Takenouchi-ryu Jujutsu
竹内流Japońska szkoła z prowincji Mimasaka, najstarsza udokumentowana szkoła jujutsu, według tradycji z 1532 roku. Rdzeniem jest walka krótkim ostrzem i wiązanie, dwa domy rodu są w Okayamie.
Podstawowe informacje
JaponiaCharakter i pochodzenie
Trening
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Takenouchi-ryu Jujutsu
O sztuce walki Takenouchi-ryu Jujutsu
Takenouchi-ryu to japońska dawna szkoła sztuk walki z prowincji Mimasaka, dzisiejszej prefektury Okayama. Daijisen nazywa ją najstarszą zachowaną szkołą jujutsu, Heibonsha i Britannica najstarszą udokumentowaną, a Nipponica jedną ze szkół będących źródłem nowożytnego jujutsu, która obok jujutsu obejmuje także włócznię, naginatę i kij. Nihon Kobudo Kyokai opisuje ją jako zbiorczą sztukę walki z rdzeniem w zapasach, walce krótkim ostrzem i wiązaniu z okresu Sengoku i dodaje, że mówi się o niej, iż jest źródłem jujutsu. Adachi 2020 pokazuje w recenzowanym czasopiśmie, że określenie najstarsze jujutsu pojawia się w publikacjach szkoły od 1973 roku, a źródło jujutsu od 1979 roku, oraz że Kano Jigoro nie mówi o bezpośrednim związku judo z domem w Kakuishitani.
Czytaj dalej
Założycielem jest według Nihon Kobudo Kyokai, Nipponica, Daijisen i Britannica Takenouchi Hisamori, według Nihon Kobudo Kyokai pan zamku Ichinose we wsi Hawa (odczytanie według słownika biograficznego Kodansha, który podaje lata 1503 do 1595). Powstanie szkoły w roku Tenbun 1 (1532) podają jako tradycję Daijisen, Nipponica i Britannica, Nihon Kobudo Kyokai bez zastrzeżeń. Według Nihon Kobudo Kyokai po modlitwach w miejscu zwanym Sannomiya ukazał się Hisamoriemu starzec, który złamał jego drewniany miecz o długości 2 shaku 4 sun na dwa krótkie ostrza ze słowami, że długi miecz jest do niczego, i przekazał mu wiązanie liną oraz pięć artykułów pojmania z walką krótkim ostrzem, natomiast Nipponica mówi według rodzinnego przekazu o osobie w stroju górskiego ascety we śnie. Adachi 2020 zwraca uwagę, że szkoła podaje jako dzień założenia 24 czerwca Tenbun 1, lecz w czerwcu tego roku obowiązywała jeszcze poprzednia era, więc data jest według kalendarza japońskiego błędna. Według Nihon Kobudo Kyokai nauka została usystematyzowana w ciągu trzech pokoleń: druga głowa wyruszyła w wieku 23 lat na wędrówkę za sztuką walki, trzecia dokończyła szkołę wraz z walką krótkim ostrzem i obie otrzymały od cesarzy tytuł hinoshita hoshu kaisan (odczytanie według Nipponica), który Muromoto swobodnie oddaje jako największy zapaśnik kraju, wraz z prawem do używania imienia Toichiro. Według Nipponica trzecia głowa służyła panu Tsuyamy za 500 koku i zmarła w roku 1671 w wieku 69 lat. Szkoła przekazywana jest w rodzie Takenouchi do dziś w dwóch domach, które Nihon Kobudo Kyokai i Nihon Kobudo Shinkokai prowadzą jako samodzielnych członków: dom soke z czternastą głową Takenouchi Toichiro Hisamune i dom sodenke z trzynastą głową Takenouchi Tojuro Hisatake (odczytania według koryu.com), oba w Kakuishitani w mieście Okayama. Dom sodenke powstał według Nihon Kobudo Kyokai z woli ósmej głowy, aby linia krwi szkoły nie wygasła. Miejsce powstania szkoły z dojo i cmentarzem głów rodu jest od roku 1976 zabytkiem prefektury. Koryu.com podaje dyscypliny jujutsu (torite, koshi no mawari, kogusoku), hade, kij, miecz, iai, wiązanie, naginata, żelazny wachlarz i sakkatsuho. Z Takenouchi-ryu wyszło według Muromoto na koryu.com wiele innych szkół, w tym Takagi-ryu, której założyciel według przekazu, który Muromoto przejmuje od Habu 1994, po przegranej z trzecią głową został jej uczniem.
Historia
Według Nihon Kobudo Kyokai szkołę założył w roku Tenbun 1 (1532) pan zamku Ichinose w prowincji Mimasaka Takenouchi Hisamori (odczytanie według słownika biograficznego Kodansha, który podaje lata 1503 do 1595 i śmierć w wieku 93 lat). Według witryny domu soke Hisamori po oddaniu czci bogu Atago udał się na modlitwy do miejsca zwanego Sannomiya we wsi Hawa, gdzie ukazał mu się starzec, który powiedział, że pokaże mu jedną sztukę. Hisamori uderzył drewnianym mieczem o długości 2 shaku 4 sun, lecz starzec bez obrotu pięty położył go pod swoje kolano, przy drugim starciu nie dało się mu oprzeć, starzec złamał miecz na dwie połowy ze słowami, że długi jest do niczego i ma być krótki, i od tego mała głownia podobno do dziś nosi nazwę kogusoku. Potem przekazał mu wiązanie liną, pięć artykułów pojmania i walkę krótkim ostrzem. Nipponica mówi według rodzinnego przekazu o osobie w stroju górskiego ascety, która ukazała się we śnie i rozcięła drewniany miecz na dwie części. Sam Nihon Kobudo Kyokai pisze, że rodzinny dokument opowiada anegdoty, które wychwalają początek szkoły. Słownik biograficzny Kodansha dodaje, że zamek Hisamoriego zdobył później Ukita Naoie, a Hisamori na starość znalazł schronienie na innym zamku.
Czytaj dalej
Według Nihon Kobudo Kyokai nauka została usystematyzowana w ciągu trzech pokoleń. Druga głowa, drugi syn założyciela, w wieku dwudziestu lat nauczyła się pięciu artykułów nauki, w dwudziestym trzecim roku życia wyruszyła na wędrówkę za sztuką walki, a doświadczenia z prawdziwych pojedynków podsumowała w ośmiu artykułach, według Todo i Shinde 1996 w recenzowanym czasopiśmie ustaliła zasady szkoły i ułożyła tekst zwany w abstrakcie Heiho-ka, którym wykładała uczniom przygotowanie do walki według zen. Trzecia głowa, najstarszy syn drugiej, osiągnęła podczas wędrówki tajemnice i dokończyła szkołę wraz z walką krótkim ostrzem, według Nipponica obie głowy udały się do Kioto i otrzymały tytuł hinoshita hoshu kaisan (odczytanie według Nipponica), według Nihon Kobudo Kyokai druga w roku Genna 6 (1620) od cesarza Go-Mizunoo, a trzecia w roku Kanbun 3 (1663) od cesarza Reigen, wraz z prawem do trwałego używania imienia Toichiro, a według Nipponica do końca ery Kan'ei stworzyły system nauczania z 25 artykułów walki krótkim ostrzem, 65 artykułów przekazu ustnego i 5 artykułów pojmania. Trzecia głowa Hisayoshi (odczytanie według Muromoto na koryu.com) służyła według Nipponica panu Tsuyamy Mori Nagatsugu za 500 koku, uczyła w dojo pod zamkiem i zmarła w roku 1671 w wieku 69 lat. Czwartą głową został jej trzeci syn i od niego wszystkie głowy domu soke noszą imię Takenouchi Toichiro. Nipponica podaje, że w erach Kyoho i Tenpo głównej linii groziło wymarcie i uratowali ją jako opiekunowie wasal z Tsuyamy i wasal z Sumoto na Awaji, i wymienia odnogi w Takamatsu, Kumamoto i Sosuishitsu-ryu z Chikuzen. Z woli ósmej głowy założył według Nihon Kobudo Kyokai jej jedyny syn dom boczny Tojuro, aby linia krwi nie wygasła, i z niego wyszedł dzisiejszy dom sodenke. Adachi 2020 dodaje, że w pierwszej połowie XIX wieku głowa domu nazywała własną szkołę kenjutsu i spis z roku 1829 zapisuje ją tak. Adachi 2020 pokazuje, że Kano Jigoro przytaczał dane o Hisamorim z rodowych dokumentów domu w Kakuishitani, że Sakuraba 1935 określił szkołę jako najstarszą udokumentowaną bez przypisywania jej początku jujutsu, natomiast Maruyama 1939 napisał w dziejach judo, że wszystkie szkoły jujutsu z Edo znajdują źródło w jej walce krótkim ostrzem, a książka autorów z Kodokan z roku 1970 nazwała dojo domu Toichiro ojczyzną judo. Po zawaleniu się kamiennego muru przy dojo w roku 1969 szkoła według Adachiego stworzyła w odbudowie na nowo obraz najstarszego jujutsu i źródła jujutsu, określenie najstarsze jujutsu pojawia się w publikacji stowarzyszenia z roku 1973, a źródło jujutsu po raz pierwszy w oficjalnej książce z roku 1979. Adachi dokumentuje też, że podany dzień założenia, 24 czerwca Tenbun 1, jest według kalendarza błędny, ponieważ era Tenbun zaczęła się dopiero w lipcu, i przytacza pogląd, że dokument z przyszłym rokiem uważa się zwykle za fałszerstwo, a spośród cytowanych autorów tylko Oimatsu 1970 bronił roku powstania w poprzedniej erze. Miejsce powstania szkoły jest od 27 marca 1976 zabytkiem prefektury Okayama z dojo, murem przypominającym średniowieczny zamek górski i cmentarzem z pomnikami głów rodu.
Czym się różni
Od późniejszych szkół jujutsu nastawionych na gołe ręce Takenouchi-ryu różni się według Nipponica tym, że powstała dla zwycięstwa w zapasach na polu bitwy z krótkim ostrzem, a Heibonsha charakteryzuje ją wiązaniem. Dwa domy rodu prowadzone są według Nihon Kobudo Kyokai i Nihon Kobudo Shinkokai oddzielnie, przy czym oznaczenie domów jest w obu federacjach zamienione: nazwa z walką krótkim ostrzem należy u Nihon Kobudo Kyokai do domu sodenke, u Shinkokai do domu soke. Adachi 2020 podaje, że tradycja na obszarze dawnego Bizen-Okayama liczy jako drugą głowę najstarszego syna założyciela, natomiast dom z Kakuishitani jego drugiego syna. Japońska Wikipedia dodaje, że nie ma zapisu o tym, by szkoła sama nazywała się jujutsu, i jako szkoły pochodne wymienia między innymi Sosuishitsu-ryu, Rikishin-ryu, Tennen Rishin-ryu i Takagi-ryu, Muromoto na koryu.com podaje Araki-ryu, Takagi-ryu, Sosuishitsu-ryu i inne. Angielska Wikipedia twierdzi, że wiele technik judo i aikido da się wywieść z Takenouchi-ryu, Adachi 2020 pisze jednak, że Kano nie mówi o bezpośrednim związku z domem w Kakuishitani i że wykładnia szkoły jako źródła wszystkich szkół jujutsu z Edo pochodzi z dziejów judo Maruyamy z roku 1939.
Technika
Nihon Kobudo Kyokai opisuje Takenouchi-ryu jako zbiorczą sztukę walki z rdzeniem w zapasach i pojmaniu z walką krótkim ostrzem z okresu Sengoku i cytuje wiersz przypisywany drugiej głowie, według którego zapasy są sercem szkoły. W walce krótkim ostrzem używa się według przekazu o założycielu zwykle ostrza o długości 1 shaku 2 sun. Hade stawia na pierwszym miejscu uderzenia w punkty śmiertelne i dopiero po nich następują rzuty i unieruchomienie. Dom soke podaje zasadę, że Takenouchi-ryu jest przede wszystkim sztuką samoobrony, nie ataku, lecz ostateczne użycie techniki do samoobrony jest dozwolone, czyli przeciw mieczowi małym ostrzem i przeciw broni gołymi rękami. Nipponica wyjaśnia nazwę kogusoku koshi no mawari tak, że jest to sztuka powstała dla zwycięstwa w zapasach na polu bitwy, a nie późniejsze zapasy gołymi rękami, Heibonsha pisze o szkole nastawionej na wiązanie.
Czytaj dalej
Koryu.com podaje dyscypliny jujutsu (torite, koshi no mawari, kogusoku), hade, bojutsu (rokushaku bo, jo), kenjutsu (odachi, kodachi, tanto, aikuchi), iaijutsu, hojojutsu, naginatajutsu, tessenjutsu i sakkatsuho, Daijisen jujutsu, torite, kogusoku, technikę pięści, kij i jo. Japońska Wikipedia według księgi szkoły z roku 2019 podaje, że w czasach założyciela szkoła zawierała tylko pięć artykułów pojmania, 25 artykułów walki krótkim ostrzem, siedem artykułów wiązania i jeden dział bez liczby, druga głowa dodała pięć i osiem artykułów, a trzecia między innymi dalsze 54, 15 i 5, i wylicza zestawy walki krótkim ostrzem, hade w dziewięciu zbiorach, kij w sześciu, szermierkę, iai, naginatę, włócznię i wiązanie o 48 artykułach, a także kata z parasolem, pokrywką od garnka, żelaznym wachlarzem i jutte. Kusarigamę podaje tylko angielska Wikipedia, przewodnik koryu.com ani Nihon Kobudo Kyokai jej nie wymieniają. Japońska Wikipedia dodaje, że szkoła nazywa to, co zwykle określa się jako jujutsu, słowem hade.
Trening
Główne dojo domu sodenke stoi według Nihon Kobudo Kyokai w Kakuishitani w powiecie Takebe miasta Okayama, a szkoła ma oddziały w Okayamie i Hiroszimie, w tym kluby uniwersyteckie i klub szkoły średniej, dom soke ma siedzibę w tym samym miejscu. Przy wiązaniu używa się według Nihon Kobudo Kyokai liny fioletowej według koloru czapki, którą druga głowa otrzymała od regenta kanpaku z rodu Konoe, angielska Wikipedia podaje linę o długości 2 shaku 5 sun. Muromoto pisze na koryu.com, że po zakończeniu czasów pojedynków na śmierć i życie w rodzie stało się regułą, że nikt nie ma prowadzić walk przeciw innym szkołom bez zgody głowy i nikt nie ma mówić pogardliwie o innych szkołach. Japońska Wikipedia według księgi szkoły dzieli wiązanie na szybkie, połowiczne i pełne, siedem artykułów przekazywanych lin i dwa dalsze działy. Adachi 2020 podaje, że dom Tojuro wystąpił we wrześniu 2010 w ostatnim dniu mistrzostw świata w judo w Tokio z półgodzinnym pokazem kata w zbroi i w keikogi.
Stopnie i postępy
Todo i Shinde 1996 podają w recenzowanym czasopiśmie, że trzecia głowa stworzyła system postępu od wstąpienia przez stopnie tassha, mokuroku, jiro i menkyo aż do inka i uczyła kata od łatwiejszych do trudniejszych według tego systemu. Japońska Wikipedia opisuje według księgi szkoły z roku 2019 u domu soke stopnie tassha, mokuroku, jiro, okuden, menkyo i inka, z których każdy zawiera określone zbiory: na pierwszym 25 artykułów walki krótkim ostrzem, hade i po dwanaście artykułów kija, na drugim 54 artykuły, szermierkę i dalsze pięć artykułów pojmania, u menkyo między innymi technikę pięści o dwunastu artykułach, technikę ciała dla mężczyzn i kobiet o siedemnastu, tajne liny, ożywianie o siedmiu artykułach i 72 punkty śmiertelne, a na najwyższym stopniu inka naukę o ożywianiu. Pięć artykułów pojmania powstałych przy założeniu szkoły przekazuje się według Nihon Kobudo Kyokai do dziś jako tajną naukę, a technika i duch szkoły przekazywane są metodą jedynego dziedzica.
Dziś
Szkołę prowadzą dwa domy rodu Takenouchi w Kakuishitani w powiecie Takebe miasta Okayama: dom soke z czternastą głową Takenouchi Toichiro i dom sodenke z trzynastą głową Takenouchi Tojuro (Nihon Kobudo Kyokai nr 017 i 016, dwie pozycje Nihon Kobudo Shinkokai, koryu.com podaje imiona Hisamune i Hisatake). Adachi 2020 pisze, że oba domy nazywa się razem Kobudo Takenouchi-ryu lub według miejsca Kakuishitani Takenouchi-ryu. Trzynasta głowa domu sodenke jest według Nihon Kobudo Kyokai przewodniczącym prefekturalnej federacji kobudo w Okayamie, która organizuje święto kobudo z corocznym występem szkoły. Daijisen Plus podaje dojo i oddziały głównie w prefekturze Okayama. Miejsce powstania szkoły jest zabytkiem prefektury od roku 1976. Szkoła wydała oficjalną książkę o sobie w roku 1979, a jej rozszerzone wydanie z angielskim przekładem w roku 2019, CiNii wykazuje też szereg studiów Adachiego o regionalnych odnogach i angielski przekład tekstów szkoły z roku 2013. Green nie ma o szkole osobnego hasła.
Ciekawostki
Muromoto opowiada na koryu.com według tradycji szkoły, że trzecia głowa Hisayoshi pokonała podczas wędrówki przed panem Tsuyamy olbrzyma Takagiego Umanosuke wiązaniem liną i ten został jej uczniem i później przerobił swój styl w Takagi-ryu. Nikkoku podaje jako najstarsze udokumentowane wystąpienie słowa Takenouchi-ryu w literaturze wers żartobliwej poezji ze zbioru z roku 1781. Nihon Kobudo Kyokai podaje, że fioletowy kolor liny przypomina czapkę, którą druga głowa otrzymała od regenta kanpaku z rodu Konoe. Japońska Wikipedia podaje, że z jednej gałęzi szkoły uzyskał licencję pełnego przekazu Itagaki Taisuke. Adachi 2020 dokumentuje, że podany dzień założenia, 24 czerwca roku Tenbun 1, jest według kalendarza niemożliwy, ponieważ era Tenbun zaczęła się dopiero w lipcu owego roku.
Często zadawane pytania
Czy Takenouchi-ryu to naprawdę najstarsza szkoła jujutsu?
Daijisen nazywa ją najstarszą zachowaną szkołą jujutsu, Heibonsha i Britannica najstarszą udokumentowaną. Rok 1532 jest jednak według wszystkich tych źródeł tradycją szkoły, a Adachi 2020 dokumentuje, że podana data założenia jest według kalendarza błędna i że określenie najstarsze jujutsu pojawia się w publikacjach szkoły od 1973 roku.
Co znaczy kogusoku koshi no mawari?
Według Nipponica jest to sztuka powstała dla zwycięstwa w zapasach na polu bitwy z krótkim ostrzem, a nie późniejsze zapasy gołymi rękami. Nihon Kobudo Kyokai opowiada, że nazwa kogusoku pochodzi od starca, który złamał założycielowi drewniany miecz na dwa krótkie ostrza, i że używa się w niej ostrza o długości 1 shaku 2 sun.
Gdzie ćwiczy się dziś Takenouchi-ryu?
W Kakuishitani w mieście Okayama, gdzie mają siedzibę oba domy rodu Takenouchi, soke i sodenke, prowadzone jako samodzielni członkowie zarówno Nihon Kobudo Kyokai, jak i Nihon Kobudo Shinkokai. Nihon Kobudo Kyokai podaje oddziały w Okayamie i Hiroszimie, w tym kluby uniwersyteckie, Daijisen Plus dojo głównie w prefekturze Okayama.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.