Okinawan Kobudo
沖縄古武道Okinawskie sztuki walki z bronią, takie jak bo, sai, tonfa, kama i nunchaku. Prefektura Okinawa wpisała je w 1997 roku wraz z karate jako prefekturalne niematerialne dobro kultury.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Okinawan Kobudo
O sztuce walki Okinawan Kobudo
Okinawskie kobudo to zbiorcze określenie okinawskich sztuk walki z bronią. Green (Martial Arts of the World, 2001) podaje, że słowo kobudo oznacza dawne sztuki walki, ale zwykle rozumie się przez nie trening z bronią, nauczany jako uzupełnienie karate lub jako odrębna dziedzina. Przegląd stowarzyszenia ODKS, sporządzony na podstawie badania prefekturalnej rady oświaty, opisuje je jako tradycyjną sztukę walki przekazywaną od dawnych czasów razem z karate. Do broni należą według ODKS bo, sai, nunchaku, tekko, tonfa, tinbe, para sierpów, wiosło weku i suruchin. Prefektura Okinawa wpisała okinawskie karate i kobujutsu 8 sierpnia 1997 roku jako prefekturalne niematerialne dobro kultury. Ron Mottern podaje w encyklopedii Greena, że okinawskie kobudo zyskało międzynarodową uwagę i prestiż głównie dzięki wysiłkom na rzecz zachowania i rozpowszechniania, które podjęli Matayoshi Shinko i Taira Shinken.
Historia
Prefekturalna rada oświaty podaje, że okinawskie karate i kobujutsu według przypuszczeń powstały w czasach Królestwa Ryukyu ze sztuk walki przeniesionych z Chin i przetrwały do dziś. ODKS wiąże rozwój odrębnego okinawskiego kobudo z okresem trzech królestw, kiedy Nanzan, Hokuzan i Chuzan nieustannie ze sobą walczyły, a rozwijało się budowanie zamków i broń. Mottern pisze, że trening z bronią wprowadziło w Kume trzydzieści sześć chińskich rodzin, które założyły tam w 1393 roku misję, i przytacza tradycję, według której okinawskie rokushaku bojutsu znano na Ryukyu dopiero po tym, jak Sakugawa Toudi i Koura Tsuken (1776–1882) wrócili ze studiów w Satsumie.
Czytaj dalej
ODKS podaje tradycyjne wyjaśnienie, według którego król Sho Shin zakazał prywatnego posiadania mieczy i łuków, a mieszkańcy i warstwa wojowników badali wtedy w celu samoobrony, jak z narzędzi codziennego życia uczynić broń, a kobudo było razem z karate przekazywane w tajemnicy. Japońska Wikipedia uznaje wyobrażenie, że Ryukyu z powodu zakazu nie miało broni, za teorię ludową. Po podporządkowaniu przez Satsumę według niej zakazana była ryukyuskim szlachcicom tylko broń palna, a oni nadal ćwiczyli z włócznią, kijem i inną bronią. Większość form i technik według ODKS zaledwie garstka badaczy okinawskiego kobudo zdołała zachować. Japońska Wikipedia podaje, że w 1867 roku na uroczystości dla chińskich wysłanników, którzy przybyli na inwestyturę króla Sho Tai, pokazano broń tecchaku (sai), bo, tinbe i kurumabo. Według artykułu OKIC 12 maja 1925 roku podczas postoju księcia Chichibu na Okinawie odbył się w okinawskim instytucie nauczycielskim pokaz kobujutsu z udziałem przedstawicieli gmin, na którym stowarzyszenie młodzieżowe z Maekawy zaprezentowało kata z kijem Suji nu kun. Japońska Wikipedia pisze, że Yabiku Moden założył na początku okresu Taisho Ryukyu Kobujutsu Kenkyukai, a w 1961 roku wokół mistrza Higa Seitoku powstało towarzystwo Okinawa Kobudo Kyokai. Za trzy główne zachowane linie uważa linię Taira Shinken, linię Motobu Choyu (Motobu udundi) i linię Matayoshi Shinko (Kinko-ryu).
Czym się różni
ODKS podaje, że według tradycji sai na Okinawie nosił ufuchiku, oficer mniej więcej na poziomie inspektora policji, a niżsi stróże porządku, chikusaji, nosili kij. Jedno i drugie służyło do ochrony króla, kierowania tłumem i aresztowania. Według ODKS sai dotarło na Ryukyu z Indii przez Chiny i było niegdyś buddyjskim przedmiotem obrzędowym. Kama według ODKS to broń, którą rolnik z Okinawy miał najbliżej, i jedyna broń tnąca kobudo. Tekko według ODKS wywodzi się z rodzaju podkowy używanej w rolnictwie, a nunchaku według tradycji wywodzi się z części końskiej uprzęży. Japońska Wikipedia zwraca uwagę, że choć o wielu broniach kobudo twierdzi się, że wywodzą się z narzędzi prostych ludzi, ćwiczyli je głównie szlachcice z Shuri i Naha, a nie prości ludzie, z wyjątkami takimi jak mistrz kija z prostego ludu Chinen Shikiyanaka. Mottern odróżnia okinawskie tańce kumi z bronią, wykonywane dla rozrywki i oceniane według piękna, od kata z bronią, w których podkreśla się bojową interpretację bunkai.
Technika
ODKS podaje jako broń okinawskiego kobudo bo, sai, nunchaku, tekko, tonfa, tinbe, parę sierpów nicho-gama, wiosło weku i suruchin. Okinawskie bojutsu jest według ODKS mieszanką metod walki kijem, które przyszły z północy, z południa i które już były na Okinawie. Kata z nunchaku miało według ODKS pierwotnie osłabić atak wielu napastników i uspokoić przeciwnika, a pokazy kata z nunchaku zaczynają się dlatego od osłony. Suruchin to sznur z włókien palmowych z kamieniami lub obciążnikami na obu końcach, w krótkiej wersji o długości około dwóch shaku, a w długiej ponad sześciu shaku. ODKS wymienia 25 kata z kijem, wśród nich Tokumine no kon, Sakugawa no kon dai i sho, Shushi no kon dai i sho, Choun no kon i Kasshin bo, oraz 15 kata z sai, wśród nich Chatan Yara no sai, Hamahiga no sai i Ufuchiku no sai. Dla pozostałej broni podaje tylko kilka kata, na przykład Maezato no nunchaku, Hamahiga no tonfa, Maezato no tekko i Kanigawa no tinbe. Mottern dzieli broń kobudo na wojskową, jak łuki, katana, naginata i yari, oraz cywilną, jak tinbe, kama, kuwa, sai, nunti, suruchin, tekko, tecchu, bo, eku, nunchaku, sansetsukon i tonfa. Pięć głównych rodzajów broni używanych razem z karate to według niego rokushakubo, sai, tonfa, kama i nunchaku.
Trening
Green podaje, że kobudo może być nauczane jako uzupełnienie programu karate albo jako odrębna dziedzina bez równoległego treningu form gołymi rękami. Japońska Wikipedia dodaje, że większość szkół obok broni przekazuje także karate. Według artykułu OKIC przed wojną bojutsu ćwiczono we wsiach nocą w domach lub w jaskiniach.
Zawody
Na pierwszym międzynarodowym turnieju karate okinawskiego w sierpniu 2018 roku komitet organizacyjny nagrał 28 kata z kijem i 17 kata z sai jako oficjalnie wybrane kata zawodnicze, obok 133 kata karate. Lista kata z kijem obejmuje między innymi Ufugushiku nu kun, Choun nu kun, Shushi nu kun, Sakugawa nu kun i Kasshin bo, lista kata z sai między innymi Chatan Yara nu sai, Hamahiga nu sai, Nicho sai i Sancho sai.
Dziś
Prefektura Okinawa zarejestrowała karate okinawskie i kobujutsu 8 sierpnia 1997 roku jako prefekturalne niematerialne dobro kultury i jednocześnie uznała trzech posiadaczy. Do maja 2020 roku uznano łącznie 14 posiadaczy, z których 10 zmarło, a 19 maja 2020 roku doszło sześciu kolejnych. W kwietniu 2026 roku prefekturalna rada ds. dóbr kultury zarekomendowała 16 kolejnych posiadaczy, w tym jednego za kobujutsu, tak więc po ogłoszeniu będzie łącznie 23 posiadaczy. Na pokazie z okazji Dnia Karate 25 października 2023 roku w Okinawa Karate Kaikan wystąpili, według gazety Ryukyu Shimpo, dwaj posiadacze za kobudo, między innymi Iha Kotaro z kata Shirotaru no kon.
Ciekawostki
Według roczników wsi Maekawa, cytowanych przez OKIC, prefektura wysłała do Maekawy nauczyciela bojutsu z Shuri znanego jako Bo Ufugusuku, który przez czternaście dni po trzy godziny dziennie uczył Suji nu kun. Przed wojną bojutsu pokazywano na wiejskich festynach. Badanie autorstwa Abe Akiyuki (2023) pokazuje, że na okinawskiej wsi w latach dwudziestych XX wieku stowarzyszenia młodzieży publicznie wykonywały na święcie księżyca w nocy 15 sierpnia taniec z kijem bo, bo odori, razem z karate, gekken i jukendo. Encyklopedia Heibonsha podaje, że bojutsu, nazywane maabo lub kumibo, pokazują na festynach na całej Okinawie pary mężczyzn z kijami.
Style i odmiany
Okinawska linia kobudo rodziny Matayoshi. Matayoshi Shinko (1888–1947) uczył się broni na Okinawie i w Chinach, a jego syn Shinpo kontynuował tradycję do 1997 roku.
Linia okinawskiego kobudo, którą stworzył Taira Shinken (1897–1970). Według Greena zbierał i tworzył kata, a w 1955 roku założył Ryukyu Kobudo Hozon Shinko Kai.
Okinawska szkoła walki długim kijem bo, podawana też jako Yamane-ryu. Według badacza Andreasa Quasta nazwał ją Chinen Masami po swoim dziadku.
Często zadawane pytania
Jaka broń należy do okinawskiego kobudo?
Stowarzyszenie ODKS podaje bo, sai, nunchaku, tekko, tonfa, tinbe, parę sierpów, wiosło weku i suruchin. Mottern w encyklopedii Greena podaje jako pięć głównych rodzajów broni używanych razem z karate te: rokushakubo, sai, tonfa, kama i nunchaku.
Czy kobudo powstało z narzędzi rolniczych?
To tradycyjne wyjaśnienie, które podaje także stowarzyszenie ODKS. Japońska Wikipedia zwraca jednak uwagę, że bronią ćwiczyli głównie szlachcice z Shuri i Naha, a po podporządkowaniu przez Satsumę zakazana była im tylko broń palna. Sai według tradycji, którą przytacza ODKS, nosili urzędnicy straży porządkowej.
Czy okinawskie kobudo jest chronione?
Tak. Prefektura Okinawa wpisała okinawskie karate i kobujutsu w 1997 roku jako prefekturalne niematerialne dobro kultury i uznaje ich posiadaczy.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.