Silat Melayu (Silat malajski)
سيلت ملايوZbiorcze pojęcie malajskiego silatu, zapisanego w 2019 roku na listę UNESCO. Obejmuje ponad 150 stylów, a nie jedną szkołę.
Podstawowe informacje
MalezjaCharakter i pochodzenie
Trening
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Silat Melayu (Silat malajski)
O sztuce walki Silat Melayu (Silat malajski)
Silat Melayu, czyli malajski silat, nie jest jedną szkołą, lecz pojęciem zbiorczym. Malezyjski inwentarz niematerialnego dziedzictwa (JWN) opisuje go jako sztukę walki służącą samoobronie i przetrwaniu, która wywodzi się z archipelagu malajskiego i sięga pierwszych czasów królestwa Langkasuka w drugim wieku n.e. UNESCO podaje, że w samej Malezji istnieje ponad 150 znanych stylów silatu.
Czytaj dalej
Inwentarz JWN umieszcza silat w Malezji, Indonezji, Bruneju, Singapurze, na południu Filipin i na południu Tajlandii. W Malezji, Singapurze i Bruneju mówi się silat, natomiast społeczność malajska na Jawie mówi raczej o sztuce walki, a wraz z nadejściem nacjonalizmu o pencak silat Indonesia. Green (2001) podaje, że na Półwyspie Malajskim sztuka nazywana w Indonezji silat podpada pod nazwę bersilat, którą można przełożyć jako ber (robić) i silat (walczyć). Według niego bliski związek między bersilat a indonezyjskim silatem istnieje co najmniej od piętnastego wieku. Według JWN ruchy dzielą się na dwie metody. Kaedah buah to motyw ruchowy ćwiczony do użycia w walce, ułożony z góry na dół. Kaedah bunga, czyli kwiat, to ruchy z dołu do góry, możliwe do użycia w pokazach, na przykład na weselach i uroczystych otwarciach, ale także w walce. Broń JWN wymienia z nazwy: keris, badik, kerambit, parang, pedang, parang lading, tumbuk lada, tekpi, tongkat, tembong i sundang. Silat został w 2019 roku zapisany na reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO (pozycja 01504, Malezja).
Historia
Inwentarz JWN umieszcza początki silatu w czasach królestwa Langkasuka (drugi wiek) i prowadzi go aż do okresu sułtanatu Melaka. Dokument datuje sułtanat Melaka na s. 2 na trzynasty wiek, a na s. 10 na piętnasty, więc wewnątrz źródła sam sobie przeczy. Green (2001) pisze, że bersilat wchodzi do zapisów piśmiennych mniej więcej w czternastym wieku, a sztuka została według niego wyeksportowana na dwór w Melace. Inwentarz JWN twierdzi też, że odkrycia w Borobudurze i Prambananie na Jawie dowodzą istnienia sztuk walki na archipelagu w ósmym wieku, że silat zaczął się na Wyspach Riau, a później rozwinął się w Minangkabau na Sumatrze i że używało go Srivijaya między siódmym a czternastym wiekiem.
Czytaj dalej
Admirał Hang Tuah uczył się według inwentarza silatu od Adi Puterego na górze Ledang i od Sang Persanta Nala na Jawie. Green przytacza tradycję, według której Hang Tuah przybył z Minangkabau do Malakki pod koniec czternastego wieku i przyniósł zarówno keris, jak i silat. To tradycja, a nie udokumentowana historia. Hikayat Hang Tuah według malajskojęzycznej Wikipedii nie używa słowa silat, mówi o ilmu perang i ilmu hulubalang. Green notuje też legendę o kobiecie imieniem Bersilat, która nauczyła się tej sztuki w snach. Podczas okupacji Malajów silat został według JWN wypchnięty z pałaców, ćwiczono go potajemnie w odludnych miejscach, a po uzyskaniu niepodległości zaczęto go ćwiczyć publicznie. Ustawa o organizacjach sztuk walki z 1976 roku (Act 170) powołała radę nadzorującą sztuki walki i rejestrację organizacji, a jej pierwszy załącznik zalicza do malajskich sztuk walki wszystkie rodzaje silatu.
Czym się różni
Green (2001) rozróżnia dwie postacie nowoczesnego bersilat: silat pulut, pokaz taneczny, który być może pochodzi z kuntao, oraz silat buah, postać bojową, której publicznie się nie pokazuje i która była prawdopodobnie pod wpływem minangkabauskiego pencak silat. Według malajskojęzycznej Wikipedii w Bruneju dwoma najbardziej rozpowszechnionymi stylami narodowymi są Silat Cakak Asli i Silat Kuntau. Podczas gdy w Malezji, Singapurze i Bruneju mówi się silat, społeczność malajska na Jawie nazywa tę sztukę według JWN zwykle sztuką walki, a wraz z nacjonalizmem pencak silat Indonesia.
Technika
JWN dzieli motywy ruchowe silatu na dwie metody. Kaedah buah to motyw ćwiczony do użycia w sytuacji bojowej, ułożony z góry na dół. Kaedah bunga to ruchy z dołu do góry jak rozwijający się kwiat, które stosuje się w pokazach teatralnych i tanecznych, na przykład na weselach i uroczystych otwarciach. Według inwentarza bunga można zaprezentować także w prawdziwej walce, ponieważ naśladuje taktyki i podstępy. Green (2001) pisze o malajskim bersilat, że wykorzystuje uderzenia rękami i nogami, rzuty i dźwignie, ataki na wrażliwe miejsca, a uczy się szerokiego zakresu tradycyjnych malajskich i indonezyjskich broni. Z malajskiego tekstu inwentarza wynika, że stara malajska broń, której pesilat często używa, to keris, badik, kerambit, parang, pedang, parang lading, tumbuk lada, tekpi, tongkat, tembong i sundang. UNESCO dodaje, że style silatu są inspirowane ruchami ludzkiego ciała, przyrody i zwierząt, a jako przykład podaje Silat Harimau.
Trening
Według JWN metody silatu są ustrukturyzowane i nazwane przez założycieli stylów oraz ułożone w poziomy lekcji. Uczniowie są egzaminowani i rozróżniani według poziomu osiągniętego postępu, aż do pełnego opanowania materiału przed zakończeniem. UNESCO opisuje, że ćwiczenia odbywają się zazwyczaj wieczorem lub w nocy na otwartej przestrzeni, na przykład na podwórzu, a prowadzi je mistrz i jurukaka.
Stopnie i postępy
JWN podaje ogólny model z czterema poziomami umiejętności: początkujący, poziom średni, trener (jurukaka) i najwyższy poziom, wojownik (pendekar). Jurukaka jest według inwentarza starszym uczniem, który opanował część wiedzy mistrza i często może zastępować mistrza w nauczaniu innych uczniów. Jest to model ogólny, a nie system jednej szkoły.
Dziś
Według JWN w Malezji w czternastu stanach istnieje 548 stowarzyszeń aktywnie ćwiczących silat, które ogólnie zrzeszają dwie główne organizacje: Persekutuan Silat Kebangsaan Malaysia (PESAKA) i Dunia Seni Silat Melayu (DSSM). PESAKA zajmuje się silatem jako działalnością sportową przy zachowaniu sztuki i reprezentacji, DSSM ma profil kulturalny i rekreacyjny. Silat został w 2019 roku zapisany na reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO podczas czternastej sesji komitetu. Według NST z 13 grudnia 2019 roku sesja odbyła się w Bogocie, a nominację złożono 30 marca poprzedniego roku. UNESCO podaje, że silat przekroczył status sztuki walki i stał się sztuką pokazową oraz popularnym sportem dla zdrowia i wypoczynku. Green z 2001 roku pisze, że silat buah według większości źródeł prawie zniknął na rzecz silat pulut i że nowoczesny bersilat kładzie nacisk na ćwiczenia fizyczne, pokazy i sport. Ta informacja nie jest aktualna.
Ciekawostki
Według malajskojęzycznej Wikipedii silatowi w Bruneju tradycyjnie towarzyszy orkiestra gulintangan z bębnów (gandang labik) i ośmiu gongów. Malajskojęzyczna Wikipedia podaje również, że cztery stowarzyszenia założyły w 1978 roku Majlis Silat Negara, późniejszą PESAKA: Seni Gayung Fatani Malaysia, Silat Seni Gayung Malaysia, Seni Silat Cekak Malaysia i Seni Silat Lincah Malaysia. Roku 1978 nie potwierdziliśmy w źródłach o wyższej wiarygodności.
Style i odmiany
Często zadawane pytania
Czy Silat Melayu jest jedną szkołą?
Nie. To pojęcie zbiorcze. UNESCO podaje, że w samej Malezji istnieje ponad 150 znanych stylów silatu, a inwentarz JWN opisuje silat jako całość archipelagu malajskiego.
Kiedy silat został zapisany na listę UNESCO?
W 2019 roku, podczas czternastej sesji komitetu, na reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości, pozycja 01504, Malezja. Według NST sesja odbyła się w Bogocie w Kolumbii.
Jaka jest różnica między buah a bunga?
Według JWN kaedah buah to motyw ruchowy ćwiczony do użycia w walce, ułożony z góry na dół. Kaedah bunga to ruchy z dołu do góry, stosowane w pokazach, takich jak wesela i uroczyste otwarcia, ale także w walce.
Kto jest organizacją nadrzędną silatu w Malezji?
Według JWN koordynują go ogólnie dwie główne organizacje: PESAKA, skoncentrowana na sportowej stronie silatu, i DSSM, skoncentrowana na stronie kulturalnej i rekreacyjnej.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.