Wing Chun
糸東流Południowochiński styl walki z bliska, oparty na linii środkowej i oszczędności ruchu. Udokumentowana linia zaczyna się w XIX wieku, rozsławili go Ip Man i Bruce Lee.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Wing Chun
O sztuce walki Wing Chun
Wing Chun to południowochińska sztuka walki na krótki dystans. Jego pochodzenia nie udało nam się potwierdzić, a źródła określają je jako nieznane. Tradycja wiąże jego powstanie z ksienią Ng Mui i jej uczennicą Yim Wing-chun, od której styl bierze nazwę, obie są jednak postaciami legendy. Jedną z najwcześniej udokumentowanych osób jest Leung Jan, który w XIX wieku uczył w Foshan. Jego uczeń Chan Wah-shun uczył Ip Mana (1893–1972), który od początku lat pięćdziesiątych szerzył Wing Chun w Hongkongu, a w 1967 lub 1968 roku wraz z uczniami założył Ving Tsun Athletic Association. Wśród jego uczniów był Bruce Lee, którego uczył głównie Wong Shun Leung.
Czytaj dalej
Zasady to utrzymywanie linii środkowej, jednoczesna obrona i atak, wrażliwość dotykowa i ekonomia ruchu. Postawa jest wysoka i wąska, z łokciami przy ciele. Niektóre linie odradzają wysokie kopnięcia, forma biu jee zawiera niskie kopnięcia i podcięcia. Nauka opiera się na trzech formach ręcznych (siu nim tau, chum kiu, biu jee), formie na drewnianym manekinie (muk yan jong) i dwóch formach z bronią (bart cham dao, luk dim boon kwan). Charakterystyczne ćwiczenie chi sau („lepkie ręce”) rozwija refleks w kontakcie przedramion, według źródeł nie należy go jednak mylić ze sparingiem. Wing Chun nie ma jednej organizacji ani jednolitych przepisów. Linie różnią się także zapisem (Wing Chun, Wing Tsun, Ving Tsun) i własnymi stopniami. Zawody organizują poszczególne federacje, francuska FFAEMC także walkę swobodną w light i full contact.
Historia
Pochodzenia Wing Chun nie udało nam się potwierdzić, a źródła określają je jako nieznane. Styl powstał wśród południowochińskich sztuk walki, przekazywano go ustnie i istnieje co najmniej osiem linii. Tradycja wiąże jego powstanie z ksienią Ng Mui z południowego Shaolin i jej uczennicą Yim Wing-chun, obie są jednak postaciami legendy. Ben Judkins zwraca uwagę, że południowa świątynia Shaolin jest poświadczona tylko jako fikcja w lokalnej literaturze. Legendę o południowym Shaolin opowiada także Hung Gar, drugi styl z Guangdongu. Przekazywanie wśród aktorów Red Boat Opera jest tradycją linii.
Czytaj dalej
Jedną z najwcześniej poświadczonych osób jest Leung Jan (urodzony w 1821 lub 1826, zmarł w 1901), aptekarz z Foshan, który według historyka Bena Judkinsa przekazywał sztukę tylko swoim dzieciom i przyjacielowi Chan Wah-shun. Jego uczeń Chan Wah-shun uczył Ip Mana (1893–1972), który w latach 1949–1950 przeniósł się do Hongkongu i od początku lat pięćdziesiątych tam uczył. Ving Tsun Athletic Association (VTAA) założyło według jej witryny internetowej siedmiu jego uczniów na jego polecenie 24 sierpnia 1967. Hing Chao wywodzi Wing Chun z białego żurawia z Yongchun w Fujianie około połowy XVIII wieku i sam przyznaje, że drewniany manekin i bronie Wing Chun nie mają tam odpowiednika. Ben Judkins zarzuca, że styl nie jest weryfikowalnie poświadczony przed połową XIX wieku, a legenda o Ng Mui weszła do niego według niego dopiero w latach trzydziestych XX wieku, więc czas wpływu fujiańskiego się nie zgadza.
Czym się różni
Wing Chun jest według dziennika The Jakarta Post przeznaczony do walki na bardzo krótki dystans, pomija wysokie kopnięcia i bardzo niskie postawy, a zamiast siły mięśni kładzie nacisk na wewnętrzną strukturę ciała. Ip Chun, syn Ip Mana, streścił jego zasadę tak, że twardości przeciwstawia się miękkość, a brutalna siła rozpływa się w pustce, czyli w przekierowaniu siły przeciwnika zamiast starcia czołowego. Większość odmian Wing Chun ma według historyka Bena Judkinsa trzy formy bez broni, siu nim tau, chum kiu i biu jee, oraz dwie główne bronie, podwójne noże baat jaam dou i długi drąg ponad trzymetrowy. Centralną częścią treningu jest drewniany manekin muk yan jong. Ip Man po przyjeździe do Hongkongu w 1950 roku według Judkinsa zmodernizował program, odsunął na dalszy plan postawę wstępną i formy oraz położył nacisk na ćwiczenie lepkich rąk chi sau. Na zajęciach Ip Chuna według SCMP w odróżnieniu od karate i taekwondo nie ćwiczy się w przepisanym stroju.
Technika
Zasady Wing Chun to utrzymywanie linii środkowej przeciwnika, jednoczesna obrona i atak, wrażliwość dotykowa oraz wykorzystanie siły przeciwnika. Postawa jest wysoka i wąska, z łokciami przy ciele i rękami w pozycji wu sau (ręka osłaniająca), tułów trzyma się prostopadle do przeciwnika. Ręce osłaniają, szybko uderzają lub pchają palcami i klapnięciem odciągają obronę przeciwnika od linii środkowej. Forma chum kiu dodaje uderzenia łokciami i kolanami, forma biu jee niskie kopnięcia i podcięcia. Niektóre linie odradzają wysokie kopnięcia z powodu ryzyka kontrataku w krocze. Badanie 13 praktykujących Moy Tung Ving Tsun (Journal of Sports Science and Medicine 2009) zmierzyło przy uderzeniu dłonią wyższą znormalizowaną siłę (0,735) niż przy uderzeniu pięścią (0,668).
Trening
W chi sau („lepkie ręce”) partnerzy utrzymują kontakt przedramion i rozwijają refleks oraz wrażliwość. Początkujący w liniach Ip Mana i Jiu Wan ćwiczą jednoręczne daan chi sau, linia Pan Nam podkreśla toczące się ręce luk sau, wrażliwość nóg rozwija chi geuk. Chi sau nie należy mylić ze sparingiem, a to, czy się sparuje, zależy od linii. Drewniany manekin muk yan jong ma trzy ręce i jedną nogę i jest zamocowany na sprężystych listwach, to wykonanie przypisuje się Ip Manowi w Hongkongu. W kwestionariuszu Adler i in. (Sportverletzung Sportschaden 2010) uraz zgłosiło 79,2% z 24 praktykujących Ving Tsun, głównie lekki, najczęściej kolana (50%). Struktury lekcji nie udało nam się potwierdzić.
Stopnie i postępy
Wing Chun nie ma jednolitego systemu stopni. Nauka przebiega po formach: siu nim tau, chum kiu, biu jee, forma na drewnianym manekinie i formy z bronią bart cham dao i luk dim boon kwan. Wiążących stopni z tej kolejności się nie tworzy. Stopnie ustala linia. Według portalu linii IWTA / WingTsun Leung Ting wprowadził w latach siedemdziesiątych technician i practician grades, a Keith R. Kernspecht dla niższego poziomu stworzył 12 stopni studenckich. Szkoła International Wing Chun Academy w Sydney podaje u dzieci poziomy (sashes). W przypadku VTAA systemu stopni nie udało nam się potwierdzić, a wzajemnego uznawania między liniami nie znaleźliśmy.
Dla kogo
Wiek przyjęcia określa szkoła. International Wing Chun Academy w Sydney podaje program Little Dragons dla dzieci w wieku 4–9 lat, sparingu nie wspomina. Kanadyjski Capital Wing Chun Tournament ma najmłodszą kategorię do 8 lat i dla dzieci wyznacza formy oraz ćwiczoną samoobronę bez sparingu. FFAEMC dzieli zawodników na juniorów 15–18 lat za zgodą rodziców, seniorów 19–39 i weteranów 40–50, w części dyscyplin także powyżej 50 lat. Na full contact wymaga zaświadczenia lekarskiego z EKG. Badanie Fong i in. (Medicine 2017) porównało 18 praktykujących Ving Tsun (średnia 51,8 roku) z 36 aktywnymi osobami z grup kontrolnych: mieli o 11,5% wyższą gęstość kości promieniowej i o 56,4% wyższą siłę prostowników kolana. Badania u dzieci ani programów dla kobiet nie znaleźliśmy.
Zawody
Wing Chun nie ma jednolitych zawodów światowych ani zunifikowanych przepisów i nie ma go w programie olimpijskim. Francuska FFAEMC (przepisy 2024–2025) organizuje walkę swobodną w light i full contact, formy i swobodne chi sao. Dozwolone są uderzenia, kopnięcia, rzuty i dźwignie, w parterze tylko markowane uderzenia. Walka ma dwie rundy po 2 minuty, uderzenie daje 1 punkt, rzut 2, a dźwignia 3, nokaut obowiązuje tylko w full contact. Kanadyjski Capital Wing Chun Tournament (przepisy 2025) ma zawody w sześciu formach i kooperatywne chi sau oceniane jako wspólny występ pary. Sparingu nie ma i rozstrzyga według przepisów tradycyjnego wushu IWUF z 2019 roku.
Sprzęt
Strój treningowy określa szkoła. Na zawody FFAEMC przepisuje czarne spodnie, jednokolorową koszulkę i płaskie obuwie antypoślizgowe, chińskie kapcie są zakazane. W full contact FFAEMC obowiązkowy jest kask z osłoną twarzy, ochraniacz na zęby i klatki piersiowej, ochraniacze goleni, przedramion i kolan, rękawice bez palców oraz suspensorium. Do nauki należą drewniany manekin, noże motylkowe bart cham dao i kij luk dim boon kwan o długości od 8 do 13 stóp (około 2,4 do 4 m). W zawodach CWCT noże muszą być metalowe bez ostrza, a kij co najmniej tak długi jak zawodnik.
Filozofia
Zasadami Wing Chun są ekonomia ruchu, wyczuwanie przez obronę przeciwnika i wykorzystanie nadchodzącego ataku. Rozluźniona technika ma rozwijać chi, miękką siłę. Ip Man porównywał chi sau do elastyczności bambusa. Siu nim tau znaczy mała myśl, a tę pierwszą formę ćwiczący trenuje przez całe życie. Wersja Ip Mana na przemian napina i rozluźnia ramiona, wersję Moy Yat ćwiczy się bez napięcia. Opowieść o Ng Mui ma kilka wersji. Najstarszy poświadczony zapis legendy o powstaniu Wing Chun sporządził według historyka Bena Judkinsa sam Ip Man w latach sześćdziesiątych XX wieku. Linie włączają ją do genealogii na podstawie tradycji, nie dokumentów.
Dziś
Wing Chun nie ma jednej organizacji nadrzędnej. Linię Ip Mana reprezentuje VTAA, którą po jego śmierci w 1972 roku prowadził Wong Shun Leung, oraz Wing Chun Ip Chun Academy jego syna Yip Chuna. Leung Ting założył 24 lipca 1973 stowarzyszenie, które pod koniec lat dziewięćdziesiątych zmieniło nazwę na International WingTsun Association. William Cheung prowadzi Traditional Wing Chun, kolejną jest Wong Shun Leung Ving Tsun. Yip Chun zakwestionował, że Leung Ting był uczniem Ip Mana. Bruce Lee został przedstawiony Ip Manowi w 1953 roku przez Williama Cheunga, uczył go jednak głównie Wong Shun Leung, któremu Lee w liście z 1970 roku napisał, że kung-fu nauczył się od niego. Do Jeet Kune Do przejął linię środkową, trapping, jednoczesną obronę i atak oraz drewnianego manekina. Jego wczesny uczeń z Seattle, James DeMile, stworzył później zmodyfikowaną wersję Wing Chun Do. Zainteresowanie stylem ożywiła seria Ip Man (od 2008 roku) z Donniem Yenem i film The Grandmaster (2013).
Ciekawostki
Legenda o ksieni Ng Mui opiera się według Bena Judkinsa na powieści z końca XIX wieku, w której Ng Moy jest zdrajczynią Shaolin, a bohaterką została dopiero w pirackim wydaniu w latach trzydziestych XX wieku. Nazwę Wing Chun nosi według legendy pierwsza uczennica, nie twórczyni stylu. Najstarszy zapis legendy sporządził Ip Man, a rękopis znaleziono w jego spuściźnie. Nauczyciel Ip Mana, Chan Wah-shun, miał według Ip Mana tylko szesnastu uczniów. Ip Man w 1964 roku zamknął swoją salę treningową i uczył dalej tylko po umówieniu. Według Ving Tsun Museum chciał w 1968 roku zbudować świątynię Wing Chun, ale z powodu cen nieruchomości plan upadł. Hongkońska lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2014 roku zawiera cztery pozycje dotyczące Wing Chun, w tym Yip Man Wing Chun. Gdy prowincjonalny wydział kultury w Guangdongu chciał mianować Ip Chuna oficjalnym nosicielem tradycji, dziewięć grup walki podpisało list protestacyjny.
Często zadawane pytania
Kto wymyślił Wing Chun?
Według legendy, którą opowiada także hongkońskie Ving Tsun Athletic Association, mniszka Ng Mui, która uciekła z Shaolinu, nauczyła dziewczynę Yim Wing-chun bronić się przed przymusowym małżeństwem. Historyk Ben Judkins uważa ten początek za fikcję. Pierwszymi udokumentowanymi osobami są aptekarz z Foshan Leung Jan, jego przyjaciel Chan Wah-shun oraz uczeń Chana Wah-shuna, Ip Man.
Czym jest Wing Chun?
Wing Chun to południowochiński styl kung-fu do walki na bardzo krótki dystans, w którym jednocześnie się blokuje i atakuje. Podstawą są trzy formy bez broni, siu nim tau, chum kiu i biu jee, oraz ćwiczenia z drewnianym manekinem.
Czym różni się Wing Chun, Wing Tsun i Ving Tsun?
To różne transkrypcje chińskiej nazwy 詠春. Zapis Ving Tsun stosuje hongkońskie Ving Tsun Athletic Association, które w 1967 roku założyli uczniowie Ip Mana, a zapis WingTsun organizacja Leunga Tinga. Różne transkrypcje służą dziś także do odróżniania poszczególnych linii.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.