Bajiquan
八極拳Północnochiński styl z Hebei, zbudowany na jednej myśli: wejść do środka. Miażdżące ciosy z bliska, uderzenie całym ciałem oraz praca łokciem i barkiem.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Bajiquan
O sztuce walki Bajiquan
Bajiquan, pięść ośmiu krańców, to północnochiński styl z Mengcun w prefekturze Cangzhou w prowincji Hebei. Według krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin jest tam praktykowany od 300 lat i przeszedł przez czternaście pokoleń, ale lista nie podaje założyciela. Za twórcę uważa się zwykle Wu Zhonga, jednak źródła różnią się w datach jego życia i miejscu urodzenia, a teorii o starszym pochodzeniu nie udało nam się potwierdzić. Styl opiera się na prostych ruchach, szybkim i gwałtownym rozwijaniu siły, uderzeniach całym ciałem, oparciu, wiązaniach i rzutach, warstwowych łokciach i mocnej dolnej części ciała. Rdzeniem jest sześć wielkich otwarć i osiem wielkich ruchów. Bajiquan działa z bliska, uderzeniami łokci, pięści, bioder i ramion. Jednym ze źródeł siły jest tupnięcie, dopasowane do chwili pełnego uderzenia. W niektórych liniach uczy się go razem z piguazhang, stylem z długimi niskimi postawami i wyciągniętymi ramionami. Według krajowej listy pigua z Cangzhou przejęła mocne strony bajiquan. Najsłynniejszym mistrzem był Li Shuwen, zwany Bogiem Włóczni. Jego uczeń Liu Yunqiao przywiózł styl na Tajwan po 1948 roku. W 2008 roku bajiquan został zapisany na krajową listę niematerialnego dziedzictwa Chin, a według agencji Xinhua uczy się go dziś w ponad 30 chińskich prowincjach i regionach oraz w ponad dziesięciu krajach.
Historia
Bajiquan, pięść ośmiu krańców, jest zapisany na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin jako część Cangzhou wushu pod nazwą Mengcun bajiquan, czyli Kaimen bajiquan. Według listy jest praktykowany od 300 lat w mieście Mengcun w prefekturze Cangzhou w prowincji Hebei i przeszedł przez czternaście pokoleń. Lista nie podaje założyciela.
Czytaj dalej
Pochodzenie stylu jest niepewne. Czasopismo Kung Fu Today przedstawia kilka teorii, z których żadna nie została udowodniona: rozwój ze starszego stylu Bazi quan, łączonego z generałem Qi Jiguangiem i mnichem Zhang Yueshanem ze świątyni Yue Shan w Henanie, albo nauki wędrownego mnicha daoistycznego o nazwisku Lai. Za prawdziwego twórcę uważa się zwykle Wu Zhonga. Źródła różnią się jednak w datach jego życia (1712–1802 albo 1732–1822) oraz w miejscu urodzenia (Mengcun albo wieś Houzhuangke w powiecie Qingyun w Shandongu). Według jednego z artykułów Wu Zhong należał do muzułmańskich Hui, podobnie jak wielu późniejszych mistrzów. Krajowa lista łączy bajiquan z myślą konfucjańską, daoistyczną i buddyjską oraz z kulturą islamską. Pod koniec XVI wieku generał Qi Jiguang zamieścił w dziele Jixiao xinshu 32 postawy walki bez broni. Ich nazwy pojawiają się w bajiquan, piguazhang i tanglangquan, ale według Kung Fu Tea nie dowodzi to wspólnego pochodzenia, ponieważ nazwy mogli rozpowszechnić żołnierze wracający do domu. Najsłynniejszym mistrzem był Li Shuwen, zwany Bogiem Włóczni, który według Kung Fu Today żył w latach 1864–1934 i uczył się u Huang Sihaia oraz Zhang Jingxinga.
Czym się różni
Bajiquan często porównuje się z piguazhang, z którym w niektórych liniach uczy się go razem. Według krajowej listy pigua rozpowszechniła się w Cangzhou już w połowie dynastii Ming, a pigua z Cangzhou przejęła mocne strony tongbi i bajiquan. W systemie Ma shi tong bei pigua jest przygotowaniem fizycznym z długimi niskimi postawami i w pełni wyciągniętymi ramionami, podczas gdy baji koncentruje się na rozwijaniu siły z bliska. Od xingyiquan, innego stylu północnego, różni się podstawą. Według krajowej listy xingyiquan opiera się na teorii pięciu żywiołów, zaczyna się od postawy sanshi i bazuje na pięciu pięściach i dwunastu formach zwierzęcych. Za jego twórcę uważa się Ji Jike (1602–1680) z Shanxi. Rdzeniem bajiquan jest sześć wielkich otwarć i osiem wielkich ruchów. Z taijiquan przeciwstawia go chińskie powiedzenie przytoczone przez China Daily: taiji uspokaja świat, a baji ustanawia porządek nieba i ziemi. Taijiquan jest według UNESCO praktyką rozluźnionych, kolistych ruchów zgranych z oddechem, a bajiquan opiera się według krajowej listy na prostych i gwałtownych ruchach.
Technika
Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa opisuje bajiquan jako styl o prostych ruchach, w których łączą się techniki długie i krótkie. Siła rozwija się szybko i gwałtownie, a techniki opierają się na wyraźnych uderzeniach całym ciałem, oparciu, wiązaniach i rzutach, warstwowych łokciach i mocnej dolnej części ciała. Rdzeniem są liu da kai, sześć wielkich otwarć, i ba da zhao, osiem wielkich ruchów. Do typowych technik należą według China Daily uderzenia łokciami, pięściami, biodrami i ramionami oraz wielokrotne użycie łokci. Guangzhou Daily opisuje bajiquan jako sztukę uderzeń z bliska, z naciskiem na zderzenie ciałem i gwałtowne przebicie. Jednym ze źródeł siły jest mocny krok z tupnięciem. Wykonuje się go piętą, palcami lub całą stopą, jedną albo obiema nogami, i dopasowuje do chwili pełnego wyzwolenia siły. Według Guangzhou Daily początkujący często robią go źle, głośno tupiąc i używając brutalnej siły.
Trening
Według krajowej listy trening nie wymaga specjalnej przestrzeni ani sprzętu i nadaje się dla wszystkich grup wiekowych, mężczyzn i kobiet. W Mengcun, według studenckiej pracy badawczej Uniwersytetu Nauki i Technologii w Pekinie, naucza się go głównie ustnie i przez pokazywanie, prawie bez podręczników. Nauka obejmuje przygotowanie kondycyjne, układy i ćwiczenia w parach. Za podstawowy układ uważa się według Kung Fu Today Jin gang ba shi z ośmioma technikami, z których każdą ćwiczy się na lewą i prawą stronę. Praktykujący z Mengcun nazywają go również ba da zhao. Siódmy ruch różni się według nauczycieli. W systemie Ma shi tong bei bajiquan ćwiczy się jako sztukę rozwijania siły, a piguazhang służy podstawowemu przygotowaniu fizycznemu z w pełni wyciągniętymi kończynami i długimi niskimi postawami, podaje Kung Fu Tea.
Stopnie i postępy
Nie znaleźliśmy jednolitego systemu stopni dla bajiquanu. Linie liczy się według pokoleń przekazicieli, a wyliczenia się różnią: chińska krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego podaje czternaście pokoleń w Mengcunie, agencja Xinhua mówi o dziewiątym pokoleniu, które dziś uczy w Mengcunie. Według krajowej listy reprezentatywnym przekazicielem jest Wu Lianzhi.
Dziś
Bajiquan został w 2008 roku zapisany na drugą krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin pod numerem 292 jako rozszerzenie Cangzhou wushu. Instytucją ochronną jest Stowarzyszenie Badawcze Kaimen bajiquan powiatu Mengcun, a reprezentatywnym nosicielem jest Wu Lianzhi, urodzony w 1947 roku. Lista ostrzega zarazem, że wraz z odejściem starszych mistrzów grozi utrata wielu podręczników i technik. Według Guangzhou Daily międzynarodowa wymiana zaczęła się w 1982 roku, gdy Wu Lianzhi i Li Junyi, za specjalnym zezwoleniem państwa, przyjęli delegację japońskich sztuk walki. Na Tajwan przywiózł bajiquan po 1948 roku Liu Yunqiao (1909–1992), uczeń Li Shuwena. W Mengcun powstało w 2006 roku międzynarodowe centrum szkoleniowe. Według agencji Xinhua z czerwca 2026 roku szkoły kaimen bajiquan istnieją w ponad 30 prowincjach, miastach i regionach autonomicznych Chin oraz w ponad dziesięciu krajach, w tym w Japonii, Korei Południowej i USA. W Mengcun nosiciele uczą uczniów za darmo na placu przed powiatowym ośrodkiem kultury. Prowincjonalny raport z Hebei z 2023 roku szacuje liczbę praktykujących w Chinach na ponad 100 000.
Ciekawostki
Nazwę tłumaczy się według Guangzhou Daily tak, że siła bajiquan sięga we wszystkie strony i na wielką odległość. Według innej wersji, którą podaje Kung Fu Today, wywodzi się ona z dzieła Huainanzi, które mówi o dziewięciu prowincjach i ośmiu krańcach między niebem a ziemią, a starsza nazwa Bazi quan odnosiła się do rolniczych grabi. Według opowieści w czasopiśmie Vice Li Shuwen chwalił się, że nie wie, jak to jest uderzyć człowieka dwa razy. Według tej samej opowieści jego uczeń Huo Diange był osobistym ochroniarzem ostatniego cesarza Puyi, a Liu Yunqiao szkolił strażników Czang Kaj-szeka. Niezależnego źródła na to nie znaleźliśmy. Według zarządu miejscowego festiwalu sztuk walki Cangzhou ma 53 style, ponad 40 procent ze 129 stylów ewidencjonowanych w Chinach. Międzynarodowy konkurs wushu w Cangzhou odbywa się od 1989 roku, a jedenasta edycja w 2024 roku przyciągnęła ponad 4 800 uczestników z 32 krajów i regionów.
Style i odmiany
Często zadawane pytania
Czym jest bajiquan?
Północnochińska sztuka walki, po polsku pięść ośmiu skrajności. Państwowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin opisuje go jako styl o prostych, gwałtownych i warstwowych ruchach, w których techniki krótkie i długie łączą się z mocną dolną częścią ciała. China Daily podkreśla siłę eksplozywną i walkę na krótki dystans.
Skąd pochodzi bajiquan?
Z Mengcun w prefekturze Cangzhou w prowincji Hebei, gdzie według państwowej listy uprawia się go od 300 lat i przeszedł przez czternaście pokoleń. Założyciela lista nie wymienia. Za twórcę uchodzi często Wu Zhong, ale źródła różnią się co do dat jego życia i miejsca urodzenia, a część z nich umieszcza go w Shandongu.
Kim był Li Shuwen?
Mistrz bajiquan i walki włócznią z Cangzhou, zwany Bogiem Włóczni. Według Kung Fu Today żył od 1864 do 1934 roku i uczył się u Huanga Sihaia i Zhanga Jingxinga. Według relacji w magazynie Vice jego uczniowie zostali ochroniarzem cesarza Puyi i instruktorem gwardii Czang Kaj-szeka, niezależnego źródła na to nie znaleźliśmy.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.