Capoeira Angola
Styl capoeiry związany z Mestre Pastinha, który w 1941 roku zarejestrował w Salvadorze szkołę CECA. Wolniejszy rytm, nacisk na muzykę, trening w obuwiu.
Podstawowe informacje
BrazyliaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Capoeira Angola
O sztuce walki Capoeira Angola
Capoeira Angola to styl capoeiry, który w latach 40. XX wieku ugruntował się jako szkoła w Salvadorze w Bahii. Wiąże się z Vicentem Ferreirą Pastinhą, zwanym Mestre Pastinha (1889–1981), którego źródła określają jako kodyfikatora tradycyjnego stylu, a nie jego wynalazcę. Jego Centro Esportivo de Capoeira Angola było według urzędu miasta Belo Horizonte pierwszą szkołą Angoli w Brazylii, a rok jego powstania źródła podają różnie. Jako szkoła powstała mniej więcej dziesięć lat później niż Regional i dąży do bardziej tradycyjnej praktyki.
Czytaj dalej
Pastinha wychodził od wolniejszego rytmu angola, a jego szkoła kładła nacisk na muzykalność i samowyrażanie zamiast skuteczności bojowej i atletyzmu. Gra odbywa się w kręgu, któremu towarzyszy bateria z trzema berimbau, dwoma pandeiro, atabaque, agogô i ganzuá. Angoleiros trenują w obuwiu, około 1950 roku Pastinha wprowadził barwy żółtą i czarną, a niektórzy późniejsi mestres noszą biel. Systemu kolorowych sznurów Angola nie ma, ale Pastinha wprowadził w swoim ośrodku role instruktorów, contramestres i mestres. Do głównych uczniów Pastinhy należą João Grande i João Pequeno, z delegacją pojechał w 1966 roku na festiwal sztuk czarnych w Dakarze. W latach 70. styl stracił na popularności, a od 1985 roku odżył, do odrodzenia należy Grupo Capoeira Angola Pelourinho, które Mestre Moraes założył w 1980 roku w Rio i w 1982 roku przeniósł do Salvadoru. Antropolog Alejandro Frigerio opisuje Angolę jako sztukę, a Regional jako sport, a Nestor Capoeira widzi w nacisku Angoli na autentyczność wymyśloną tradycję.
Historia
Capoeira Angola ugruntowała się jako szkoła w obrębie capoeiry w latach 40. XX wieku, mniej więcej dziesięć lat po Regional. Sama capoeira była zakazana przez brazylijski rząd aż do początku XX wieku, a w 2014 roku UNESCO wpisało krąg capoeiry na Reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. Styl wiąże się z Vicentem Ferreirą Pastinhą, zwanym Mestre Pastinha (5. 4. 1889 Salvador – 13. 11. 1981). Źródła określają go jako kodyfikatora tradycyjnego stylu, a nie jego wynalazcę. W 1941 roku starsi mistrzowie Angoli powierzyli mu kierowanie ośrodkiem w Liberdade. Rok powstania Centro Esportivo de Capoeira Angola (CECA) źródła podają różnie, 1941 lub 1949, a urząd miasta Belo Horizonte umieszcza jego założenie w Pelourinho w Salvadorze w roku 1952. W 1966 roku pojechał z brazylijską delegacją na pierwszy międzynarodowy festiwal sztuk czarnych w Dakarze. Do jego głównych uczniów należą João Grande i João Pequeno. W latach 70. angoleiros opierali się próbom ujednolicenia capoeiry jako brazylijskiego sportu narodowego, wielu przeszło do Regional, a Angola traciła popularność. Od 1985 roku odżyła dzięki nowym uczniom. Do odrodzenia należy Pedro Moraes Trindade, Mestre Moraes, który w 1980 roku założył w Rio de Janeiro Grupo Capoeira Angola Pelourinho (GCAP), a w 1982 roku przeniósł jego siedzibę do Salvadoru.
Czym się różni
Według dosje brazylijskiego urzędu IPHAN Mestre Bimba przedstawiał swoją Regional jako brazylijską sztukę walki, podczas gdy mistrzowie Angoli podkreślają afrykański rodowód. Pastinha według Schimitha nazwał swój styl Angola, aby chronić przekaz od przodków i odróżnić się od zmian Bimby, i zakazał uczniom grać boso lub bez koszulki. Barreto z Uniwersytetu Federalnego Bahii opisuje Regional jako grę szybszą, bardziej bojową, przeważnie wyprostowaną, w której muzyka odgrywa rolę drugorzędną, podczas gdy Angola ma fazy wolniejsze i szybsze, niską grę z rękami na ziemi i muzykę, która nadaje tempo. Według Ramosa (2009) angoleiros ćwiczą w butach i zwykłym ubraniu, a w Regional ćwiczy się boso. Grão Mestre Chico według Lott mówi, że Regional jest tylko szybsza, a Bimba zmienił jedno przejście, w którym Regional idzie do przodu, a Angola się cofa. Trzeci nurt, capoeira contemporânea, według Fonseki (2010) miesza elementy Regional i Angoli. Przykładem jest grupa Senzala, powstała w Rio w 1964 roku, która według dosje IPHAN połączyła nauki Bimby z ruchami i instrumentami Angoli.
Technika
Britannica o capoeirze w ogólności podaje, że unika ona ataków dzięki unikom i akrobatycznym ruchom zamiast blokowania, a elastyczność, szybkość i malícia, czyli przebiegłość, odgrywają większą rolę niż siła. Angola dodaje do tego niską grę, jogo baixo. Według João da Maty gra się głównie przy ziemi, a ręce i nogi pozostają w stałym kontakcie z podłogą. Wanessa Pires Lott opisuje niskie podcięcia i obronę z ugiętymi nogami i pochylonym tułowiem. Mandinga według da Maty nie jest magią, lecz strategią przebiegłości, improwizacji i zaskoczenia. Pastinha według badania Nonata i Palharesa (2021) uczył, że uderzenia nie należy się spieszyć i że ma ono trafić tylko wtedy, gdy szansa na chybienie jest najmniejsza. W akademii Mestre João Grande ćwiczy się między innymi rabo de arraia, chapa, cabeçada, krótkie aú, niską tesoura i rolê. Rozróżnia się jogo de dentro, grę bliską, niską i bardziej przebiegłą, oraz jogo de fora na wyższych pozycjach z wymknięciami. Z rękopisów Pastinhy historyk Mauricio Acuña cytuje opis gingi jako płynnego i bardzo elastycznego ruchu.
Trening
Przed latami trzydziestymi i czterdziestymi XX wieku uczniowie według Goularta (2018) uczyli się przez obserwację i udział w rodach bez stałej metody, a Pastinha w CECA wprowadził zorganizowany trening o ustalonych godzinach i miejscach. Jego uczeń João Pequeno został około 1945 roku instruktorem (treinel) i zaproponował dziesięcioczęściowy zestaw podstawowych ruchów i ćwiczeń kondycyjnych, który jego zdaniem przygotowuje do rody w około trzy miesiące. W jego akademii na przemian były dni treningu i dni rody. Mestre João Grande według amerykańskiego funduszu NEA włącza do każdej lekcji pół godziny nauki muzyki, a uczniowie muszą nauczyć się grać na wszystkich instrumentach. Po treningu następuje część muzyczna na siedząco, w której uczniowie śpiewają i grają rytmy São Bento Grande, Angola i Jogo de Dentro. Według badań z lat 2010–2020 grupa GCAP miała dwa do trzech treningów i jedną rodę tygodniowo i uczy się ustnie, twarzą w twarz.
Stopnie i postępy
Angola nie ma systemu kolorowych sznurów. Według Ramosa (2009) nie istnieje w niej formalnie uznana hierarchia, a mistrz zdobywa szacunek od swojej społeczności, podczas gdy Regional stosuje stopnie z kolorowymi cordões. Pastinha jednak według Schimitha wprowadził w swoim ośrodku role instruktorów (trenel), członków orkiestry, contramestres i mestres. Kolorowe sznury zaczęto stosować w grupach w drugiej połowie XX wieku, częściowo ze względu na dążenie do uznania capoeiry za sport, a w 1972 roku capoeirę uznano za sport pod Brazylijską Konfederacją Boksu. Tytuł mestre jest według UNESCO sprawą uznania: wiedzę przekazują mistrzowie wyszkoleni w tradycji, których rówieśnicy uznają za mistrzów. Mestre João Grande otrzymał dyplom z akademii Pastinhy w 1968 roku.
Sprzęt
Mniej więcej od 1950 roku wprowadził Pastinha jako znak swojej Angoli barwy żółto-czarne, barwy jego ulubionego klubu Ypiranga. Niektórzy późniejsi mestres przeszli na czysto biały strój. Angoleiros trenują w obuwiu, w odróżnieniu od wielu innych grup, które grają boso. Zespół muzyczny zwany bateria ma dziś w Angoli zwykle trzy berimbau, dwa pandeiro, jeden atabaque, jeden agogô i jeden ganzuá. W starszym składzie, który ustalił się zapewne w latach sześćdziesiątych XX wieku, zamiast ganzuá stało reco-reco.
Dziś
Angola ukonstytuowała się jako szkoła mniej więcej dziesięć lat później niż Regional i dąży do bardziej tradycyjnej praktyki. Pastinha wychodził od wolniejszego rytmu angola, Mestre Bimba preferował São Bento Grande. Angola Pastinhy przyjęła podejście afrocentryczne, skupione na muzykalności i wyrażaniu siebie zamiast nacisku na skuteczność bojową i atletykę, a Pastinha odrzucał innowacje Bimby. Kopnięcie martelo angoleiros uważają za przejęte z innych sztuk walki. Antropolog Alejandro Frigerio opisuje Angolę jako sztukę, a Regional jako sport. Nestor Capoeira widzi nacisk Angoli na autentyczność jako tradycję wymyśloną. Sandra Pelegrini w czasopiśmie História (2008) podaje, że Pastinha twierdził o afrykańskim pochodzeniu capoeiry, a Bimba o brazylijskim.
Ciekawostki
Pastinha urodził się 5 kwietnia 1889 roku w Salvadorze jako syn hiszpańskiego kupca i byłej niewolnicy. Według urzędu miasta Belo Horizonte uczył się capoeiry od dzieciństwa u wyzwolonego Afrykanina Benedita, w 1902 roku wstąpił do szkoły uczniów marynarki, gdzie zajmował się szermierką i grą na gitarze, a w wieku 21 lat zaczął uczyć capoeiry, choć zakazywał jej kodeks karny. Książka Capoeira Angola ukazała się w 1964 roku, według innego źródła w 1965, z okładką autorstwa Carybé i tekstem Jorge Amada. Rękopisy Pastinhy wydano w 1997 roku jako A Herança de Pastinha, a księga zapisów CECA z ponad trzystoma członkami znajduje się dziś w Muzeum Afrobrazylijskim Bahii. Mestre João Grande otrzymał w 2001 roku amerykańską nagrodę NEA National Heritage Fellowship i od 1990 roku uczy w Nowym Jorku. Malowane berimbau Mestre Waldemara stało się według dosje IPHAN w latach pięćdziesiątych symbolem bahijskiej tożsamości. Capoeira jest według UNESCO uprawiana w ponad 150 krajach.
Często zadawane pytania
Czym jest capoeira angola?
Capoeira Angola to tradycyjny styl capoeiry związany z Mestre Pastinhą z Salvadoru w Bahii. Amerykańska fundacja NEA opisuje ją jako połączenie muzyki, tańca, sztuki walki, rytuału i wiary, w które grają dwaj gracze w kręgu muzyków z berimbau. Gra jest miejscami niska, przy ziemi, a muzyka według znawców nadaje jej tempo.
Czym różni się capoeira angola od regional?
Regional stworzył Mestre Bimba jako szybszą i bardziej bojową grę, w przeważającej części w pozycji wyprostowanej, z kolorowymi sznurami i treningiem boso. Według tekstów fachowych Angola to gra niska z muzyką w środku i naciskiem na przebiegłość (malícia), ćwiczy się w butach i bez systemu sznurów.
Kim był Mestre Pastinha?
Vicente Ferreira Pastinha (1889–1981) był bahijskim mestre, który kierował Centro Esportivo de Capoeira Angola w Salvadorze, według urzędu miasta Belo Horizonte pierwszą szkołą Angoli w Brazylii. W 1966 roku poprowadził grupę angolską na pierwszym Światowym Festiwalu Sztuki Czarnej w Dakarze. Źródła określają go jako kodyfikatora tradycyjnego stylu.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.