Sports Chanbara (Spochan)
スポーツチャンバラJapoński sport z bronią wypełnioną powietrzem, który według prefektury Gifu powstał w 1971 roku. Jego założycielem jest Tetsundo Tanabe, wieloletni nauczyciel kendo.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Sports Chanbara (Spochan)
Sportowa chanbara, którą The Japan Times podaje pod skrótem spochan, jest według prefektury Gifu sportem powstałym w Japonii w 1971 roku, który z zabawy w chanbarę zrobił dyscyplinę sportową. Rok 1971 podają także prefektura Aichi i francuska federacja FFJDA, a rok 1973 jest według International Sports Chanbara Association (ISCA) rokiem założenia Ogólnojapońskiej Federacji Goshindo. Założyciel, Tetsundo Tanabe, urodził się według Narodowej Biblioteki Japonii w 1942 roku. The Japan Times opisał go w 2010 roku jako kierownika firmy ochroniarskiej z Yokohamy i wieloletniego nauczyciela kendo. Prefektura Kagoshima podaje, że sport wywodzi się ze sztuki walki kodachi goshindo.
Czytaj dalej
Gra się bronią wypełnioną powietrzem, prefektura Gifu wymienia sześć jej rodzajów od tanto po yari, a do tego tarczę i osłonę twarzy. Według miasta Kumamoto walka trwa trzy minuty na jedno trafienie, finał rozgrywa się do trzech, a obustronne trafienie aiuchi oznacza przegraną obu stron. Liczy się trafienie w dowolną część ciała od głowy po czubki palców stóp. Prefektura Aichi podaje, że strój nie jest narzucony, a handicapy pozwalają grać niezależnie od wieku i płci. Mistrzostwa świata organizują według prefektury Gifu Japan Sports Chanbara Association (JSCA) i ISCA. Edycja 2025 w Yokosuka Arena miała według tego samego źródła około 1 200 uczestników z 20 krajów. Prefektura Gifu podaje stopnie od 10 kyu do 10 dan. We Francji chanbarą zarządza od 1998 roku Comité National de Kendo przy FFJDA, który nadaje dany od 1. do 8.
Historia
Prefektura Gifu, prefektura Aichi i francuska federacja FFJDA podają, że sport powstał w 1971 roku. Według FFJDA Tetsundo Tanabe stworzył wtedy tę dyscyplinę z kilkoma japońskimi szermierzami, a jako jej podstawę wskazuje ona goshin-jutsu, sztukę samoobrony. ISCA na swojej stronie podaje broszurę Tanabego z 1971 roku o technikach samoobrony, założenie Ogólnojapońskiej Federacji Goshindo w 1973 roku oraz wstąpienie do Japan Recreation Association w 1995 roku. The Japan Times napisał w 2010 roku, że Tanabe, wieloletni nauczyciel kendo, uczynił sportem wyczynowym chanbarę, szermierkę z samurajskich programów telewizyjnych, którą dzieci naśladują plastikowymi mieczami. Według USC PD News z 2017 roku Tanabe prowadził w Jokohamie dojo kendo i wymyślił miększą broń, żeby dzieci nie dostawały bambusowymi mieczami w głowę. ISCA podaje, że dzisiejsze miecze powietrzne zastąpiły wcześniejsze miecze z pianki o twardym rdzeniu, które powodowały urazy palców i głowy. Narodowa Biblioteka Japonii odnotowuje podręcznik Tanabego o kodachi goshindo z 1986 roku, a w wydawnictwie Sobunsha jego książki o sportowej chanbarze z lat 1990 i 1994 oraz dwujęzyczny japońsko-angielski podręcznik z 1996 roku.
Czym się różni
Francuska FFJDA podkreśla, że chanbara w odróżnieniu od innych sztuk walki nie przeszła ekstremalnej kodyfikacji i obowiązuje w niej każde cięcie, które wyeliminowałoby przeciwnika. Miękka broń według FFJDA w odróżnieniu od bokken pozwala przejść przez cel jak rzeczywiste cięcie. The Japan Times napisał w 2010 roku, że Tanabe starał się utrzymać sport bez surowych zasad i etykiety, ponieważ widział, jak za granicą zawodzą próby wprowadzenia ściśle uregulowanego kendo. Sam Tanabe w przesłaniu z 1996 roku na stronie ISCA podaje, że sport w zasadzie nie potrzebuje sędziów, a zawodnicy mają trafienie sami przyznać.
Technika
Prefektura Gifu wymienia sześć rodzajów broni powietrznej: tanto, kodachi, choken, bo, jo i yari, a do tego tarczę i osłonę twarzy. Miasto Kumamoto podaje długość kodachi 60 cm i choken 100 cm oraz opisuje miękki miecz z rdzeniem ze specjalnego tworzywa, owiniętym materiałem ochronnym, lub z rdzeniem powietrznym. Według prefektury Aichi broń napełnia się pompką, a zatwierdzony sprzęt nosi znak tego sportu. Kids Web Japan w 2001 roku podał, że powietrzem napełnia się całą broń oprócz tarczy z pianki. ISCA ustala górne limity długości, na przykład tanto poniżej 45 cm, kodachi poniżej 60 cm, choken poniżej 100 cm i bo poniżej 200 cm. FFJDA podaje dla Francji tanto długie na 40 cm z trafieniami tylko w przedramię oraz yari długie na 210 cm tylko do pchnięć. FFJDA wymienia pięć podstawowych trafień: men, do, ashi, kote i tsuki. Kihon dosa jest według niej formą typu kata i zawodami technicznymi, w których ćwiczący wykonuje z kodachi pięć skodyfikowanych cięć, a oceniane są między innymi postawa, spojrzenie i zanshin. Francuskie programy obejmują także kodachi no kata, choken no kata i ken no kata przejęte z kendo.
Trening
Prefektura Aichi opisuje trening w trzech postaciach. Kihon dosa obejmuje uderzenia men, kote, migi do, hidari ashi i tsuki, waza geiko to ćwiczenie jeden na jednego w masce z unikami i uderzeniem w nogi, a jigeiko to trening walki ze wszystkimi bez względu na wiek. Według UNESCO ICM nie narzuca się stroju, sport nie rozróżnia wieku, wagi ani płci, a organizuje się też zajęcia dla osób z niepełnosprawnościami i trening rehabilitacyjny. We Francji według FFJDA wyposażenie tworzą białe keikogi z krótkimi rękawami, jednobarwna koszulka z długim rękawem, lekki kask z osłoną oczu, tenugui, miękka broń i rękawice bez twardego wzmocnienia. Według FFJDA ćwiczący zaczyna od krótkiego miecza jako broni najłatwiejszej do opanowania, a w miarę postępów przechodzi do długiego miecza, dwóch broni, włóczni i sztyletu. ISCA podaje, że sędzią może zostać każdy od 20 lat, kto zdobędzie 80 punktów w egzaminie praktycznym i teoretycznym.
Stopnie i postępy
Prefektura Gifu podaje stopnie kyu od 10. do 1. i dan od 1. do 10., nadawane po egzaminie z podstawowych ruchów, techniki i walk. Zgodnie ze statutem ISCA członek musi zdawać egzaminy ISCA na dan, kyu i instruktora, a przedstawiciel nowej filii musi mieć tytuł shihan, shihandai albo instruktora A lub B. Strona ISCA ogłosiła w grudniu 2023 roku, że prezydent Tanabe nadał Francuzowi Jean-Claude Girotowi 8. dan z tytułem hanshi. We Francji regulamin egzaminów Comité National de Kendo przy FFJDA przewiduje egzaminy od 1. do 8. dan. Do egzaminu potrzebne są trzy lata licencji w dyscyplinie i ważne zaświadczenie lekarskie, a na 1. i 2. dan zasiada komisja pięciu osób posiadających co najmniej 4. dan, w której decydują trzy głosy z pięciu. Według FFJDA egzamin składa się z uchi kaeshi, keiko i kata. Na 7. dan wymagane jest sześć lat licencji, a w 2018 roku Francja miała sześciu posiadaczy 7. dan.
Zawody
Prefektura Gifu rozróżnia zawody kihon dosa, w których wykonuje się ruchy na komendę wywoływacza, oraz datotsu kyogi z formami taisen i kassen. Według niej datotsu kyogi ma trzynaście kategorii według broni, od kodachi i choken przez nito i kategorie z tarczą po jo, bo, tanso, choso, nagamaki i tanto. W kategorii choken ryote walczy się jeden na jednego mieczem o długości najwyżej 100 cm trzymanym oburącz, a pierwsze trafienie to ippon. ISCA podaje, że zwycięzcy kategorii spotykają się w finale, a zwycięzca generalny jest mistrzem świata danego roku. UNESCO ICM wymienia trzy formaty: taisen jeden na jednego, ransen jako grę grupową z nierówną liczbą graczy i kassen jako mecz drużynowy z równą liczbą graczy. Miasto Kumamoto podaje, że upadek ani upuszczenie broni nie przerywa walki, dwukrotne wyjście z pola obiema nogami oznacza przegraną, a trafienie drewnianym drzewcem długiej broni oznacza dyskwalifikację. Według prefektury Gifu 49. mistrzostwa świata odbyły się 23 listopada 2025 roku w Yokosuka Arena. Według FFJDA Comité National de Kendo ogłosił w 2005 roku pierwsze mistrzostwa Francji, a francuska reprezentacja narodowa wzięła udział w mistrzostwach świata po raz pierwszy w tym samym roku w Tokio.
Dziś
Liczba krajów różni się w zależności od źródeł. The New Times w 2017 roku podał 23 kraje, a USC PD News w tym samym roku podał 65 krajów i regionów oraz około 400 000 ćwiczących bez podania metodyki. Dla mistrzostw świata 2025 prefektura Gifu podaje uczestników z 20 krajów. ISCA w tekście z 1996 roku podawała dla Japonii około 300 000 graczy, 4 000 uznanych instruktorów i 1 800 certyfikowanych sędziów. Do Francji chanbarę według FFJDA przynieśli w 1994 roku kendocy Kenichi Yoshimura, Claude Hamot, Claude Pruvost i Jean-Claude Girot, a w 1998 roku stała się oficjalną dyscypliną FFJDA. Do Rwandy przyniósł ją według The New Times w 2013 roku Tsutomu Takahashi, 6. dan, a Rwanda Sports Chanbara Federation miała w 2017 roku 275 członków w pięciu klubach. Japan Sport Council przyznał na rok fiskalny 2026 dotację JSCA na krajowe zgrupowanie oraz Japońskiej Studenckiej Federacji Sportowej Chanbary na 33. ogólnojapońskie mistrzostwa studentów.
Ciekawostki
Według Narodowej Biblioteki Japonii Tanabe jest także kolekcjonerem ceramiki z okresu Meiji, a biblioteka odnotowuje publikację o jego kolekcji z 2011 roku i książkę o ceramiku Makuzu Kozanie z 2004 roku. Kids Web Japan w 2001 roku zacytował założyciela, według którego nawet mistrza świata może pokonać troje lub czworo dzieci, które z nim walczą. The New Times w 2017 roku podał jako motto sportu The harmony of the world. Według prefektury Kagoshima chanbara sportowa została włączona do programu towarzyszącego krajowych igrzysk sportowych Kagoshima kokutai, a wydarzenie odbyło się 5 maja 2023 roku w Tarumizu. Strona ISCA podaje pokaz chanbary sportowej przed królem Szwecji w 1997 roku. Włoski serwis informacyjny Legnanonews napisał w 2022 roku, że chanbara jest jedną z dyscyplin gry na Nintendo Switch i że uprawia się ją we Włoszech od ponad dwudziestu lat.
Często zadawane pytania
Kiedy powstała sportowa chanbara?
Prefektury Gifu i Aichi oraz francuska federacja FFJDA podają rok 1971. Rok 1973 jest według ISCA rokiem założenia Ogólnojapońskiej Federacji Goshindo.
Z czego wykonana jest broń w sportowej chanbarze?
Prefektura Gifu podaje broń powietrzną, a Kids Web Japan pisał w 2001 roku, że wypełnione powietrzem są wszystkie poza tarczą z pianki. Według prefektury Aichi nadmuchuje się je pompką.
Jak wygrywa się w sportowej chanbarze?
Według miasta Kumamoto walka trwa trzy minuty na jedno trafienie w dowolne miejsce na ciele, finał rozgrywa się do trzech trafień, a obustronne trafienie aiuchi oznacza przegraną obu stron.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.