Choy Gar
蔡家拳Południowochiński styl rodzinny, który lista dziedzictwa Nanhai zalicza do pięciu głównych stylów Guangdongu. Znany z elastycznej pracy nóg.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Choy Gar
O sztuce walki Choy Gar
Choy Gar, pięść rodziny Choy, to południowochiński styl z prowincji Guangdong. Lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego dzielnicy Nanhai w Foshan z 2019 roku zalicza go do pięciu głównych stylów Guangdongu: Hung, Lau, Choy, Li i Mok. O szaolińskim pochodzeniu tej piątki lista nie mówi. Związek z południowym Shaolinem to tradycja. Tradycja wymienia też jako założyciela Choy Gau-lee (蔡九儀) i umieszcza powstanie w XVII wieku, nie udało nam się tego potwierdzić. Uwaga na częstą pomyłkę. Choy Li Fut to osobny styl, który w 1836 roku założył Chan Heung, a słowo Choy w jego nazwie odnosi się do mnicha Choy Fooka, a nie do rodziny Choy. Ta sama lista z Nanhai przypisuje Choy Garowi elastyczną pracę nóg. Przejął ją styl Zhou Jia Quan, który na przełomie dynastii Qing i republiki stworzył Zhou Long, łącząc Hung Gar, Choy Gar i kopnięcia. Twardość pochodzi według listy z Hung Garu, a elastyczne nogi z Choy Garu. Dokładniejszego opisu techniki, treningu i dzisiejszych organizacji Choy Garu nie znaleźliśmy w wiarygodnych źródłach. To słabo udokumentowany styl, a wiarygodnych źródeł szukamy.
Historia
Wiarygodnych źródeł o pochodzeniu Choy Gar brak. Oficjalna lista dziedzictwa niematerialnego dzielnicy Nanhai wymienia go tylko wśród pięciu głównych stylów z Guangdongu: Hung, Lau, Choy, Li i Mok. Bardziej szczegółową historię opowiada francuska szkoła Académie Wukong Wushu i jest to tradycja. Według niej styl założył mnich z Shaolin Cai Jiuyi za panowania cesarza Qianlonga, a pierwotnie nazywał się Cai Jia Long Xing Quan, czyli pięść rodziny Cai w kształcie smoka. Styl miał następnie uczyć w Xiangshanie buntownik przeciw dynastii Qing zwany Lan Tou He, a jego linia prowadziła do He Ena, który udoskonalił go u mnicha Luo Huana. Syn He Ena, He Wei, rozpowszechnił styl w Zhongshanie, Hongkongu i Macau. Chiński portal Sina napisał w 2012 roku, że założyciel Choy Li Fut, Chan Heung, uczył się Choy Gar od Choy Fooka. Oficjalne źródła wywodzą jednak Choy Li Fut od mnicha Choy Fooka, nie od rodziny Choy.
Czym się różni
Choy Gar bywa mylony z Choy Li Fut. To jednak odrębny styl, który w 1836 roku założył Chan Heung i który od 2008 roku jest na państwowej liście dziedzictwa niematerialnego. Nazwa Choy odnosi się w nim do mnicha Choy Fooka. Mok Gar, kolejny z pięciu, jest na liście państwowej od 2021 roku, Choy Gar nie. Według przysłowia cytowanego przez francuską szkołę Académie Wukong Wushu Choy Gar różni się od Hung Gar tym, że Hung Gar mówi o mostkach i postawach, a Choy Gar o szybkiej walce. Wersja z Fujianu i Tajwanu nazywa się według tej samej szkoły Hu Ying Quan, pięść tygrysa i orła.
Technika
Lista dziedzictwa niematerialnego Nanhai przypisuje Choy Gar sprężystą pracę nóg. Szczegóły podaje tylko francuska szkoła Académie Wukong Wushu. Według niej styl jest szybki, zwinny i zmienny oraz wykorzystuje siłę przeciwnika. Wobec silnych mostków Hung Gar unika w bok, blokuje ramię i atakuje słabe punkty. Jako podstawowe postawy szkoła wymienia sipingma, tuobu, gongbu, guibu, chabu i trójkątną sanjiaoma. Wśród form bez broni podaje Shizi quan, Liu lian quan, Liu sui mei i Bai niao gui chao, z broni pojedynczy i podwójny kij, podwójne szable i guandao.
Trening
Trening opisuje tylko francuska szkoła Académie Wukong Wushu. Początkujący najpierw przez około trzy miesiące trzymają postawę mabu i ćwiczą przejścia. Siłę rąk, przyleganie i ataki boczne trenuje się na obrotowym drewnianym manekinie mu ren zhuang. Palce hartuje się uderzeniami w worki z piaskiem i ryżem oraz ćwiczeniem pazura tygrysa z kółkami. Inne źródła nie opisują zwykłej lekcji.
Stopnie i postępy
Systemu pasów ani egzaminów w źródłach nie znaleźliśmy. Francuska szkoła Académie Wukong Wushu opisuje postęp jako ciąg etapów: po około trzech miesiącach postaw przychodzą podstawy, a na wyraźne wyniki według niej czeka się około trzech lat. Hartowanie palców nasila się od lekkich uderzeń w worek z piaskiem do worków z ryżem. W wersji z Fujianu i Tajwanu podstawą nauki jest według szkoły styl Taizu quan.
Dziś
Według francuskiej szkoły Académie Wukong Wushu Choy Gar ćwiczy się głównie w prowincjach Guangdong i Fujian, w Hongkongu, Macau i na Tajwanie. Wśród miast Guangdongu szkoła wymienia Zhongshan, Zhanjiang, Maoming i Jiangmen. Odróżnia wersję z Guangdongu i Hongkongu od wersji z Fujianu i Tajwanu, którą wiąże z Shaolin w Fujianie. Na listach dziedzictwa niematerialnego Nanhai z 2019 roku i Guangzhou z 2026 roku nie znaleźliśmy Choy Gar.
Ciekawostki
Choy Gar przetrwał także w innym stylu. Zhou Jia Quan, który według listy dziedzictwa niematerialnego Nanhai stworzył na przełomie dynastii Qing i republiki Zhou Long, połączył Hung Gar, Choy Gar i kopnięcia. Twardość ma z Hung Gar, a sprężyste nogi z Choy Gar. Według tradycji francuskiej szkoły Académie Wukong Wushu He En miał obsesję na punkcie skuteczności w walce i przez trzy lata udoskonalał styl u mnicha Luo Huana, tworząc formy Niu Sui Mei, Da Yun Tian i Xiao Yun Tian.
Często zadawane pytania
Czym jest Choy Gar?
Choy Gar to południowochiński styl rodzinny, który lista dziedzictwa niematerialnego dzielnicy Nanhai wymienia wśród pięciu głównych stylów z Guangdongu: Hung, Lau, Choy, Li i Mok. Słynie ze sprężystej pracy nóg.
Czy Choy Gar to to samo co Choy Li Fut?
Nie. Choy Li Fut to odrębny styl, który w 1836 roku założył Chan Heung, a nazwa Choy odnosi się w nim do mnicha Choy Fooka, nie do rodziny Choy.
Czym Choy Gar różni się od Hung Gar?
Według przysłowia cytowanego przez francuską szkołę Académie Wukong Wushu Hung Gar mówi o mostkach i postawach, a Choy Gar o szybkiej walce.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.