Shotokan
松濤館Styl karate wywodzący się z nauczania Gichina Funakoshiego w Tokio, nazwany od jego dojo. Opiera się na głębokich postawach, kihon i kata, rywalizuje się na punkty z kontrolą trafienia.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Shotokan
O sztuce walki Shotokan
Shotokan to styl karate, który wywodzi się z nauczania Gichina Funakoshiego w Tokio. Funakoshi pochodził z Shuri na Okinawie, jego nauczycielami byli Anko Asato i Anko Itosu. W 1922 roku zaprezentował karate w Kodokanie i w Tokio został. Swojego systemu nie nazwał i nazywał go po prostu karate. Nazwa Shotokan powstała z jego pseudonimu Shoto i słowa kan (sala) na tabliczce, którą uczniowie powiesili nad dojo. Roku powstania stylu nie udało nam się udokumentować, dojo Shotokan stało według źródeł od 1936 albo 1939 roku.
Czytaj dalej
Dzisiejszą postać ukształtował jego syn Gigo Funakoshi: głębsze i niższe postawy, kiba dachi i kokutsu dachi zamiast starszych postaw, kopnięcia mawashi geri i yoko geri oraz swobodny sparring. Japan Karate Association (JKA), założona w 1949 roku (źródła japońskie podają 1948), z głównym instruktorem Masatoshi Nakayama, wprowadziła kata i kumite jako dyscypliny zawodnicze. Trening tworzą kihon, kata i kumite, od uzgodnionych sekwencji gohon i ippon kumite po jiyu kumite z kontrolowanym kontaktem. Program JKA ma 27 kata, od Taikyoku Shodan i Heian Shodan po Gojushiho Dai. JKA ma 10 kyu i 10 dan z minimalnymi okresami między danami, a dzieci do dziesięciu lat według niej nie prowadzą sparringu. Jednolitej organizacji nie ma. Od JKA oddzieliły się między innymi ITKF (1974), SKIF (1977), JKS i ISKF (2007), osobną gałęzią jest Shotokai. Rywalizuje się na punkty z kontrolą trafienia według przepisów JKA i ITKF oraz w ramach WKF, której członkiem jest także JKA.
Historia
Gichin Funakoshi (1868–1957) pochodził ze Shuri na Okinawie, karate uczył się u Anko Asato i Anko Itosu. W 1922 roku pokazał karate w Kodokanie na zaproszenie Kano Jigoro i przeniósł się do Tokio. Swojego systemu nie nazwał i nazywał go karate. W latach 1922 do 1927 lub 1928 ćwiczył u niego i asystował mu Hironori Otsuka, późniejszy założyciel Wado-ryu. Nazwa powstała z jego pseudonimu Shoto (sosnowe fale) i słowa kan (hala) na tablicy, którą uczniowie powiesili nad dojo. Stowarzyszenie Dai-Nihon Karate-do Kenkyukai z 1930 roku zmieniło w 1936 roku nazwę na Shoto-kai. Dojo Shotokan otworzył według jednych źródeł w 1936 roku w Mejiro, według japońskich w 1939 roku w Zoshigaya. Dzisiejszą postać stylu ukształtował syn Funakoshiego, Gigo Funakoshi (1906–1945). Funakoshi uczył się niektórych kata od Kenwy Mabuniego i wysłał do niego do Osaki Gigo. U Gichina i Gigo ćwiczył Masutatsu Oyama, źródła datują jego początek na 1943 lub 1946 rok. Kyokushin przejęło z Shotokanu północne kata Taikyoku, Pinan, Kanku i Sushi oraz zmienioną wersję Gojushiho.
Czym się różni
Shotokan należy do czterech głównych stylów Japońskiej Federacji Karate obok Goju-ryu, Shito-ryu i Wado-ryu, a z tych czterech stylów wywodzi się także lista kata Światowej Federacji Karate. Serwis nippon.com charakteryzuje Shotokan jako styl o prostym, dynamicznym ruchu, Goju-ryu jako styl technik z bliska ze swoistym oddychaniem, a Shito-ryu jako styl ze zbiorem kata od kilku mistrzów. Wado-ryu stworzył asystent Funakoshiego, Otsuka Hironori, który według WIKF uznał, że karate okinawskie za bardzo koncentruje się na kata, i dodał ćwiczenia w parach z jujutsu. W zawodach kata według japońskiego ministerstwa spraw zagranicznych używa się 98 kata uporządkowanych pod czterema stylami. Specjalistyczne badanie 1 858 kata zaprezentowanych w serii K1 Premier League wykazało udział Shotokan 44,7 %, Shito-ryu 50,5 %, Goju-ryu 4,7 % i brak kata z Wado-ryu. Shotokan według Japan Karate Association opiera się na trzech filarach, kihon, kata i kumite.
Technika
Shotokan opiera się na głębokich długich postawach. Gigo Funakoshi pogłębił i obniżył postawy, w kata zastąpił shiko dachi postawą kiba dachi, a neko ashi dachi postawą kokutsu dachi, i podkreślał uderzenia oi tsuki i gyaku tsuki. Przypisuje mu się także kopnięcia mawashi geri, yoko geri kekomi i keage oraz ushiro geri kekomi. Kokutsu dachi pojawia się prawie we wszystkich kata i po raz pierwszy uczy się jej w Heian Shodan, kiba dachi w Tekki. Egzamin JKA na 10. kyu obejmuje chudan chokuzuki, jodan ageuke, chudan sotouke i maegeri, na 2. kyu dochodzi mawashigeri, a na 1. dan jodan mawashigeri w jiyu ippon kumite. Kata z bronią lista 26 kata ITKF nie zawiera.
Trening
Trening tworzą kihon, kata i kumite. Kumite przechodzi od ustalonych sekwencji do swobodnej walki. Według regulaminu egzaminacyjnego JKA gohon kumite pojawia się od 8. kyu, ippon kumite od 6. kyu, jiyu ippon kumite, w którym obrońca się porusza, od 3. kyu, a jiyu kumite na dany. Podstawowe ćwiczenia to sekwencje jednego, trzech lub pięciu ataków z blokiem i kontrą na końcu. Wolny sparring z kontrolowanym kontaktem forsował już Gigo Funakoshi. Program 27 kata ustalił dla JKA Masatoshi Nakayama, prowadzi od Taikyoku Shodan i pięciu Heian po Gojushiho Dai. Źródła podają 26, 27 lub 29 kata. Okinawskie Pinan to w Shotokanie Heian, a Chinto to Gankaku. Hangetsu, shotokanską wersję kata Seisan, włączył Funakoshi do programu zamiast Sanchin. Budowy zwykłej lekcji ani typowej częstotliwości treningu nie znaleźliśmy.
Stopnie i postępy
JKA podaje 10 kyu i 10 dan, a początkujący według niej zaczyna od 9. kyu. Egzaminy prowadzą instruktorzy z uprawnieniami technical examiner, a wyższe dan ocenia wyłącznie centrala w Tokio. Minimalne okresy na poprzednim dan obowiązują od 1 kwietnia 2022: 1. i 2. dan po roku, 3. dan po dwóch latach, 4. po trzech, 5. po czterech, 6. po sześciu latach. Na 3. dan wymagany jest wiek 18 lat, na 7. dan 50, a na 8. dan 60. Do egzaminów JKA należą Taikyoku Shodan na 8. kyu, od Heian Shodan do Godan na 7. do 3. kyu, Tekki Shodan na 2. kyu i Bassai Dai na 1. kyu, a na 1. dan Bassai Dai, Kanku Dai i do wyboru Enpi lub Jion. System Funakoshi z 1924 roku miał białe pasy na 8. do 4. kyu, brązowe na 3. do 1. kyu i czarne od 1. dan. Kto przechodzi z innej organizacji, może otrzymać od JKA niższy dan.
Dla kogo
JKA uznaje za dzieci i młodzież ćwiczących w wieku od 6 do 18 lat i od 1983 roku oddziela ich w turniejach od dorosłych. Według JKA dzieci nie wolno prowadzić sparringu, dopóki nie skończą dziesięciu lat. Na mistrzostwach SKDUN 2025 dzieci w wieku 10–11 lat rywalizują w kata, kumite i jiyu ippon kumite, walka dzieci i kategorii minicadets 12–13 lat trwa 1:30, a za nadmierny kontakt grozi kara. Ochraniaczy dzieci w JKA, badania dzieci ani stanowiska lekarzy nie znaleźliśmy. Przegląd Swanson, Morrissey i Barragan (The Sport Journal, 2017) podsumował siedem badań turniejowych shotokan: uraz pojawił się średnio w 20,5% walk (9–31,4%), najczęściej kontuzje. Kandydaci JKA na 2. do 7. dan starsi niż 60 lat prezentują jiyu kumite albo jiyu ippon kumite. Szczególnych przepisów dla kobiet nie znaleźliśmy.
Zawody
Rywalizuje się w kata i kumite na punkty za kontrolowane trafienie. Kata i kumite jako dyscypliny zawodnicze ustanowił Masatoshi Nakayama, pierwszy All Japan Karate Championship JKA odbył się w 1957 roku. Według przepisów ITKF cios musi zakończyć się do 5 cm od głowy albo 3 cm od tułowia, a kopnięcie do 10 albo 5 cm. Ippon za 8 punktów kończy walkę, waza-ari daje 4 punkty. Zakazane jest chwytanie, popychanie, niebezpieczne rzuty oraz trafienia w oczy, gardło i krocze. Mistrzostwa SKDUN 2025 używają formatów ippon shobu i sanbon shobu, walka dorosłych trwa 2 minuty, finał seniorów 3 minuty. JKA jest członkiem WKF, karate było sportem olimpijskim tylko w Tokio 2020.
Sprzęt
Ćwiczy się w keikogi z pasem. System kyu i dan oraz keikogi przejął Funakoshi w 1924 roku od Kano Jigoro. Przepisy WKF, której członkiem jest JKA, wymagają w kumite zatwierdzonych rękawic w kolorze czerwonym i niebieskim, ochraniacza na zęby, tułowia, goleni i stóp, a u mężczyzn suspensorium. Wyposażenia, które przepisują zawody JKA i ITKF, nie znaleźliśmy.
Filozofia
Funakoshi spisał Niju kun, dwadzieścia zasad wywodzących się z bushido i zen, które podkreślają pokorę, szacunek, cierpliwość i spokój. Po angielsku ukazały się w 1975 roku jako The Twenty Guiding Principles of Karate. Dojo kun tworzy pięć zasad wywieszanych w dojo. Funakoshiemu przypisuje się wypowiedź, że ostatecznym celem karate nie jest zwycięstwo ani porażka, lecz doskonalenie charakteru ćwiczącego. Funakoshi głosił karate bez podziału na szkoły. Shigeru Egami z Shotokai nigdy nie przyjął walki sportowej, ponieważ według niego zawody zbyt zmieniają trening i ducha karate.
Dziś
Japan Karate Federation uznaje cztery style: Goju-ryu, Shito-ryu, Shotokan i Wado-ryu. Jednolita organizacja Shotokan nie istnieje. Japan Karate Association założyli uczniowie Funakoshi według danych JKA w listopadzie 1948, inne źródła podają 27 maja 1949. Masatoshi Nakayama (1913–1987) został głównym instruktorem w 1958 roku. W 1956 roku utworzyła program kenshusei do kształcenia instruktorów. Hidetaka Nishiyama odszedł w 1974 roku i kierował ITKF, w 1977 roku powstała organizacja z Hirokazu Kanazawą jako głównym instruktorem, dzisiejsza SKIF. Po śmierci Nakayamy JKA się podzieliła, spór zakończył się 10 czerwca 1999 roku decyzją japońskiego sądu najwyższego, a grupa Asai utworzyła między innymi JKS. ISKF usamodzielniła się w 2007 roku. Odrębną gałęzią jest Shotokai, którą kierowali Motonobu Hironishi i Shigeru Egami.
Ciekawostki
Funakoshi Gichin urodził się 10 listopada 1868 roku w Yamakawa w Shuri w rodzinie, która służyła szlachcie Królestwa Ryukyu. W 1922 roku zaprezentował karate na pierwszej wystawie wychowania fizycznego Ministerstwa Edukacji, a w tym samym roku wydał książkę Ryukyu Kempo Karate. Pod wpływem zen zmienił pierwszy znak słowa karate z chińskiego na znak oznaczający pustkę, a w 1929 roku przemianował karate-jutsu na karate-do. Pierwsze świadectwo stopnia dan wydał w kwietniu 1924 roku. Dojo Shotokan kazał zbudować własnym kosztem, a w czasie wojny zostało zniszczone w nalotach. Funakoshi zmarł 26 kwietnia 1957 roku, szesnaście dni po tym, jak ministerstwo edukacji uznało JKA za osobę prawną, a na uroczystość żałobną w hali Ryogoku Kokugikan przyszło ponad 20 000 osób. W październiku tego roku JKA zorganizowała pierwsze mistrzostwa Japonii, według niej pierwszy turniej z regułami walki w historii karate. Druga z dwudziestu zasad Funakoshiego mówi, że w karate nie ma pierwszego ataku.
Często zadawane pytania
Czym jest shotokan?
Shotokan to styl karate, który z Okinawy do Japonii przywiózł Funakoshi Gichin. Według Japan Karate Association kładzie nacisk na kihon, kata i kumite i należy do czterech głównych stylów Japońskiej Federacji Karate.
Co znaczy shotokan?
Shoto to pseudonim artystyczny Funakoshiego Gichina z poezji i kaligrafii, oznacza sosnowe fale. Kan oznacza salę, więc nazwa oznacza salę Shoto. Dojo tak nazwali uczniowie Funakoshiego.
Jakie są stopnie w shotokanie?
Japan Karate Association podaje dziesięć stopni uczniowskich kyu i dziesięć stopni mistrzowskich dan. Początkujący zaczyna od 9. kyu, a egzaminy mogą odbywać się po trzech do czterech miesiącach. Na 1. dan potrzeba co najmniej trzech lat ćwiczeń, na 3. dan wieku 18 lat, a na 8. dan 60 lat.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.