Wushu taolu
武術套路Konkurencja sportowego wushu, w której według przepisów IWUF ocenia się układ. Ujednolicone układy powstawały w ChRL od 1958 roku, IWUF od 1990 roku.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Wushu taolu
O sztuce walki Wushu taolu
Wushu taolu jest konkurencją nowoczesnego sportowego wushu, w której się nie walczy, lecz ocenia się prezentowany układ. Nie ma założyciela: rząd Chińskiej Republiki Ludowej od 1958 roku za pośrednictwem państwowej komisji kultury fizycznej i sportu kierował tworzeniem ujednoliconych układów, krajowych programów nauczania i oceną instruktorów. Międzynarodowa Federacja Wushu (IWUF) powstała 3 października 1990 roku w Pekinie podczas 11. Igrzysk Azjatyckich, na których rywalizowano w changquan, nanquan i taijiquan, a pierwsze mistrzostwa świata odbyły się w 1991 roku tamże.
Czytaj dalej
Konkurencje dzielą się na gołe ręce (changquan, nanquan, taijiquan) i broń (daoshu, jianshu, gunshu, qiangshu). W 1999 roku doszły nandao, nangun i taijijian, a w 2003 roku duilian, układ w parze. Changquan opiera się na szybkości, sile i gibkości, nanquan na stabilności postawy. Według przepisów IWUF w układach dowolnych ocenia się jakość ruchów (5 punktów), ogólny występ (3 punkty) i trudność (2 punkty), złożoną z ocenianych technik i ich połączeń. Konkurencje indywidualne ćwiczy się na powierzchni 14 × 8 m, a strój różni się zależnie od konkurencji. Juniorzy mają własne grupy wiekowe i zestawy układów obowiązkowych. Na olimpiadzie w Pekinie 2008 odbył się turniej wushu równolegle z igrzyskami, medale nie były wliczane do tabeli olimpijskiej. Na Młodzieżowych Igrzyskach Olimpijskich w Dakarze (od 31 października do 13 listopada 2026) wushu ma cztery konkurencje taolu. Część chińskich uczonych krytykuje odejście wushu od tradycji przy dostosowywaniu do standardów olimpijskich, a krytycy układów zawodniczych zarzucają im akrobatykę kosztem praktycznych technik.
Historia
Wushu taolu jest konkurencją sportowego wushu, w której ocenia się prezentowany układ, nie walkę. Nie ma założyciela. Rząd Chińskiej Republiki Ludowej w 1958 roku utworzył organizację szkolenia sztuk walki, a państwowa komisja kultury fizycznej i sportu kierowała tworzeniem ujednoliconych układów, krajowych programów nauczania i oceną instruktorów. W 1979 roku przy komisji powstała grupa robocza do nauczania wushu, a w 1986 roku Chiński Narodowy Instytut Badawczy Wushu. Podczas rewolucji kulturalnej (1966–1976) tradycyjne sztuki walki były tłumione, a państwo zamiast samodzielnych szkół i linii rodzinnych promowało regulowane wushu zawodnicze. Po 1998 roku rząd wspiera zarówno style tradycyjne, jak i nowoczesne wushu. Na 11. Igrzyskach Azjatyckich w Pekinie w 1990 roku rywalizowano w trzech konkurencjach dla mężczyzn i kobiet i wszystkie były taolu: changquan, nanquan i taijiquan. Podczas tych igrzysk 3 października 1990 roku powstała Międzynarodowa Federacja Wushu (IWUF), którą MKOl w pełni uznał w 2002 roku. Pierwsze mistrzostwa świata odbyły się w 1991 roku w Pekinie. Obowiązkowe układy stosowano na mistrzostwach w latach 1993–2005 oraz ponownie w 2013 i 2015 roku.
Czym się różni
Międzynarodowa Federacja Wushu (IWUF) uznaje dwie kategorie zawodów, taolu i sanda. Taolu to układ wykonywany na powierzchni 14 × 8 m i oceniany przez sędziów, sanda to walka na podwyższonej platformie leitai o wymiarach 8 × 8 m i wysokości 80 cm. Według hongkońskiego urzędu LCSD w sandzie walczy się do dwóch wygranych rund z trzech po dwie minuty, a ważne trafienia celują w głowę, tułów i nogi. Portal miasta Hangzhou podaje, że zasady sandy skodyfikowano do 1982 roku, a jej typowym elementem jest rzut po uderzeniu, trenerzy skodyfikowali 24 rzuty, które trzeba wykonać w ciągu dwóch sekund. Na Igrzyskach Młodzieży w Dakarze 2026 w programie jest tylko taolu.
Czytaj dalej
W obrębie taolu dyscypliny różnią się tempem i techniką. Changquan, długa pięść, jest według pakistańskiej rady sportu najczęściej widywaną formą z wirowaniem, biegiem, skokami i akrobatyką. Nanquan, pięść południowa, stosuje niskie i bardzo stabilne postawy i skomplikowaną pracę rąk, a wymaga mniej gibkości, lecz więcej stabilności i siły nóg i bioder. Taijiquan ma powolne, rozluźnione ruchy. Przepisy IWUF z 2005 roku nakazują w changquan między innymi pięść, dłoń, hak, trzy rodzaje kopnięć i łokieć, w nanquan pazur tygrysa, uderzenie młotem i hak od dołu, a w taijiquan co najmniej dwie techniki nóg i osiem głównych form. Układ changquan i nanquan trwa u dorosłych co najmniej 1 minutę 20 sekund, dowolne taijiquan 3 do 4 minut. Od tradycyjnych szkół taolu sportowe różni się standaryzacją. China Daily w 2008 roku opisał wushu jako zbiorczą nazwę 130 szkół, co według gazety utrudnia ustalenie jednolitych standardów zawodów.
Technika
Taolu dzieli się na konkurencje z gołymi rękami i z bronią. Na pierwszych mistrzostwach świata w 1991 roku w programie były changquan, daoshu, jianshu, gunshu, qiangshu, nanquan i taijiquan. W 1999 roku doszły taijijian, nandao i nangun, w 2003 roku duilian, układ w parze, a w 2019 roku jako wydarzenie pokazowe zaprezentowano jiti, układ grupowy. Changquan wymaga szybkości, siły, precyzji i gibkości i jest bardziej akrobatyczne niż nanquan, który kładzie nacisk na stabilność nóg i na siłę skoordynowaną z nóg, bioder i ramion. Zawodnicze taijiquan wymaga trudnych równowag i skoków. Trudność składa się według przepisów IWUF 2019 z technik (najwyżej 1,40 punktu, wartości A 0,20, B 0,30 i C 0,40) i z ich połączeń (najwyżej 0,60 punktu, wartości A 0,10 do D 0,25). Innowacyjna trudność dodaje bonus od 0,10 do 0,20 punktu.
Trening
Weryfikowalnego opisu budowy treningu taolu, czyli rozgrzewki, nauki układów i tygodniowej objętości, nie znaleźliśmy. Przepisy IWUF opisują ocenianie, nie trening. Obciążenie podczas samego układu mierzyli Ribeiro i in. (Journal of Sports Science and Medicine 2006, badanie pilotażowe) u czterech elitarnych mężczyzn z co najmniej ośmioletnią praktyką. Podczas formy changquan i daoshu mieli częstość tętna 176 uderzeń na minutę, około 89% maksimum wiekowego, a mleczan 4,38 i odpowiednio 5,15 mmol na litr, bez istotnej różnicy między formami. Próba jest bardzo mała. Cortell-Tormo i in. (Archives of Budo 2018) porównali u 12 amatorów ćwiczenie taolu bez pomocy i z ciężkim workiem i nie znaleźli istotnej różnicy w częstości tętna, mleczanie ani odczuwanym wysiłku. Przegląd systematyczny Novity i in. (2026, 10 badań) podaje u sportowców wushu po treningu interwałowym poprawę VO2max, pojemności beztlenowej, siły i wybuchowości, taolu i sandy jednak nie rozróżnia.
Stopnie i postępy
Zawodnicze taolu nie ma stopni ani pasów. Przepisy IWUF z lat 2005 i 2019 ich nie wspominają, a awans zawodniczy wiedzie przez grupy wiekowe, krajowe kwalifikacje i rundy mistrzostw. Międzynarodowo uznawanych stopni, które IWUF wydawałaby dla taolu, nie znaleźliśmy. W Chinach wushu ocenia system stopni duanwei, który zarządza Chinese Wushu Association. Po 1958 roku państwo oprócz ujednoliconych układów wprowadziło także krajowe programy nauczania i ocenę instruktorów.
Dla kogo
Przepisy IWUF dzielą zawodników sportowego taolu według wieku, a wersje przepisów się różnią. Wersja z listopada 2005 roku podaje dzieci do 11 lat, juniorów od 12 do 18 lat i dorosłych od 18 lat, wersja 2019 dzieci do 11, młodzież od 12 do 14, juniorów od 15 do 17 i dorosłych od 18 lat. Kategorie są dla mężczyzn i kobiet. Zawody tradycyjnego wushu mają według przepisów IWUF 2019 grupy wiekowe od 8 lat i mniej do 60 lat i więcej. Zawodowi sportowcy w ChRL zwykle zaczynają od changquan w niskim wieku. Jet Li od ośmiu lat chodził do pekińskiej szkoły sportowej. Opisu systemu szkół sportowych ani zaleceń lekarskich dla dzieci ćwiczących taolu nie znaleźliśmy. Sousa, Marquezi, Uliani i Duarte (Archives of Budo 2010) porównali 127 sportowców, 82 w taolu i 45 w sanshou. Około 70% zgłaszało urazy, sportowcy taolu mniej więcej dwa razy częściej niż sanshou, i mieli więcej urazów stawów kończyn dolnych (35,4% wobec 11,8%), choć trenowali i startowali mniej.
Zawody
Według przepisów IWUF z listopada 2005 roku w układach dowolnych ocenia się jakość ruchów 5 punktami (grupa A), ogólny występ 3 punktami (grupa B) i trudność 2 punktami (grupa C). Konkurencje bez trudności mają podział 5 + 5. Odliczenia za błąd wynosiły od 0,1 do 0,3 punktu, a jury miało 10 członków, sędziego głównego i po trzech w każdej grupie. Przepisy 2019 przewidują 13 lub 10 sędziów i pięciu sędziów grupy B, podział 5 + 3 + 2 punkty pozostaje. Odliczenia za technikę niezgodną ze standardem wynoszą według wersji 2019 0,10 punktu za błąd i musi je potwierdzić co najmniej dwóch z trzech sędziów grupy A. Juniorzy mają własne mistrzostwa świata. Na 9. mistrzostwach świata juniorów w Bandar Seri Begawan w 2024 roku grupa A (urodzeni w latach 2006 do 2009) rywalizowała najwyżej w czterech konkurencjach, grupa B (2010 do 2012) w 1. zestawie układów międzynarodowych, a grupa C (2013 do 2016) w układach podstawowych, czyli elementary changquan, taijiquan 24 i taijijian 32 ruchów. Punktacja juniorska jest bez trudności, a minimalna długość układu to 1:10, u dorosłych 1:20. Mistrzostwa świata wushu mają od 1991 roku taolu i sanshou. Sanda jest drugą gałęzią zawodów IWUF z innymi przepisami.
Sprzęt
Konkurencje indywidualne i duilian ćwiczy się według przepisów IWUF 2019 na powierzchni 14 × 8 m ze strefą bezpieczeństwa co najmniej 2 m, grupowe jiti na powierzchni 16 × 14 m. Sufit musi mieć co najmniej 8 m wysokości, a maty muszą być zatwierdzone przez IWUF. Strój różni się zależnie od konkurencji. Changquan i broń ćwiczy się w stroju ze stójką i płaskich butach, nanquan, nandao i nangun bez kołnierza, mężczyźni bez rękawów, taijiquan i taijijian w długim rękawie. Muzułmańskie zawodniczki mogą mieć długi rękaw pod uniformem i chustę w kolorze stroju. Kije są na zawodach międzynarodowych standardowo z włókna węglowego. Konkurencje grupowe i taijiquan ćwiczy się zwykle z muzyką.
Filozofia
Znak wu składa się ze znaków oznaczających zatrzymanie i wojnę. Hongkoński Departament Usług Rekreacyjnych i Kulturalnych (LCSD) tłumaczy go jako użycie siły do zakończenia przemocy, a nie do niszczenia. Według tradycji, którą cytuje departament, ćwiczący musi przestrzegać wude, cnót bojowych, zanim zacznie uczyć się wushu lub uczyć innych. Według departamentu zestawy taolu łączą atak i obronę. Dla środowiska zawodniczego zasady formułują federacje narodowe. USA Wushu-Kungfu Federation ma politykę Gracious Professionalism z pięcioma zasadami, wśród nich uczciwa umiejętność, szacunek dla innych, fair play i godne przyjęcie decyzji sędziów.
Dziś
Sportem olimpijskim wushu nie jest. Komisja programowa MKOl w sierpniu 2002 roku zaleciła nie włączać wushu do programu igrzysk 2008, a po kompromisie MKOl pozwolił IWUF zorganizować turniej równolegle z igrzyskami w Pekinie. Odbył się od 21 do 24 sierpnia 2008 roku, taolu miało 10 konkurencji, a sanshou 5, a medale nie zostały wliczone do tabeli olimpijskiej. Na World Games wushu było sportem zaproszonym w latach 2009 i 2013, a w 2022 roku w Birmingham wróciło tylko z taolu.
Czytaj dalej
Na Młodzieżowych Igrzyskach Olimpijskich w Dakarze (od 31 października do 13 listopada 2026) w programie są cztery konkurencje, wszystkie taolu: chłopięce i dziewczęce changquan z gunshu oraz taijiquan z taijishan. Przewodniczący MKOl Thomas Bach w lutym 2024 roku oświadczył, że wushu w Dakarze po raz pierwszy zostanie wliczone do tabeli medalowej i że MKOl będzie obserwować jego międzynarodowe uznanie, bez obietnicy włączenia do programu olimpijskiego. Obok sportowego taolu IWUF organizuje od 2004 roku co dwa lata odrębne zawody układów tradycyjnych, najpierw jako World Traditional Wushu Festival w Zhengzhou. Rozprawa doktorska Jia Yueyi (Vrije Universiteit Brussel, 2024) podaje, że chińscy uczeni krytykują detradycjonalizację wushu przy dostosowywaniu do standardów olimpijskich. Krytycy układów zawodniczych zarzucają im komercjalizację i akrobatykę kosztem praktycznych technik, a o duilian mówią, że to w przeważającej części współczesne układy zaprojektowane z myślą o bezpieczeństwie i efekcie.
Ciekawostki
Przewodniczący MKOl Jacques Rogge ogłosił 13 października 2005 roku w Nankinie, że podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie odbędzie się turniej wushu poza oficjalnymi 28 dyscyplinami. Według China Daily rywalizowało w nim 128 zawodników z 43 krajów o 15 złotych medali. Na Młodzieżowych Igrzyskach Olimpijskich w Nankinie 2014 wushu było razem ze wspinaczką i skateboardingiem tylko sportem pokazowym, a jako oficjalny sport igrzysk w Dakarze ogłoszono je 8 stycznia 2020 roku po trzech odrzuconych wnioskach olimpijskich. Przepisy IWUF z 2005 roku zawierają wiele drobnych postanowień. Równowagę trzeba utrzymać bez ruchu co najmniej dwie sekundy. Muzykę włącza realizator dźwięku dopiero, gdy zawodnik stoi nieruchomo na dywanie przez trzy sekundy, a muzyka ze śpiewem kosztuje 0,3 punktu. Odwołanie od oceny składa się pisemnie w ciągu 15 minut i kosztuje 100 dolarów amerykańskich. Na World Games wushu pojawiło się w latach 2009, 2013, 2022 i 2025.
Często zadawane pytania
Czym jest wushu taolu?
Wushu to chińskie słowo oznaczające sztuki walki, a wushu sportowe ma dwie dyscypliny, taolu i sanda (sanshou). Taolu to prezentowany układ, indywidualny, grupowy lub w parze (duilian), wykonywany na powierzchni 14 × 8 m. Układy mogą zawierać skoki i kopnięcia z obrotem o 540 i także o 720 stopni.
Czy wushu jest sportem olimpijskim?
Nie. MKOl uznał Międzynarodową Federację Wushu w 2002 roku, ale turniej podczas igrzysk w Pekinie 2008 odbył się poza oficjalnymi 28 dyscyplinami. Na Igrzyskach Młodzieży w Dakarze 2026 taolu po raz pierwszy zostanie wliczone do klasyfikacji medalowej, a o włączeniu do programu olimpijskiego MKOl nie zdecydował.
Jak ocenia się taolu?
Według przepisów IWUF układ dowolny otrzymuje najwyżej 10 punktów, 5 za jakość ruchów, 3 za ogólny występ i 2 za trudność. Trudność składa się z trudnych ruchów do 1,40 punktu i ich połączenia do 0,60 punktu. Odjęcie punktów za błąd w jakości ruchów obowiązuje tylko wtedy, gdy potwierdzi je co najmniej dwóch z trzech sędziów.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.