Gichin Funakoshi

Podstawowe informacje

Data urodzenia10/11/1868

Data śmierci26/4/1957

Kraj pochodzeniaJaponia

ZawódNauczyciel szkolny, Pisarz

Znany również jakoShoto

Biografia

Gichin Funakoshi urodził się 10 listopada 1868 w Shuri na Okinawie, a zmarł 26 kwietnia 1957 w Tokio w wieku 88 lat. Uważa się go za twórcę stylu Shotokan, ale według Wikipedii nazwy nie wybrał on sam: powstała od tablicy shoto-kan, którą uczniowie zawiesili nad salą od jego pseudonimu Shoto. W maju 1922 roku zaprezentował karate na wystawie budo i wychowania fizycznego ministerstwa oświaty w Tokio i został tam uczyć.

Pierwszym nauczycielem był Asato Anko, a około 1888 roku zaczął się uczyć także u Itosu Anko. Niektóre zestawienia wymieniają też nauczycieli, Matsumura Sokon i Arakaki Seisho, ale niezależnego dowodu nie znaleźliśmy. Trenował style Shorei-ryu i Shorin-ryu.

W 1930 roku założył Dai-Nihon Karate-do Kenkyukai, w 1936 roku przemianowane na Dai-Nippon Karate-do Shotokai. Dojo Shoto-kan w tokijskiej dzielnicy Zoshigaya zostało według Shotokai zbudowane 29 stycznia 1939 roku. Zmienił zapis słowa karate ze znaków oznaczających „chińską rękę” na znaki oznaczające „pustą rękę” i sformułował dwadzieścia naczelnych zasad karate (Niju Kun). Napisał książki To-te Ryukyu Kenpo (1922) i Karate-Do Kyohan (1935, przekład angielski 1973). Wśród jego uczniów byli Hidetaka Nishiyama i Masatoshi Nakayama. Również Masutatsu Oyama i Won Kuk Lee, twórca taekwondo, bywają wymieniani, ale dowodu nie znaleźliśmy.

Od założenia Japan Karate Association (JKA) w 1949 roku był jej najwyższym mistrzem. Stopień dan Funakoshi nie jest według Richarda Kima udokumentowany. Jego autobiografia Karate-Do: My Way of Life ukazała się po japońsku w 1956 roku, a po angielsku w 1975. Pomnik odsłonięto mu 1 grudnia 1968 w świątyni Engaku-ji w Kamakurze, a na mistrzostwach świata JKA przyznaje się puchar Funakoshi Gichin Cup.

Młodość

Gichin Funakoshi urodził się 10 listopada 1868 roku w dzielnicy Yamakawa w Shuri na Okinawie. JKA podaje, że rodzina miała samurajskie pochodzenie, a jej przodkowie byli wasalami szlachty ryukyuańskiej. Według opisu jego autobiografii ojciec nazywał się Gisu, pierwotne nazwisko rodziny brzmiało Tominakoshi, a Gichin przyszedł na świat przedwcześnie.

Według opracowania Toshiro Oda z Uniwersytetu Waseda od szóstego roku życia uczył się od ojca walki kijem, a około dwunastego roku życia zaczął trenować karate u Asato Anko, do którego trafił przez przyjaźń z jego synem. Nie mógł podjąć nauki w szkole medycznej, choć zdał egzamin wstępny, bo rodzina nie zgadzała się, by obciął tradycyjną fryzurę. Według Wikipedii został potem pomocniczym nauczycielem w szkole podstawowej.

Szkolenie i nauczyciele

Głównym nauczycielem był Asato Anko, do którego według jego własnej opowieści chodził na naukę nocą. Około 1888 roku zaczął według opracowania z Uniwersytetu Waseda uczyć się także u Itosu Anko, kolegi Asato ze szkoły. Niektóre zestawienia wymieniają też nauczycieli, Matsumura Sokon i Arakaki Seisho, ale dowodu nie znaleźliśmy.

Na Okinawie później kierował stowarzyszeniem Okinawa Shobu-kai, a według Shotokai uczył też wybranych marynarzy z floty Yashiro, jednak marynarka wojenna karate nie przyjęła.

Wkład i innowacje

6 marca 1921 roku przygotował w zamku Shuri pokaz karate uczniów dla następcy tronu Hirohito, który przejeżdżał przez Okinawę w drodze do Europy. W maju 1922 roku zaprezentował karate na pierwszej wystawie budo i wychowania fizycznego zorganizowanej przez ministerstwo oświaty w Tokio i został w Tokio uczyć. Tego samego roku wydał książkę Ryukyu Kempo Karate, którą JKA uznaje za pierwszy kompletny wykład karate w Japonii, w 1925 roku według Wikipedii książkę Karate Jutsu, a w 1935 Karate-do Kyohan, wydaną po angielsku w 1973.

W kwietniu 1924 roku nadał pierwsze stopnie dan w karate, według Richarda Kima siedmiu mężczyznom, wśród których byli Otsuka, Gima i Tokuda. Tego samego roku został pierwszym instruktorem klubu karate Uniwersytetu Keio, pierwszego uniwersyteckiego klubu karate w Japonii. W 1930 roku założył stowarzyszenie Dai-nihon Karate-do Kenkyukai, w 1936 roku przemianowane na Dai-nippon Karate-do Shoto-kai. Dojo Shoto-kan w tokijskiej dzielnicy Zoshigaya zbudowano z pomocą syna Gigo i uczniów 29 stycznia 1939 roku, a spłonęło podczas nalotu 29 kwietnia 1945 roku.

Filozofia i zasady

Funakoshi streścił swoją koncepcję karate w dwudziestu zasadach Shoto Niju Kun, pierwotnie nazwanych Karate Niju kajo. Każda zaczyna się słowem hitotsu, czyli jeden, na znak, że wszystkie są równie ważne. Pierwsza przypomina, że karate zaczyna się i kończy ukłonem, druga brzmi karate ni sente nashi, w karate nie ma pierwszego ataku. JKA podaje, że Funakoshi określił je w 1929 roku, Wikipedia umieszcza pierwszy druk w książce autorstwa Genwa Nakasone Karate-do Taikan z 1938 roku. Zasada o pierwszym ataku widnieje też na jego pomniku w świątyni Engaku-ji. Z rokiem 1929 JKA wiąże również przejście do nazwy karate-do.

Legendy i udokumentowane fakty

Rok pierwszego dojo Shotokan podaje się często jako 1936. Według oficjalnej chronologii Shotokai i według JKA dojo Shoto-kan zbudowano 29 stycznia 1939 roku, rok 1936 dotyczy przemianowania stowarzyszenia. Także nazwy stylu według Wikipedii nie wybrał Funakoshi: powstała od tablicy shoto-kan, którą nad salą zawiesili uczniowie od jego pseudonimu Shoto.

Za pierwszy publiczny pokaz karate w Japonii uważa się rok 1922. SKIF podaje jednak pokaz w Kyoto już w 1917 roku, a rok 1922 był pierwszym pokazem wspieranym przez ministerstwo oświaty. Niejednolity jest też rok zmiany zapisu słowa karate: oficjalna chronologia Shotokai podaje 1929, inna witryna Shotokai 1924.

Rozpowszechniona informacja o 5. danie za życia i pośmiertnym 10. danie nie ma podstaw. Richard Kim pisze, że żaden stopień dan Funakoshi nie jest udokumentowany, wiąże się z nim tylko tytuł renshi od Butoku-kai. Sporny jest też autor kata Taikyoku: Shotokai przypisuje je samemu Funakoshi, Wikipedia jego synowi Gigo.

Dziedzictwo

W 1949 roku jego uczniowie założyli Japan Karate Association z Funakoshi jako najwyższym mistrzem, a 10 kwietnia 1957 roku ministerstwo oświaty uznało ją za osobę prawną. Funakoshi zmarł szesnaście dni później, 26 kwietnia 1957 roku w Tokio, a na ceremonię pogrzebową w hali Ryogoku Kokugikan przyszło ponad dwadzieścia tysięcy ludzi. Po jego śmierci uczniowie podzielili się na JKA i Shotokai, głównym sporem były według Wikipedii zawody.

Shotokai w kwietniu 1958 roku zreorganizowało się w dzisiejsze Nihon Karate-do Shoto-kai, a 1 grudnia 1968 roku odsłoniło mu według Wikipedii pomnik w świątyni Engaku-ji w Kamakurze. Członkowie JKA odwiedzają go co roku 29 kwietnia w dniu festiwalu Shoto. W 130. rocznicę urodzin 27 sierpnia 1998 roku zasadzono w parku Sueyoshi w Nahie Drzewo Wdzięczności, a na mistrzostwach świata JKA przyznaje się puchar Funakoshi Gichin Cup.

Nauczyciele, uczniowie i rodzina

Powiązane sztuki walki

Kata i formy

Dzieła i źródła

Stopnie i tytuły

• 10. danKarate · pośmiertnie
• 5. danKarate

Cytaty