Daitō-ryū
大東流合気柔術Japońska sztuka dźwigni, rzutów i atemi, z której wywodzi się aikido. Stworzył ją Sokaku Takeda, uczy się w kata w parach, a postęp potwierdzają zwoje i licencje.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Daitō-ryū
O sztuce walki Daitō-ryū
Daito-ryu Aiki-jujutsu to japońska sztuka dźwigni stawowych, rzutów i uderzeń atemi, z której wywodzi się aikido. Stworzył ją Sokaku Takeda (1859–1943) z domeny Aizu, łącząc aizuską naukę oshiki-uchi z innymi umiejętnościami. Szkoła sama wywodzi pochodzenie od Minamoto no Yoshimitsu z XI wieku. Zapisy o tej sztuce sprzed Takedy nie są jednak znane, a według analizy Mihály Dobróka najwcześniejsza wersja tej opowieści pojawia się dopiero w wywiadzie prasowym z Takedą z 1936 roku. Jednego roku powstania źródła nie podają, nauka Takedy jest udokumentowana od końca lat dziewięćdziesiątych XIX wieku.
Czytaj dalej
Takeda podróżował po Japonii i organizował seminaria dla oficerów, policjantów i innych zainteresowanych. Przez około 45 lat prowadził zapisy uczniów (eimeiroku). Wśród jego uczniów byli Morihei Ueshiba, założyciel aikido, Yukiyoshi Sagawa, Kodo Horikawa i Takuma Hisa. Uczy się głównie w formie kata w parach. Atemi służy do przygotowania dźwigni lub rzutu, techniki wywodzą się z pracy z mieczem, a niektóre odgałęzienia uczą także kenjutsu i innej broni. Postęp zamiast pasów tradycyjnie potwierdzają zwoje i licencje, na przykład Hiden Mokuroku ze 118 technikami. Stopnie dan wprowadził dopiero Tokimune Takeda, syn i następca Sokaku Takedy. Zawodów Daito-ryu nie organizuje. Dzisiejsze odgałęzienia to między innymi Takumakai, Kodokai, Roppokai i główna linia Katsuyuki Kondo. Stopnie i programy różnią się między nimi.
Historia
Daito-ryu Aiki-jujutsu stworzył Sokaku Takeda (1859–1943) z domeny Aizu, łącząc aizuską naukę oshiki-uchi z innymi umiejętnościami. Jednego roku powstania źródła nie podają, podróże Takedy z nauczaniem są udokumentowane od wiosny 1898 roku. Jako jego nauczyciela zapisy uczniów wymieniają byłego doradcę z Aizu Saigo Tanomo, przekazanie oshiki-uchi źródła umieszczają w 1897 lub 1898 roku. Pochodzenie od Minamoto no Yoshimitsu z XI wieku jest tradycją szkoły, zapisy o tej sztuce przed Takedą nie są znane. Mihály Dobróka znalazł pierwszą pisemną wersję opowieści w wywiadzie prasowym z Takedą z 1936 roku i opisuje luki w linii rodowej oraz rodzinny zapis z 1876 roku, który wpisuje rodzinę Takedów jako rolników. Takeda uczył ponad 50 lat, organizował seminaria dla oficerów wojskowych i policji i przez około 45 lat prowadził zapisy uczniów (eimeiroku). Morihei Ueshiba spotkał się z nim w Engaru w 1915 roku.
Czym się różni
Daito-ryu to jedna konkretna szkoła szerszej dziedziny, którą Britannica zbiorczo nazywa jujutsu, czyli systemów walki warstwy wojowników bushi. Historyk aikido Stanley Pranin opisuje ją jako zbiór kilkuset technik z dźwigniami stawowymi i chwytami unieruchamiającymi. Tokimune Takeda stwierdził, że różnica wobec judo polega na tym, że w Daito-ryu nie organizuje się walk jeden na jednego. Z Daito-ryu wywodzi się aikido. Ueshiba Morihei spotkał Takedę Sokaku w lutym 1915 roku w Engaru, a jego przedwojenne certyfikaty były zwojami Daito-ryu aiki-jujutsu. Według Pranina zachował dużą część repertuaru, ale go zmodyfikował, a po 1935 roku nie miał już bezpośredniego kontaktu z Takedą. W okresie iwamskim rozwinął aiki ken, aiki jo i pojęcie takemusu aiki, czyli spontaniczne wykonanie techniki zależnie od sytuacji. Nazwę aikido sztuka otrzymała w 1942 roku, wcześniej nazywano ją aiki budo. Tokimune Takeda powiedział, że aikido ludzie określają techniki stosowane tylko w razie ataku, natomiast Daito-ryu takie techniki nazywa aiki. Koreańskie hapkido Britannica opisuje jako samoobronę opartą na tradycyjnym tae kyon, z kolistymi podcięciami, kopnięciami, uderzeniami i rzutami. Podobnie jak aikido stosuje podejście oparte na ustępowaniu i ruch kolisty. Związku hapkido z Daito-ryu Britannica nie podaje.
Technika
Podstawę tworzą dźwignie stawowe i rzuty w zbiorach shoden waza i aiki-no-jutsu. Uderzenia atemi służą głównie do przygotowania dźwigni lub rzutu. Tokimune Takeda wolał unieruchamiać powalonego napastnika kolanem na stawie, aby mieć wolne ręce. Tokimune Takeda podał, że techniki są oparte na mieczu, a nauka miecza jest dla Daito-ryu zasadnicza. Według niego nazwy shihonage i kotegaeshi pochodzą z Daito-ryu, technika znana w aikido jako kokyunage nazywa się w Daito-ryu aikinage, koshinage nazywa się koshiguruma, a tenchinage należy do technik aikinage.
Trening
Techniki uczy się głównie w formie kata, czyli wcześniej uzgodnionych ćwiczeń w parach. Daitokai podaje program z trzech części: aikijujutsu (uderzenia, rzuty, dźwignie i naciski na punkty), kenjutsu i inna broń. Tokimune Takeda podał, że w Daitokan nie ćwiczy się już z przeciwnikami, ale tylko kata. Nauczanie Daito-ryu określił jako zupełnie inne niż w pozostałych szkołach, a trening jako twardszy niż miękkie ćwiczenie aiki, jest to jego wypowiedź. Wolnego randori ani opisu budowy lekcji nie znaleźliśmy w źródłach.
Stopnie i postępy
Postęp tradycyjnie potwierdzają zwoje zamiast pasów. Po opanowaniu zbioru technik uczeń otrzymuje certyfikat: Hiden Mokuroku obejmuje 118 technik, Aiki-no-jutsu 53, a Hiden Okugi 36. Licencjami nauczycielskimi są kyoju dairi (zastępca nauczyciela) i menkyo kaiden (pełne przekazanie). Kyoju dairi otrzymali na przykład Morihei Ueshiba 15 września 1922 roku, Kodo Horikawa w 1931 roku i Yukiyoshi Sagawa w 1932 roku, menkyo kaiden od Tokimune Takedy Katsuyuki Kondo w maju 1988 roku. Za Sokaku Takedy stopnie dan nie istniały. Jako pierwszy nadawał je Tokimune Takeda, a po wojnie przyjęła je tylko część odgałęzień. Daitokai podaje, że jego uczniowie studiują jujutsu i kenjutsu do 2. dan, a pozostałą broń do 3. dan, oraz że jego certyfikaty uznają dojo członkowskie. Wspólnego systemu stopni między odgałęzieniami nie znaleźliśmy.
Dla kogo
Sokaku Takeda rozpowszechniał Daito-ryu na seminariach w całej Japonii. Uczył na nich oficerów wojskowych, policjantów i zainteresowanych o często wysokiej pozycji społecznej. Stanley Pranin podaje w Aikido Journal (1995), że około 1903 roku przez kilka lat uczył żołnierzy 2. dywizji armii japońskiej. Dzisiejszych warunków wstępu nie znaleźliśmy. Programu dla dzieci, wieku rozpoczęcia ani zawodów dziecięcych odgałęzienia Daito-ryu nie podają, a zawodów w Daito-ryu się nie organizuje. Danych o nauczaniu kobiet, starszych początkujących ani o ochraniaczach także nie znaleźliśmy. Badania urazów lub obciążenia w Daito-ryu nie znaleźliśmy, trening tworzą kata w parach z dźwigniami stawowymi, rzutami i atemi.
Sprzęt
Program Daitokai obejmuje kenjutsu z kata Kendo-no-kata, Gogyo-no-kata i Ono-ha Itto-ryu oraz inną broń: kodachi, tessen (żelazny wachlarz), shuriken, bo, jutte i tanken. Zarówno Sokaku, jak i Tokimune Takeda wydawali zwoje także dla technik z mieczem oraz z długim i krótkim mieczem. Czy broń jest obowiązkowa we wszystkich odgałęzieniach, nie znaleźliśmy. Opisu stroju i ochraniaczy w Daito-ryu także nie znaleźliśmy.
Filozofia
Pojęcie aiki wykładają wypowiedzi głów szkoły. Sokaku Takeda miał według zachowanej definicji mówić, że tajemnicą aiki jest pokonanie przeciwnika mentalnie samym spojrzeniem i wygranie bez walki. Tokimune Takeda opisał w rozmowie ze Stanley Pranin aiki jako ciągnięcie, gdy człowieka się pcha, i pchanie, gdy się go ciągnie. Aiki odpowiada według niego go no sen, czyli reakcji na atak, podczas gdy kiai to sen sen, atak jako pierwszy. Techniki zostały według niego zaprojektowane tak, aby nie zostawić przeciwnikowi luki, a naukę miecza określił jako zasadniczą dla Daito-ryu. Aikido różni się od Daito-ryu celem: Morihei Ueshiba połączył po 1919 roku pod wpływem Onisaburo Deguchi studia walki z filozofią i religią. Spójnej doktryny etycznej Daito-ryu nie znaleźliśmy.
Dziś
Daito-ryu nie ma dziś jednej centrali, działa w kilku odgałęzieniach. Naukę Tokimune Takedy szerzy Daitokai, Nihon Daito-ryu Aikibudo Daito Kai prowadzili Shigemitsu Kato i Gunpachi Arisawa. Takumakai nawiązuje do Takuma Hisa (1895–1980), Kodokai założył w 1950 roku Kodo Horikawa i prowadzi je dziś Yusuke Inoue. Roppokai Seigo Okamoto (1925–2015) kładzie nacisk na rzuty przy minimum ruchu. Główną linię prowadzi Katsuyuki Kondo (ur. 1945), uczeń Tokimune Takedy od 1960 roku, który otrzymał od niego w maju 1988 roku menkyo kaiden. W 2000 roku wydał dwujęzyczny podręcznik 30 technik serii ikkajo, a w 2002 roku prezentował Daito-ryu na Aiki Expo w Las Vegas. Jego odgałęzienia działają między innymi we Włoszech, w Rosji, na Słowacji i w USA. Dojo w Czechach ani zawodów Daito-ryu nie znaleźliśmy.
Ciekawostki
Takeda Sokaku uczył przez ponad pięćdziesiąt lat i według Pranina dotarł do około 30 000 uczniów. Spisy uczniów eimeiroku i księgi rachunkowe opłat shareiroku prowadził przez około 45 lat, a razem liczą ponad 2 000 stron. W 1904 roku pomagał w Hakodate sądowi miejskiemu w sporze z miejscowymi gangami, który zakończył się arbitrażem, a w 1905 roku spotkał w pociągu w Sendai Brytyjczyka Charlesa Parry'ego, który został jego uczniem. Pogłoska, że Takeda uciekł na Hokkaido po zamieszaniu w zabójstwo, według Pranina nie sprawdza się, ponieważ wcześniej prawie rok uczył w Akicie. Certyfikat kyoju dairi z 15 września 1922 roku nakazywał Ueshibie wpisać każdego ucznia do ewidencji i zapłacić Takedzie przy wpisie trzy jeny. Pranin podaje 29 posiadaczy kyoju dairi z lat 1902 do 1941. Tokimune Takeda wspominał, że w latach trzydziestych dzisiejsze aikido nazywano Daito-ryu aiki-jujutsu.
Często zadawane pytania
Czym jest daito-ryu aiki-jujutsu?
Daito-ryu aiki-jujutsu to japońska sztuka walki, którą historyk Stanley Pranin określa jako tradycyjną sztukę klanu Aizu, przekazywaną przez Takedę Sokaku. Tworzy ją kilkaset technik jujutsu z dźwigniami na stawy i chwytami przytrzymującymi, a stała się technicznym fundamentem współczesnego aikido.
Kim był Takeda Sokaku?
Takeda Sokaku (1859–1943) z domeny Aizu nadał Daito-ryu aiki-jujutsu dzisiejszą postać. Uczył na seminariach w całej Japonii, między innymi od 1903 roku członków 2. Dywizji Armii w Sendai, a wśród jego uczniów byli Ueshiba Morihei, Sagawa Yukiyoshi i Horikawa Kodo.
Jaka jest różnica między daito-ryu a aikido?
Aikido wywodzi się z Daito-ryu. Ueshiba Morihei uczył się u Takedy od 1915 roku, przejął dużą część repertuaru i go zmodyfikował. Według Pranina Daito-ryu tworzy kilkaset technik z dźwigniami i chwytami przytrzymującymi i nie ma w nim zawodów, a aikido dodało pracę z mieczem i kijem (aiki ken, aiki jo) oraz nacisk na spontaniczne wykonanie techniki.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.