Uechi-ryu
上地流Okinawskie karate o chińskim rodowodzie, oparte na tygrysie, żurawiu i smoku. Poznaje się je po uderzeniu jednym kłykciem i po hartowaniu ciała.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Uechi-ryu
O sztuce walki Uechi-ryu
Uechi-ryu to okinawski styl karate, który założył Uechi Kanbun (1877–1948). Według tradycji w 1897 roku wyjechał do Fuzhou w chińskiej prowincji Fujian i uczył się tam sztuki pangainoon u mistrza Zhou Zhi He, zwanego po okinawsku Shushiwa. Międzynarodowa federacja IUKF zwraca uwagę, że nie potwierdza żadnej wersji pochodzenia stylu. Na Okinawę wrócił według rządu japońskiego w 1909 roku, według innych źródeł w 1910. W 1924 roku przeniósł się do Wakayamy, gdzie według rządu zaczął uczyć w 1926 roku. Nazwę Uechi-ryu przyjął według FightingArts sam w 1940 roku, według IUKF styl otrzymał ją dopiero po jego śmierci. Podstawę tworzą trzy kata przywiezione z Chin, Sanchin, Seisan i Sanseiryu. Pięć kolejnych stworzył jego syn Uechi Kanei ze starszymi uczniami ojca, dziś jest ich więc osiem. Typowe jest uderzenie pięścią z jednym wysuniętym knykciem, kopnięcie palcem stopy, uderzenia napiętymi palcami i wysokie postawy. Trening opiera się według rządu japońskiego na kata Sanchin i surowym hartowaniu. Sanchin ćwiczy się z otwartymi dłońmi w postawie z palcami stóp skierowanymi do wewnątrz. Hartuje się zarówno palce, jak i przedramiona, a w ćwiczeniu w parze przedramiona się zderzają. Po śmierci Uechi Kaneia w 1991 roku styl rozpadł się na dziesiątki organizacji. Na Okinawie należy do głównych szkół karate.
Historia
Założycielem uechi-ryu jest według Gabinetu rządu japońskiego Uechi Kanbun (1877–1948). Według FightingArts wyjechał w marcu 1897 roku w wieku 19 lat do południowych Chin, do Fuzhou w prowincji Fujian. Międzynarodowa federacja IUKF nazywa opowieść o jego podróży legendą i wyraźnie oświadcza, że nie potwierdza żadnej wersji pochodzenia stylu. Według tradycji otrzymał w 1904 roku od mistrza Zhou Zhi He, zwanego po okinawsku Shushiwa, licencję nauczycielską w sztuce pangainoon. Potem przez około trzy lata sam uczył w Nansoue, na północny zachód od Fuzhou, zamknął szkołę i wrócił na Okinawę. Rząd japoński podaje powrót w 1909 roku po 13 latach w Fuzhou, IUKF i FightingArts rok 1910. W 1924 roku Uechi Kanbun przeniósł się za pracą do prefektury Wakayama, gdzie wytwarzał i sprzedawał mieszanki lecznicze. Naukę rozpoczął tam według rządu japońskiego w 1926 roku i wychował wielu uczniów. Swoją sztukę nazywał Pangainoon-ryu karate-jutsu. Nazwę Uechi-ryu przyjął według FightingArts sam w 1940 roku, według IUKF styl otrzymał tę nazwę dopiero po jego śmierci w 1948 roku.
Czym się różni
Rząd japoński zalicza uechi-ryu do osobnej kategorii obok linii Shuri-te, Naha-te i Tomari-te, a jako cechę wyróżniającą podaje trening skupiony na Sanchin i surowe hartowanie. Według FightingArts jest to styl twardy, podobny do Goju-ryu i mniejszych stylów Naha-te To'on-ryu i Ryuei-ryu. Od Goju-ryu, z którym dzieli kata Sanchin, różni się wykonaniem: w uechi-ryu Sanchin ćwiczy się z otwartymi dłońmi, w Goju-ryu dłonie zaciska się w pięść. Żadne z trzech pierwotnych kata uechi-ryu nie zawiera przy tym uderzenia zaciśniętą pięścią. Wysokie postawy uechi-ryu różnią się według FightingArts od długich i głębokich postaw niektórych stylów japońskich. Uderzenia otwartą dłonią i napiętymi palcami celują w punkty uciskowe ciała.
Technika
Uechi-ryu opiera się na trzech kata, które Uechi Kanbun przywiózł z Chin: Sanchin, Seisan i Sanseiryu. Według FightingArts żadna z nich nie zawiera uderzenia zaciśniętą pięścią, a uderzenia otwartą dłonią celują w punkty uciskowe. Słowo pangainoon oznacza według tego samego źródła ogólne zasady goho (twardy), juho (ustępliwy) i gojuho (twardy i ustępliwy), których przykładami są style walki Fujianu. Typowe jest uderzenie pięścią z jednym wysuniętym knykciem i kopnięcie palcem stopy, które FightingArts wiąże z zębami tygrysa, oraz uderzenie napiętymi palcami, wiązane z dziobem żurawia. Technika łączy ręce otwarte i zaciśnięte, kątowe bloki kołowe i chwyty. Postawy są przeważnie wysokie, na przykład postawa z palcami stóp skierowanymi do wewnątrz, a nie długie i głębokie. Sanchin ćwiczy się w postawie klepsydry z jedną nogą z przodu i palcami do wewnątrz. Siła pochodzi z tan tien pod pępkiem, a ręce pozostają otwarte.
Trening
Trening opiera się według rządu japońskiego na surowej metodzie skupionej wokół kata Sanchin i na gruntownym hartowaniu. Uechi Kanbun przekazał trzy kata i metody ich treningu, a według FightingArts przywiózł z Chin także ćwiczenie kotekitae, hartowanie przedramion. Pierwotna nauka Sanchin trwała według autora FightingArts Ala Case'a od dwóch do trzech lat, a niektórzy uczniowie spędzili miesiące tylko na ćwiczeniu uderzeń palcami. Palce hartuje się ćwiczeniem, w którym przebija się nimi napiętą skórę, pompkami na końcach palców i uderzeniami w piasek, później w twardsze materiały. W ćwiczeniu w parze uczeń przebija uderzeniami ataki partnera, a przedramiona się przy tym zderzają.
Stopnie i postępy
Międzynarodowa federacja IUKF wprowadziła nową tabelę wymagań na dan, obowiązującą na egzaminach od 1 października 2025 roku. Siódmy dan nazywa się w niej nanadan, a od szóstego dana stopień oznacza się paskami na pasie. Liczby stopni kyu ani obowiązkowych kata dla poszczególnych stopni nie znaleźliśmy w źródłach. Oprócz danów IUKF nadaje tytuły mistrzowskie. Renshi wymaga szóstego dana, wieku co najmniej 36 lat i co najmniej roku przynależności do dojo członka IUKF. Kyoshi wymaga wcześniejszego tytułu renshi, siódmego dana i wieku co najmniej 43 lat. Hanshi wymaga wcześniejszego tytułu kyoshi, ósmego dana i wieku co najmniej 51 lat, a decyduje o nim prezydent IUKF na wniosek komisji ds. tytułów.
Dziś
Po śmierci Uechi Kaneia w 1991 roku styl rozpadł się według FightingArts na dziesiątki organizacji z własną interpretacją. Międzynarodowa federacja International Uechi-Ryu Karate Federation (IUKF) powstała z północnoamerykańskiego oddziału George'a Mattsona, który w 1963 roku otworzył dojo w Bostonie i wydał książkę The Way of Karate. Oddział postawił sobie za cel zjednoczyć nauczycieli, wprowadzić jednolite standardy stopni i przyjąć kodeks postępowania i etyki. Rząd japoński zalicza uechi-ryu do osobnej kategorii obok linii Shuri-te, Naha-te i Tomari-te. Według dziennika Ryukyu Shimpo należy do czterech głównych szkół okinawskich, a jego wyżsi nauczyciele prowadzili seminarium na 3. Okinawskich Mistrzostwach Świata w Karate, w których w sierpniu 2026 roku wzięło udział około 3000 osób z 49 krajów i regionów. Na czele Okinawa Karate Federation stoi mistrz uechi-ryu Shinjo Kiyohide, 10. dan i posiadacz prefekturalnego statusu niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Okinawa Karate Kaikan zorganizowała wystawę o stylach Uechi-ryu i Goju-ryu.
Ciekawostki
Według FightingArts nazwa Pangainoon-ryu karate-jutsu pierwotnie opisywała sztukę Uechiego, ale uczniowie zrozumieli ją jako nazwę stylu. Słowo sanchin tłumaczy się zwykle jako trzy walki, a interpretacji jest kilka, na przykład ciało, umysł i dusza albo szybkość, siła i technika. Badania organizacji Uechi-ryu Karate-do Kyokai nie znalazły dowodu na istnienie świątyni w Fuzhou, w której miał się uczyć Uechi, udokumentowane są tylko dojo Kojo i Ryukyukan. W Wakayamie odwiedził go Mabuni Kenwa, założyciel Shito-ryu, który następnie włączył podstawowe techniki fujiańskiego boksu tygrysa do swojej kata Shinpa. Konishi Yasuhiro ze Shindo Jinen-ryu opisał go jako samotnika, z którym rozmawiał w dialekcie okinawskim, ponieważ japoński Uechiego był ograniczony. Uechi Kanbun przeniósł się w 1947 roku na wyspę Ie Jima i zmarł 25 listopada 1948 roku. Jego syn Kanei otworzył według FightingArts w 1949 roku w Ginowanie dojo Uechi-ryu Karate-jutsu Kenkyujo. George Mattson wydał w 1974 roku książkę Uechi-ryu Karate-do.
Często zadawane pytania
Czym jest uechi-ryu?
Okinawski styl karate założony przez Uechiego Kanbuna. Według japońskiego rządu trening opiera się na kata Sanchin i surowym hartowaniu. Styl ma osiem kata, trzy przywiózł założyciel z Chin, a pięć stworzył jego syn Uechi Kanei ze starszymi uczniami ojca.
Kto założył uechi-ryu?
Uechi Kanbun (1877–1948), który według tradycji studiował w Fuzhou sztukę pangainoon. Na Okinawę wrócił według japońskiego rządu w 1909 roku, według innych źródeł w 1910, a od 1926 roku uczył w Wakayamie. Federacja IUKF zwraca uwagę, że nie potwierdza żadnej wersji pochodzenia stylu.
Czym jest kata Sanchin w uechi-ryu?
Podstawowa kata stylu, której nazwę zwykle tłumaczy się jako trzy walki. Według japońskiego rządu opiera się na niej całe szkolenie. Ćwiczy się ją w postawie z palcami stóp skierowanymi do wewnątrz i z otwartymi dłońmi, co odróżnia ją od Goju-ryu, w którym dłonie zaciska się w pięść.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.