Tai chi stylu Yang
楊式太極拳Rodzinny styl taijiquanu, który założył Yang Luchan, a ugruntował Yang Chengfu. Forma bez broni wielkiej ramy jest płynna, bez wybuchów siły, skoków i tupania.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Tai chi stylu Yang
O sztuce walki Tai chi stylu Yang
Styl Yang to styl rodzinny taijiquanu, który założył Yang Luchan (1799–1872) z powiatu Yongnian w prowincji Hebei. Uczył się u Chen Changxinga we wsi Chen jako pierwszy udokumentowany uczeń spoza rodziny Chen, a później nauczał w Pekinie. Kiedy zaczął naukę i kogo dokładnie uczył w Pekinie, podają źródła różnie. Opowieści o jego niezwyciężoności pozostają tradycją. Dzisiejszą postać stylu ugruntował jego wnuk Yang Chengfu (około 1883–1936), który nauczał w Pekinie, a od roku 1928 w Szanghaju. Formę bez broni wielkiej ramy wygładził, uwydatnił szerokie kroki i wielkie łuki ramion, a usunął z niej wybuchy siły fajin, skoki i tupanie. Formy z bronią, z mieczem, szablą, kijem i włócznią, je zachowują. Długą formę liczy się jako 85, 88, 103 lub 108 pozycji, zależnie od sposobu liczenia. Z rodziny Yang wyszedł także styl Wu: pierwszym uczniem Yang Banhou był Wu Quanyou. Ze stylu Yang wywodzi się uproszczony układ 24 z roku 1956 i skrócona forma o 37 pozycjach, którą stworzył Cheng Man-ch’ing i której rodzina Yang nie uznaje. Linię po Yang Chengfu niósł jego syn Yang Zhenduo, który w roku 1998 założył międzynarodowe stowarzyszenie stylu Yang. Klasyczny styl Yang zastosowało badanie randomizowane u osób z fibromialgią (BMJ 2018).
Historia
Styl Yang (Yang Style Tai Chi) założył Yang Luchan (1799–1872) z Guangping w powiecie Yongnian w prowincji Hebei. Do Chen Changxinga do wsi Chen polecił go Chen Dehu, właściciel apteki w Yongnianie, gdzie Yang pracował. Roku początku nauki źródła nie podają zgodnie, jedno umieszcza początek w roku 1820, ale bez źródła. Źródła rozchodzą się także w tym, kogo Yang Luchan uczył od roku 1850 w Pekinie: jedno podaje nauczanie gwardii pałacowej, drugie tylko nauczanie na dworze i płatne nauczanie dla bogatych mieszkańców. Drugi syn Yang Banhou pozostał instruktorem rodziny cesarskiej, a jego pierwszym uczniem był mandżurski oficer Wu Quanyou, który z synem Wu Jianquanem stoi u początków stylu Wu. Trzeci syn Yang Jianhou uczył swoich synów Yang Shaohoua i Yang Chengfu i przekazał formę średniej ramy, bardziej bojową i bliższą stylowi Chen. Yang Chengfu (około 1883–1936) uczył w latach 1914–1928 w pekińskim Instytucie Badań Kultury Fizycznej razem z Yang Shaohouem, Wu Jianquanem i Sun Lutangiem, a w roku 1928 przeniósł się do Szanghaju. Odziedziczoną formę ujednolicił i rozszerzył, pod jego nazwiskiem ukazały się książki Application Methods of Tai Chi (1931) i Essence and Applications of Tai Chi (1934).
Czym się różni
Styl Yang powstał ze stylu Chen. Według państwowego portalu niematerialnego dziedzictwa ChRL Yang Luchan (1799–1872) uprościł starą ramę i dla pekińskich uczniów, w tym zamożnych i fizycznie słabszych mecenasów, usunął skoki, upadki i tupanie. Portal charakteryzuje styl rozwartą ramą i mocną budową, podczas gdy styl Wu (Hao) ma drobną ramę i surową pracę nóg, a styl Sun ruchliwą pracę nóg w wysokiej postawie. Styl Wu Quanyou i Wu Jianquana rozwinął się bezpośrednio z nauczania stylu Yang. Państwowy wykaz stylu Yang podaje dużą, średnią i małą ramę, szybką ramę, 32 krótkie uderzenia i broń. Na mistrzostwach świata w taijiquan standaryzowane formy mają tylko style Chen i Yang. Według Nicka Scrimy Yang Jianhou ćwiczył średnią ramę, Yang Shaohou małą, a Yang Chengfu dużą, na której opierają się dzisiejsze formy.
Technika
Dzisiejszą formą stylu Yang bez broni jest tak zwana wielka rama (da jia). Yang Chengfu wygładził odziedziczoną formę, uwydatnił szerokie kroki i wielkie łuki ramion, a z formy bez broni usunął gwałtowne wybuchy siły fajin, skoki, tupanie i nagłe ruchy. W formach z bronią, z mieczem, szablą, kijem i włócznią, je pozostawił, więc te zachowują fajin i skoki. W porównaniu ze stylem Chen, z którego wyszedł, styl Yang jest w formie bez broni płynniejszy i bez wybuchów siły. Bliższa stylowi Chen pozostaje średnia rama, którą przekazał Yang Jianhou. Długa forma wielkiej ramy ma około 150 ruchów, pierwotnie 300. Nauczyciele liczą ją jako 85, 88, 103 lub 108 pozycji, liczba zależy więc od sposobu liczenia, nie od treści.
Trening
Obok długiej formy w stylu Yang ćwiczy się ustandaryzowaną formę o 88 pozycjach i formy skrócone. Cheng Man-ch’ing (1902–1975), uczeń Yang Chengfu w latach 1932–1936, stworzył do 1946 roku formę o 37 pozycjach i dalej ją upowszechniał po wyjeździe na Tajwan w 1949 roku i do USA w 1964 roku. Rodzina Yang nie uznaje jego form skróconych. Ze stylu Yang wywodzi się także uproszczona forma 24, którą w 1956 roku ułożyła dla Chińskiego Komitetu Sportowego grupa mistrzów pod kierunkiem Li Tianjiego. Na mistrzostwach świata w taijiquan styl Yang prezentuje się w formie o 40 pozycjach, a forma o 46 pozycjach należy do stylu Wu (Hao). Nie udało nam się potwierdzić, kto i kiedy stworzył formy zawodnicze.
Stopnie i postępy
Własnego systemu stopni uczniowskich stylu Yang nie znaleźliśmy w oficjalnych źródłach. Taijiquan jest według artykułu specjalistycznego jedną z dwunastu dyscyplin pięści ogólnokrajowego egzaminu duanwei Chińskiego Stowarzyszenia Wushu. Dla trenerów stowarzyszenie Huaxia Culture Promotion Association wydało w styczniu 2022 roku standard grupowy z trzema stopniami: podstawowym, średnim i wyższym, zdawanymi po kolei. Na stopień podstawowy kandydat musi pokazać formę o 85 pozycjach, mieć co najmniej trzy lata praktyki i zdać egzamin z teorii, a na stopień wyższy wymaga się między innymi pracy pisemnej z obroną. Nie jest to standard Chińskiego Stowarzyszenia Wushu. Na mistrzostwach świata w taijiquan styl Yang miał najwięcej kategorii zawodniczych ze wszystkich stylów, taijiquan standardowy i tradycyjny oraz taijijian. Yang Zhenduo (1926–2020), nosiciel linii rodzinnej, jest w nekrologu stowarzyszenia rodzinnego wymieniony jako posiadacz 9. duanu.
Dla kogo
Badaniem, które wyraźnie dotyczyło klasycznego stylu Yang, jest Wang i in. (BMJ 2018). Poddano w nim randomizacji 226 dorosłych z fibromialgią, 151 z nich ćwiczyło taijiquan według ustandaryzowanego protokołu 60-minutowych lekcji raz lub dwa razy w tygodniu przez 12 lub 24 tygodnie. Lekcje prowadziło trzech doświadczonych instruktorów, nagrywano je na wideo i kontrolowano. Konkretnego układu artykuł nie wymienia. Po 24 tygodniach grupa taijiquanu różniła się od ćwiczeń aerobowych w kwestionariuszu FIQR o 5,5 punktu. Z ćwiczeniami wiązało się 12 zdarzeń niepożądanych, 8 u taijiquanu i 4 u aerobiku, przeważnie lekkie dolegliwości układu ruchu. Osobnego badania urazów tylko u stylu Yang nie znaleźliśmy. Znane badania taijiquanu o upadkach i chorobie Parkinsona (Li 2012 i 2018) ani badanie Wolf 1996 stylu Yang nie wymieniają, dlatego nie można ich do stylu Yang przypisać.
Dziś
Rodzinną linię po Yang Chengfu niósł jego trzeci syn Yang Zhenduo (1926–2020). Urodził się w Pekinie, w roku 1960 przeniósł się do Taiyuanu w prowincji Shanxi i w roku 1982 założył tam Shanxi Yang Style Tai Chi Chuan Association. W październiku 1998 założył International Yang Style Tai Chi Chuan Association. Wokół założyciela utrzymują się legendy. Przydomek Yang Wudi („niezwyciężony”) i opowieści o jego starciach z rodem księcia Duana nie dają się niezależnie zweryfikować, tak samo jak starsze nazwy sztuki Mianquan („bawełniana pięść”) i Huaquan („neutralizująca pięść”), podawane jako tradycja. Trwały pisemny dowód pojęcia taijiquan pochodzi dopiero z przełomu XIX i XX wieku.
Ciekawostki
Według historyka Davida Wile'a istnieje tylko jeden współczesny dokument pisemny o Yang Luchanie, przedmowa Li Yiyu z 1881 roku, która opisuje jego naukę we wsi Chen i powrót do Yongnian. Wile podaje też, że książkę z 1931 roku podpisaną przez Yang Chengfu napisał w rzeczywistości Dong Yingjie, a książkę z 1934 roku Zheng Manqing. Yang Chengfu twierdził w przedmowie z 1934 roku, że dziadka widział osobiście, co jest niemożliwe, bo Yang Luchan zmarł w 1872 roku. Styl Yang wpisano w 2006 roku do pierwszej partii państwowej listy niematerialnego dziedzictwa ChRL, a sama lista podaje, że liczba ćwiczących maleje, a część form grozi zanikiem. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna przygotowuje normę ISO 18290-2, która ma definiować nazwy i metody ruchów stylu Yang.
Często zadawane pytania
Kto założył styl Yang?
Według państwowego wykazu niematerialnego dziedzictwa ChRL styl Yang założył Yang Luchan za cesarza Daoguanga w Guangfu w powiecie Yongnian. Jedyny współczesny dokument pisemny o jego nauce pochodzi według historyka Davida Wile'a z 1881 roku.
Ile ruchów ma forma stylu Yang?
Państwowa lista przypisuje Yang Luchanowi formę o 108 pozycjach. Na mistrzostwach świata styl Yang prezentuje się w formie o 40 pozycjach, a uproszczona forma 24 pozycji z 1956 roku z niego się wywodzi.
Czy styl Yang jest chronionym dziedzictwem niematerialnym?
Tak. Od 2006 roku znajduje się na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ChRL, a taijiquan jako całość wpisała w 2020 roku UNESCO.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.