Gankaku

岩鶴 · Gankaku

Dosłownie: „Żuraw na skale“

Wymowa: [gankaku]

Inne nazwy: Chinto

Kata „żuraw na skale”, dawniej zwana Chinto. W Shotokanie ma według JKA 42 ruchy, a czterokrotnie z pozycji na jednej nodze wychodzi kopnięcie boczne razem z uderzeniem uraken.

Podstawowe informacje

Sztuki walki

Karate Shotokan Shōrin-ryū Wado-ryu

Postacie

Gichin Funakoshi · Zmodyfikował Kosaku Matsumora · Przekazał Sokon Matsumura · Przekazał

Rodzaj formyKata

PochodzenieJaponia

Okres powstaniaXIX wiek

Linia ruchu (embusen)Linia prosta w przód i w tył

O kata

Gankaku to mistrzowska kata Shotokanu, którą Funakoshi Gichin przemianował z okinawskiego Chinto. Według materiałów JKA ma 42 ruchy, trwa około minuty, a kiai brzmi dwukrotnie, zawsze przy wypadzie oi zuki; karatevancouver.ca liczy 37 ruchów — różnica wynika ze sposobu liczenia. Wykonuje się ją wzdłuż jednej linii, którą André Bertel nazywa ichi ji od znaku liczby jeden; themartialway.com.au łączy ją z walką w ciasnej przestrzeni, na przykład na schodach. Kata opiera się na równowadze. Czterokrotnie ćwiczący przechodzi w pozycję na jednej nodze tsuruashi dachi i z niej wykonuje jednocześnie kopnięcie boczne yoko geri keage oraz uderzenie grzbietem pięści uraken. Zawiera też podwójne kopnięcie nidan geri, które karatevancouver.ca porównuje do tego z Kanku Dai, tylko lustrzanie, i kończy się obrotem na jednej nodze z powrotem do pozycji wyjściowej. Themartialway.com.au zwraca uwagę, że powracają w niej wciąż trzy bloki: kosa uke, kakiwake uke i manji uke. Według JKA ruchy 19 i 20 wykonuje się powoli, a w ruchu 26 ćwiczący stopniowo unosi biodra. Na zawodach znajdziemy ją na oficjalnej liście kata WKF oraz na liście WUKF wśród opcjonalnych kata tokui dla Shotokanu.

Kata w poszczególnych stylach

Styl	Nazwa w stylu	Ruchów	Kiai
Shotokan	Gankaku	42	2
Shōrin-ryū	Chinto	—	—
Wado-ryu	Chinto	—	—

Znaczenie nazwy

Znaki 岩鶴 oznaczają skałę i żurawia. Angielska Wikipedia tłumaczy nazwę jako żuraw na skale, André Bertel dosłownie jako żuraw skalny; artykuł Defense Arts Center wyjaśnia ją pozycją na jednej nodze, w której ćwiczący przypomina żurawia stojącego i czekającego, aż zdobycz znajdzie się w jego zasięgu. Pierwotną nazwę Chinto (鎮東) Wikipedia tłumaczy w przybliżeniu jako wojownik na wschód, karatevancouver.ca jako walka na wschodzie. Według Wikipedii Funakoshi zmienił nazwę być może z powodu nastrojów antychińskich w Japonii; karatevancouver.ca i Defense Arts Center dodają, że chciał też usunąć wojenny podtekst.

Twórca i historia

Kata nosi imię chińskiego żeglarza, według niektórych wersji pirata, którego statek rozbił się u wybrzeży Okinawy. Według angielskiej Wikipedii wysłano przeciwko niemu Matsumurę Sokona, dowódcę gwardii królewskiej; pojedynek zakończył się remisem i Matsumura zaczął się uczyć od cudzoziemca. André Bertel dodaje, że żeglarz utrzymywał się kradzieżą plonów, a potem przez pewien czas nauczał w okolicy Tomari. Nie udało nam się jednoznacznie ustalić, kto ułożył kata. Według karatevancouver.ca autor i czas powstania pozostają nieznane; artykuł Defense Arts Center wymienia Matsumurę Sokona lub Matsumorę Kosaku i podaje, że wersja Shotokanu pochodzi od Itosu Anko. Według Wikipedii Matsumora nauczał Kyana Chotoku własnej wersji Chinto, odmiennej od wersji Matsumury.

Różnice między stylami

Według Wikipedii Funakoshi zastąpił pierwotne kopnięcia przednie wysokimi kopnięciami bocznymi yoko geri keage i skorygował embusen w kierunku bardziej prostej linii. Pod nazwą Chinto kata jest nadal ćwiczona między innymi w Shorin-ryu, Wado-ryu i Shito-ryu. Według artykułu Defense Arts Center wersja Shorin-ryu ma pozycję żurawia, ale niskie kopnięcie przednie i wyższe pozycje, Shito-ryu utrzymuje pozycję żurawia z kopnięciem przednim, a Isshin-ryu używa zamiast tego pozycji kota i kopie z nogi opartej o podłoże. W Shotokanie Bertel uważa za dopuszczalny obok standardowego yoko geri keage także starsze mae geri keage boczne, inne warianty już nie.

Bunkai – zastosowania

Nakayama i Kanazawa odczytują pierwsze dwa ruchy odmiennie: Nakayama traktuje pierwszy jako osobne wytrącenie przeciwnika z równowagi, a drugi jako blok z następującym uderzeniem, natomiast Kanazawa łączy oba przeciwko jednemu napastnikowi (według artykułu Defense Arts Center). Według Bertela Asai Tetsuhiko tłumaczył yoko keage jako kopnięcie w pachwinę przeciwnika stojącego z boku, bez obrotu ciała; uraken można wtedy stosować zarówno atakująco, jak i obronnie. Końcowy obrót na jednej nodze Defense Arts Center interpretuje jako dźwignię na ramieniu przez bark, lecz zarówno Kanazawa, jak i Nakayama pokazują go z obiema stopami na ziemi. Ten sam artykuł podaje przypuszczenie, że pozycja na jednej nodze służyła do obrony na schodach.

Klasyfikacja na zawodach

Karate sportowe (WKF) — Oficjalna lista kata · obowiązuje od 1.01.2026 ↗
WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shito-ryu — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shōrin-ryū — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Shotokan — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗
WUKF (Światowa Unia Federacji Karate-Do) – Wado-ryu — Tokui (dowolne) · obowiązuje od 26.04.2024 ↗

Częste błędy

Według André Bertela wielu zawodników wykonuje pierwszy ruch niżej niż na wysokości głowy, aby był szybszy, przez co traci sens. Według niego Asai Tetsuhiko odrzucał zastępowanie przez zawodników kopnięcia yoko geri keage kopnięciem yoko kekomi. Themartialway.com.au zwraca uwagę na trudności z równowagą podczas obrotów w przód oraz płynnego obrotu na jednej nodze.

Kluczowa wskazówka

Według Nakayamy Masatoshiego, cytowanego przez André Bertela, sednem kata jest opanowanie równowagi, rotacji i jednoczesnego wykonania kopnięcia yoko keage z uderzeniem uraken.

Sekwencja technik — Shotokan

Źródło rozpisu: jkakarate.co.uk

Więcej źródeł na ten temat (9)