Shito-ryu

Podstawowe informacje

Założyciel

Kenwa Mabuni

Mistrzowie i osobistości

Shinpan Shiroma

Kraj pochodzeniaJaponia

RegionAzja

Główny naciskUderzenia

Poziom kontaktuPółkontakt

System stopniPasy

Charakter i pochodzenie

Trening

Dla kogo

Organizacja i zawody

Z czego składa się styl

Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.

Porównania

Katalogi i bazy dla Shito-ryu

O sztuce walki Shito-ryu

Shito-ryu założył Kenwa Mabuni (1889–1952), rodem z okinawskiego Shuri. Od trzynastego roku życia uczył się u Anko Itosu, a z Kanryo Higaonną zapoznał go Chojun Miyagi, późniejszy założyciel Goju-ryu. Nazwę szkoły złożył z pierwszych znaków imion obu nauczycieli, 糸 z Itosu (糸洲) i 東 z Higaonna (東恩納). Itosu należy do okinawskiej linii Shuri-te, Higaonna do Naha-te. Najpóźniej w 1929 roku Mabuni osiadł w Osace. Rok założenia w źródłach się różni, podaje się 1931 i 1934, a styl nazywał się najpierw Hanko-ryu, „styl w połowie twardy”. W centrali Dai Nippon Butoku Kai został zapisany w 1939 roku.

Historia

Shito-ryu założył Kenwa Mabuni (14. 11. 1889 – 23. 5. 1952), rodem z Shuri na Okinawie. Od trzynastego roku życia uczył się Shuri-te u Anko Itosu i Naha-te u Kanryo Higaonny, z którym zapoznał go Chojun Miyagi. Poza tymi dwiema liniami uczył się według Shito-kai także w innych szkołach, między innymi ryukyu kobudo. W latach 1917 i 1928 podróżował do Tokio, a najpóźniej w 1929 roku osiedlił się w Osace, gdzie zaczął uczyć w pełnym wymiarze. Według Shito-kai styl nazwał najpierw Gojuryu, inna wersja podaje nazwę Hanko-ryu, styl na wpół twardy. Źródła datują założenie na rok 1931 lub 1934, a japońskie źródła wiążą rok 1934 z jego dojo Yoshukan w Osace. W siedzibie Dai Nippon Butokukai styl został zapisany w 1939 roku. Gichin Funakoshi, również uczeń Itosu, nauczył się od Mabuniego kilku kata.

Czym się różni

Shito-ryu należy wraz z Shotokanem, Goju-ryu i Wado-ryu do czterech głównych stylów karate. Na tych czterech stylach opierała się od końca lat pięćdziesiątych konkursowa lista kata Japońskiej Federacji Karate, którą później przejęły WUKO i WKF, i z niej pochodziły także kata olimpijskiej konkurencji w Tokio 2020. Zdaniem Shito-kai Shito-ryu należy do niewielu stylów czerpiących z obu linii okinawskich, Shuri-te i Naha-te. Kata obu linii ćwiczy się osobno, a techniki obu szkół nie są mieszane. Do Shuri-te Shito-kai zalicza szybkie i proste ruchy oraz postawy motodachi i zenkutsu dachi, do Naha-te mocne techniki, głównie z ruchami kolistymi, oraz postawy sanchin dachi, shiko dachi i nekoashi dachi. W rodowodzie kata publikowanym przez Shito-kai na linię Itosu przypada 23 kata, a na linię Higaonny 10. Obronę Shito-ryu streszcza w pięciu zasadach uke no go gensoku, rakka, ryusui, kusshin, tenshin i hangeki. Bezpośredniego porównania Shito-ryu z Shotokanem lub Goju-ryu przez federację albo niezależnego eksperta jeszcze nie znaleźliśmy.

Technika

Shito-ryu formalizuje pięć zasad obrony, uke no go gensoku. Rakka to zasłona niszcząca atak, ryusui płynna miękka zasłona, kusshin kontrola wysokości ciała ruchem kolan przy prostym kręgosłupie, tenshin przesunięcie poza linię ataku, a hangeki kontratak wykonany równocześnie z odbiciem ataku. Z linii Naha-te pochodzi postawa sanchin dachi z napięciem wewnętrznym oraz jej wariant heiko sanchin dachi. Mabuni słynął z encyklopedycznej znajomości kata i ich bunkai, czyli analizy zastosowania ruchów. Choć sam uczył się kobudo z kijem bo i sai, nie udało nam się potwierdzić programu broni tego stylu.

Trening

Kata łączą się z kumite przez bunkai kumite, w którym analiza kata ćwiczona jest w parach (Shito-kai). Pierwsza opublikowana lista Mabuniego z 1938 roku zawierała 33 kata uporządkowane według linii pochodzenia. Dzisiejsze liczby w źródłach się rozchodzą i nie odnoszą się do żadnej konkretnej organizacji. Z linii Itosu ćwiczy się Pinan, które Itosu stworzył jako stopnie nauki dla uczniów szkolnych, a także Naihanchi i Bassai. Z linii Higaonny pochodzą na przykład Seipai i Kururunfa. Kata Aoyagi stworzył Mabuni w późniejszych latach jako kata samoobrony kobiet, a kata Shimpa, której nie ukończył, ukończył jego syn Kenei Mabuni. Nie znaleźliśmy struktury lekcji ani proporcji kata, kumite i kondycji.

Stopnie i postępy

Stopnie dan w Shito-ryu przyznaje się w Japonii na dwóch poziomach. Japońska Federacja Karate (JKF) ma według swoich przepisów oficjalne stopnie dan od 1. do 10. dan, od 1. do 8. dan zdobywa się egzaminem, 9. i 10. dan na podstawie specjalnej rekomendacji. Do egzaminu na 1. dan JKF dopuszcza posiadaczy 1. kyu w wieku od 15 lat po ukończeniu obowiązkowej nauki szkolnej, na 2. i 3. dan po roku od poprzedniego stopnia, na 4. dan po dwóch latach, dalej po 3, 4, 5, 6, 9 i 10 latach, z granicami wieku 25 lat dla 5. dan, 32 dla 6., 40 dla 7., 50 dla 8. i 70 dla 9. dan (stan po nowelizacji z 6 grudnia 2024). Egzamin na 1. dan obejmuje jedną wyznaczoną kata i jedną walkę swobodną, na 2. i 3. dan wyznaczoną i ulubioną kata oraz dwie walki swobodne, na 6. dan dwie kata, dwie walki i egzamin pisemny, na 7. dan dwie kata z ewentualną analizą (bunkai), a na 8. dan dwie kata i pracę pisemną. JKF ma pięć oficjalnych stopni kyu, organizacje członkowskie mogą wprowadzić także niższe.

Zawody

Japan Karate Federation uznaje cztery style, Goju-ryu, Shito-ryu, Shotokan i Wado-ryu, i dla każdego wyznacza kata zawodnicze. Dla Shito-ryu są to w pierwszej grupie Bassai Dai i Seienchin, w drugiej Matsumura Rohai i Nipaipo. Nowoczesne Shito-ryu kładzie silny nacisk na sparring. Gałąź Shukokai zorganizowała pierwszy turniej światowy w 1981 roku. Przepisów zawodów Shito-kai nie znaleźliśmy, pod WKF obowiązują ogólne zasady karate. Które kata Shito-ryu pokazano na igrzyskach olimpijskich Tokio 2020, nie znaleźliśmy.

Filozofia

Nazwę Shito-ryu ułożył Mabuni sam z pierwszych znaków nazwisk swoich nauczycieli, 糸 z Itosu (糸洲) i 東 z Higaonny (東恩納), łącząc w niej linie Shuri-te i Naha-te. Shito-kai pojmuje kata i kumite jako jedną praktykę. Kata jest podstawą bunkai kumite, czyli analizy kata w parach, a kumite przechodzi od ćwiczeń z partnerem do walki swobodnej.

Dziś

Po śmierci Mabuniego w 1952 roku o sukcesję spierali się jego synowie. Kenei Mabuni (1918–2015) w wieku 34 lat został głową stylu i z Manzo Iwatą kierował Shito-kai, dziś World Shito-ryu Karate-do Federation, linia Shito-kai jest członkiem Japan Karate Federation. Kenzo Mabuni (1927–2005) założył Seito Shito-ryu. Chojiro Tani (1921–1998), uczeń Chojuna Miyagiego, a później Mabuniego, otrzymał w 1946 roku od Mabuniego certyfikat sukcesji i założył Tani-ha Shito-ryu, znane jako Shukokai. Po jego śmierci Shukokai dzieliło się dalej, w 1998 roku powstało Shito-ryu Shukokai Karate-do Union. Dalszymi gałęziami są Motobu-ha, czyli Seishinkai (Shogo Kuniba), Itosu-ryu (Ryusho Sakagami), Kenshukai (Eiji Ogasahara) i Hayashi-ha. Uznawanie stopni z innych związków jest warunkowe, JKF zgodnie ze swoimi przepisami pozwala na przeniesienie stopni do 3. dan z organizacji współpracujących, a Shito-kai podaje, że posiadacze stopni innych związków, w tym JKF, zwykle zaczynają od egzaminu na 1. dan.

Ciekawostki

Kenwa Mabuni po służbie wojskowej, która skończyła się w 1914 roku, pracował według Shito-kai około dziesięciu lat w wydziale detektywistycznym policji w Nazie. Do Osaki przeniósł się w 1929 roku, gdy twórca judo Kano Jigoro zachęcił go do szerzenia karate na kontynencie. Dojo Yoshukan otworzył w 1934 roku i nazwał je od swojej szkoły średniej. Przy jego otwarciu po raz pierwszy użył nazwy Shito-ryu. W 1939 roku zapisał Shito-ryu jako oficjalną nazwę szkoły w siedzibie Dai Nippon Butokukai, a tego samego roku otrzymał od Butokukai tytuł renshi. Uczeń Mabuniego Manzo Iwata wspominał, że Mabuni jako pierwszy włączył do nauczania bunkai kumite. Syn Kenzo Mabuni (1927–2005) nazwał swoją gałąź Seito Shito-ryu od wierności programowi ojca z 1929 roku. World Shitoryu Karatedo Federation powstała 17 marca 1993 roku, a pierwsze mistrzostwa zorganizowała cztery dni później.

Często zadawane pytania

Podobne style

Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.