Lethwei

Podstawowe informacje

Kraj pochodzeniaMjanma

RegionAzja

Główny naciskUderzenia

Poziom kontaktuPełny kontakt

System stopniBez stopni

Charakter i pochodzenie

Trening

Dla kogo

Organizacja i zawody

Z czego składa się styl

Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.

Porównania

Katalogi i bazy dla Lethwei

O sztuce walki Lethwei

Lethwei to birmański sport uderzeniowy, jedna z tradycyjnych birmańskich sztuk walki zwanych łącznie thaing. Źródła umieszczają powstanie thaing w Królestwie Pagan, ale różnie, centrum UNESCO ICM w VIII wieku, a dziennik New Straits Times w IX wieku. Green podaje w encyklopedii Martial Arts of the World, że sportowa postać lethwei istnieje co najmniej od XVIII wieku. Za brytyjskich rządów kolonialnych lethwei było tłumione. Według strony czasopisma Black Belt odżyło po drugiej wojnie światowej, a Green pisze o jego odnowieniu w Yangon w latach siedemdziesiątych i o renesansie w latach dziewięćdziesiątych. Założyciela ani roku powstania w źródłach nie znaleźliśmy.

Historia

Lethwei należy do tradycyjnych birmańskich sztuk walki zwanych łącznie thaing. Źródła umieszczają powstanie thaing w Królestwie Pagan, ale różnie, centrum UNESCO ICM w VIII wieku, a dziennik New Straits Times w IX wieku. Win Zin Oo, założyciel klubu Thut Ti w Yangon i były wiceprzewodniczący Myanmar Lethwei Federation, wnioskuje według AFP z 2015 roku z reliefów na świątyniach w Bagan, że ten sport jest starszy niż tysiąc lat. Green podaje, że sportowa postać lethwei istnieje co najmniej od XVIII wieku. Założyciela ani roku powstania w źródłach nie znaleźliśmy.

Czym się różni

Lethwei porównuje się z Muay Thai. Międzynarodowe Centrum Sztuk Walki działające pod patronatem UNESCO (ICM) opisuje je jako birmański kickboxing podobny do Muay Thai i za kluczową różnicę uznaje to, że zawodnicy nie noszą rękawic, tylko owijają dłonie. Agencja AFP podaje jako kolejną różnicę uderzenia głową. Dozwolone są niemal wszystkie techniki bez broni, w tym kopnięcia, uderzenia, uderzenia głową, kolana i łokcie. Magazyn Black Belt zauważa jednak, że tą samą bronią ciała posługiwały się też inne południowo-wschodnioazjatyckie sztuki walki na gołe pięści. Różnią się zasady tradycyjne i nowoczesne. Według serwisu magazynu Black Belt w zasadach tradycyjnych żaden sędzia nie punktuje, a wygrywa się wyłącznie przez nokaut, techniczny nokaut lub przerwanie walki przez lekarza. To, że walka bez nokautu kończy się remisem, podaje ONE Championship. Black Belt wyjaśnia to tym, że lethwei nigdy nie zostało włączone do międzynarodowej społeczności sztuk walki i zachowało dawne zwyczaje. Nowoczesny system zawodowy ma według Reuters pięć rund, a remis bez nokautu miał według nauczyciela Win Zin Oo ograniczyć trwałe urazy. Według Black Belt na wsi zawodnicy nie są ważeni, a sędziowie zestawiają ich przed walką, w miastach zaś promotorzy układają zestawienia walk według bilansu i wagi.

Technika

Zasady dozwalają na uderzenia, kopnięcia, łokcie, kolana, klincz, podcięcia, rzuty i ściągnięcia, a do tego uderzenia głową. Stąd przydomek sztuka dziewięciu kończyn, który ONE Championship stawia obok sztuki ośmiu kończyn, jak nazywa się Muay Thai. W Muay Thai, kickboxingu i MMA uderzenia głową są według ONE zakazane. ONE wyróżnia trzy postaci uderzenia głową (hkaung tike): z klinczu (choke hkaung tike), z rozbiegu (hkaung sount tike) i lotne (hkun hkaung tike). Według angielskiej Wikipedii lethwei w odróżnieniu od Muay Thai przedkłada uderzenia rękami nad kopnięcia, ponieważ łatwiej powodują krwawienie.

Trening

Fotoreportaż Al Jazeera z 2023 roku pokazuje w sali Power Punch w Yangon zawodnika trenującego proste uderzenia w trzy ułożone jedna na drugiej opony. Przed walką trener rozciąga zawodnikowi nogę, a zawodnicy rozciągają i masują mięśnie. Po walce trenerzy według jednego z nich omawiają z nimi, jak sobie poradzili, i poprawiają błędy. Według tego samego reportażu niektórzy zawodnicy mają między walkami tylko kilka tygodni na wyleczenie kontuzji.

Stopnie i postępy

Systemu stopni technicznych, pasów ani egzaminów dla ćwiczących w Myanmar Lethwei Federation ani w World Lethwei Federation nie znaleźliśmy. Pasy w lethwei są tytułami mistrzów. Według angielskiej Wikipedii najwyższym i najbardziej prestiżowym wyróżnieniem jest tradycyjny Golden Belt, w każdej kategorii wagowej jest tylko jeden jego posiadacz, a posiadacz w wadze open uchodzi za najsilniejszego zawodnika Mjanmy. Nie należy go mylić z corocznym turniejem Golden Belt Championship, w którym startują głównie młodsze talenty. World Lethwei Federation przedstawiła według Wikipedii 8 lipca 2023 roku swój pierwszy czerwony pas do walki o tytuł mistrza świata. Green podaje w encyklopedii Martial Arts of the World, że sportowe lethwei ma rankingi od młodzieży po klasy zawodowe i ogólnokrajowy organ zarządzający.

Dla kogo

Według agencji AFP w turnieju w stanie Karen w 2023 roku walczyły też dzieci w wieku około 10 lat, a raport AFP z 2015 roku wymienia na turniejach chłopców od 10 lat. Rywalizują też kobiety. Według AFP z 2015 roku kobiety stanowiły mniej więcej połowę stałych członków klubu Thut Ti w Yangon, choć tradycyjnie z powodu norm płciowych walczyło niewiele kobiet. Na turnieju w Hlaingbwe w 2023 roku szesnastoletnia zawodniczka boksowała pięć rund z wyższą i cięższą tajską rywalką z wynikiem remisu. Systemu stopni technicznych ani pasów dla ćwiczących nie znaleźliśmy.

Zawody

Według ONE Championship w tradycyjnych zasadach wygrywa się tylko przez nokaut, w przeciwnym razie walka jest remisem, a strona czasopisma Black Belt podaje też techniczny nokaut i przerwanie walki przez lekarza. Angielska Wikipedia nazywa te zasady yoe yar i podaje, że nokaut następuje, gdy zawodnik nie może kontynuować przez 20 sekund, a trzy odliczania w jednej rundzie lub cztery w całej walce kończą walkę. Według niej nie można wykorzystać przerwy na kontuzję w piątej rundzie, a dwuminutową przerwę na odzyskanie sił po nokaucie opisuje też ONE Championship. Green podaje, że walki sportowe mają cztery rundy i sędziów. World Lethwei Championship według angielskiej Wikipedii organizuje walki na 3, 4 lub 5 rund po 3 minuty z dwuminutowymi przerwami, a walki o tytuł mają 5 rund. Według tej samej Wikipedii przejęła zasady turnieju Golden Belt z 1996 roku, w których sędziowie przy stole punktują rundy, a przerwa na kontuzję jest zniesiona. Według ONE Championship zwycięzcę ogłaszają sędziowie, gdy nie dojdzie do nokautu.

Sprzęt

Walczy się bez rękawic. Według AFP pięści chronią jedynie cienkie bandaże z gazy wokół stwardniałych kostek. Według angielskiej Wikipedii zawodnicy owijają bandaże w obecności działaczy, którzy je zatwierdzają. Według ONE Championship zawodnicy noszą ochraniacz na zęby i na krocze. Według Wikipedii wychodzą na ring tylko w szortach, bez koszulki i bez butów.

Filozofia

Według agencji Reuters lethwei należy do czterech birmańskich sztuk walki nazywanych łącznie thaing, obok zapasów naban, bando i sztuki walki z bronią banshay. Według magazynu Black Belt w dawnych czasach tej sztuki uczono birmańską młodzież jako sprawność wojskową, próbę dojrzałości, ludową rozrywkę i sposób rozstrzygania sporów. Mieszkańcy wsi cenią go według tego samego źródła jako środek duchowego i fizycznego rozwoju młodego pokolenia, a walki są częścią uroczystości. Przed każdą walką zawodnicy wykonują według Reuters rytualny taniec, który agencja zapisuje jako lat kha maung, a walczy się w rytmie tradycyjnej birmańskiej muzyki. Talerze orkiestry hsaing waing śledzą według Al Jazeery intensywność walki.

Dziś

Według angielskiej Wikipedii w 2016 roku powstała World Lethwei Championship (WLC) jako pierwsza międzynarodowa organizacja promotorska w Mjanmie, w 2017 roku ONE Championship zawarło z nią partnerstwo, a poza Mjanmą lethwei zatwierdza World Lethwei Federation. Według Wikipedii w 2022 roku lethwei było dozwolone tylko w kilku krajach. Gala WLC Mighty Warriors 22 lutego 2019 roku w Mandalaju miała według zapowiedzi po raz pierwszy być dostępna na całym świecie na UFC Fight Pass. Lethwei należy do rodziny południowo-wschodnioazjatyckiego kickboxingu. Według angielskiej Wikipedii od 1986 roku podczas święta Songkran odbywają się pokazowe walki Tajlandii i Mjanmy na gołe pięści. Dave Leduc, którego Wikipedia określa jako kanadyjsko-birmańskiego zawodnika, po raz pierwszy przyjechał do Tajlandii trenować Muay Thai według Vice w 2013 roku, a według Wikipedii w 2016 roku został pierwszym niebirmańskim posiadaczem Golden Belt. Według AFP lethwei przetrwało w przygranicznych stanach Karen i Mon, gdzie walki odbywają się podczas uroczystości, od pogrzebów mnichów po obchody Nowego Roku.

Ciekawostki

Do końca panowania ostatniego birmańskiego króla pod koniec XIX wieku najlepsi zawodnicy byli według magazynu Black Belt mianowani królewskimi bokserami i oficjalnie rejestrowani. Po brytyjskiej inwazji w 1885 roku lethwei podupadło do rozrywki dla urzędników kolonialnych i bogatych kupców, a przepisy pozwalały aresztować wielu zawodników jako recydywistów. Według Reuters mistrzowie mogli tradycyjnie ogłaszać otwarte wyzwania, a walczyć mógł każdy. Kyar Ba Nyein, który sformalizował nowoczesne zasady, startował według Olympedia na igrzyskach olimpijskich w 1952 roku w wadze piórkowej i był też licencjonowanym sędzią bokserskim, malarzem i mistrzem birmańskich warcabów. Na turnieju w Pantanaw, o którym Al Jazeera pisała w listopadzie 2023 roku, wstęp kosztował 7 000 kiatów, około 2 dolarów, a obaj zawodnicy jednej walki, która zakończyła się remisem, dostali po 40 000 kiatów. Walki trwały od południa do godziny 17, aby zawodnicy wrócili do domu przed nocną godziną policyjną wprowadzoną po przewrocie.

Często zadawane pytania

Podobne style

Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.