Pankration

Podstawowe informacje

Kraj pochodzeniaGrecja

Rok powstania648 p.n.e.

RegionEuropa

Główny naciskMieszane

Poziom kontaktuPełny kontakt

System stopniBez stopni

Charakter i pochodzenie

Trening

Dla kogo

Organizacja i zawody

Z czego składa się styl

Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.

Katalogi i bazy dla Pankration

O sztuce walki Pankration

Pankration był antycznym greckim sportem walki, który według projektu Perseus Uniwersytetu Tufts łączył boks i zapasy. Pauzaniasz podaje, że pankration mężczyzn został włączony do programu olimpijskiego na 33. olimpiadzie, a greckie Ministerstwo Kultury datuje to pierwsze pojawienie się na rok 648 p.n.e. Według Pauzaniasza pierwszym zwycięzcą olimpijskim był Lygdamis z Syrakuz. Greckie Ministerstwo Kultury podaje, że dozwolone były wszystkie uderzenia, kopnięcia i chwyty, a zakazane tylko gryzienie, wkładanie palca do ust i nosa przeciwnika oraz wykłuwanie oczu. Rozróżnia też kato pankration, w którym walka toczyła się dalej na ziemi, oraz stojące ano pankration. Według tego samego źródła pokonany poddawał się, unosząc jeden lub dwa palce, gestem apagoreuein. Filostratos Starszy podaje, że Lacedemończycy zezwalali na gryzienie i wykłuwanie oczu, natomiast igrzyska w Elidzie je wykluczały. Pauzaniasz odnotował też zapaśników takich jak Teagenes z Tasos czy Arrachion z Figalii, którego Elejczycy ogłosili zwycięzcą, chociaż zmarł podczas walki. Współczesną postać zwaną neo-pankration stworzył według gazety diaspory Neos Kosmos w 1969 roku grecko-amerykański zawodnik Jim Arvanitis, a według angielskiej Wikipedii FILA uznała w 2010 roku pankration athlima za dyscyplinę stowarzyszoną.

Historia

Pauzaniasz w dziele Periegesis z II wieku n.e. podaje, że pankration mężczyzn został przyjęty do programu olimpijskiego na ósmych igrzyskach po 25. olimpiadzie, czyli na 33. olimpiadzie, razem z wyścigiem konnym. Greckie ministerstwo kultury na swojej stronie o starożytnych igrzyskach olimpijskich datuje to pierwsze pojawienie się na rok 648 p.n.e. Pierwszym zwycięzcą olimpijskim był według Pauzaniasza Lygdamis z Syrakuz, o którym Syrakuzanie twierdzili, że był wielki jak Herakles. Projekt Perseus Uniwersytetu Tufts cytuje poetę Ksenofanesa z VI wieku p.n.e., który nazwał pankration nowym i straszliwym zmaganiem wszystkich chwytów. Pankration chłopców został według Pauzaniasza wprowadzony na igrzyskach olimpijskich dopiero na 145. olimpiadzie i zwyciężył w nim Faidimos z Troady.

Czym się różni

Filostratos Starszy podaje w III wieku n.e., że Lacedemończycy zezwalają na gryzienie i wykłuwanie oczu, podczas gdy igrzyska w Elidzie je wykluczają, natomiast duszenie dopuszczają. Słownik Smitha Dictionary of Greek and Roman Antiquities z 1875 roku podaje, że w Sparcie regularny pankration był zakazany, gryzienie i drapanie pojawiały się w nieregularnej spartańskiej formie walki, a na wielkich igrzyskach publicznych według słownika najpewniej nie występowały. Według projektu Perseus Uniwersytetu Tufts pankration łączył boks i zapasy, ale w przeciwieństwie do boksu zawodnicy nie owijali dłoni rzemieniami himantes. Carter w Classical Journal z 2006 roku podaje, że Poliakoff w 1987 roku zaliczył pankration do antycznych sportów walki, ale wyłączył z nich walkę gladiatorów, a gest poddania się uniesionym palcem pochodzi z greckich sportów walki.

Technika

Greckie ministerstwo kultury podaje, że w pankrationie dozwolone były wszystkie uderzenia, kopnięcia i chwyty, a zakazane było tylko gryzienie, wkładanie palca w usta i nos przeciwnika oraz wydłubywanie oczu. Projekt Perseus Uniwersytetu Tufts podaje, że przepisy zabraniały tylko gryzienia i wbijania paznokci w oczy, nos lub usta przeciwnika, kopnięcia w brzuch były dozwolone, a pankratiaści w odróżnieniu od bokserów nie owijali rąk rzemieniami zwanymi himantes. Ministerstwo wyróżnia dwie formy, pankration kato, w którym walka toczyła się nadal po zetknięciu z ziemią, oraz pankration ano, czyli orthostanden, w którym walczono w pozycji stojącej. Według tego samego źródła wyróżniali się też drobni mężczyźni, wystarczająco zwinni, by unikać niebezpiecznych uderzeń, a istotny był także podstęp. Pauzaniasz pisze o Sostratosie z Sykionu, zwanym Akrochersites, który chwytał przeciwnika za palce i uginał je, aż się poddał. Filostratos Starszy opisuje ostatnią walkę Arrachiona tak, że przeciwnik owinął mu przedramię wokół gardła, by zatrzymać mu oddech, a Arrachion gwałtownym naciskiem zwichnął mu kostkę. Pauzaniasz w tej samej opowieści mówi o zwichniętym palcu u nogi.

Trening

Według greckiego ministerstwa kultury stojące ano pankration było mniej brutalne i w treningu dawano mu pierwszeństwo. Platon w Prawach z IV wieku p.n.e. stwierdza, że atleta gruntownie wyćwiczony w pankrationie, boksie lub zapasach potrafi walczyć także lewą stroną, i stawia to za wzór obustronnego treningu. W innym miejscu Praw pisze, że kto wychowywałby bokserów lub pankratiastów, kazałby im codziennie zmagać się z innymi, a w potrzebie nawet walczyć z cieniem. Ćwiczenia w wypchanych rękawicach i na zawieszonej kukle dotyczą w jego tekście wyraźnie bokserów. Lukian w II wieku n.e. opisuje w dialogu Anacharsis w ateńskim gimnazjonie młodzieńców posypanych piaskiem, którzy stojąc, wymieniają ciosy i kopnięcia, a Solon wyjaśnia w nim, że właśnie to nazywa się pankrationem. Ćwiczenie pankrationu i zapasów Solon w dialogu broni jako pożytecznego i przyjemnego, a według niego prowadzi ono do doskonałej kondycji fizycznej.

Zawody

Według greckiego ministerstwa kultury zwycięzca zmuszał przeciwnika do poddania się, a pokonany sygnalizował porażkę uniesionym jednym lub dwoma palcami, gestem apagoreuein. Pauzaniasz opisuje, jak Arrachion z Figaleji zmarł uduszony na 54. olimpiadzie, ale jego przeciwnik jednocześnie poddał się z powodu zwichniętego palca u nogi, więc Elejczycy ukoronowali jego martwe ciało i ogłosili je zwycięzcą. Teagenes z Tasos chciał według Pauzaniasza wygrać na tej samej olimpiadzie zarówno boks, jak i pankration. W boksie pokonał Eutymosa, na pankration nie starczyło mu już sił, a sędziowie nałożyli na niego karę talentu dla boga i talentu dla Eutymosa. Pankration tych igrzysk wygrał według Pauzaniasza bez walki Dromeus z Mantineii, podobno jako pierwszy udokumentowany przypadek, a na następnych igrzyskach zwyciężył Teagenes. Pierwszym po Teagenesie, kogo ogłoszono w Olimpii zwycięzcą zarówno w boksie, jak i w pankrationie, był według Pauzaniasza Kleitomachos z Teb. Sostratos z Sykionu zdobył według Pauzaniasza trzy zwycięstwa olimpijskie, dwa pytyjskie i dwanaście na igrzyskach nemejskich i istmijskich łącznie. Jego pierwszego zwycięstwa na 104. olimpiadzie Elejczycy nie uznali, ponieważ igrzyska organizowali Pizatowie i Arkadyjczycy.

Dziś

Nowoczesną postać zwaną neo-pankrationem stworzył w 1969 roku, według gazety diaspory Neos Kosmos z 2022 roku, grecko-amerykański zawodnik Jim Arvanitis, a jego koncepcja rozpowszechniła się po artykule w magazynie Black Belt w 1973 roku. Black Belt podaje, że Arvanitis przed skodyfikowaniem nowoczesnego pankrationu przez lata studiował jego historię i że magazyn wprowadził go do swojej Galerii Sław jako instruktora roku 2009. W Australii nowoczesnym pankrationem kieruje według Neos Kosmos Australian Federation of Pankration. Według USA Wrestling z 2013 roku pankration był jednym z dwóch stylów nieolimpijskich, które FILA pozostawiła na swoim nadzwyczajnym kongresie. Angielska Wikipedia podaje, że w 2010 roku FILA uznała pankration athlima za dyscyplinę stowarzyszoną i że MKOl nie uznaje pankrationu za sport olimpijski. Serwis World Combat Games rozróżnia dwa style, pankration jako full contact i pankration athlima jako semi contact. United World Wrestling ogłosiła, że po restrukturyzacji stylów pankration będzie rozgrywany tylko w kategoriach U17 i młodszych, natomiast U20 przypadnie amatorskiemu MMA.

Ciekawostki

Pauzaniasz podaje, że Teagenes z Tasos zdobył na igrzyskach nemejskich i istmijskich w boksie i pankrationie dziewiętnaście nagród, a w sumie podobno 1400 wieńców zwycięstwa. Pankratiastę Pulydamasa, syna Nikiasa, opisuje jako najwyższego człowieka swoich czasów, którego posąg w Olimpii wykonał Lizyp i który na Olimpie gołymi rękami zabił lwa. Według Pauzaniasza perski król Dariusz II zaprosił go do Suzy, gdzie Pulydamas wyzwał trzech perskich Nieśmiertelnych i sam zabił wszystkich trzech. Według Pauzaniasza Arrachion wygrał igrzyska olimpijskie dwukrotnie już przed 54. olimpiadą, a jego archaiczny kamienny posąg stał na rynku w Figalii. Greckie ministerstwo kultury wymienia wśród zabytków związanych z pankrationem marmurowy posąg pankratiasty Agiasa z grupy darów wotywnych Daochosa. Platon w Prawach proponuje, aby w jego idealnym państwie pankration zastąpić turniejem lekkozbrojnych.

Często zadawane pytania

Podobne style

Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.