Canne de combat
Francuski sport z lekką laską z kasztanowca, skodyfikowany przez Maurice'a Sarry'ego w latach siedemdziesiątych XX wieku. Sześć skodyfikowanych uderzeń i żadnego pchnięcia.
Podstawowe informacje
FrancjaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Canne de combat
O sztuce walki Canne de combat
Canne de combat to francuski sport z lekką laską z drewna kasztanowca. Zeszyt szkoleniowy federacji FFSbf&DA Cahier n°10 (2005) podaje, że wywodzi się z metod XIX wieku, zwłaszcza z metody mistrza Charlemonta, oraz że w latach siedemdziesiątych XX wieku Maurice Sarry skodyfikował ją na nowo, aby dostosować ją do rywalizacji. Federacja nazywa Sarry'ego wynalazcą tego sportu. Według regulaminu sportowego federacji z 2026 roku laska ma 95 centymetrów długości i waży od 100 do 130 gramów. Uderzenia wykonuje się bokiem laski jak cięcia szablą, a pchnięcia są zabronione. Cahier n°10 kodyfikuje cztery uderzenia pionowe i dwa poziome na głowę, bok i nogę, bok tylko u mężczyzn. Walka toczy się w formach assaut i duo. W assaut sędziowie liczą trafienia, a każda siła zmierzająca do wyeliminowania przeciwnika jest zabroniona. Federacja prowadzi canne de combat i bâton jako jedną dyscyplinę z dwiema broniami. Stopnie nazywają się pommeaux, niebieski, zielony, czerwony, biały i żółty. Według raportu międzynarodowej federacji savate z 2012 roku mistrzostwa świata odbywały się raz na cztery lata, a edycja 2026 odbyła się według francuskiej federacji w Pradze.
Historia
Federacja FFSbf&DA na swojej witrynie określa canne i bâton jako bliźniaka savate, który powstał w tym samym czasie, z tymi samymi nauczycielami i z tych samych powodów, na początku XIX wieku w salach szermierczych. Olympedia podaje, że canne de combat wraz z savate pokazywano jako sport pokazowy na igrzyskach olimpijskich w 1924 roku.
Czytaj dalej
Cahier n°10 podaje, że w latach siedemdziesiątych XX wieku Maurice Sarry skodyfikował canne de combat i bâton na nowo. Federacja przypisuje mu dwie zasady: zasadę ochrony, według której trzeba mieć pewność, że nie zostanie się trafionym, zanim samemu zaatakuje się, oraz zasadę skuteczności, według której każde uderzenie drewnianą bronią musi opisać duży ruch obrotowy, aby było potencjalnie niebezpieczne. Lata wokół Sarry'ego różnią się w źródłach. Francuska Wikipedia podaje jego książkę z 1978 roku, pierwsze zawody według jego metody w 1979 roku w Paryżu oraz założenie Comité national de canne de combat et bâton w 1983 roku. Green pisze o specjalnej komisji do spraw canne w 1982 roku, a blog HEMA Misfits o komitecie w 1975 roku i pierwszych mistrzostwach w 1986 roku. W 2004 roku Bertrand Dubreuil, przewodniczący Comité National de Canne de Combat et Bâton, zaktualizował techniki canne i bâton i spisał metodykę Cahier n°10. Na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu 13 kwietnia 2024 roku federacja rozwiązała komitet i zastąpiła go komisją krajową w ramach federacji.
Czym się różni
Od dawnej la canne z XIX wieku canne de combat różni się zakazem pchnięć. Charlemont w 1899 roku nadal uczył coup de bout, pchnięcia końcem laski. Cahier n°10 (2005) wspominał o dwóch wówczas marginalnych i niekodyfikowanych praktykach: podwójnej canne, z laską w każdej ręce, oraz Panache, który łączy techniki savate i canne de combat. Według regulaminu sportowego z 2026 roku podwójna canne jest już formą zawodów. Angielska Wikipedia wymienia wśród wariantów także canne chausson, połączenie kopnięć savate z technikami canne, oraz canne défense, samoobronę z laską bez zawodów.
Technika
Regulamin sportowy federacji (2026) określa laskę z prostego, suchego, obranego z kory drewna kasztanowego, stożkową, długą na 95 centymetrów i ważącą od 100 do 130 gramów. Witryna federacji podaje, że laska waży około 110 gramów, sięga mniej więcej do biodra i trzyma się ją jedną ręką. Według Cahier n°10 uderzenia wykonuje się bokiem broni jak cięcia szablą, bez pchnięć, w głowę, bok i nogę, w bok tylko u mężczyzn. Skodyfikowane są cztery uderzenia pionowe i dwa poziome. Francuska Wikipedia wymienia je: latéral extérieur i latéral croisé, brisé i croisé tête w głowę oraz enlevé i croisé bas w nogi. Według francuskiej Wikipedii trafienie trzeba zadać górną ćwiartką broni, a każde uderzenie musi być poprzedzone armé, przy którym ręka z laską przechodzi za oś kręgosłupa. Regulamin sportowy zalicza do wykroczeń uderzenie bez armé lub z błędnym armé. Cahier n°10 dodaje, że pchnięcia usunięto z canne i bâtonu ze względów bezpieczeństwa, a obowiązkowy wypad przy uderzeniach w dolną linię wprowadzono po odrodzeniu w latach siedemdziesiątych XX wieku, aby zmniejszyć ukośność uderzeń. Green podaje inny wykaz sześciu uderzeń i pisze, że zamach do uderzeń trzeba brać za ramię.
Stopnie i postępy
Cahier n°10 opisuje postęp techniczny canne de combat i bâtonu w pięciu stopniach zwanych pommeaux: niebieskim, zielonym, czerwonym, białym i żółtym, każdy z arkuszem umiejętności i egzaminem. Według francuskiej Wikipedii niebieski pommeau poświadcza znajomość repertuaru technicznego, zielony techniki we współpracy, a czerwony techniki w opozycji, potrzebne do zawodów. Biały i żółty zdawano według niej pod nadzorem przedstawiciela komitetu CNCCB. Warunkiem szkolenia sędziów i delegatów jest według federacji czerwony pommeau i co najmniej dwa sezony licencji w federacji.
Zawody
Według regulaminu sportowego federacji w canne i bâtonie rywalizuje się w dwóch formach. Assaut, możliwy z canne i podwójną canne, ocenia się według opanowania technicznego, stylu, precyzji i bojowości, a wszelka siła zmierzająca do wyeliminowania jest zakazana. Duo, możliwe z canne i z podwójną canne, jest jedyną formą zawodów z bâtonem. Pojedynki mają od dwóch do czterech rund po jednej minucie, półtorej minuty lub dwie minuty czystego czasu, zawody drużynowe od sześciu do dwunastu rund po minucie bez przerwy. Kategorii wagowych nie ma. Według witryny federacji walczy się na kole o średnicy 9 metrów. Assaut oceniają trzej sędziowie i każdy przyznaje punkt za trafienie, które uważa za ważne. Sam regulamin sportowy podaje, że jego część o canne nie obowiązuje, a obowiązują Memento n°10 z 2018 roku i Cahier I z 2024 roku.
Czytaj dalej
Przepisowy sprzęt to maska szermiercza z kołnierzem, wyściełane nakrycie głowy, rękawice, ochraniacze goleni i kostek, suspensorium u mężczyzn i ochraniacz piersi u kobiet oraz cała wyściełana kurtka i spodnie. Według sprawozdania międzynarodowej federacji savate z 2012 roku mistrzostwa świata odbywały się raz na cztery lata. Edycja 2012 w Saint-Herblain była według niego trzecia w historii i wystartowało w niej dziesięć krajów z czterech kontynentów. Mistrzostwa świata odbyły się także we wrześniu 2016 roku w Varazdinie i według federacji FFSbf&DA w lipcu 2026 roku w Pradze, gdzie Francja wygrała zawody drużynowe. Francuska Wikipedia podaje pierwsze mistrzostwa świata w roku 2004 i pierwsze mistrzostwa Europy w roku 2006.
Dziś
Federacja FFSbf&DA podaje, że canne de combat i bâton ćwiczy się w kilkudziesięciu klubach i sekcjach we Francji i za morzem (Réunion, Martynika) oraz w prawie piętnastu krajach, na przykład w Niemczech, Japonii, Australii, Czechach, na Rodrigues i w Kanadzie. Od prawie dziesięciu lat rozwija się według niej praktyka dostosowana, najpierw dla osób na wózkach, a dziś dla wszystkich niepełnosprawności. Międzynarodowo canne de combat prowadzi według Olympedia Fédération Internationale de Savate (FISav), założona 23 marca 1985 roku, z 63 krajami członkowskimi w styczniu 2026 roku. Na mistrzostwach świata 2026 w Pradze odbyły się według francuskiej federacji także mistrzostwa świata osób na wózkach.
Ciekawostki
W finale zawodów drużynowych na mistrzostwach świata 2026 w Pradze Francja, według francuskiej federacji, pokonała wspólną drużynę Republiki Czeskiej i Japonii, a w półfinale Niemcy. Angielska Wikipedia podaje, że pierwszy klub canne de combat i savate w Stanach Zjednoczonych, stowarzyszony z FFBFSDA i FIS, otworzył w 1983 roku w Filadelfii Dr. Jean-Noel Eynard. Green w 2001 roku podawał, że w Stanach Zjednoczonych sportem kieruje USA Savate and Canne de Combat Association.
Style i odmiany
Często zadawane pytania
Kto stworzył canne de combat?
Wynalazcą sportu jest według federacji FFSbf&DA Maurice Sarry, który według jej zeszytu szkoleniowego o canne i bâton w latach siedemdziesiątych XX wieku na nowo skodyfikował go według metod XIX wieku, zwłaszcza według Charlemonta.
Jak długa i ciężka jest laska do canne de combat?
Według regulaminu sportowego federacji z 2026 roku mierzy 95 centymetrów i waży od 100 do 130 gramów. Jest z drewna kasztanowego i zwęża się stożkowo.
Czy w canne de combat można zadawać pchnięcia?
Nie. Według zeszytu szkoleniowego federacji pchnięcia usunięto ze względów bezpieczeństwa i wolno ich używać tylko w pokazach i zawodach technicznych. Liczą się tylko uderzenia bokiem laski.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.