Qi Jiguang
戚繼光
Chiński dowódca z dynastii Ming (1528–1588), zwalczający piratów i autor podręcznika Jixiao xinshu z rozdziałem o walce na pięści w 32 ruchach.
Podstawowe informacje
ChinyBiografia
Qi Jiguang (戚繼光), z imieniem grzecznościowym Yuanjing, był chińskim dowódcą z dynastii Ming i autorem podręcznika wojskowego Jixiao xinshu, który zawiera jeden z najstarszych zachowanych chińskich tekstów o walce na pięści. Urodził się 12 listopada 1528 w Luqiao w prowincji Shandong i zmarł 17 stycznia 1588 w Dengzhou.
Rodzina dziedzicznie sprawowała dowództwo garnizonu Dengzhou, a po śmierci ojca przejął je w wieku siedemnastu lat. Według dziejów dynastii Ming, Ming shi, w 1557 roku został odwołany po nieudanym oblężeniu Cengang i służył dalej z karą. W 1561 roku wygrał dziewięć bitew z piratami w rejonie Taozhu i Qitou, a w 1563 roku uczestniczył w zdobyciu Pinghai. W 1568 roku powierzono mu szkolenie wojsk na północy, a jesienią 1571 roku ukończono wieże strażnicze na Wielkim Murze.
Podręcznik Jixiao xinshu napisał w wersji osiemnastotomowej około 1560 roku, a wersja czternastotomowa ukazała się drukiem w 1584 roku. Rozdział o walce na pięści Quanjing jieyao opisuje 32 ruchy, każdy z czterowierszem. Peter Lorge zwraca uwagę, że późniejsza wersja pominęła ten rozdział. Nauczyciela sztuk walki Qi Jiguanga nie znaleźliśmy w źródłach.
Po śmierci kanclerza Zhang Juzhenga został przeniesiony do Guangdongu, odszedł z powodu choroby i po trzech latach zmarł. Ming shi podaje, że imię armii rodu Qi stało się sławne w całym państwie. Nie udało nam się zweryfikować w oryginale cytatu z jego podręcznika.
Młodość
Qi Jiguang urodził się według angielskiej Wikipedii, która cytuje Dictionary of Ming Biography, 12 listopada 1528 w Luqiao w dzisiejszym Weishan w prowincji Shandong. Według Ming shi jego imię grzecznościowe brzmiało Yuanjing, a rodzina dziedzicznie piastowała stanowisko dowódcy garnizonu Dengzhou. Ojciec Qi Jingtong (1473–1544) był dowódcą wojskowym, który według Ming shi kierował administracją wojskową Daning. Dowództwo garnizonu przejął po śmierci ojca w wieku siedemnastu lat. W wieku dwudziestu dwóch lat przybył do Pekinu na egzamin wojskowy, a podczas mongolskiego oblężenia przedstawił propozycje obrony.
Szkolenie i nauczyciele
Nauczyciela sztuk walki Qi Jiguanga nie znaleźliśmy w przeanalizowanych źródłach. W 1553 roku został awansowany na zastępcę regionalnego komisarza wojskowego Shandongu z zadaniem obrony wybrzeża przed piratami. Według Ming shi w 1557 roku oblegał wraz z Yu Dayou Cengang i po długim niepowodzeniu został odwołany ze stanowiska oraz służył dalej z karą. W 1561 roku według Ming shi wygrał dziewięć bitew w rejonie Taozhu i Qitou.
Wkład i innowacje
Osiemnastotomowa wersja Jixiao xinshu powstała według tekstu akademickiego z Uniwersytetu Pekińskiego około 1560 roku, a ukończona została najpóźniej w 1566 roku. Czternastotomowa wersja została po raz pierwszy wydrukowana w 1584 roku, w czasie jego przymusowej emerytury. Rozdział Quanjing jieyao pian jest czternastym rozdziałem starszej wersji, a późniejsza wersja według Petera Lorge'a go pominęła. Rozdział opisuje 32 ruchy, każdy z czterowierszem i obrazkiem. Lorge widzi w podręczniku drugą najstarszą zachowaną chińską dyskusję o sztukach walki. Około 1572 roku prowadził ćwiczenia z udziałem ponad 100 000 żołnierzy i według angielskiej Wikipedii napisał o tym Lianbing shiji.
Legendy i udokumentowane fakty
Angielska Wikipedia podaje, że rozdział o walce na pięści wspomina ponad czterdzieści pozycji, a około piętnaście z nich ma nazwy podobne do taijiquan stylu Chen, jednak nie podaje cytatu akademickiego, podczas gdy Voronov i studium z 2026 roku mówią o 32 ruchach. Lata 1560 i 1584 oznaczają dwie różne wersje podręcznika, osiemnastotomową i czternastotomową, które często się mylą. Angielska Wikipedia podaje rozstrzygające zwycięstwo nad piratami pod Cen w 1558 roku, Ming shi w przeanalizowanym fragmencie opisuje w 1557 roku nieudane oblężenie. Liczbę ponad tysiąca wież strażniczych na Wielkim Murze podaje tylko Wikipedia.
Dziedzictwo
W 1563 roku wraz z Liu Xianem i Yu Dayou uczestniczył w zdobyciu Pinghai, gdzie według Ming shi zabito 2200 wrogów. W maju 1568 roku powierzono mu szkolenie wojsk w Jizhou, Changping i Baoding, a jesienią 1571 roku ukończono według Ming shi wieże strażnicze na murze. Po śmierci kanclerza Zhang Juzhenga został przeniesiony do Guangdongu, z powodu choroby odszedł i po trzech latach zmarł, według angielskiej Wikipedii 17 stycznia 1588 w Dengzhou. Ming shi podaje, że imię armii rodu Qi stało się sławne w całym państwie. Jego imię nosi według Wikipedii tajwańska fregata i chiński okręt szkolny.