Kick-boxing
Sport uderzeniowy łączący technikę rąk z boksu z kopnięciami. Powstał w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych równocześnie w Japonii i w USA.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Kick-boxing
O sztuce walki Kick-boxing
Kick-boxing to sport walki z uderzeniami pięścią i kopnięciami, którego nazwa powstała w latach sześćdziesiątych w Japonii. Japoński kickboxing połączył karate z boksem tajskim. Karateka Tatsuo Yamada pod koniec 1959 roku zaproponował walki „karate-boxing” z pełnym kontaktem, w lutym 1963 roku w Bangkoku zmierzyło się trzech karateków z dojo Kyokushin Masutatsu Oyamy z tajskimi bokserami, a promotor Osamu Noguchi założył w 1966 roku stowarzyszenie i nadał sportowi nazwę. Pierwsza impreza pod nazwą kickboxing odbyła się 11 kwietnia 1966 roku w Osace.
Czytaj dalej
W USA w latach siedemdziesiątych rozwinął się amerykański full contact, początkowo praktycznie tożsamy z karate full contact. Pierwsza uznana walka odbyła się 17 stycznia 1970 roku (Joe Lewis), w 1974 roku powstała PKA, a w 1976 roku WKA. Międzynarodową federacją amatorską jest WAKO, źródła umieszczają jej powstanie w latach 1974 lub 1977. Przepisy różnią się zależnie od konkurencji i organizacji. WAKO dzieli kick-boxing na tatami (point fighting, light contact, kick light i musical forms) z kontrolowaną siłą oraz ring (full contact, low kick, K1 style) z pełną siłą w trzech dwuminutowych rundach. Full contact dopuszcza kopnięcia tylko powyżej pasa, low kick dodaje kopnięcia w udo, K1 style kolana. Łokcie i rzuty przepisy WAKO zakazują, i tym kick-boxing różni się od boksu tajskiego. Tytuły zawodowe nadają organizacje promotorskie K-1 (od 1993 roku), Glory (od 2012 roku) i ONE Championship. WAKO uzyskała 20 lipca 2021 roku pełne uznanie MKOl, ale kick-boxingu w programie igrzysk olimpijskich nie ma. Jest częścią Igrzysk Światowych i Igrzysk Europejskich 2023.
Historia
Nazwa kickboxing powstała w Japonii w latach sześćdziesiątych XX wieku. Karateka Tatsuo Yamada pod koniec 1959 roku zaproponował walki karate z pełnym kontaktem pod roboczą nazwą karate-boxing. 12 lutego 1963 roku w Bangkoku zmierzyło się trzech karateków z dojo Kyokushin Masutatsu Oyamy z tajskimi bokserami i Japonia wygrała 2:1. Promotor bokserski Osamu Noguchi założył w 1966 roku stowarzyszenie i nadał sportowi nazwę, pierwsza impreza pod nazwą kickboxing odbyła się 11 kwietnia 1966 roku w Osace. Amerykański full contact wyrósł w latach siedemdziesiątych z karate full contact. Pierwszą uznaną walkę wygrał 17 stycznia 1970 roku Joe Lewis przez nokaut w 2. rundzie. Mike Anderson, który zaczynał w taekwondo, zorganizował w 1974 roku w Los Angeles pierwsze mistrzostwa świata w karate full contact, a w latach 1977–1987 był pierwszym prezydentem WAKO, która według własnych danych powstała 26 lutego 1977 roku w Berlinie jako World All-Style Karate Organization. PKA powstała w 1974 lub 1975 roku, WKA w 1976 roku.
Technika
To, co jest w kick-boxingu dozwolone, określa konkurencja i organizacja. W amerykańskim full contact (WKA i podobne organizacje) kopie się tylko powyżej pasa, kopnięcia w nogi, łokcie, kolana, klincz i grappling są zakazane, a legalne jest tylko podcięcie stopa o stopę. Przepisy low kick dodają kopnięcia w uda. W K1 style WAKO kolana są dozwolone bez ograniczenia liczby, klincz jest jednak zakazany przez cały czas. Zawodowe przepisy K-1 dopuszczają kolana i klincz najwyżej na 5 sekund, zakazują łokci, rzutów i uderzeń głową. Łokcie i rzuty zakazują przepisy WAKO we wszystkich konkurencjach, i tym kick-boxing różni się od boksu tajskiego. W point fightingu WAKO walkę przerywa się po każdym trafieniu, za uderzenie jest 1 punkt, za kopnięcie w głowę 2 punkty, a za kopnięcie w skoku w głowę 3 punkty.
Trening
Nieobowiązkowy grading program WAKO, który związki krajowe mogą zmieniać, wprowadza kontrolowany sparing od zielonego pasa, od brązowego pasa jednominutowe rundy w semi-contact, light contact, full contact i low kick, a przy 2. danie kontrolowany, naporowy i w pełni kontaktowy sparing. Light contact walczy się na matach bez przerywania po trafieniach. Struktury zwykłej lekcji ani typowej częstotliwości treningów nie udało nam się potwierdzić. Lystad (Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 2015) opracował 15 lat zapisów komisji atletycznej stanu Nevada: 380 urazów przy 976 startach, czyli 390,1 na 1 000, z tego 57,8% w obrębie głowy. Zawodowcy mieli mniej więcej 2,5 raza wyższą częstość niż amatorzy.
Stopnie i postępy
Pasy wprowadza nieobowiązkowy grading program WAKO w kolejności biały, żółty, pomarańczowy, zielony, niebieski, brązowy i czarny. Między stopniami kyu aż do brązowego pasa mija co najmniej 6 miesięcy, od brązowego do 1. dan 12 miesięcy, a kandydat musi w roku egzaminu mieć 16 lat. Z 1. na 2. dan to 2 lata, z 2. na 3. dan 3 lata. Egzaminy na 1. do 3. dan przeprowadza federacja krajowa, od 4. dan komisja WAKO na seminarium międzynarodowym, a 8. do 10. dan nadaje zarząd WAKO za co najmniej 35 lat pracy dla kick-boxingu. Kolorowe pasy według egzaminów stosują tylko niektóre organizacje, ISKA, WKA i inne mają własne przepisy, a wzajemnego uznawania stopni nie udało nam się potwierdzić.
Dla kogo
WAKO ma w konkurencjach tatami kategorie dzieci 7–9 lat, młodsi kadeci 10–12, starsi kadeci 13–15, juniorzy 16–18, seniorzy 19–40 i weterani 41–55 lat. Konkurencje ringowe zaczynają się dopiero u młodszych juniorów w wieku 15–16 lat, dzieci i kadeci startują tylko na tatami. W konkurencjach walki obowiązkowy jest kask, ochraniacz szczęki i suspensorium, w point fightingu dzieci i młodsi kadeci mają dodatkowo maskę na twarz. Długości rund dla dzieci u WAKO nie udało nam się potwierdzić. Kobiety startują we wszystkich kategoriach wiekowych z własnymi limitami wagowymi i ochraniaczem klatki piersiowej od starszych kadetek wzwyż. Stanowisko amerykańskiego i kanadyjskiego towarzystwa pediatrycznego z 2011 roku odrzuca dla dzieci boks z powodu urazów głowy, kick-boxingu nie wspomina. Cardio kickboxing to godzina fitness bez przeciwnika: w badaniu ACE 15 kobiet utrzymało 75–85% maksymalnego tętna i spaliło 350–450 kcal na godzinę.
Zawody
WAKO dzieli rywalizację na tatami z kontrolowaną siłą (point fighting, light contact, kick light i formy) oraz ring z pełną siłą (full contact, low kick, K1 style). Walka ringowa ma trzy rundy po 2 minuty z minutową przerwą. Mistrzostwa świata WAKO odbywają się co dwa lata dla drużyn narodowych z jednym zawodnikiem w każdej kategorii wagowej. Tytuły zawodowe nadają K-1 (od 1993 roku), Glory (od 2012 roku) i ONE Championship, jednolitych mistrzostw świata nie ma. Walka K-1 ma trzy rundy po 3 minuty, amerykański full contact od 3 do 10 rund po 2 minuty. MKOl przyznał WAKO 20 lipca 2021 roku pełne uznanie, kickboxingu jednak w programie olimpijskim nie ma. Jest w programie World Games (2017 jako sport zaproszony, 2022 i 2025) i był na European Games 2023 w Krakowie. K-1 to format przepisów i organizacja promotorska, a nie samodzielna sztuka. Założył ją Kazuyoshi Ishii, założyciel karate Seidokaikan, a pierwsze K-1 Grand Prix odbyło się w kwietniu 1993 roku. Przepisy K-1 dopuszczają uderzenia pięścią, kopnięcia, podcięcia i kolana, zakazują łokci, rzutów i uderzeń głową, a trzymanie w klinczu dozwalają tylko przez pięć sekund. Z 19 tytułów K-1 World Grand Prix z lat 1993 do 2012 zdobyło 15 holenderskich zawodników. Po kłopotach finansowych organizacja została w 2011 roku sprzedana nowym właścicielom, a w 2012 roku powstała Glory.
Sprzęt
Według WAKO Europe kask jest obowiązkowy we wszystkich konkurencjach walki, ochraniacz szczęki we wszystkich konkurencjach walki i kategoriach wiekowych, a suspensorium dla mężczyzn i kobiet. Rękawice mają w point fightingu 8 oz z otwartą dłonią, w light contact, kick light, full contact, low kick i K1 style 10 oz. Ochraniacze goleni są obowiązkowe we wszystkich konkurencjach, ochraniacz podbicia na tatami i w full contact, a kobiety noszą ochraniacz klatki piersiowej od starszych kadetek. Bandaże rąk i nóg są nieobowiązkowe, przy bandażu nóg obowiązkowy jest ochraniacz kostki.
Filozofia
Kickboxing powstał jako rywalizacja sportowa, a jego zasady formułuje dziś głównie międzynarodowa federacja WAKO. Od 15 października 2016 WAKO jest członkiem Międzynarodowego Komitetu Fair Play (CIFP), popiera odrzucenie przemocy i dopingu oraz za zasadą, że zwycięstwo ma przyjść dzięki uczciwej grze. Do wartości, które WAKO wraz z komitetem wymienia, należą szacunek, przyjaźń, duch zespołowy, równość, uczciwość, solidarność, tolerancja i radość ze sportu. Prezydent WAKO Borislav Pelevic powiedział przy przyjęciu do CIFP, że chce wykorzystywać fair play jako narzędzie wychowawcze. Federacja wraz z komitetem przyznaje nagrodę WAKO Fair Play Award, którą otrzymali na przykład Chorwat Romeo Desa w 2016 i Syryjczyk Ali Hussein w 2019. Na mistrzostwach świata młodzieży w Budapeszcie we wrześniu 2024 komitet prowadził stoisko, gdzie młodzi kickbokserzy uczyli się wartości szacunku, troski, radości i ducha zespołowego. Kodeks etyczny i dyscyplinarny WAKO ma zapewnić, że sport będzie uprawiany bezpiecznie i honorowo.
Style i szkoły
WAKO uznaje siedem dyscyplin. Trzy rozgrywa się w ringu z pełną siłą w trzech dwuminutowych rundach z minutową przerwą, cztery na tatami z kontrolowaną siłą. W full contact wolno trafiać w przód, bok i górę głowy oraz w przód i bok tułowia powyżej pasa, dozwolone są też podcięcia. Low kick ma te same zasady i dodatkowo dopuszcza kopnięcia w nogi przeciwnika. K1 style dopuszcza też kolana i uderzenia piszczelem, a celem są wszystkie części nóg łącznie ze stawami. Zakazane są łokcie i rzuty poza podcięciem na wysokości kostki. WAKO Europe ogłosiła, że od 1 stycznia 2027 roku w K1 style zostanie zakazane trzymanie i klincz. Na tatami w point fighting walka jest przerywana po każdym prawidłowym trafieniu, a punkty pokazują sędziowie palcami, przy czym uderzenia rękami i kopnięcia mają taką samą wagę. Light contact i kick light walczy się nieprzerwanie aż do komendy stop, kick light wywodzi się z technik full contact, a trzech sędziów punktuje w nim elektronicznie lub za pomocą klikerów. Formy nie są walką, lecz pokazem walki z wyimaginowanym przeciwnikiem, z muzyką i z bronią. W formach muzycznych zawodnik wybiera własną muzykę, a techniki muszą odpowiadać jej rytmowi.
Dziś
Kick-boxing nie ma jednej organizacji zarządzającej. Międzynarodową federacją amatorską jest WAKO, obok niej działają ISKA (od 1985 roku), WKA, WKN i IKF, każda z własnymi przepisami. Zawodowy kick-boxing w Japonii w 1993 roku ożywiła K-1, którą założył Kazuyoshi Ishii, twórca karate Seidokaikan. Glory powstała w 2012 roku i nie nawiązuje do K-1. Przez kick-boxing wiodła droga wielu zawodników. Witalij Kliczko miał w kick-boxingu bilans 34 zwycięstw i 2 porażek, potem przeszedł do boksu zawodowego i w 1999 roku zdobył tytuł WBO w wadze ciężkiej. Andy Hug przeszedł z Kyokushin i Seidokaikan do K-1 i w 1996 roku wygrał K-1 World Grand Prix. Związek z MMA był najściślejszy w Japonii. Grupa FEG, promotor K-1, organizowała w latach 2008–2012 także zawody MMA Dream. Mirko Cro Cop, finalista K-1 World Grand Prix 1999 i 2000, wygrał w 2006 roku Pride Open Weight Grand Prix, a w 2013 roku K-1 World Grand Prix. Alistair Overeem wygrał K-1 World Grand Prix w grudniu 2010 roku i jednocześnie dzierżył tytuł Strikeforce w wadze ciężkiej MMA.
W kulturze
Kickboxing występuje w tytule filmu Kickboxer z 1989 roku, w którym rolę Kurta Sloane'a zagrał Jean-Claude Van Damme. Według katalogu Amerykańskiego Instytutu Filmowego Van Damme napisał do filmu także pomysł fabularny i choreografował sceny walk. Według The Numbers film przy budżecie 1,5 miliona dolarów zarobił w USA 14,5 miliona, ale ta informacja pochodzi ze źródła o niższej wiarygodności i nie udało nam się jej niezależnie potwierdzić. Nie znaleźliśmy w źródłach średniej i wyższej wiarygodności innych filmów, seriałów ani książek, w których kickboxing miałby udokumentowane znaczenie.
Ciekawostki
Walka Joego Lewisa z Gregiem Bainesem z 1970 roku była według indyjskiej federacji WAKO pierwszą walką w rękawicach bokserskich, przy której zapowiedzi padło słowo kickboxing. Pierwszymi mistrzami świata w full contact zostali w 1974 roku w Los Angeles Bill Wallace, Jeff Smith i Joe Lewis. Na pierwszych mistrzostwach świata WAKO w 1978 roku wystartowało 110 zawodników z 18 krajów, a federacja przyjęła wtedy do przepisów nazwę kickboxing. WAKO przyjęła w 2005 roku kodeks antydopingowy WADA. Tymczasowe uznanie od MKOl kickboxing uzyskał 30 listopada 2018 roku w Tokio, tego samego dnia co lacrosse i sambo. Na Igrzyskach Europejskich 2023 kickboxing rozgrywano w Myślenicach, gdzie 128 kickbokserów z 25 krajów walczyło w 16 kategoriach wagowych. Przepisy K1 style zabraniają wchodzenia do ringu w spodenkach lub innym stroju do boksu tajskiego.
Style i odmiany
Często zadawane pytania
Czym jest kickboxing?
Kickboxing to sport walki łączący bokserskie uderzenia z kopnięciami. Międzynarodowa federacja WAKO, założona 26 lutego 1977 roku w Berlinie, dzieli go na siedem dyscyplin, trzy na ringu i cztery na tatami.
Jaka jest różnica między boksem a kickboxingiem?
Kickboxing przejmuje z boksu podstawowe uderzenia, czyli cios prosty, krzyżowy, sierpowy i podbródkowy, i dodaje do nich kopnięcia. W K1 style WAKO dozwolone są ponadto kopnięcia okrężne, piętą, sierpowe, siekierowe, skoczne i obrotowe, uderzenia piszczelą i kolanem.
Jakie są zasady kickboxingu?
Walka ringowa WAKO ma trzy rundy po dwie minuty z minutową przerwą, a zakazane są ataki na szyję, plecy, nerki, krocze i potylicę. W point fighting sędzia zatrzymuje walkę po każdym ważnym trafieniu, w light contact i kick light boksuje się nieprzerwanie aż do komendy stop.
Jaka jest różnica między kickboxingiem a boksem tajskim?
Zasady K1 style federacji WAKO zakazują łokci, które boks tajski dopuszcza, a rzuty dopuszczają tylko jako podcięcie na wysokości kostki. Od 1 stycznia 2027 roku WAKO zakaże w K1 style także trzymania i klinczu. Na ring nie wolno ponadto wchodzić w stroju do boksu tajskiego.
Jakie są dyscypliny kickboxingu?
WAKO uznaje siedem dyscyplin. Na ringu walczy się w full contact, low kick i K1 style, na tatami w point fighting, light contact, kick light i formach muzycznych. Low kick różni się od full contact tylko tym, że dopuszcza kopnięcia w nogi przeciwnika.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.