Karate
空手Okinawska sztuka uderzeń, w XX wieku przekształcona w japońskie budo i dyscyplinę sportową. Opiera się na katach oraz technikach rąk i nóg.
Podstawowe informacje
Charakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Karate
O sztuce walki Karate
Karate powstało na Okinawie jako miejscowy system walki bez broni (ti, później tode), który w czasie zakazu posiadania broni mieszał się ze stylami chińskimi przywożonymi z Fujianu. Do Japonii przenieśli je w latach dwudziestych XX wieku nauczyciele okinawscy, przede wszystkim Gichin Funakoshi, i tam przeszło przemianę w budo: doszły kimona, pasy, etykieta dojo i system danów przejęty z judo. Technicznie karate opiera się na uderzeniach, kopnięciach i blokach wyprowadzanych z mocnych pozycji. Charakterystyczne jest dążenie do skupienia całej siły w jednej chwili (kime) — stąd krótkie, wybuchowe wykonanie i słyszalny wydech. Rdzeniem nauczania są katy, ściśle określone układy, w których techniki są zachowywane i przekazywane; ich analiza (bunkai) pokazuje, co ruchy pierwotnie znaczyły. Style różnią się bardziej, niż sugeruje wspólna nazwa. Shotokan pracuje na długich pozycjach i liniowym wykonaniu, goju-ryu na ruchach kolistych i pracy oddechem, kyokushin na pełnym kontakcie bez rękawic, wado-ryu na elementach jujutsu. To, co klub faktycznie ćwiczy i jak sparuje, mówi najwięcej o tym, co czeka adepta. Karate zawodnicze ma dwie konkurencje: kumite (walka) i kata (prezentacja układu przed sędziami). Na igrzyskach pojawiło się tylko raz, w Tokio w 2021 roku, i w programie się nie utrzymało.
Style i odmiany
Najtwardszy z wielkich stylów karate: walka na pełny kontakt bez ochraniaczy, ale bez ciosów pięścią w głowę. Założył go Masutatsu Oyama w 1964 roku.
Najbardziej rozpowszechniony styl karate, rozpoznawalny po długich niskich postawach i bezpośredniej technice. Założył go Gichin Funakoshi w Tokio po roku 1922.
Okinawski styl łączący elementy twarde i miękkie; jego znakiem rozpoznawczym jest oddechowa kata Sanchin. Nazwę nadał mu Chojun Miyagi w 1933 roku.
Styl założony w 1931 roku przez Kenwę Mabuniego, który połączył obie wielkie linie okinawskie — shuri-te i naha-te. Stąd ma więcej kata niż każdy inny wielki styl.
Rodzina okinawskich linii wywodzących się z shuri-te. Nazwa odsyła do Shaolinu, ale jest to przyznanie się do tradycji, a nie dowód bezpośredniej linii.
Historyczna okinawska sztuka gołych rąk z królewskiego miasta Shuri, poprzedniczka shotokanu. Podział shuri-naha-tomari to późniejsza klasyfikacja badaczy.
Jedyny z wielkich stylów karate, którego założyciel był najpierw mistrzem jujutsu. Hironori Otsuka założył go w 1934 roku; zamiast twardych bloków stosuje uniki.
Okinawski styl założony w 1956 roku przez Tatsuo Shimabuku. Poznaje się go po pionowej pięści z kciukiem na wierzchu i blokach prowadzonych mięśniem, nie kością.
Okinawskie karate o chińskim rodowodzie, oparte na tygrysie, żurawiu i smoku. Poznaje się je po uderzeniu jednym kłykciem i po hartowaniu ciała.
Karate pełnego kontaktu założone w 1980 roku przez Hideyukiego Ashiharę. Zamiast wymiany ciosów obchodzi atak i uderza z boku lub od tyłu — taktyka zwana sabaki.
Pojęcie klasyfikacyjne, a nie osobna szkoła. Funakoshi określał tak siłowy i wolniejszy nurt karate z Okinawy w odróżnieniu od shorin-ryu.
Amerykański system Eda Parkera z lat pięćdziesiątych. Opiera się nie na jednym mocnym ciosie, lecz na szybkiej serii trafień rękami.
Japońskie karate z 1946 roku. Jego założyciel był lekarzem i tak przebudował postawy, by nie obciążały kolan. Katą centralną jest seisan.
Nazwa obejmuje dwie różne sztuki: karate Motobu Chokiego oparte na kacie naihanchi oraz pałacowe motobu udundi, które karate nie jest.
Gałąź shorin-ryu z 1947 roku. Nazwa łączy Matsumurę i Matsumorę, czyli shuri-te i tomari-te. Postawy są naturalnie wysokie, a ruch oszczędny.
Karate Seikena Shukumine z 1950 roku. Powstało z zarzutu, że karate porusza się tylko w płaszczyźnie — stąd obroty, obniżenia i wyskoki.
Okinawska szkoła z 1962 roku, najwierniej trzymająca linię Chotoku Kyana. Nie przyniosła nowej nauki — zachowuje karate sprzed wojny.
Okinawska gałąź karate założona w 1975 roku przez Nakazato Shugoro, ucznia Chibany Choshina z linii kobayashi.
Japońskie karate pełnokontaktowe założone w 1988 roku. Opiera się na sabaki, odchyleniu ataku i przejściu za plecy przeciwnika, oraz na turnieju Sabaki Challenge.
Sportowa postać karate w zbroi ochronnej Super Safe. Pozwala na pełny kontakt łącznie z ciosami w głowę bez ryzyka walk bez ochraniaczy.
Okinawska gałąź goju-ryu założona w 1952 roku przez Meitoku Yagiego. Dodała do programu własny zestaw kata nazwanych po czterech strażnikach.
Jedna z trzech okinawskich tradycji miejscowych, z których wyrosło karate. Nie jest szkołą z założycielem; wywodzą się z niej gōjū-ryū i uechi-ryū.
Okinawski styl karate Nakamury Shigeru; jego głównym wkładem jest sprzęt ochronny bogu do walki pełnokontaktowej.
Okinawskie karate rodziny Nakaima, przez trzy pokolenia nauczane wyłącznie w rodzinie. Publicznie otwarto je dopiero w 1971 roku.
Styl karate stworzony we Francji w 1970 roku przez Japończyka Yoshinao Nanbu. Opiera się na uniku z kontrruchem zamiast twardego bloku.
Wpływowa gałąź Goju-ryu w ramach JKF Goju Kai, założona w 1972 roku przez Shuji Tasakiego, ucznia Gogena Yamaguchiego.
Okinawska gałąź Shorin-ryū założona przez Higę Yuchoku w Naha, ćwiczona w ochraniaczach z kontaktem celowo utrzymywanym poniżej pełnej siły.
Okinawska gałąź Kobayashi Shorin-ryu Katsuyi Miyahiry: wysokie pozycje, lekki ruch i dojo z 1948 roku.
Okinawska linia przeniesiona do Kagoshimy w 1955 roku, która wprowadziła walkę w ochraniaczach bogu, zanim stało się to powszechne w karate.
Japońskie karate Koriego Hisataki z 1945 roku: pionowa pięść, kopnięcie piętą i pełnokontaktowa walka w ochronnej zbroi.
Japońskie karate Yasuhiro Konishiego z 1933 roku. Łączy karate okinawskie z jujutsu, kendo i aikido w jeden program.
Najmniejsza z trzech okinawskich tradycji miejscowych, ze wsi Tomari. Nie jest szkołą z założycielem; wywodzą się z niej wadō-ryū i matsubayashi-ryū.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.
