Naha-te
那覇手Historyczny nurt karate Okinawy z portowego miasta Naha, związany z Higaonną Kanryo i jego uczniem Miyagim Chojun. Wyszło z niego Goju-ryu, obok prowadzi się Ryuei-ryu.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Naha-te
O sztuce walki Naha-te
Naha-te to jedna z linii, na które dzieli się karate Okinawy, nazwana od Nahy, od dawna portu handlowego Królestwa Ryukyu z powiązaniami z Fuzhou, dziś stolicy prefektury. Prefekturalny podręcznik karate szkolnego umieszcza ją w dzielnicy Nishimachi oraz wokół Kume i Izumizaki. Według Biura Gabinetu (polityka Okinawy) wieś Kume była osadą chińskich przybyszów z Fuzhou, a podręcznik podaje jako teorię, że w latach 1372–1879 mieszkała tam grupa zawodowa zwana trzydziestoma sześcioma rodzinami z Fujianu, która przyniosła też chińską walkę wręcz.
Czytaj dalej
Według Okinawskiego Stowarzyszenia Promocji Tradycyjnego Karate o Naha-te zaczęto mówić dopiero za Higaonny Kanryo (1853–1915), który uczył się u Arakakiego Seisho (1840–1920) i w Fuzhou u nauczyciela znanego jako Ru Ru Ko. Prefektura, Stowarzyszenie i Okinawskie Centrum Informacji o Karate uznają Higaonnę za odnowiciela linii (chuko no so), nie za założyciela. Jego karate trwało przez Miyagiego Chojun (1888–1953) jako Goju-ryu, nazwane w 1930 roku i według Centrum Informacji najstarsza nazwa szkoły karate. Osobno w rodzinie Nakaima przekazywano Ryuei-ryu, wywodzone również od Ru Ru Ko, a Kyoda Juhatsu nazwał swoją linię Higaonna-ryu. Biuro Gabinetu, Stowarzyszenie i Centrum Informacji prowadzą Uechi-ryu jako samodzielną czwartą linię o korzeniach w Fujianie, nie jako część Naha-te. Źródła różnią się co do długości pobytu Higaonny w Chinach (piętnaście lat, trzy lata lub rok i cztery miesiące), roku jego śmierci (1915, na pomniku 1917) i tego, kiedy powstał podział na trzy linie. Charakterystykę Naha-te jako cięższego i wolniejszego ruchu w pozycji sanchin z naciskiem na oddech podaje z dostępnych nam źródeł tylko encyklopedia Martial Arts of the World, oficjalne źródła okinawskie nie opisują linii techniką.
Historia
Naha bywała portem handlowym z Chinami, krajami południa i kontynentalną Japonią, a Okinawskie Stowarzyszenie Promocji Tradycyjnego Karate przypomina jej dawniejszą nazwę Ukishima. We wsi Kume mieszkały rodziny z Fujianu, podręcznik prefekturalny podaje teorię, że było ich trzydzieści sześć i że w latach 1372–1879 zajmowały urzędy związane z Chinami. Stowarzyszenie dodaje, że niektórzy z nich władali chińską walką wręcz, która miała później silnie wpłynąć na Naha-te.
Czytaj dalej
Higaonna Kanryo urodził się według Biura Gabinetu (polityka Okinawy) 17 kwietnia 1853 (Stowarzyszenie podaje 10 marca szóstego roku ery Kaei) jako czwarty syn handlarza drewnem opałowym w dzielnicy Nishimura w Naha. Od mniej więcej siedemnastu lat uczył się u Arakakiego Seisho. Do Chin wyjechał według Biura Gabinetu w 1874, według Stowarzyszenia około 1875 statkiem przemytników z listem polecającym, a wrócił w 1877 statkiem z rozbitkami, co Stowarzyszenie poświadcza dokumentem władz dynastii Qing z 21 października 1877 i świadectwem wnuka Higaonny o trzyletnim pobycie. Samo Biuro Gabinetu zauważa, że długość pobytu podaje się w źródłach różnie (piętnaście lat, trzy lata, rok i cztery miesiące), a encyklopedia Martial Arts of the World (Green 2001) pisze o wyjeździe około 1867, czternastu latach i powrocie w 1881. W Fuzhou Higaonna był uczniem mistrza znanego jako Ru Ru Ko, którego Stowarzyszenie utożsamia z Xie Chongxiang (1852–1930) i mówi o podstawach stylu żurawia, a Biuro Gabinetu podaje kilka teorii o jego tożsamości. Higaonna zmarł w 1915 na pogłębioną astmę, a pomnik w parku Matsuyama w Naha, wspólny z Miyagim, podaje rok 1917. Około 1902 i 1903 zaczęli uczyć się u Higaonny Kyoda Juhatsu (1887–1968) i Miyagi Chojun (1888–1953). Uczeń Miyagiego Shinzato Jinan zaprezentował w listopadzie 1930 kata sanchin na turnieju kata w sanktuarium Meiji i zapytano go o nazwę szkoły, Miyagi nazwał ją wtedy Goju-ryu od jednego z ośmiu wersów o istocie pięści z okinawskiego rękopisu Bubishi. Green umieszcza to wydarzenie na ogólnojapońskim pokazie sztuk walki 5 maja 1930 w Tokio i dodaje, że Miyagi ogłosił nazwę Dainippon Butokukai w 1933. Kyoda, wieloletni nauczyciel w Beppu w prefekturze Oita, nazwał swoją linię Higaonna-ryu. Ryuei-ryu, odrębną linię od Ru Ru Ko przekazywaną w rodzinie Nakaima jedynemu następcy, nazwał około 1944 Nakaima Kenko (1911–1989), a w 1970 według Ryukyu Shimpo otworzył ją dla kolejnych uczniów.
Czym się różni
Oficjalne źródła okinawskie, Biuro Gabinetu (polityka Okinawy), podręcznik prefekturalny, Okinawskie Stowarzyszenie Promocji Tradycyjnego Karate i Centrum Informacji odróżniają Naha-te od Shuri-te i Tomari-te miejscem i osobami. Różnicę techniczną opisuje z dostępnych nam źródeł tylko encyklopedia Martial Arts of the World: Shuri-te z naturalnymi pozycjami i lekkim, szybkim ruchem, Naha-te z pozycją sanchin i cięższym, wolniejszym ruchem, i sama to relatywizuje. Utożsamienie Naha-te z pojęciem Shorei-ryu podają Green i Stowarzyszenie tylko jako nieformalne, Funakoshi sam zalicza do Shorei kata Tekki i Jion z programu Shuri-te, a Stowarzyszenie za przedstawiciela Shorei-ryu uznaje Itosu z Shuri. Uechi-ryu wszystkie oficjalne źródła prowadzą jako samodzielną czwartą linię o korzeniach w Fujianie, a prefekturalna tabela szkół oznacza Goju-ryu jako Naha-te, Uechi-ryu bez wskazania linii. Uechi Kanbun (1877–1948) uczył się według Stowarzyszenia trzynaście lat w Fuzhou u Zhou Zihe, wrócił w 1909, w 1926 otworzył w Wakayamie dojo Pangainoon-ryu i w 1940 przemianował je na Uechi-ryu, a Centrum Informacji umieszcza otwarcie w 1932, Green powrót w 1907. Istnieją szkoły łączące Naha-te z inną linią: Isshin-ryu według Centrum Informacji przyjęło wpływy Naha-te i Shuri-te, a Gohaku-kai (Okinawa Goju-ryu i Tomari-te Karatedo Association) dziedziczy Naha-te i Tomari-te.
Technika
Według Okinawskiego Stowarzyszenia Promocji Tradycyjnego Karate Higaonna nauczył się w Fuzhou podstaw stylu pięści żurawia, a po powrocie uczył jako podstawy kata sanchin razem z kata Peichurin, na przykład około 1889 syna jednej z rodzin książęcych. Encyklopedia Martial Arts of the World (Green 2001) podaje, że Higaonna przywiózł z Fuzhou dziewięć kata bez broni, ale wymienia osiem: Sanchin, Saifa, Seiyunchin, Shisochin, Seipai, Kururunfa, Seisan i Suparinpei, i te kata tworzą rdzeń Naha-te. Green pisze dalej, że w latach 1905–1915 Higaonna uczył w szkole handlowej w Naha na zaproszenie dyrektora Kabayamy Junichi sanchin, ćwiczenia kakie i umówionego kumite (yakusoku kumite). Stowarzyszenie podaje jako kata dzisiejszego Goju-ryu Sanchin, Tensho, Gekisai dai ichi i dai ni, Saifa, Seiyunchin, Shisochin, Sanseru, Seipai, Kururunfa, Seisan i Suparinpei. Green charakteryzuje Naha-te pozycją sanchin i cięższym, wolniejszym ruchem, dodaje, że sanchin nie jest jedyną pozycją, i twierdzi, że kata Naha-te opierają się na buddyjskich mudrach: sanchin ustawia ćwiczącego w mudrze wadżry (kongo) i łączy wzorce oddechowe z ćwiczeniem umysłu. Tej interpretacji nie znaleźliśmy w oficjalnych źródłach okinawskich. Funakoshi Gichin w Karate-do kyohan zalicza do opartego na sile Shorei-ryu kata Tekki, Jutte, Hangetsu i Jion, a sanchin ani Naha-te w tej klasyfikacji nie wspomina.
Trening
Według encyklopedii Martial Arts of the World (Green 2001) Higaonna uczył tylko wybranych uczniów, którzy wykazali dobry charakter, a Miyagiego wyznaczył swoim następcą. Miyagi Chojun, urodzony 25 kwietnia 1888 w dzielnicy Higashimachi w Naha, został jego uczniem w wieku czternastu lat. Green dodaje, że przyprowadził go do Higaonny nauczyciel Tomari-te Arakaki Ryuko, że najpierw uczył się sanchin i jako swoją kata (tokui-gata) dostał Suparinpei oraz że do Fuzhou jeździł w 1915 i ponownie w latach 1920–1930. Podręcznik prefekturalny podaje, że w 1934 Miyagi na zaproszenie uczył na Hawajach, a Okinawskie Stowarzyszenie Promocji Tradycyjnego Karate umieszcza zaproszenie hawajskiej gazety Yoko Jiho w kwietniu 1939. Nauczanie szkolne łączą źródła z Naha od 1905, kiedy według Greena Higaonna zaczął uczyć w szkole handlowej rozgrzewki, sanchin, kakie i umówionego kumite. Wśród czołowych uczniów Miyagiego Stowarzyszenie wymienia Higa Seiko (1898–1966) i Shinzato Jinan (1901–1945). Kyoda Juhatsu (1887–1968), drugi z uczniów Higaonny z lat 1902 i 1903, uczył wiele lat w Beppu w prefekturze Oita i swoją linię nazwał Higaonna-ryu. Ryuei-ryu przekazywano w rodzinie Nakaima jedynemu następcy, a według Ryukyu Shimpo otwarto je dla innych uczniów dopiero w 1970 za czwartego przedstawiciela, Nakaimy Kenko.
Dziś
Naha-te trwa dziś w Goju-ryu, najliczniejszej szkole Okinawy: prefekturalne badanie z 2022 roku naliczyło wśród 212 dojo 58 dojo Goju-ryu, dalej 55 Kobayashi-ryu, 30 Uechi-ryu i 37 szkół grupy Shorin-ryu, a dojo nie dzieli według linii Shuri, Naha i Tomari. Obok Goju-ryu do Naha-te odwołują się Ryuei-ryu, które Ryukyu Shimpo opisuje jako linię wywodzącą się z Naha-te, Higaonna-ryu Kyody Juhatsu w Beppu i Gohaku-kai łączące Naha-te z Tomari-te. Okinawskie Stowarzyszenie Promocji Tradycyjnego Karate, założone w 2008 roku jako jednolita organizacja karate Okinawy z gubernatorem prefektury na czele, wymienia wśród dzisiejszych szkół Goju-ryu, Uechi-ryu, Gohaku-ryu, Ryuei-ryu, Kobayashi-ryu, Shorin-ryu, Matsubayashi-ryu, Shorinji-ryu, Isshin-ryu i Motobu-ryu. Higaonnę i Miyagiego upamiętnia pomnik w parku Matsuyama w Naha naprzeciw ogrodu Fukushuen. Prefektura otworzyła 4 marca 2017 Okinawa Karate Kaikan w Tomigusuku, a od 2005 obchodzi 25 października jako Dzień Karate.
Ciekawostki
Nazwa Goju-ryu powstała według Okinawskiego Centrum Informacji o Karate z jednego z ośmiu wersów o istocie pięści w okinawskim rękopisie Bubishi, gdy Shinzato Jinana po pokazie w sanktuarium Meiji w listopadzie 1930 zapytano o nazwę jego szkoły, i jest to najstarsza nazwa szkoły karate. Rok śmierci Higaonny zależy od źródła: Biuro Gabinetu, prefektura i Stowarzyszenie podają 1915, pomnik w parku Matsuyama 1917. Długość jego pobytu w Fuzhou podaje się jako piętnaście lat, trzy lata lub rok i cztery miesiące. Według Stowarzyszenia Higaonna dostał się do Fuzhou statkiem przemytników, a wrócił statkiem z rozbitkami, co poświadcza urzędowy dokument dynastii Qing. Green podaje, że Higaonna przywiózł dziewięć kata, ale wymienia tylko osiem. Prefektura datuje podróż Miyagiego na Hawaje na 1934, Stowarzyszenie na 1939.
Często zadawane pytania
Czy Naha-te to to samo co Goju-ryu?
Nie. Naha-te to starsza linia karate Okinawy z miasta Naha, a Goju-ryu to szkoła, którą z niej stworzył i w 1930 nazwał Miyagi Chojun, uczeń Higaonny Kanryo. Z Naha-te wywodzi się też Higaonna-ryu Kyody Juhatsu, a Ryuei-ryu rodziny Nakaima podręcznik prefekturalny przedstawia jako odrębną linię od Ru Ru Ko.
Czy Uechi-ryu należy do Naha-te?
Według Biura Gabinetu (polityka Okinawy), Okinawskiego Stowarzyszenia Promocji Tradycyjnego Karate i Okinawskiego Centrum Informacji o Karate nie: Uechi-ryu figuruje jako samodzielna czwarta linia o korzeniach w Fujianie, którą Uechi Kanbun przywiózł z Fuzhou niezależnie od Higaonny.
Kim był Higaonna Kanryo?
Odnowiciel Naha-te (1853–1915), syn handlarza drewnem opałowym z Naha, który uczył się u Arakakiego Seisho i w Fuzhou u mistrza znanego jako Ru Ru Ko. Po powrocie w 1877 uczył kata sanchin jako podstawy, a jego uczniami byli Miyagi Chojun i Kyoda Juhatsu.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.