Shibukawa-ryu Jujutsu
渋川流柔術Szkoła jujutsu Shibukawy Bangoro Yoshikaty (1652-1704), ucznia drugiej głowy Sekiguchi-ryu, z dojo w Edo. Główny dom wygasł, linia hiroszimska żyje w Osace jako członek Nihon Kobudo Kyokai.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Shibukawa-ryu Jujutsu
O sztuce walki Shibukawa-ryu Jujutsu
Shibukawa-ryu to japońska szkoła jujutsu z wczesnego okresu Edo. Według Nipponica, Daijisen i Nihon Kobudo Kyokai założył ją Shibukawa Bangoro Yoshikata (odczyt według Nipponica, Nihon Kobudo Kyokai zapisuje jego imię innymi znakami bez odczytu), rodak z Wakayamy w prowincji Kii, który w wieku szesnastu lat trafił do drugiej głowy Sekiguchi-ryu, Sekiguchiego Ujinariego, a w wieku 29 lat, w 1680 roku, otrzymał licencję pełnego przekazu. Nipponica podaje lata życia 1652 do 1704, a Heibonsha dodaje, że jako miejsce urodzenia podaje się także prowincję Yamato. Według Nipponica za rekomendacją nauczyciela wstąpił w służbę pana z Matsushiro w Shinshu, później przybył do Edo, otworzył w Shibie dojo Bugido i zaczął używać nazwy Shibukawa-ryu. Yamamoto 1981 w czasopiśmie uniwersytetu Tenri umieszcza w roku 1681 półroczny pobyt w Matsushiro i otwarcie dojo w Edo, a w roku 1698 budowę nowego dojo, Nipponica mówi o tysiącu uczniów. Nihon Kobudo Kyokai pisze, że chcieli się u niego uczyć podobno także niektórzy daimyo, ale nie wstąpił w służbę u pana i poświęcił się wychowaniu uczniów. Żadne źródło nie podaje roku założenia szkoły.
Czytaj dalej
Według Nipponica treść techniczna była w większości przerobioną Sekiguchi-ryu, ale szkoła zyskała sławę dzięki naciskowi na wewnętrzną pracę umysłu i mocną postawę, a Osano 1991 dodaje w czasopiśmie recenzowanym, że założyciel ogłosił szkołę za nową, lecz nauczał według starego sposobu Sekiguchi-ryu, a główny dom używał nazwy Sekiguchi seito Shibukawa-ryu. Yamamoto 1981 podsumowuje cechy szkoły jako yawara, nie pojmowanie, rezygnację z efektownych technik i równy nacisk na włócznię, iai i szermierkę jak na jujutsu oraz dzieli program na osiem grup, od form w siadzie bez broni przez formy przeciw uzbrojonemu przeciwnikowi i zapasy w chwycie po iai, szermierkę i włócznię. Czwarta głowa, Shibukawa Bangoro Tokihide (1720 do 1797), według Nipponica dopełniła szkołę teoretycznie i systemowo, Heibonsha nazywa tę głowę odnowicielem szkoły, a Green cytuje założyciela o jujutsu opartym na nauce Księgi Przemian. Główny dom w Edo dziedziczył według Osano 1991 imię Bangoro, a Osano pisze dalej, że jego tradycja i gałąź w prowincji Kai wygasły w okresie Taisho, natomiast Yamamoto 1981 wymienia jednak dziewiątą głowę urodzoną w 1900 roku, która po 1945 roku przestała nauczać. Żyje linia, którą według Nihon Kobudo Kyokai przekazał wasal domeny hiroszimskiej i którą w okresie Meiji przeniósł do Osaki jeden z jej nauczycieli, gdzie dziś działa jej dwunasty nauczyciel jako członek Nihon Kobudo Kyokai, a Osano 1991 potwierdza, że tradycja hiroszimska trwa do dziś. W Hiroszimie Nihon Kobudo Kyokai prowadzi Shibukawa Ichi-ryu jako osobną szkołę, którą według Morimoto 2015 założył pod koniec siogunatu Shuto Kuranoshin Mitsutoki z trzech szkół, w tym Shibukawa-ryu.
Historia
Założyciel Shibukawa Bangoro Yoshikata (odczyt według Nipponica) urodził się według Nipponica i Daijisen w roku 1652 w Wakayamie w prowincji Kii, Heibonsha podaje jako możliwe miejsce urodzenia także prowincję Yamato, a Yamamoto 1981 pisze w czasopiśmie uniwersytetu Tenri, że według pisma o założycielu urodził się 8 lipca 1652 w Kii w rodzie Shidara. W wieku szesnastu lat trafił do drugiej głowy Sekiguchi-ryu, Sekiguchiego Ujinariego (Yamamoto: w roku 1667), a w wieku 29 lat, w 1680 roku, otrzymał licencję pełnego przekazu. Według słownika biograficznego Kodansha otworzył w Wakayamie dojo, a w erze Tenna wyjechał do Edo. Nipponica podaje, że za rekomendacją nauczyciela wstąpił w służbę pana z Matsushiro w Shinshu, później wrócił do Edo, otworzył w Shibie dojo Bugido i zaczął używać nazwy Shibukawa-ryu, Yamamoto umieszcza w roku 1681 półroczny pobyt w Matsushiro, a potem otwarcie dojo w Edo, służbę u innego pana od roku 1685, schronienie u ucznia po wielkim pożarze Edo w roku 1695 i budowę nowego dojo w Shibie w roku 1698, Nipponica mówi o tysiącu uczniów. Nihon Kobudo Kyokai pisze, że chcieli się u niego uczyć podobno także daimyo, ale nie wstąpił w służbę. Zmarł 7 maja 1704 w wieku 53 lat i został według Yamamoto pochowany w świątyni Sengaku-ji. Osano 1991 pisze w czasopiśmie recenzowanym, że założyciel ogłosił szkołę za nową, lecz nauczał według starego sposobu Sekiguchi-ryu, a pismo z roku 1714 zalicza go według Yamamoto jeszcze do Sekiguchi-ryu. Żadne źródło nie podaje roku założenia szkoły.
Czytaj dalej
Założyciel nie miał własnego syna i adoptował ucznia, późniejszego Shibukawę Tomoemona Tanechikę (odczyt według Nipponica), drugą głowę, Osano 1991 podaje wpływową opinię, że były to dwie różne osoby. W roku 1711 uczniowie według Yamamoto wzięli udział w walce z inną szkołą i druga głowa została za to wzięta pod straż, a według osądu Yamamoto stąd wziął się zakaz walk z innymi szkołami, a w erze Kyoho została zaproszona do Kurume, by nauczać Sekiguchi-ryu. Trzecia głowa, Shibukawa Bangoro Sukenori (odczyt według Kodansha, 1690 do 1763), syn adoptowany, studiowała naukę wojenną Naganuma-ryu, miała według Nipponica wielu uczniów wśród daimyo, napisała pismo o jujutsu i przeniosła dojo do Azabu. Czwarta głowa, Shibukawa Bangoro Tokihide (1720 do 1797), została według Yamamoto 1981 zaproszona jako instruktor do domeny Kurume, zostawiła pisma o jujutsu i według Nipponica dopełniła szkołę teoretycznie i systemowo, Heibonsha nazywa tę głowę odnowicielem szkoły. Yamamoto wymienia dalej piątą do dziewiątej głowę, ósma otrzymała w roku 1924 tytuł hanshi w judo, dziewiąta, urodzona w 1900 roku, przejęła kierownictwo potem, nie miała następcy i po 1945 roku przestała ćwiczyć i nauczać, bo podobno czas jujutsu minął, wcześniej jednak kazała przepisać rodzinne zwoje i w 1934 roku kazała włączyć jedno z pism do zbioru o budo. Osano 1991 pisze, że tradycja głównego domu i gałąź w prowincji Kai, którą przyniósł tam w erze Kyoho uczeń założyciela służący w Kofu, wygasły w okresie Taisho. Linię hiroszimską przekazał według Nihon Kobudo Kyokai wasal domeny hiroszimskiej, który wielokrotnie ćwiczył u założyciela, Morimoto 2004 dowodzi jednak w czasopiśmie recenzowanym, że ten człowiek zrezygnował z urzędu w roku 1800, więc nie mógł być uczniem pierwszej ani drugiej głowy, a jego nauczycielem była zapewne trzecia głowa, i podaje, że Shibukawa-ryu była w domenie hiroszimskiej szkołą stosunkowo silną z nauczycielami opłacanymi ryżem, a Morimoto 2015 dodaje, że uczyli się jej w Hiroszimie także mieszczanie. W okresie Meiji przybył według Nihon Kobudo Kyokai jeden z hiroszimskich nauczycieli do Osaki i otworzył dojo Seishinkan w dzielnicy Kunijima, skąd szkoła w Osace wykiełkowała, a po pięciu kolejnych pokoleniach kierownictwo przejął jedenasty nauczyciel, dzisiejszy dwunasty nauczyciel jest wymieniony w nagłówku witryny Nihon Kobudo Kyokai. Japońska Wikipedia dodaje, że po wojnie nie wolno było według zarządzenia administracji okupacyjnej ćwiczyć, a dziewiąta głowa linii osackiej ćwiczyła z żoną potajemnie w nocy. Yamamoto 1981 zwraca uwagę, że pierwszy instruktor jujutsu tokijskiej policji na początku Meiji podawał nazwę Sekiguchi-ryu (japońska Wikipedia podaje go jako ucznia siódmej głowy rodu Shibukawa) i tłumaczy to tym, że poza głównym domem uczono pod nazwą Sekiguchi-ryu.
Czym się różni
Od macierzystej Sekiguchi-ryu Shibukawa-ryu różni się według Nipponica tylko częściowo, większość treści to przerobiona Sekiguchi-ryu, a szkoła wyróżniła się naciskiem na pracę umysłu i mocną postawę, Osano 1991 pisze, że założyciel nauczał według starego sposobu Sekiguchi-ryu, a główny dom używał nazwy Sekiguchi seito Shibukawa-ryu, Yamamoto 1981 dodaje, że poza głównym domem uczono pod nazwą Sekiguchi-ryu, a japońska Wikipedia pisze, że Shibukawa-ryu bywa mylona ze szkołą macierzystą. Shibukawa Ichi-ryu prowadzi Nihon Kobudo Kyokai jako osobną szkołę w Hiroszimie: według Nihon Kobudo Kyokai i Morimoto 2015 założył ją pod koniec siogunatu Shuto Kuranoshin Mitsutoki (odczyt według Morimoto, 1809 do 1897) z trzech szkół, Shibukawa-ryu, Namba Ippo-ryu i Asayama Ichiden-ryu, według ustnego przekazu nazwa powstała przez skrócenie nazw wszystkich trzech szkół, a Morimoto uznaje ją za szkołę odmienną od Shibukawa-ryu. Nihon Kobudo Shinkokai prowadzi tylko Shibukawa Ichi-ryu. Green zalicza Shibukawa do wciąż istniejących i popularnych szkół jujutsu obok Takenouchi, Kito, Sekiguchi i Oguri.
Technika
Nipponica podaje, że treść techniczna szkoły była w większości przerobioną Sekiguchi-ryu, ale szkoła zyskała sławę dzięki naciskowi na pracę umysłu i mocną postawę. Yamamoto 1981 podsumowuje cechy techniczne według własnego sądu tak: szkoła to yawara, nie pojmowanie, rezygnuje z efektownych technik, kładzie nacisk na praktyczne nauczanie i z myślą o prawdziwej walce kładzie równy nacisk na włócznię, iai i szermierkę jak na jujutsu. Według spisu technik, który Sekiguchi Ujinari przekazał założycielowi w roku 1680, Yamamoto dzieli technikę na 20 form zestawu wstępnego, 16 form przeciw uzbrojonemu przeciwnikowi w siadzie, 7 form chwytów, 6 form w stójce, 10 form zapasów w chwycie, 11 form iai i 10 form szermierki, a ponadto ćwiczenia uzupełniające, i podsumowuje system techniczny w ośmiu grupach: formy w siadzie bez broni, chwyty w siadzie, formy w siadzie przeciw przeciwnikowi z ostrą bronią, formy w stójce, w tym formy w marszu, zapasy w chwycie oraz z punktu widzenia bitwy iai, szermierka i włócznia. Obok form istniał według tego samego źródła szereg ćwiczeń z elementem współzawodnictwa, na przykład pchanie piersią lub ciągnięcie za pas, które uzupełniają to, czego forma nie daje, albo sprawdzają, czy uda się przemóc przeciwnika. Pismo czwartej głowy dzieli według Yamamoto program jujutsu na trzy części i jako główne zasady ćwiczenia podaje trójkę zasad do ćwiczenia i trójkę do codziennego wysiłku.
Czytaj dalej
Osano 1991 opisuje spis form gałęzi z prowincji Kai z piętnastoma ponumerowanymi zestawami, od 16 form wstępnych przez 10 form kogusoku, 14 form wewnętrznych, 25 form ćwiczebnych i 13 form szermierki po 20 form tajnej nauki i ostrza do rzucania, oraz zwój kenpo z 70 technikami, które według niego przekazał sam założyciel. Morimoto 2004 podaje z rodziny z Hiroszimy cztery zwoje z nazwami form, obrazem ludzkiego ciała z punktami witalnymi, formułami zaklęć i zasadami dla jujutsu, szermierki i kija. Nihon Kobudo Kyokai cytuje zasadę dzisiejszej linii osackiej, że jujutsu jest matką wszystkich sztuk walki z bronią, i pokazuje formę z krótkim mieczem, kusarigama i rzuty w ćwiczeniu swobodnym, a japońska Wikipedia dodaje, że linia osacka rozwinęła się samodzielnie pod wpływem innych szkół hiroszimskich i obok jujutsu obejmuje krępowanie, kij, szermierkę w tym dwoma mieczami, iai, naginatę, krótki miecz, jutte, żelazny wachlarz i kusarigama. Green cytuje założyciela, że zmiana siły zależy od miękkości i uległości, a szkoła opiera się na nauce Księgi Przemian.
Trening
Yamamoto 1981 sądzi, że najpierw uczono 20 form zestawu wstępnego bez broni, ćwiczono je wielokrotnie i dopiero potem, w miarę postępów ucznia, nauczano form przeciw uzbrojonemu przeciwnikowi i dalszych. Założyciel wyznaczył według pisma o jego wypowiedziach trening jako pięcioletnią drogę: w pierwszym roku usunąć niedostatki, w drugim uspokoić ruchy ducha, w trzecim wzmocnić kości, w czwartym, by całemu ciału nie zaszkodziła zła siła, a w piątym być odważnym. Yamamoto cytuje też pismo ucznia drugiej głowy, według którego z wielu setek współuczniów jądro szkoły pojęło tylko sześć lub siedem osób, bo uczyli się wytrwać i nie dać się przemóc, a nie sposobu wygrywania, i większość porzuciła trening w połowie drogi. Dzisiejsza linia osacka według Nihon Kobudo Kyokai ćwiczy w każdą niedzielę przed południem i po południu w Osace, co roku na początek ćwiczeń odwiedza sanktuarium w dzielnicy Kunijima jako miejsce osackiego przekazu i uczestniczy w pokazach w Osace i Hiroszimie, a szkoła pisze na swojej stronie internetowej, że nie naucza uczniów szkół średnich i młodszych.
Stopnie i postępy
Założyciel otrzymał według Nipponica licencję pełnego przekazu Sekiguchi-ryu w wieku 29 lat, a Yamamoto 1981 wymienia jako dowody przekazywania spis technik jujutsu i licencję gokui kaiden. Osano 1991 opisuje dla gałęzi z prowincji Kai spis form i zwój kenpo, przy czym w roku 1855 główny dom wysłał swojego ucznia do Kai, a ten nauczył się tam w siedem dni wszystkich form oprócz dwudziestu form tajnej nauki. Morimoto 2004 wymienia w rodzinie z Hiroszimy zwoje z roku 1910 z formułami zaklęć i obrazem ciała z punktami witalnymi, spis form z roku 1911 i zwój zasad z roku 1915. Japońska Wikipedia podaje dla linii osackiej system siedmiu zwojów, od połowicznego przekazu przez spisy technik po tajną naukę i pełny przekaz.
Dziś
Żywa linia Shibukawa-ryu działa według Nihon Kobudo Kyokai w Osace, gdzie prowadzi ją dwunasty nauczyciel w dojo Seishinkan, ćwiczy się w każdą niedzielę, a szkoła uczestniczy w pokazach Nihon Kobudo Kyokai w Osace i Hiroszimie. Osano 1991 potwierdza, że tradycja hiroszimska i tradycja linii z Kumamoto trwają do dziś, a japońska Wikipedia podaje w Osace obok Seishinkan także stowarzyszenie założone przez posiadacza licencji pełnego przekazu. Tradycje głównego domu w Edo i gałęzi w prowincji Kai wygasły według Osano w okresie Taisho. Nihon Kobudo Shinkokai nie prowadzi Shibukawa-ryu osobno, prowadzi tylko hiroszimską Shibukawa Ichi-ryu, której przedstawiciel naucza w dojo Kan'okan w Hatsukaichi. Artykułu o szkole nie mają ani Kotobank pod starszym zapisem nazwy, ani przewodnik koryu.com, ani angielska Wikipedia.
Ciekawostki
Yamamoto 1981 cytuje pismo ucznia założyciela, według którego pięciu silnych mężczyzn, wybranych, by wypróbować założyciela, i stojących obok niego, przewróciło się, gdy tylko zamachnął się rękami, a kamień gruby na siedem sun, którego uczniowie nie potrafili rozbić pięścią, założyciel wziął w ręce, skręcił nim i kamień się rozsypał. Japońska Wikipedia podaje, że założyciel miał podobno 6 shaku 2 sun wzrostu, czyli wyraźnie więcej niż ówczesna średnia. Heibonsha pisze, że kto przejmował szkołę, przyjmował imię Bangoro, a Yamamoto 1981 podaje, że uczniowie w 1711 roku wzięli udział w walce z inną szkołą, za co drugą głowę wzięto pod straż, i sądzi, że stąd wziął się zakaz walk z innymi szkołami. Założyciel jest według Yamamoto pochowany w świątyni Sengaku-ji, znanej z opowieści o wiernych samurajach z Ako.
Często zadawane pytania
Istnieje Shibukawa-ryu do dziś?
Tak, ale nie główny dom z Edo, który według Osano 1991 wygasł w okresie Taisho, a jego dziewiąta głowa według Yamamoto 1981 przestała po 1945 roku nauczać. Linia hiroszimska, przeniesiona w okresie Meiji do Osaki, żyje, a Nihon Kobudo Kyokai prowadzi ją jako członka z dwunastym nauczycielem.
Czym różni się Shibukawa-ryu od Sekiguchi-ryu?
Niewiele. Założyciel był uczniem drugiej głowy Sekiguchi-ryu, według Nipponica większość treści to przerobiona Sekiguchi-ryu, a Osano 1991 pisze, że główny dom używał nazwy Sekiguchi seito Shibukawa-ryu. Szkoła według Nipponica wyróżniła się naciskiem na pracę umysłu i mocną postawę.
Czy Shibukawa Ichi-ryu to to samo co Shibukawa-ryu?
Nie. Shibukawa Ichi-ryu prowadzi Nihon Kobudo Kyokai jako osobną szkołę w Hiroszimie, którą według Morimoto 2015 założył pod koniec siogunatu Shuto Kuranoshin Mitsutoki z trzech szkół, Shibukawa-ryu, Namba Ippo-ryu i Asayama Ichiden-ryu. Nihon Kobudo Shinkokai prowadzi tylko ją.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.