Kung Fu
功夫Zbiorcza nazwa setek chińskich tradycji bojowych. Nie ma założyciela: Bodhidharma to legenda rozpowszechniona dopiero od XX wieku.
Podstawowe informacje
Charakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Kung Fu
O sztuce walki Kung Fu
Kung-fu, po chińsku także wushu, nie jest jednym stylem, lecz zbiorczą nazwą setek chińskich tradycji bojowych. Nie ma zatem założyciela — i trzeba to powiedzieć od razu, bo najczęstsza odpowiedź na to pytanie jest legendą. Według niej indyjski mnich Bodhidharma przybył około roku 500 do klasztoru Shaolin i nauczył mnichów walczyć. Dowody temu przeczą. Żaden z shaolińskich tekstów bojowych spisanych przed XIX wiekiem nie wymienia Bodhidharmy ani nie przypisuje mu powstania sztuk walki. Przypisanie opiera się na tekście Yijin Jing, którego autorstwo zakwestionowali historycy Tang Hao, Xu Zhen i Matsuda Ryuchi: powstał w 1624 roku, a najstarszy zachowany odpis pochodzi z 1827, czyli mniej więcej tysiąc lat po Bodhidharmie. Legenda rozpowszechniła się dopiero po odcinkowym wydaniu powieści Podróże Lao Ts'ana w latach 1904–1907. Udokumentowana historia wygląda inaczej. Podczas rządowych rewizji w klasztorach Chang'anu w 446 roku znaleziono skrytki z bronią — pół wieku przed założeniem Shaolinu w 497. A dwaj pierwsi mnisi shaolińscy, Huiguang i Sengchou, byli doświadczonymi wojownikami jeszcze przed przybyciem Bodhidharmy. Pojęcie kung-fu obejmuje wszystko, od stylów zewnętrznych opartych na sile i szybkości po wewnętrzne, pracujące z oddechem i strukturą ciała. Samo słowo kung-fu nie oznaczało pierwotnie sztuki walki, lecz umiejętność zdobytą wytrwałą pracą.
Style i odmiany
Chińska sztuka wewnętrzna udokumentowana od XVII wieku. Jej założycielem jest Chen Wangting; Zhang Sanfeng to legenda z XIX wieku.
Południowochiński styl walki z bliska, oparty na linii środkowej i oszczędności ruchu. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku; rozsławili go Yip Man i Bruce Lee.
Zespół stylów związanych z klasztorem Shaolin w Henanie. Tradycja bojowa jest udokumentowana od czasów dynastii Ming, gdy mnisi służyli także jako wojsko.
Wewnętrzny styl chiński oparty na chodzeniu po okręgu i technice otwartej dłoni; jego ciężar leży w unikach. Założył go Dong Haichuan w XIX wieku.
Południowochiński styl krótkiej, wybuchowej siły o twardym i zwartym wyrazie. Tradycja łączy go z mnichem taoistycznym; udokumentowana linia zaczyna się w XX wieku.
Jeden z pięciu wielkich stylów rodowych południowochińskiego kung-fu, znany z niskiej postawy jeźdźca. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku u rodu Wong.
Północnochiński styl z Hebei, zbudowany na jednej myśli: wejść do środka. Miażdżące ciosy z bliska, uderzenie całym ciałem oraz praca łokciem i barkiem.
Wewnętrzna sztuka chińska bezpośredniego, wybuchowego ruchu, oparta na pięciu żywiołach. Tradycja wywodzi ją od Yue Feia; udokumentowana linia zaczyna się w XVII wieku.
Południowochiński styl założony w 1836 roku przez Chan Heunga. Łączy niskie postawy i mocne ramiona południa z długimi zamachowymi ciosami i obrotami północy.
Północnochiński styl z Shandongu naśladujący polowanie modliszki. Znakiem rozpoznawczym jest dłoń w kształcie haka; modliszka południowa to inna linia.
Południowochiński styl z Fujianu, tradycyjnie przypisywany kobiecie, Fang Qiniang. Przez naha-te stoi u korzeni okinawskiego karate, zwłaszcza goju-ryu.
Najstarsze udokumentowane zapasy chińskie, wyrosłe z obrzędowego jiaodi. Rzut liczy się tym wyżej, im czyściej rzucający zostaje na nogach; nie ma walki w parterze.
Zbiorcza nazwa sztuk wewnętrznych wiązanych z górami Wudang i taoizmem. Podział na zewnętrzne i wewnętrzne to konstrukt XVII wieku, nie starożytna klasyfikacja.
Rodzina stylów północnochińskich o długim zasięgu, wysokich kopnięciach i głębokich postawach — nie jeden styl. Wersja zawodnicza pochodzi z lat pięćdziesiątych.
Północnochiński styl orlego pazura, dodający do długiej pięści chwyty i dźwignie. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku, nie u Yue Feia.
Południowochiński styl oparty na chwytaniu i rozrywaniu dłonią w kształcie tygrysiego pazura. W 1957 roku stał się jedną z pierwszych sztuk chińskich nauczanych publicznie w USA.
Północnochiński styl oparty na świadomej nieprzewidywalności ruchu. Rozsławił go Huo Yuanjia, założyciel szanghajskiego stowarzyszenia Jingwu.
Północnochiński styl przenoszący siłę w poprzek pleców z jednego ramienia do drugiego. Ramiona pozostają rozluźnione jak lina i twardnieją dopiero przy trafieniu.
Wewnętrzna sztuka chińska, która jako jedyna zniosła formy. Podstawą jest stanie bez ruchu; Wang Xiangzhai twierdził, że wyuczone układy krępują ćwiczącego.
Północnochiński styl z Cangzhou słynący z długich, cepowatych zamachów ramion. Tradycyjnie ćwiczony razem z bajiquanem i szablą miaodao.
Zbiorcza nazwa północnochińskich stylów tradycji szaolińskiej. Walczy na dalszym dystansie, z głębokimi postawami i bogatym zestawem kopnięć.
Południowochiński styl z Guangdongu, który zamiast pięści opiera się na otwartej dłoni. Postawy są wyższe i ruchliwsze niż w innych szkołach południa.
Pełnokontaktowa dyscyplina zawodnicza chińskiego wushu z 1979 roku. Walczy się na płycie bez lin, a zrzucenie rywala na dół jest punktowane.
Styl wewnętrzny zwany boksem wody. Ruch postępuje falami, które nigdzie się nie kończą; udokumentowana historia zaczyna się od Wu Yihui w XX wieku.
Metoda hartowania dłoni, a nie osobna sztuka walki. Celem nie jest twarda ręka, lecz zdolność przeniesienia siły przez cel.
Południowochiński styl z Fujianu złożony z pięciu źródeł. Jego forma sanzhan jest tożsama z okinawskim sanchinem: te same znaki, ta sama zasada.
Północnochiński styl, który świadomie idzie na ziemię i stamtąd walczy. Pad jest techniką, nie końcem, a przeciwnik ze stójki nie ma odpowiedzi.
Chiński styl bez form. Ćwiczy się zasady ruchu, nie katy, więc dwaj uczniowie wyglądają inaczej. Podstawą jest bieg po metrowym kręgu.
Grupa stylów walki z Syczuanu powołujących się na świętą górę Emei; nie udokumentowano jednolitej szkoły historycznej.
Północnochiński styl kung-fu z Tajwanu, którego program Wang Chueh-Jen zaczął publicznie nauczać pod koniec lat czterdziestych.
Południowochiński styl kung-fu; publiczna historia zaczyna się od szkoły Ha Hon Hunga w Kantonie w 1924 roku.
Zbiorcza nazwa południowochińskich stylów; niskie pozycje, krótki dystans i głosowy wydech, dziś także konkurencja wushu.
Nowoczesny chiński system z 2007 roku łączący bajiquan z innymi stylami. Ćwiczy się bez broni i z bronią, od sztyletu po włócznię.
Kategoria techniczna sztuk chińskich: chwyty, dźwignie i unieruchomienia w pięciu grupach zależnie od celu ataku.
Jeden z pięciu stylów rodzinnych południowych Chin. Łączy szczura i węża: krótkie kroki, niskie postawy i szybkie ciosy proste.
Rzadka południowochińska gałąź modliszki południowej, nastawiona na niszczącą walkę w zwarciu.
Styl z północnych Chin oparty na kopnięciach zadawanych z bliska. Udokumentowana linia zaczyna się w Hebei w XIX wieku, starszy rodowód jest legendą.
Północnochiński tradycyjny styl kung-fu wyspecjalizowany wyłącznie w błyskawicznej walce w zwarciu.
Styl z północnych Chin wymieniony już przez generała Qi Jiguanga w XVI wieku. Opiera się na gęstości parzystych uderzeń, nie na sile jednego ciosu.
Zbiorcza nazwa południowych stylów ludu Hakka. Łączy je bliski dystans, praca przedramion i siła wydobywana z opadania, a nie z zamachu.
Grupa chińskich stylów małpy z pięcioma typami małpy; najlepiej udokumentowana gałąź Da Sheng Men powstała około 1911.
Bojowa gałąź choy li fut, założona w Foshan w 1851 roku przez Jeong Yima. Szkoliła powstańców tajpingów i stawia na nieprzerwane serie ciosów.
Gałąź bajiquanu po Huo Diange, osobistym ochroniarzu ostatniego cesarza Chin. Oparta na tupnięciu, łokciu i barku z bliska.
Rodzinny styl z południowych Chin założony przez Jow Lunga. Łączy siłę hung ga z pracą nóg choy gar i zasięgiem północnego Shaolinu.
Założycielska linia rodowa stylu choy li fut z wioski King Mui.
Południowochiński styl rodowy, jedna z pięciu tradycyjnych linii południa. Udokumentowane dzieje zaczynają się w 1961 roku w Brytanii, gdzie jest najpopularniejszy.
Jeden z pięciu stylów rodzinnych południowych Chin. Łączy pewną pięść południa ze zwinnością północy; słynie z długiego kija i pracy nóg.
Tradycyjny styl kung-fu shaolin charakteryzujący się nieprzerwanym łańcuchem eksplozywnych uderzeń.
Północnochińska tradycyjna sztuka walki oparta na koordynacji sześciu harmonii.
Wewnętrzny styl chiński zwany „boksem wody". Tradycja umieszcza jego początek w epoce Song, lecz udokumentowane dzieje zaczynają się u Wu Yihui w XX wieku.
Styl z południowych Chin z obszaru Hakka, rozpowszechniony przez Lama Yiu-gwaia. Pracuje na skróconym dystansie i zmienia wysokość ciała zamiast uników w bok.
Wiejski styl z północnych Chin z własną gałęzią doktrynalną. Opiera się na pięciu postawach i chodzie między nimi; brał udział w powstaniu bokserów w 1900 roku.
Płynna chińska sztuka walki łącząca miękkie prowadzenie z twardym uderzeniem.
Jeden z pięciu wielkich stylów rodzinnych południowych Chin. Walczy tak blisko, że mówi się o nim: pierś przy piersi, oddech przy oddechu.
Tradycyjny tybetańsko-chiński styl kung-fu charakterystyczny dzięki cięciom z dystansu i atakom palcami.
Najszerzej uprawiana gałąź modliszki północnej. Łączy metody twarde i miękkie, ataki długie i krótkie; jej założyciel nie jest udokumentowany.
Północnochiński styl pięści armatniej. Ciosy wystrzeliwują jak z armaty, oparte na krzyżowej pracy rąk i głębokiej postawie jeźdźca.
Rzadki północnochiński styl kung-fu, charakterystyczny dzięki długim rękawom i błyskawicznym uderzeniom.
Chiński styl noszący imię założyciela dynastii Song. Przypisanie cesarzowi jest tradycją; udokumentowana jest wzmianka Qi Jiguanga z XVI wieku.
Południowochińska sztuka mylona z wing chun; nazwy brzmią po kantońsku niemal tak samo, systemy jednak nie.
Formowa połowa nowoczesnego wushu sportowego. Nie walczy się: ocenia się wykonanie, trudność skoków i precyzję lądowania.
Grupa chińskich stylów naśladujących pijanego; niestabilność jest zarazem podstępem i źródłem siły uderzenia.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.
