Jukendo (walka bagnetem)
銃剣道Japońska sztuka walki z drewnianym karabinem mokuju, wywodząca się z wojskowego szkolenia bagnetowego. Jedynym ważnym atakiem jest pchnięcie, federacja powstała w 1956.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Jukendo (walka bagnetem)
Jukendo to japońska sztuka walki, w której walczy się drewnianym karabinem z tępym czubkiem, a jedynym ważnym atakiem jest pchnięcie. Wyrosła ze szkolenia bagnetowego armii japońskiej. Encyklopedia Heibonsha wiąże ją z armijną szkołą Toyama, założoną w 1873 roku, i z przejęciem bagnetu francuskiego, do którego dołączyły techniki rodzimej sztuki włóczni sojutsu. Źródła różnią się w datach: Heibonsha umieszcza przejęcie bagnetu w 1874 roku, Britannica jego wprowadzenie w 1880, a Nipponica połączenie z sojutsu w 1889.
Czytaj dalej
W 1937 roku Dai Nippon Butokukai wprowadziło dla bagnetu tytuły hanshi i kyoshi, a szkolenie rozszerzyło się także na szkoły. Według referatu na zjeździe Japan Society of Physical Education, Health and Sport Sciences z 2018 roku jukendo w ideologii wierności władcy i ojczyźnie ceniono jako skuteczną technikę zabijania, po wojnie zakazała go administracja okupacyjna, a po usunięciu części wojennej zwróciło się ku sportowi. W 1956 roku powstała All Japan Jukendo Federation, która dziś kieruje jukendo i pokrewnym tankendo. Ćwiczy się z drewnianym karabinem mokuju, który Nipponica opisuje jako długi na 166 cm i ważący 1,1 kg, w osłonach podobnych do kendo. Według International Jukendo Federation do ważnych trafień należą klatka piersiowa, gardło, lewe ramię i lewe przedramię, a walkę wygrywa ten, kto pierwszy zdobędzie dwa punkty z trzech. Ta sama federacja zalicza jukendo do dziewięciu głównych budo związanych z Nippon Budokan. Program japońskich gimnazjów z 2017 roku wymienia je wśród budo, których szkoły mogą uczyć zgodnie ze swoimi warunkami.
Historia
Według encyklopedii Nipponica bagnet powstał we Francji w połowie XVII wieku, a w Japonii posługiwanie się nim zaprezentował Takashima Shuhan (1798–1866). Szkolenie wiąże się z armijną szkołą Toyama, którą Heibonsha datuje na 1873 rok.
Czytaj dalej
Według artykułu Tavernier, wiceprezesa International Jukendo Federation, od 1874 roku w Toyamie wychowaniem fizycznym kierował sierżant François Ducros z drugiej francuskiej misji wojskowej i jako przygotowanie do szermierki bagnetowej uczył posługiwania się kijem. Trzecia misja (1884–1889), z instruktorami Etienne de Villaret i Joseph Kiehl, przygotowała jednolite programy szermierki i bagnetu, a w 1886 roku Toyama otrzymała oddział szermierki na floret, szablę i bagnet. W listopadzie 1889 roku ministerstwo armii wydało podręcznik Kenjutsu Kyohan, oparty na tekstach francuskich, którego jeden tom nosił tytuł Juken-jutsu, a w kwietniu 1894 roku ukazało się wydanie poprawione. Daty w źródłach się różnią. Heibonsha umieszcza przejęcie bagnetu francuskiego w 1874 roku i dodaje do niego techniki rodzimej sztuki włóczni sojutsu, Britannica podaje wprowadzenie bagnetu francuskiego w 1880 roku, a Nipponica połączenie sztuki francuskiej z sojutsu w 1889 roku. Japońska Wikipedia podaje, że japońskie jukenjutsu oparte na szkołach włóczni ustalono w 1894 roku. W 1937 roku Dai Nippon Butokukai wprowadziło dla bagnetu jako budo tytuły hanshi i kyoshi, a według Heibonsha szkolenie rozszerzyło się na szkoły i rezerwistów. Referat na zjeździe Japan Society of Physical Education, Health and Sport Sciences z 2018 roku podaje, że jukendo ceniono jako skuteczną technikę zabijania, po wojnie zakazała go administracja okupacyjna, a po usunięciu części wojennej zwróciło się ku sportowi. W 1956 roku powstała All Japan Jukendo Federation.
Czym się różni
Od kendo jukendo różni się bronią i atakiem. Według referatu na zjeździe Japan Society of Physical Education, Health and Sport Sciences z 2017 roku kendo zmieniło ideę z cięcia na uderzenie, a jukendo pozostało tylko przy pchnięciu. Różni się też od szkolenia wojskowego. Nipponica podaje, że w Japońskich Siłach Samoobrony techniką bojową jest walka bagnetem połączona ze strzelaniem, obejmująca pchnięcie, uderzenie i taran ciałem, oraz że jukendo sportowe jest od niej odmienne. Tankendo, walką krótkim mieczem, kieruje ta sama federacja, a obie dyscypliny spotykają się też w kata. Obok serii Jukendo no kata i Tankendo no kata International Jukendo Federation prowadzi też serię Mokuju tai tanken no kata.
Technika
W jukendo obowiązuje tylko jeden rodzaj ataku, pchnięcie. Referat na zjeździe Japan Society of Physical Education, Health and Sport Sciences z 2017 roku przeciwstawia to kendo: nowoczesne kendo zmieniło ideę z cięcia na uderzenie, a jukendo nawet po przemianie w sport pozostało przy pchnięciu. Według referatu z 2018 roku dziś wyjaśnia się, że cele szkolenia, teoria i technika są takie same jak w sztuce włóczni sojutsu i w kendo. Nipponica podaje, że pcha się w gardło i serce, i wymienia cztery rodzaje pchnięć. Witryna promocyjna wiceprzewodniczącego związku jukendo z Fukui opisuje jako podstawowe ruchy tylko pchnięcie i odbicie broni przeciwnika. International Jukendo Federation opisuje ważne pchnięcie tak, że silne pchnięcie musi połączyć się z dynamicznym wypadem do przodu (ki-ken-tai-itchi). Po nim musi nastąpić natychmiastowe cofnięcie broni i zanshin.
Trening
Ćwiczy się z drewnianym karabinem mokuju z tępym czubkiem, na którym znajduje się tampon pokryty skórą lub gumą. Nipponica podaje długość 166 cm i masę 1,1 kg, słownik Daijisen długość około 1,7 m. Dla dzieci do końca szkoły podstawowej witryna promocyjna wiceprzewodniczącego związku jukendo z Fukui podaje krótszy karabin o długości 133,5 cm i masie co najmniej 800 g. Wyposażenie wywodzi się z kendo. Według International Jukendo Federation hełm ma wydłużoną osłonę gardła, rękawica kote jest wzmocniona wokół kciuka, ochraniacz tułowia ma dodatkowo skórzany element przeciw zsuwaniu się drewnianego bagnetu w górę, a na fartuchu jest skórzana pętla na ochraniacz ramienia i piersi zwany kata. Pod lewym ramieniem nosi się wyściółkę zwaną urabuton. Heibonsha podaje, że ochraniacz ramienia służy ze względu na pchnięcia w serce. Według federacji kata tworzą pięć serii: Jukendo no kata (karabin przeciw karabinowi, osiem form), Tankendo no kata (osiem form), Mokuju tai tanken no kata, Mokuju tai to no kata i Tanken tai to no kata (po sześć form).
Stopnie i postępy
Według encyklopedii Nipponica All Japan Jukendo Federation nadaje stopnie od piątego kyu do dziesiątego dan oraz tytuły renshi, kyoshi i hanshi. Tytuły mają dłuższą historię niż dzisiejsza federacja: Heibonsha podaje, że Dai Nippon Butokukai wprowadziło dla bagnetu tytuły hanshi i kyoshi już w 1937 roku, a Britannica umieszcza w tym samym roku początek nadawania stopni. Regulaminu egzaminów federacji, czyli terminów między stopniami i zakresu egzaminów, nie udało nam się jeszcze odnaleźć.
Zawody
Według Heibonsha walką kieruje sędzia główny i dwóch sędziów pomocniczych, którzy oceniają dokładnie wymierzone pchnięcia. Britannica podaje, że walczy się na jeden punkt lub na dwa punkty z trzech, a pole walki ma boki około 10 m. Źródła opisują pola trafień różnie. Heibonsha wymienia jako główny obszar serce i gardło. International Jukendo Federation podaje klatkę piersiową, gardło, lewe ramię i lewe przedramię oraz zwycięstwo za dwa ważne punkty z trzech. Japońska Wikipedia wyróżnia pięć miejsc, w tym dwa po lewej stronie klatki piersiowej nad ramieniem przeciwnika i pod nim. Według Nipponica federacja uczestniczy w krajowych igrzyskach sportowych. Witryna promocyjna wiceprzewodniczącego związku jukendo z Fukui podaje, że rywalizują tam licealiści i dorośli.
Dziś
All Japan Jukendo Federation, założona w 1956 roku, kieruje jukendo i tankendo. Według Nipponica jest członkiem Japan Sports Association. Według własnej witryny International Jukendo Federation powstała 18 marca 2025 roku i podaje, że jukendo i tankendo są w Japonii otwarte dla mężczyzn, kobiet, dzieci i seniorów. Jukendo należy do dziewięciu budo wspieranych przez Japanese Budo Association, ustanowioną w 1977 roku, której członkiem jest też federacja jukendo. W 2014 roku rada przedłożyła ministerstwu edukacji definicję budo z prośbą, aby nowe programy wymieniały wszystkie dziewięć budo na równi. Program gimnazjów z 2017 roku wymienia jukendo po raz pierwszy wśród budo, których można uczyć zgodnie z warunkami szkoły i regionu, co do zasady obok judo, kendo lub sumo. Witryna promocyjna wiceprzewodniczącego związku jukendo z Fukui zamieszcza reportaże o nauczaniu w szkole podstawowej w prefekturze Saga i odsyła do reportażu telewizyjnego, według którego jukendo ma bardzo mało zawodników.
Ciekawostki
Według artykułu Tavernier na witrynie International Jukendo Federation francuski sierżant François Ducros uczył w Toyamie od 1874 roku posługiwania się kijem jako przygotowania do szermierki bagnetowej. Według tego samego artykułu podręcznik wojskowy Kenjutsu Kyohan z 1889 roku miał trzy tomy, Seiken-jutsu, Gunto-jutsu i Juken-jutsu. Według japońskiej Wikipedii nazwa jukendo jest używana od 1940 roku. Ta sama Wikipedia podaje, że po wojnie, w 1953 roku, dawni członkowie szkoły Toyama wznowili szkolenie.
Style i odmiany
Często zadawane pytania
Czym jukendo różni się od kendo?
Jukendo używa drewnianego karabinu mokuju zamiast miecza i liczy się w nim tylko pchnięcie. Według referatu Japan Society of Physical Education, Health and Sport Sciences z 2017 roku kendo przeszło od cięcia do uderzenia, a jukendo pozostało przy pchnięciu.
Gdzie w jukendo wolno trafiać?
International Jukendo Federation podaje klatkę piersiową, gardło, lewe ramię i lewe przedramię. Encyklopedia Heibonsha wymienia jako główne cele okolicę serca i gardło.
Czy jukendo naucza się w japońskich szkołach?
Program gimnazjów z 2017 roku wymienia je wśród budo, których szkoły mogą uczyć zgodnie ze swoimi warunkami, co do zasady obok judo, kendo lub sumo.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.