Wolnoamerykanka
Brytyjskie zapasy catch-as-catch-can z tradycji lancashire, w których wygrywa się położeniem na łopatki lub poddaniem. Przez Wigan i Karla Gotcha wpłynęły na japoński shoot wrestling.
Podstawowe informacje
Wielka BrytaniaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Wolnoamerykanka
O sztuce walki Wolnoamerykanka
Catch wrestling, pełną nazwą catch-as-catch-can („złap chwyt, gdzie możesz”), to zapasy, które w Wielkiej Brytanii rozwinęły się głównie z zapasów lancashire, z wpływem stylu cumberlandzkiego, westmorlandzkiego, kornwalijskiego i devońskiego oraz irlandzkiego collar-and-elbow. Nie ma jednego założyciela ani roku powstania. Rozprzestrzeniał się przez zapaśników z wędrownych jarmarków, którzy dodawali własne chwyty na poddanie zwane hooks, a w Ameryce przez karnawałowe „athletic show”, gdzie zapaśnicy wyzywali widzów. Górnicy z Lancashire według źródeł zapasali po zmianach.
Czytaj dalej
Wygrywało się położeniem na łopatki lub poddaniem. Położenia na łopatki były głównym sposobem wygranej, chwyty na poddanie służyły głównie do kontroli i wymuszenia położenia na łopatki, a duszenia bywały często zakazane. Pierwszym mistrzem świata w catch-as-catch-can został 12 grudnia 1881 roku Joe Acton. Frank Gotch pokonał George’a Hackenschmidta w latach 1908 i 1911, a drugą walkę zakończył toe hold. Na igrzyskach olimpijskich 1904 w St. Louis walczono bez chwytów na poddanie, a ze zmodyfikowanych zasad powstał później styl wolny. W latach dwudziestych XX wieku zapasy zawodowe przechodziły do walk ustawionych, z których wyrósł dzisiejszy wrestling zawodowy. Sportowy catch przetrwał w Wigan, gdzie Billy Riley w 1948 roku otworzył salę zwaną Snake Pit. Jego uczeń Karl Gotch od lat sześćdziesiątych uczył w Japonii, a jego uczniowie stali za UWF, Shooto i Pancrase. W MMA do catch wrestlingu przyznają się na przykład Kazushi Sakuraba i Josh Barnett. Zasady Snake Pit Wigan dopuszczają zamki na wszystkie główne stawy, w tym kolano, kostkę i kręgosłup, a zakazują uderzeń, duszeń i chwytania odzieży. Mistrzostwa świata w catch wrestlingu odbywają się co roku od 2018 roku.
Historia
Catch-as-catch-can („złap chwyt, gdzie możesz”) rozwinął się w Wielkiej Brytanii głównie z zapasów lancashire, z wpływem stylu cumberlandzkiego, westmorlandzkiego, kornwalijskiego i devońskiego oraz irlandzkiego collar-and-elbow. Nie ma jednego założyciela ani roku powstania. W Ameryce nazwy używano już około 1840 roku. Zapaśnicy z wędrownych jarmarków dodawali własne chwyty na poddanie zwane hooks i stretches, w amerykańskich karnawałach wyzywali widzów w athletic show, a walki na zakłady w kopalniach i obozach drwali premiowały poddanie. Pierwszym mistrzem świata w catch-as-catch-can został 12 grudnia 1881 roku Joe Acton po wygranej z Tomem Cannonem. Frank Gotch pokonał George’a Hackenschmidta 3 kwietnia 1908 roku w Chicago i ponownie 4 września 1911 roku na Comiskey Park, gdzie walkę zakończył toe hold.
Czym się różni
Britannica opisuje catch-as-catch-can jako styl, w którym w stójce i w parterze dozwolone są niemal wszystkie chwyty, a celem jest przyciśnięcie do maty obu łopatek przeciwnika. Według niej olimpijska i międzynarodowa rywalizacja przejęła go z drobnymi zmianami jako styl wolny. Różnica dotyczy głównie chwytów poddaniowych. Przepisy United World Wrestling w stylu wolnym zakazują duszenia i chwytów za gardło, skręcania ramienia o więcej niż 90 stopni, dźwigni na przedramię oraz nożyc nogami na głowie, szyi lub tułowiu. Walka seniorów w stylu wolnym ma dwie trzyminutowe rundy, a przewagę techniczną daje różnica 10 punktów, w catch wrestlingu rozstrzyga położenie na łopatki lub poddanie.
Czytaj dalej
Zapasy grecko-rzymskie, które według Britannici powstały we Francji na początku XIX wieku na podstawie przedstawień antycznych zapasów, zakazują chwytów poniżej pasa i aktywnego używania nóg, a przewagę techniczną przyznają już przy różnicy 8 punktów. Catch wrestling chwyty poniżej pasa dopuszczał. Według analityka Jacka Slacka (Fightland) celem głównym pozostawało położenie na łopatki, a chwyty poddaniowe służyły jako tak zwane punishment holds. Duszenie w historycznym catchu uważano za nieuczciwe, skręcanie szyi było często dopuszczalne, co według Slacka jest przeciwieństwem tego, jak postępuje większość dzisiejszych klubów grapplingowych. Porównania z brazylijskim jiu-jitsu od federacji ani z encyklopedii nie znaleźliśmy.
Technika
Hook to chwyt, który rozciąga, rozwiera, skręca lub uciska staw albo kończynę. Zapaśnika nazywa się hooker, bardzo doświadczonego hooker shooter. Nazwane chwyty obejmują między innymi hammerlock, knee bar, ankle lock, heel hook i toe hold. Double wrist lock nazywa się w MMA kimura, a coil lock odpowiada omoplacie. Historycznie głównym sposobem wygranej było położenie na łopatki, a chwyty na poddanie służyły głównie do kontroli i wymuszenia położenia na łopatki. Tommy Heyes podaje, że u żadnego klasycznego catch wrestlera nie odnotowano wygranej przez poddanie. Duszenia bywały często zakazane. Zasady Snake Pit Wigan dopuszczają zamki na kostkę, kolano, biodro, kręgosłup, szyję, bark, łokieć i nadgarstek, a zakazują uderzeń, kopnięć, duszeń i nacisku na gardło, full nelson i chwytania odzieży. Położenie na łopatki następuje, gdy obie łopatki jednocześnie dotkną maty, dlatego zawodnik nie może zostać na plecach nawet przy próbie poddania.
Trening
Budowy zwykłych zajęć ani proporcji techniki, sparringu i kondycji nie udało nam się w źródłach udokumentować. Billy Riley w Wigan żądał, by z każdym przeciwnikiem postępować jak ze światową klasą, a hasłem Snake Pit było „you can never train too hard”. Zawodowcy trenowali rano, a wieczorem występowali, nieformalne zasady zakazywały łamania kończyn, kłucia w oczy i szarpania za włosy. Karl Gotch pod wpływem pehlwani ułożył ćwiczenia z własnym ciężarem ciała, mostki, hinduskie przysiady i hinduskie pompki, a jego trening z kartami do gry, zwany Gotch Bible, stosuje się do dziś. Program Snake Pit U.S.A. uczy obaleń, rzutów, rides, breakdowns, przejść, ucieczek i odwróceń oraz chwytów na poddanie z dowolnej pozycji.
Stopnie i postępy
Snake Pit Wigan nie ma pasów ani stopni technicznych, akredytuje trenerów i stowarzyszone kluby. Snake Pit U.S.A. używa własnych poziomów Journeyman, Ripper, Shooter i Hooker, każdy w stopniu 1 i 2, a certyfikaty trenerskie nadaje tylko swoim przedstawicielom i stowarzyszonym trenerom. Jest to system jednego stowarzyszenia, a nie wspólny system stopni catch wrestlingu. Minimalnych okresów między poziomami ani ich przenoszenia między organizacjami nie znaleźliśmy.
Dla kogo
Według zasad Snake Pit Wigan mogą rywalizować tylko osoby powyżej 18 lat, kategorie wagowe prowadzą od 55 kg do super heavy z górną granicą 125 kg. Snake Pit U.S.A. ma dla dorosłych mężczyzn trzy kategorie wagowe, a dla kobiet kategorię open. Do mistrzostw świata w 2024 roku dodano zawody dziecięce Catch For Kids, ich granic wiekowych i zasad nie znaleźliśmy. Badania urazów w catch wrestlingu nie znaleźliśmy. Zasady Snake Pit Wigan nakładają kontrolę lekarską przed walką, krótkie paznokcie, zgłaszanie chorób skóry, umiarkowany nacisk przy chwycie na poddanie i przerwanie walki przez sędziego w razie urazu. Kategorii weteranów nie znaleźliśmy.
Zawody
Według zasad Snake Pit Wigan wygrywa się przez położenie na łopatki lub poddanie, punktów się nie przyznaje, a bez położenia na łopatki i poddania sędzia decyduje o tym, kto był bardziej dominujący. Limit czasu ustala organizator zależnie od liczby zgłoszeń, przerw nie ma. Snake Pit U.S.A. walczy najwyżej trzy rundy po pięć minut, rundę wygrywa tylko poddanie lub położenie na trzy, a punkty liczą się tylko przy remisie. Catch Wrestling World Championships odbywają się co roku od 2018, Catch Wrestling British Championships odbyły się w Wigan w latach 2023 i 2024, a ACWA US Open w grudniu 2023 jest podawany jako pierwsze nowoczesne amerykańskie mistrzostwa krajowe. Na igrzyskach olimpijskich w 1904 w St. Louis według United World Wrestling zapaśnicy walczyli tylko stylem wolnym i tylko Amerykanie. International Amateur Wrestling Federation (1921) stworzyła ze zmodyfikowanych zasad styl wolny. Catch wrestling nie jest olimpijski.
Sprzęt
Zasady Snake Pit Wigan dopuszczają przylegające szorty, przylegające długie spodnie, przylegające koszulki, rash guardy i spats. Dresy, bluzy i luźne szorty są zakazane, ponieważ za odzież nie wolno chwytać. Walczy się w obuwiu zapaśniczym lub boso, przy nadmiernym poceniu sędzia może wymagać rash guardu lub spats i kontroluje też ochraniacze głowy. Ochraniaczy zasady nie wymagają, względne koszty są więc niskie.
Dziś
Wrestling zawodowy powstał jako sportowy catch, od lat dwudziestych XX wieku Gold Dust Trio przesunęło go jednak ku teatralnej rozrywce. Sportowy catch przetrwał w Wigan, gdzie Billy Riley w 1948 roku otworzył salę zwaną później Snake Pit. W latach siedemdziesiątych została zamknięta, formalnie catch wrestling odrodził się około lat 2011 do 2012, a dziś klub w Aspull prowadzi Roy Wood. Uczeń Rileya, Karl Gotch, uczył później w Japonii. Jego uczniowie założyli w 1984 roku UWF, Satoru Sayama w 1985 roku Shooto, a Gotch zaproponował nazwę Pancrase, założonego w 1993 roku. Hélio Gracie uczył się catchu u Orlanda „Dudú” da Silvy i włączył elementy catchu do gracieowskiego jiu-jitsu. Kazushi Sakuraba uczył się catchu pod kierunkiem Billy’ego Robinsona, a Josh Barnett określa się jako catch wrestler. Bas Rutten walczył w październiku 2002 roku z Osamu Nishimurą według zasad catch wrestlingu, walka zakończyła się remisem na czas.
Ciekawostki
Wyrażenie no holds barred, czyli bez zakazanych chwytów, według słownika Merriam-Webster używano pod koniec XIX wieku w reklamie walk, w których dozwolony był każdy chwyt. Zapasy olimpijskie w St. Louis odbyły się 14 i 15 października 1904 na Francis Field w siedmiu konkurencjach stylu wolnego i były zarazem mistrzostwami USA. Rywalizowało 42 zapaśników i wszyscy startowali w barwach USA. Frank Gotch miał według Britanniki 154 zwycięstwa w 160 walkach i tytuł mistrza świata utrzymał do przejścia na emeryturę w 1913. Jego rywal George Hackenschmidt wygrał w 1898 w Wiedniu amatorskie mistrzostwa świata w zapasach grecko-rzymskich, a pod koniec życia jako mistyczny filozof wydał książkę Man and Cosmic Antagonism to Mind and Spirit (1936). Billy Robinson, który spędził w wigańskiej sali treningowej ponad dziesięć lat, nazwał catch wrestling MMA bez limitów czasowych. Przydomek Snake Pit pochodzi według gazety Post and Courier z niebezpieczeństwa tamtejszego treningu.
Często zadawane pytania
Czym jest catch wrestling?
Catch wrestling (catch-as-catch-can) to styl zapasów, w którym według Britannica zarówno w stójce, jak i w parterze dozwolone są niemal wszystkie chwyty. Wygrywa się przez przygwożdżenie lub poddanie po dźwigni na staw, a uderzenia i kopnięcia są zakazane.
Skąd pochodzi catch wrestling?
Z Anglii, gdzie według Britannica nazywano go dawniej stylem lancashirskim. Stał się najpopularniejszą formą zapasów w Wielkiej Brytanii i w Stanach Zjednoczonych, a wędrowni zapaśnicy jarmarczni dodawali do niego własne chwyty poddające.
Jaka jest różnica między catch wrestlingiem a stylem wolnym?
Według Britannica styl wolny powstał przez przejęcie catch-as-catch-can do zawodów olimpijskich z drobnymi zmianami. Główna różnica to chwyty poddające. Przepisy United World Wrestling zakazują w stylu wolnym duszenia, skręcania ramienia o więcej niż 90 stopni, dźwigni na przedramię i nożyc nogami, a catch wrestling dopuszcza dźwignie na stawy.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.