Xilam

Podstawowe informacje

Założyciel

Marisela Ugalde

Kraj pochodzeniaMeksyk

RegionAmeryka Północna

Główny naciskMieszane

System stopniPasy

Charakter i pochodzenie

Trening

Dla kogo

Organizacja i zawody

Z czego składa się styl

Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.

Katalogi i bazy dla Xilam

O sztuce walki Xilam

Według George'a Jenningsa Xilam to niedawno stworzona, nowoczesna meksykańska sztuka walki inspirowana przedhiszpańskimi kulturami wojowników Meksyków (Azteków), Majów i Zapoteków, która chce ocalić, odkryć na nowo i przeżyć na nowo ich filozofię. Według Jenningsa wymawia się ją shi-lam, a nazwa pochodzi, jego zdaniem, od majańskiego słowa Dzilam oznaczającego zrzucić skórę. Jennings i Cynarski określają ją jako sztukę walki niesportową. Xilam założyła Marisela Ugalde Velázquez de León, która według Jenningsa i Cynarskiego przez dziesięciolecia trenowała u różnych azjatyckich mistrzów, a jej duchowym nauczycielem był Andrés Segura Granados. Rok założenia różni się w źródłach. Jennings w 2015 roku podaje założenie w 1986 roku i rejestrację jako stowarzyszenia społecznego w 1992 roku, Jennings i Cynarski powstanie pod koniec lat 80. i rejestrację w 1992 roku w mieście Meksyk, a Jennings w 2018 roku założenie i rejestrację w 1992 roku. Według Jenningsa i Cynarskiego Xilam ćwiczy się w siedmiu stopniach nazwanych od zwierząt, węża, orła, ocelota, małpy, jelenia, legwana i pancernika, z którymi sparowane są kolorowe pasy od białego do czarnego. Według Jenningsa pozycje są niskie i szerokie, podobne do pozycji jeźdźca. Jennings i Cynarski podają, że Xilam naucza się w mieście Meksyk, w stanie México i w Hidalgo oraz że mierzy się z silną konkurencją komercyjną.

Historia

Według Jenningsa z 2015 roku systemy walki Meksyków i Majów zanikły, a próby niektórych grup nieakademickich w Stanach Zjednoczonych odkrycia na nowo meksykańskiej sztuki Yaomachtia są sporne. Jennings w 2018 roku podaje, że Marisela Ugalde stworzyła Xilam po latach praktyki azjatyckich sztuk walki jako odpowiedź na upadek rdzennych meksykańskich tradycji walki po podboju. Jennings i Cynarski piszą, że założycielka trenowała przez dziesięciolecia u różnych azjatyckich mistrzów, a jej duchowym nauczycielem był Andrés Segura Granados, według Jenningsa przywódca tańca concheros. Według Jenningsa założycielka nadal studiuje kodeksy, ceramikę i ruiny, by czerpać z nich przedhiszpańską filozofię sztuki. W wywiadzie, który Jennings przytacza w 2015 roku, mówi, że Xilam jest w ciąży od 1991 roku i po 23 latach wciąż się nie narodził, a sama nazywa się jego matką. Rok założenia Jennings w różnych pracach podaje jako 1986, koniec lat 80. lub 1992.

Czym się różni

Jennings w 2015 roku odróżnia Xilam od dwóch zachowanych rdzennych zapasów, zapoteckiego Chupaporrazo i tarahumarskiego Lucha Tarahumara, które wspiera Federación Mexicana de Juegos y Deportes Autóctonos y Tradicionales. Według Jenningsa z 2018 roku Xilam jest indygenistyczny, a nie feministyczny, i skupia się na równowadze i dualizmie. Według Jenningsa założycielka stworzyła Xilam po latach praktyki azjatyckich sztuk walki. Jennings w 2021 roku podaje, że krytycy zarzucają Xilam przejmowanie technik wschodnioazjatyckich, a internetowe dyskusje krążą wokół pochodzenia poszczególnych technik.

Technika

Jennings i Cynarski wymieniają siedem zwierząt Xilam: węża, orła, ocelota (ocelotl), małpę, jelenia, legwana i pancernika. Według Jenningsa siedem postaw odpowiada siedmiu zwierzętom, a postawy są szerokie i niskie, podobne do postawy jeźdźca. Postawa węża pracuje z uderzeniami końcówkami palców w gardło, a jej forma nazywa się Venda, co jest wyrazem zapoteckim. Podstawowe formy mają 20 ruchów, które Jennings łączy z dwudziestoma azteckimi jednostkami kalendarza. UNESCO ICM zalicza Xilam do sztuk mieszanych (grappling, striking) i podaje, że uderzenia wychodzą z ramion i bioder. Jennings pisze, że uderzenia pięścią ćwiczy się najpierw w powietrzu. Jennings i Cynarski opisują trening w parach prostych i potencjalnie śmiertelnych technik, w tym wyłupywania oczu, uderzeń w gardło i genitalia, ciągnięcia za uszy i rozrywania skóry. Na zaawansowanych poziomach według Jenningsa pojawia się broń, między innymi macuahuitl, conchas i poroże jelenia. UNESCO ICM dodaje, że Xilam czerpie także z mezoamerykańskiej gry w piłkę i przedhiszpańskich rytuałów tanecznych.

Trening

Jennings opisuje lekcję, która trwała około 90 minut, często nawet dwie godziny, obejmowała gry takie jak patos i kończyła się medytacją prowadzoną. Według niego liczy się po nahuatlu, hiszpańsku i w języku Majów. Częścią jest parowe hartowanie lekkimi uderzeniami w brzuch, a w przygotowaniu kondycyjnym według Jenningsa i Cynarskiego kłody zastępują hantle. Nauka według Jenningsa przebiega w trzech krokach: forma w czterech kierunkach, forma w wielu kierunkach i zastosowanie w samoobronie. Jennings i Cynarski podają, że pierwsza forma to ćwiczenie postaw w rytualnym ruchu na cztery strony świata, a trzecia forma to ruch między postawami, wysokościami i kierunkami. Każdy krok formy ma według Jenningsa zastosowanie w samoobronie, na przykład niski blok przeciw kopnięciu w pachwinę. Ruchy są według niego symboliczne i rytualne, towarzyszą im ustne mantry, a sekwencje podążają za kierunkami przedhiszpańskiego kalendarza.

Stopnie i postępy

Xilam ma według UNESCO ICM siedem kolejnych stopni nazwanych od siedmiu zwierząt regionu. Jennings i Cynarski podają pasy w kolorach od białego do czarnego, połączone z siedmioma stopniami zwierzęcymi, czyli z wężem, orłem, ocelotem, małpą, jeleniem, legwanem i pancernikiem. Według Jenningsa stopnie ćwiczy się w kolejności zwierząt zgodnie z poziomem, a siedem postaw odpowiada siedmiu zwierzętom. Sam po pierwszym egzaminie osiągnął stopień orła i żółty pas. W zaawansowanych stopniach pojawia się według niego broń, między innymi macuahuitl, conchas i poroże jelenia.

Zawody

Stosunek Xilam do rywalizacji źródła opisują różnie. UNESCO ICM podaje, że unika on widowiska sportowego i walki regulowanej. Jennings i Cynarski w 2019 roku określają go jako niesportową sztukę walki, która opiera się temu, by stać się sportem walki. Jennings w 2018 roku podaje, że w 2011 roku Xilam opierał się zawodom, ale w czasie pisania artykułu był już otwarty na taką możliwość. W 2021 roku pisze w czasopiśmie Ethnography, że Xilam powoli rozwija się jako sport walki wręcz. Według Jenningsa Xilam jednocześnie podkreśla niestosowanie przemocy, szacunek i godność.

Dziś

Jennings i Cynarski podają, że Xilam jest nauczany w Meksyku (miasto), w stanie México i w Hidalgo, a seminaria odbywają się na przykład w Guadalajarze. Według nich mierzy się z silną konkurencją komercyjną, a nawet pogardą różnych kręgów sztuk walki w miejskim Meksyku, i nie odniósł dotąd sukcesu jako zjawisko globalne. Jennings podaje, że oddział w Meksyku (miasto), który obserwował, miał około tuzina uczniów na zajęciach, po połowie kobiet i mężczyzn, i w sierpniu 2012 przestał istnieć. Łącznej liczby członków nie podaje. Według Jenningsa Xilam podkreśla bezprzemocowość oraz szacunek i godność, które są częścią jego mantry i credo. Jennings wspomina program Poder Xilam dla młodzieży zagrożonej narkotykami i podaje, że Xilam odbył tournée po Chinach i nawiązał współpracę z tamtejszymi organizacjami wushu.

Ciekawostki

Nazwa Xilam wymawia się według Jenningsa shi-lam. Według Jenningsa i Contreras Islasa wywodzi się z mayańskiego słowa Dzilam w znaczeniu zdjąć skórę, a obaj autorzy w 2022 roku wykładają Xilam pojęciem remover la piel jako alternatywą dla pojęcia la raza cósmica, które Vasconcelos wymyślił w 1925 roku. Jennings uważa założenie sztuki walki przez kobietę za rzadkość w świecie sztuk walki. Córka założycielki, Mayra, specjalizuje się według niego w kalendarzu azteckim i astrologii, a Jennings wspomina także planowany dla młodzieży pokaz Los Siete Guerreros.

Często zadawane pytania

Podobne style

Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.