Szermierka sportowa
Sport olimpijski z trzema broniami: floretem, szpadą i szablą. W programie wszystkich nowożytnych igrzysk od 1896 roku, zarządza nim federacja FIE.
Podstawowe informacje
FrancjaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Porównania
Katalogi i bazy dla Szermierka sportowa
O sztuce walki Szermierka sportowa
Szermierka sportowa to sport olimpijski, w którym dwóch szermierzy walczy floretem, szpadą lub szablą na planszy długiej na 14 m i szerokiej na 1,5 m. Trafienia sygnalizuje się elektrycznie, a każda broń ma według przepisów FIE własną płaszczyznę ważnych trafień: we florecie tułów, w szpadzie całe ciało, w szabli wszystko powyżej bioder.
Czytaj dalej
Nawiązuje do europejskich traktatów szermierczych XVI wieku oraz do floretu, który powstał we Francji w połowie XVIII wieku jako broń treningowa. Założyciela nie ma, rozwijała się stopniowo. Pierwsze regularnie prowadzone zawody odbyły się w 1880 roku w Islington, a szermierka jest w programie każdych igrzysk olimpijskich od 1896 roku. Międzynarodowa Federacja Szermiercza FIE powstała w 1913 roku w Paryżu. We florecie i szabli o punkcie rozstrzyga pierwszeństwo, czyli kto jako pierwszy rozpoczął prawidłowo wykonany atak. W szpadzie pierwszeństwo nie obowiązuje i przy trafieniu jednoczesnym punktują obaj. Walka w pulach toczy się do 5 trafień, w eliminacji do 15. Szermierze noszą strój z tkaniny odpornej na 800 N i maskę z kołnierzem odpornym na 1 600 N, klingi są ze stali maraging. Stopni ani pasów szermierka nie ma, zawodnicy dzielą się według wieku i wyników. Na igrzyskach olimpijskich rywalizuje się dziś w dwunastu dyscyplinach, a od 1960 roku w programie paraolimpijskim jest także szermierka na wózkach. Badanie Harmera (Br J Sports Med 2019) odnotowało na zawodach FIE 0,28 urazu z przerwą w treningu na 1 000 ekspozycji.
Historia
Szermierka sportowa nawiązuje do europejskich traktatów szermierczych. Włoscy mistrzowie XVI wieku, wśród nich Agrippa (1553), di Grassi (1570), Giganti i Fabris (1606), spisali nauki, z których wyrosła późniejsza szermierka. We Francji w XVII wieku przyjął się niemal wyłącznie styl kłujący, a w połowie XVIII wieku powstał tam floret jako broń treningowa. Domenico Angelo otworzył w 1763 roku w Londynie szkołę szermierczą i wydał książkę L’École des armes. Pierwsze regularnie prowadzone zawody odbyły się w 1880 roku na Grand Military Tournament w Islington, walki toczyły się do pięciu trafień. Na igrzyskach olimpijskich szermuje się od Aten 1896, wtedy we florecie i szabli. Szpada doszła w 1900 roku, a od 1912 roku rozgrywa się wszystkie trzy bronie. Kongres w Brukseli w 1905 roku przyjął francuskie przepisy jako podstawę zawodów międzynarodowych, kongres w Gandawie w 1913 roku francuskie przepisy dla szpady i floretu oraz węgierskie dla szabli. Międzynarodowa Federacja Szermiercza FIE powstała 29 listopada 1913 roku w Paryżu, pierwszym prezydentem był Albert Feyerick z Belgii. Elektryczną sygnalizację trafień wprowadzono w szpadzie w 1933 roku lub 1936, źródła się rozchodzą. We florecie nastąpiło to w 1956 roku, a w szabli w 1988 roku.
Technika
Przepisy FIE (Technical Rules, grudzień 2025) wyznaczają dla każdej broni inną płaszczyznę ważnych trafień. We florecie jest to tułów ograniczony kołnierzem, szwami rękawów i linią bioder, kończyny i głowa nie są ważne. W szpadzie ważne jest całe ciało wraz z odzieżą i sprzętem. W szabli ważna jest każda część ciała powyżej poziomej linii na szczycie kości biodrowych. Floret i szpada są broniami kłującymi, szablą tnie się i kłuje. Największa masa broni to 500 g we florecie i szabli oraz 775 g w szpadzie. We florecie i szabli rozstrzyga pierwszeństwo: punkt dostaje ten, kto jako pierwszy rozpoczął prawidłowo wykonany atak, a gdy pierwszeństwa nie można jednoznacznie określić, punktu się nie przyznaje. Pierwszeństwo powstało w XVIII wieku jako część nauczania. Szpada pierwszeństwa nie ma, przepisy regulują w niej trafienia podwójne i przy trafieniu jednoczesnym punktują obaj. O trafieniu jednoczesnym rozstrzyga czas sygnalizacji. We florecie trafienia do 300 ms rejestruje się jako dwa światła i sędzia stosuje pierwszeństwo, w szpadzie granica wynosi 40 ms, a w szabli obowiązuje od 2016 roku czas zamknięcia 170 ms. W szabli przepisy FIE zakazują flèche i każdego ruchu do przodu, w którym tylna noga całkowicie wyprzedza przednią, trafienie winowajcy się anuluje.
Trening
Badanie dziesięciu męskich regionalnych szpadzistów (Iglesias i in., J Sports Med Phys Fitness 2019) zmierzyło w walce stojąc średnie zużycie tlenu 44,2 ml/kg/min, w walce siedząc na wózku 25,1 ml/kg/min. Walki toczyły się do 5 i do 15 trafień. Badanie mierzyło wymagania walki, a nie korzyść z treningu. Badanie szpadzistów kategorii kadet i junior (Di Martino i in., J Funct Morphol Kinesiol 2024) wybrało szermierzy, którzy trenują co najmniej cztery razy w tygodniu i należą do pierwszej pięćdziesiątki swojej kategorii. Był to warunek włączenia do badania, a nie zalecenie. Niezależnego źródła o budowie lekcji, zalecanej częstotliwości treningów ani o czasie do pierwszej walki nie znaleźliśmy.
Stopnie i postępy
Szermierka sportowa nie ma stopni ani pasów. W przepisach FIE ani u USA Fencing i British Fencing systemu stopni umiejętności nie znaleźliśmy. USA Fencing dzieli zawodników według roku urodzenia na kategorie wiekowe Y8, Y10, Y12, Y14, Cadet, Junior i weteranów V40 do V80, a obok tego według wyników na dywizje zawodnicze Division I, I-A, II i III. Podaje także klasy Parafencing i Senior Team. Jest to podział dla zawodów, a nie tytuły. Źródła o licencjach trenerskich ani o powstaniu rankingów FIE nie znaleźliśmy.
Dla kogo
USA Fencing zalicza szermierzy do kategorii wiekowych według roku urodzenia na termin zamknięcia zgłoszeń, a nie według dokładnego wieku. Kategorię Cadet poprzedzają kategorie dziecięce Youth 8, 10, 12 i 14. Szermierz sklasyfikowany w krajowym rankingu swojej grupy wiekowej może startować także w wyższej kategorii. British Fencing nie ma dla dzieci i juniorów osobnych przepisów o sprzęcie. Granic wieku FIE dla kadetów i juniorów nie znaleźliśmy. Kategorie weteranów USA Fencing zaczynają się od V40 i obejmują V50, V60, V70 i V80. Przepisy FIE prowadzą walkę weteranów do 10 trafień lub na dwie trzyminutowe części, w szabli pierwsza część kończy się przy 5 trafieniach. Szermierka na wózkach powstała w 1954 roku na igrzyskach w Stoke Mandeville, a w programie paraolimpijskim jest od igrzysk w Rzymie 1960.
Zawody
Walka według przepisów FIE (Technical Rules, grudzień 2025) toczy się na planszy szerokiej na 1,5 m i długiej na 14 m. W pulach kończy się przy 5 trafieniach lub po 3 minutach czystego czasu. W bezpośredniej eliminacji szermuje się do 15 trafień, najwyżej w trzech trzyminutowych częściach z minutową przerwą, w szabli pierwsza część kończy się przy 8 trafieniach. W zawodach drużynowych szermierze zmieniają się w walkach po 5 trafień lub 3 minuty, a wygrywa drużyna, która pierwsza osiągnie 45 trafień. Na igrzyskach olimpijskich rywalizuje się w dwunastu dyscyplinach, sześciu męskich i sześciu kobiecych. Kobiety startują we florecie od 1924 roku, w szpadzie od 1996 roku, a w szabli źródła podają rok 2000 lub 2004. Na mistrzostwach świata kobieca szabla pojawiła się w 1999 roku. Roku powstania mistrzostw świata FIE nie znaleźliśmy. Od lipca 2020 roku salut zastąpił obowiązkowe podanie ręki po walce, a od 2023 roku podanie ręki jest nieobowiązkowe, z pozdrowieniem na odległość.
Sprzęt
Przepisy FIE i przegląd sprzętu British Fencing (2026) wymagają kurtki i spodni z tkaniny odpornej na 800 N, ochraniacza podramiennego plastron również 800 N i maski z kołnierzem odpornym na 1 600 N. Rękawicę normy CEN poziomu 2 wymaga British Fencing tylko w szabli, dla floretu podaje ochraniacz piersi. Klingi muszą być ze stali maraging i zatwierdzone przez FIE. Na mistrzostwach świata w Rzymie 1982 radzieckiego szermierza Vladimira Smirnova we florecie drużynowym trafił złamany czubek klingi przeciwnika, który przeszedł przez siatkę maski, i Smirnov zmarł w następstwie. Potem wprowadzono klingi ze stali maraging, kevlar w strojach i mocniejsze maski. Kevlar jednak niszczy promieniowanie ultrafioletowe i chlor. Po przebiciu wizjera na europejskich mistrzostwach juniorów 2009 FIE zakazała wizjerów we florecie i szpadzie. Trafienia sygnalizuje się elektrycznie. Pierwsze międzynarodowe zawody w szpadzie i florecie z sygnalizacją bezprzewodową i światłami na maskach odbyły się w 2006 roku. Cen sprzętu nie znaleźliśmy.
Dziś
Szermierką sportową zarządza Międzynarodowa Federacja Szermiercza FIE, której przepisy techniczne w wydaniu z grudnia 2025 roku regulują floret, szpadę i szablę. Szermierką na wózkach zarządza World Abilitysport (dawniej IWAS). Rywalizuje się w niej we wszystkich trzech brońach w klasach A i B, które są paraolimpijskie, oraz w klasie C tylko na światowych zawodach para. Prospektywne pięcioletnie badanie Harmera (Br J Sports Med 2019) objęło 809 zawodów FIE w sezonach 2010 do 2014 z 637 776 ekspozycjami i odnotowało 0,28 urazu z przerwą w treningu na 1 000 ekspozycji. Mężczyźni byli bardziej zagrożeni niż kobiety, a szpada miała niższe ryzyko niż floret i szabla. Najczęstsze były skręcenia i naciągnięcia, 72,4% urazów dotyczyło kończyn dolnych, najczęściej kostki. Bez kontaktu z przeciwnikiem powstało 47,1% urazów, a mediana przerwy wynosiła 4 tygodnie. Starsze badanie Harmera dotyczące amerykańskich zawodów krajowych (Clin J Sport Med 2008) podało 0,3 urazu z przerwą w treningu na 1 000 ekspozycji.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.