Kenpo Karate
System Eda Parkera z USA z korzeniami u hawajskiego nauczyciela Williama Chowa, oparty na 154 nazwanych sekwencjach samoobrony i pasach aż do 10. danu.
Podstawowe informacje
Stany ZjednoczoneCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Kenpo Karate
O sztuce walki Kenpo Karate
Kenpo Karate to dawna nazwa systemu Eda Parkera (1931–1990), który rozwinął i skodyfikował w USA w połowie XX wieku i później nazywał American Kenpo Karate. Parker urodził się w Honolulu i prawie sześć lat uczył się u Williama Kwai Sun Chowa, który od roku 1944 uczył na Hawajach pod nazwą Kenpo Karate. Chow był uczniem Jamesa Mitosy, którego twierdzenia o linii rodowej Kosho-ryu są niepewne. Wyraźnego twierdzenia, że system Parkera wywodzi się z okinawskiego lub japońskiego karate, nie znaleźliśmy. Źródła podają, że Parker zaczął uczyć w roku 1954 w Provo albo w roku 1957. W Pasadenie miał dojo w roku 1956, a International Kenpo Karate Association założył w roku 1962 albo pod koniec roku 1963.
Czytaj dalej
Podstawę techniczną tworzy 154 nazwanych sekwencji samoobrony i do nich 96 rozszerzeń. System opiera się na zasadach takich jak „Marriage of Gravity” albo zasadzie, że każdy blok jest uderzeniem i każde uderzenie jest blokiem. Parker traktował techniki jako pomysły do logicznego zrozumienia ruchu i zachęcał uczniów do ich dostosowywania. Nauka przebiega w fazach Ideal Phase, What-if Phase i Formulation Phase, a Parker stworzył jedenaście form. Pasy prowadzą od białego przez żółty, pomarańczowy, fioletowy, niebieski i zielony do brązowych i czarnych od 1. do 10. danu, liczba technik na pas różniła się zależnie od szkoły. Od roku 1964 Parker organizował turniej kumite Long Beach International Karate Championships, na którego pierwszej edycji wystąpił Bruce Lee. Przepisów zawodów żadnej organizacji kenpo nie znaleźliśmy. Po śmierci Parkera w roku 1990 nie pozostał wyznaczony następca ani jednolity program. Jego starsi uczniowie uczyli po swojemu i powstały style pochodne, wzajemnego uznawania stopni między organizacjami nie znaleźliśmy.
Historia
Kenpo Karate to dawna nazwa systemu, który w USA rozwinął i skodyfikował Ed Parker (Edmund Kealoha Parker, 1931–1990, urodzony w Honolulu). Później nazywał go American Kenpo Karate. Linia prowadzi przez Hawaje. James Mitose (1916–1981) uczył kenpo od roku 1936, jego twierdzenia o linii rodowej Kosho-ryu są jednak niepewne, a treść jego książki zgadza się z książką Mutsu Mizuho Karate Kenpo z roku 1933. Jego uczeń William Kwai Sun Chow uczył od roku 1944 w Nuuanu YMCA w Honolulu pod nazwą Kenpo Karate, a Parker uczył się u niego prawie sześć lat. Po wyjeździe na uniwersytet Brigham Young Parker zaczął uczyć. Źródła podają rok 1954 w Provo w stanie Utah albo rok 1957. Dojo w Pasadenie w Kalifornii miał według czasopisma Black Belt w roku 1956. International Kenpo Karate Association (IKKA) założył w roku 1962 albo pod koniec roku 1963. Wydał książki Kenpo Karate: Law of the Fist and the Empty Hand (1960 albo 1961) i Secrets of Chinese Karate (1963).
Czym się różni
Słowo kenpo oznacza kilka sztuk, które łączy historycznie tylko luźny związek. Według Britannica karate zostało usystematyzowane na Okinawie w XVII wieku, a do Japonii trafiło w latach dwudziestych XX wieku, zaś według olympics.com karate sportowe ma dwie formuły, kata i kumite. Amerykańskie kenpo Eda Parkera nie ma jednolitego regulaminu zawodów ani programu, a jego nauczanie opiera się na nazwanych sekwencjach samoobrony. Shorinji Kempo to inna sztuka z tym samym słowem w nazwie. Założył ją w 1947 roku Doshin So w Tadotsu w prefekturze Kagawa, a według World Shorinji Kempo Organization na całym świecie istnieje tylko jedna szkoła o tym samym nauczaniu, tych samych technikach i tym samym systemie wychowawczym. Nippon Budokan podaje, że jej uderzenia, kopnięcia i chwyty nigdy nie służą do rozpoczęcia agresji, a organizacja określa ją jako metodę rozwoju człowieka z zasadą połowy dla własnego szczęścia i połowy dla szczęścia innych. Kajukenbo powstało według własnej historii od 1947 do 1949 roku w ośrodku społecznościowym Palama Settlement na Oahu, a jego nazwa łączy skróty karate, judo, kenpo i boksu chińskiego, przy czym kenpo jest w nim tylko jednym z czterech składników. Za kenpo stał w nim według organizacji Adriano Emperado.
Technika
Słowo kenpo (拳法) znaczy „pięść” i „metoda”, a w języku japońskim oznacza głównie systemy uderzeniowe, zwłaszcza pochodzenia chińskiego. Mitose twierdził, że sztuka ma japońskie pochodzenie, ale opisywał okinawskie i chińskie korzenie. Wyraźnego twierdzenia, że system Parkera wywodzi się z okinawskiego lub japońskiego karate, nie znaleźliśmy. Kodyfikacja Parkera zawiera 154 nazwane sekwencje samoobrony tak zwanej „ideal phase” i do nich 96 rozszerzeń. Podaje się, że nazwy takie jak Thundering Hammers, Five Swords, Prance of the Tiger czy Flashing Mace nadał technikom Parker jako pomoc do zapamiętania. Do zasad systemu należą „Marriage of Gravity”, zasada, że każdy blok jest uderzeniem i każde uderzenie jest blokiem, punkt pochodzenia (point of origin), oszczędność ruchu i personalizacja. John Sepulveda w artykule czasopisma Black Belt cytuje Parkera, że techniki samoobrony są pomysłami, które mają pomóc uczniom logicznie zrozumieć ruch, i Parker zachęcał ich do dostosowywania ich.
Trening
Nauka przebiega w trzech fazach: Ideal Phase, What-if Phase i Formulation Phase. Kodyfikację nauczania Parker podsumował w pięcioczęściowej serii Infinite Insights into Kenpo (1982–1987). Do swojej śmierci stworzył jedenaście form, trzy krótkie i osiem długich. Ich nazw ani przypisania do dywizji zawodniczych nie znaleźliśmy. Źródła o stopniu oporu przeciwnika podczas treningu, czyli czy i jak trenuje się sparring z pełnym oporem, także nie znaleźliśmy. Al Tracy opisuje szkoły Parkera z lat sześćdziesiątych jako zajęcia dwa razy w tygodniu, w poniedziałek i środę albo we wtorek i czwartek, na których formy zajmowały dużą część czasu. Jako miejsca szkół podaje Pasadenę, Santa Monica, San Francisco, Daly City, San Jose i Portland. Jest to osobista wykładnia historyczna jednej organizacji.
Stopnie i postępy
Kolorowe pasy następują w kolejności biały, żółty, pomarańczowy, fioletowy, niebieski i zielony. Potem idą brązowe pasy od 1. do 3. stopnia i czarne pasy od 1. do 10. danu. Stopnie czarnego pasa rozróżnia się czerwonymi oznaczeniami, a od 3. danu wzwyż awans opiera się raczej na wkładzie w sztukę, na przykład nauczaniu i badaniach. Liczba technik na pas zależała od szkoły i okresu. Szkoły IKKA wymagały 24 technik na pas, niektóre szkoły stosują program 16–20–24. Koło American Kenpo Karate w szkole podstawowej Fremont w Stockton podaje, że pasy przyznaje w nim International Kenpo Karate Academies (IKKA) lub jej instruktorzy, a wymagania wynikają z oryginalnych 24 technik Parkera. Al Tracy podaje, że bracia Tracy wprowadzili około 40 technik na pas, w 1966 roku było ich 30, a Parker później zmniejszył całość poniżej 200 technik, po 25 na pas. Według Tracy’ego kolorowe pasy poprzedzał system brązowych pasków, a Parker wstecznie datował certyfikaty IKKA, wczesne stopnie są więc trudne do zweryfikowania.
Zawody
W roku 1964 Parker zorganizował pod szyldem IKKA w Long Beach Municipal Auditorium pierwsze Long Beach International Karate Championships. Turniej odbywał się do roku 1999 i była to rywalizacja w kumite. Na pierwszej edycji Bruce Lee pokazał uderzenie z jednego cala, pompki na dwóch palcach i pokaz wing chun, a Parker przedstawił go tam ogólnokrajowej uwadze. Zwycięzcą pierwszego turnieju był według czasopisma Black Belt Mike Stone. Wśród zawodników byli także Chuck Norris, Joe Lewis, Jim Kelly, Benny Urquidez i Bill Wallace. Szczegółowych przepisów turnieju ani oficjalnych przepisów zawodów żadnej organizacji kenpo, IKKA ani jej następców, nie znaleźliśmy. Punktacja, długość walki i dozwolone trafienia pozostają więc nieudokumentowane.
Dziś
Parker w chwili śmierci w grudniu 1990 roku nie wskazał następcy na stanowisku Senior Grandmaster. Jego starsi uczniowie kontynuowali nauczanie po swojemu i powstały style pochodne. Jeff Speakman na przykład przedstawia Kenpo 5.0 jako swoją modyfikację systemu, którego uczył go Parker, uzupełnioną o walkę w parterze. Jednolitego, ustandaryzowanego programu nauczania we wszystkich szkołach amerykańskie kenpo nie ma, częściowo dlatego, że sztuka Parkera zmieniała się w czasie, a niektórzy instruktorzy odeszli przed jego późniejszymi zmianami. Wzajemnego uznawania stopni między organizacjami nie znaleźliśmy. Ed Parker Jr. w latach 1983–1991 uczestniczył w produkcji ośmiu edycji International Karate Championships, a w 1992 roku wydał The Encyclopedia of Kenpo. Źródła nie podają, że kierował IKKA. Słowo kenpo nosi wiele sztuk walki, a w USA często łączy się w nazwę Kenpo Karate. Osobną linię prowadził też William Kwai Sun Chow, który krótko przed śmiercią w 1987 roku przemianował swój system na Kara-Ho Kempo. Wśród jego uczniów byli także Adriano i Joseph Emperado, kojarzeni z kajukenbo.
Ciekawostki
Najbardziej znanym uczniem Parkera był Elvis Presley. Według encyklopedii Martial Arts of the World (ABC-CLIO, 2010) poznali się w 1960 roku po powrocie Presleya z wojska w klubie zdrowia hotelu Beverly Wilshire, gdzie Parker pokazywał karate, a Peter Guralnick w biografii Careless Love (1999) umieszcza pokaz w hotelu Beverly Hills. Przyjaźń trwała do śmierci Presleya w 1977 roku. Według encyklopedii Presley otrzymał honorowy 7. dan w kenpo Parkera i kazał umieścić logo IKKA na gitarze, 6. dan miał też w systemie koreańskim u Kang Rhee z Memphis. Światowa Federacja Karate podaje, że Parker zapoznał Presleya z Henrym Slomanskim, który dalej go szkolił. Parker wydał w 1978 roku książkę Inside Elvis, a magazyn Black Belt w grudniu 2002 roku podał, że Presley w latach siedemdziesiątych sponsorował dokument The New Gladiators z Parkerem, w którym znajduje się 32 minuty ujęć Presleya pokazującego techniki w Memphis.
Czytaj dalej
Magazyn Time według tej samej encyklopedii nazwał Parkera w marcu 1961 roku arcykapłanem szybko rosnącej hollywoodzkiej sekty karate, a Inside Kung-Fu określił go w maju 1974 roku jako ojca amerykańskiego karate, ponieważ w 1955 roku otworzył pierwsze komercyjne studio karate w USA. Parker zagrał kilka ról w filmach Pink Panther Blake'a Edwardsa, swojego ucznia, a w odcinku Lucy and Viv Learn Judo serialu I Love Lucy (25 lutego 1963) zagrał intruza. Według encyklopedii nagrał pokaz Bruce'a Lee z Long Beach i przedstawił go producentowi Williamowi Dozierowi, który obsadził Lee w serialu The Green Hornet, a Linda Lee Cadwell podaje, że Parker zaprosił Lee na turniej w sierpniu 1964 roku. Międzynarodowe mistrzostwa Parkera w Long Beach miały u szczytu 4500 uczestników. Parker otrzymał wyróżnienie Black Belt Hall of Fame w 1976, 1979 i 1990 roku, od 1968 do 1969 roku wydawał magazyn Action Karate, który przestał wychodzić po czterech numerach, a od 1982 do 1987 roku wydał pięciotomowe Infinite Insights into Kenpo.
Często zadawane pytania
Czym jest Kenpo Karate?
Kenpo Karate to sztuka walki, którą w USA opracował i skodyfikował Ed Parker, nazywając ją później American Kenpo Karate. Słowo kenpo oznacza pięść i metodę, a po japońsku określa głównie systemy uderzeń pochodzenia chińskiego. Nauka opiera się na nazwanych sekwencjach samoobrony.
Kim był Ed Parker?
Ed Parker (Edmund Kealoha Parker, 1931–1990) był rodowitym mieszkańcem Honolulu, który prawie sześć lat uczył się kenpo u Williama Chowa i w USA skodyfikował swój system jako American Kenpo Karate. Założył International Kenpo Karate Association, a w 1964 zorganizował pierwsze Long Beach International Karate Championships.
Jaka jest różnica między kenpo a karate?
Według Britannica karate zostało usystematyzowane na Okinawie, a karate sportowe ma formaty kata i kumite. Amerykańskie kenpo powstało w USA z hawajskiej linii Jamesa Mitose i Williama Chowa, słowo kenpo odnosi się do systemów uderzeń pochodzenia chińskiego, a nauka opiera się na sekwencjach samoobrony, nie na rywalizacji.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.