Tongbeiquan (pięść przechodząca przez plecy)
通背拳Północnochiński styl długich, szybkich uderzeń naśladujący ramiona małpy. Pekińska tradycja ma trzy szkoły i od 2014 roku jest na państwowej liście.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Tongbeiquan (pięść przechodząca przez plecy)
Tongbeiquan, dosłownie pięść przechodząca przez plecy, to północnochiński styl, który według państwowego portalu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin jest szeroko praktykowany w Pekinie. Naśladuje długie ramiona i szybkość małpy. Uderzenia są szybkie i dalekosiężne i mają być ciężkie, długie, zimne i ostre. Siła uwalnia się już przy dotknięciu ubrania przeciwnika, a celem bywają punkty akupunkturowe, stawy i ścięgna. Pekińska tradycja ma trzy główne szkoły. Baiyuan, biała małpa, przybyła ze Shandongu i ma osiem pokoleń, Qijia, rodzina Qi, przybyła z Hebei i ma dziewięć pokoleń, a Wuxing, pięć żywiołów, ma ich pięć. Nie udało nam się udokumentować założyciela ani roku powstania stylu. Trening opiera się na pojedynczych technikach. Część ręczną tworzy 108 technik sanshou, 24 formy i kilka sześcioczęściowych zestawów, ćwiczy się na palu, na worku i w parach, chuanjia duilian. Zestawy są tylko uzupełnieniem. Od 2014 roku tongbeiquan znajduje się na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin jako pozycja VI-73, z pekińską dzielnicą Xicheng jako wnioskodawcą. Osobną pozycją jest hongdongski tongbei chanquan z Shanxi, inna tradycja o podobnej nazwie.
Historia
Według państwowego portalu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin tongbeiquan należy do tradycyjnych sztuk, które są w Pekinie szeroko praktykowane. Pekińska tradycja ma trzy główne szkoły z własnymi liniami. Gałąź Baiyuan, biała małpa, przybyła do Pekinu z Shandongu i przez osiem pokoleń rozprzestrzeniała się wokół Niujie i Guang'anmen. Jej linia prowadzi przez Lu Yunqinga do Shi Hongshenga, a dalej do Ma Xiaohe i Zhang Wenchenga. Gałąź Qijia, rodzina Qi, przybyła z Hebei i przez dziewięć pokoleń rozwijała się w rejonach Tianqiao i Dongsi. Prowadzi od Qi Xinyu przez Qi Taichanga i Chen Qinga do Cui Jinga i Wang Zhanchuna. Najmłodsza gałąź Wuxing, pięć żywiołów, ma pięć pokoleń w dzielnicach Haidian i Fengtai i prowadzi od Zhang Ce do Ma Xichuna i Dong Xiushenga. Nie udało nam się udokumentować założyciela ani roku powstania stylu.
Czym się różni
Z piguaquanem tongbeiquan łączą długie, smagające uderzenia. Portal państwowy podaje przy piguaquanie, że czerpie on z tongbeiquanu, a według angielskiej Wikipedii zjednoczony piguaquan przejął umiejętności z 24 form tongbeiquanu. Od hongdongskiego tongbei chanquanu pekiński tongbeiquan różni się treścią i pochodzeniem. Tradycja z Hongdongu ma według portalu 108 form tak zwanych pięści matek i podobieństwa do taijiquanu rodziny Chen, pekiński styl opiera się zaś na pojedynczych technikach sanshou i ćwiczeniu w parach.
Technika
Według portalu państwowego tongbeiquan naśladuje długie ramiona i szybkość małpy. Uderzenia są szybkie i dalekosiężne i mają spełniać cztery wymagania: być ciężkie, długie, zimne i ostre. Siła ma się uwalniać już w chwili, gdy ręka dosięga ubrania przeciwnika, a technika łączy twarde i miękkie ruchy. Cechą stylu są ataki na punkty akupunkturowe, szwy kostne, ścięgna i stawy. Część ręczną pekińskiego tongbeiquanu tworzy 108 technik sanshou, 24 formy, sześć zestawów zongshou, sześć zestawów tazhang, sześć zestawów chaiquan i 24 pao. Z broni portal wymienia włócznię duanmen qiang, miecz i szablę Tiangang oraz dwanaście kijów.
Trening
Trening opiera się na pojedynczej technice, nie na zestawach. Głównymi metodami są według portalu państwowego samodzielne powtarzanie technik sanshou, praca na palu i uderzenia w worek, ważne jest też ćwiczenie w parach chuanjia duilian. Zestawy są tylko uzupełnieniem. Technika przekazywana jest ustnie od mistrza do ucznia.
Stopnie i postępy
Własnego systemu stopni tongbeiquanu nie znaleźliśmy w źródłach. Jako obecnego nosiciela pekińskiej tradycji portal państwowy podaje Li Zhanhua. Wśród postaci historycznych stylu wymienia Shi Hongshenga, Qi Xinyu, Qi Taichanga, Ma Xichuna, Zhang Ce i Dong Xiushenga.
Dziś
Od 2014 roku tongbeiquan znajduje się na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin, w czwartej partii jako pozycja VI-73 z numerem porządkowym 1304. Wnioskodawcą była pekińska dzielnica Xicheng, a styl chroni Pekińskie Stowarzyszenie Wushu. Na liście jest też osobna pozycja, tongbei chanquan z powiatu Hongdong w prowincji Shanxi (VI-57, numer 1140, trzecia partia, 2011). To inna tradycja, którą według portalu przyniósł do Hongdongu za cesarza Qianlonga Guo Yongfu i która była przekazywana przez ponad dziesięć pokoleń.
Ciekawostki
Nazwę stylu zapisuje się po chińsku znakami 通背拳 i 通臂拳, więc tłumaczy się ją zarówno jako pięść przechodzącą przez plecy, jak i pięść przechodzącą przez ramiona. Portal państwowy przy piguaquanie mówi o tongbiquanie. Zestawy o nazwie tongbei ćwiczy się też w innych systemach. Według amerykańskiego nauczyciela Nicka Scrimy system Mizong Luohan ma trzy zestawy tej nazwy, jeden bez broni i dwa w parach.
Często zadawane pytania
Co oznacza nazwa tongbeiquan?
Dosłownie pięść przechodząca przez plecy. Po chińsku zapisuje się ją 通背拳 i 通臂拳, czyli także jako pięść przechodząca przez ramiona. Portal państwowy opisuje styl jako naśladowanie długich ramion i szybkości małpy.
Jakie są gałęzie tongbeiquanu?
Pekińska tradycja ma według portalu państwowego trzy główne szkoły, Baiyuan (biała małpa) ze Shandongu, Qijia (rodzina Qi) z Hebei i Wuxing (pięć żywiołów).
Czy tongbeiquan znajduje się na liście dziedzictwa niematerialnego?
Tak. Od 2014 roku jest na państwowej liście Chin jako pozycja VI-73, a wnioskodawcą była pekińska dzielnica Xicheng. Osobno wpisany jest hongdongski tongbei chanquan z Shanxi (2011).
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.