei, obitym miękką skórą, i skórzaną tarczą chungoi, bez kopnięć, phunaba anishuba samym kijem, bez tarczy i z kopnięciami. Kij służy według niego zamiast miecza, aby nie przerażał młodych uczniów na arenie. Solowy pokaz ma pięć dyscyplin: szermierkę dwoma ozdobnymi mieczami, szermierkę jednym mieczem, walkę wolną ręką, długim kijem i włócznią. Według EastMojo walczy się na okrągłej arenie o średnicy trzydziestu stóp, uderzyć można dowolną część ciała powyżej pasa, a tarcza może służyć tylko do obrony. Walka ma dwie rundy po dwie do trzech minut z minutową przerwą, a prowadzi ją sędzia z sześcioma sędziami punktowymi. Na Khelo India Youth Games 2025 rywalizowano według The Shillong Times w czterech kategoriach wagowych.
Dziś
Ministerstwo Sportu według rządowej służby prasowej PIB włączyło w grudniu 2020 roku do Khelo India Youth Games 2021 gatka, kalaripayattu, thang-ta i mallakhamb, a igrzyska odbyły się w czerwcu 2022 roku w Panchkuli. PIB napisała wtedy, że thang-ta w ostatnich dziesięcioleciach popadło w zapomnienie. Thang-ta należy według PIB do pierwotnych gier wspieranych przez program Khelo India, a w 2024 roku PIB wymieniła ośrodki treningowe thang-ta w Imphalu, w Assamie i w Tripurze. Na Khelo India Youth Games 2025 w Gaji rywalizowano także w thang-ta. Manipur University of Culture ma katedrę thang-ta ze studiami licencjackimi i magisterskimi. Federacja według swojej witryny zaprezentowała thang-ta w 2012 roku na festiwalu sztuk walki na irańskiej wyspie Kisz, a w latach 2013 i 2014 na festiwalu w Chungju w Korei Południowej. Pierwsze mistrzostwa świata odbyły się w marcu 2011 roku w Imphalu z zawodnikami z Malezji, Wielkiej Brytanii, Bangladeszu, Nepalu i Indii.
Ciekawostki
Każdy z siedmiu klanów Meitei ma według Greena do dziś tradycyjny miecz o charakterystycznym kształcie, który musi być wystawiony przy każdym kulcie przodków. Rękopis Chainarol z XVI i XVII wieku opisuje według Greena zwyczaje wojenne, według których przegrywał ten, kto pierwszy krwawił, przeciwnicy potem razem jedli i pili, a zwycięzca odcinał pokonanemu głowę. Guru thang-ta Kakchingtabam Shanathoiba Sharma został według agencji PTI w 2023 roku wybrany do odznaczenia Padma Shri, które wcześniej otrzymał także jego wuj i nauczyciel Gurumayum Gourakishore Sharma.
Często zadawane pytania
Co oznacza thang-ta?
Thang oznacza miecz, a ta włócznię. Formalną nazwą systemu jest według Greena Huyen Lallong, sztuka wojny.
Czy w zawodach thang-ta walczy się prawdziwym mieczem?
Nie. Pojedynek phunaba toczy się według Thang-Ta Federation of India kijem cheibee obitym miękką skórą, z tarczą chungoi lub bez niej.
Dlaczego thang-ta zostało zakazane?
Po włączeniu Manipuru do Imperium Brytyjskiego w 1891 roku Brytyjczycy zakazali według Greena Manipurczykom posiadania broni i objęli manipurskie sztuki walki, w tym thang-ta, zakazem.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.