Suijutsu (Pływanie bojowe)
水術Japońskie pływanie jako sztuka walki, dawna nazwa nihon eiho. Szkoły z okresu Edo chronione przez domeny han, pływanie w zbroi i z łukiem, dziś 13 szkół pod japońską federacją pływacką.
Podstawowe informacje
Charakter i pochodzenie
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Suijutsu (Pływanie bojowe)
Suijutsu nie jest szkołą, lecz nazwą zbiorczą: według encyklopedii Nipponica jest jedną ze sztuk walki i zarazem dawną nazwą pływania oraz japońskiego pływania nihon eiho. Britannica definiuje je jako nazwę pływania, które od środkowego okresu Edo traktowano jako sztukę walki, i podaje także inne nazwy, wśród nich yueijutsu i shusuijutsu. Nipponica uważa, że japońska sztuka pływania nie wywodzi się z sił morskich, lecz z potrzeby walki lądowej. Encyklopedia Heibonsha przypomina, że opowieści o sławie zdobytej dzięki pływaniu i pływaniu z koniem często pojawiają się w kronikach wojennych okresu Kamakura.
Czytaj dalej
Według Nipponiki pływanie zaczęto dogłębnie badać jako sztukę walki mniej więcej od początku siedemnastego wieku, gdy powstało bakufu w Edo, a dzisiejsze szkoły ukształtowały się jako szkoły dopiero w okresie Edo, większość z nich według Nipponiki między rokiem 1700 a czasem przed rokiem 1830. Nauczyciele stopniowo nadali dyscyplinie ustalone zasady, formy i metodykę, najbardziej wpływowa osoba szkoły stawała się jej iemoto, a szkoły wydawały boczne gałęzie. Aby suijutsu mogło się utrzymać jako sztuka walki, wymagano według Nipponiki także władania bronią w wodzie i prowadzenia konia. Podstawowy ruch różni się zależnie od szkoły: aoriashi, fumiashi z wyprostowanym ciałem i kaeruashi. Nipponica podaje przy Kobori-ryu pływanie w zbroi przed panem, a japońska federacja pływacka przy Yamanouchi-ryu strzelanie z broni i z łuku, noszenie broni, chorągwi i parasola kwiatowego. Badanie z 1981 roku w japońskim czasopiśmie specjalistycznym o budo odnalazło zapisy o suijutsu w 76 szkołach domen han i podaje, że w trzynastu z dziewiętnastu domen han z udokumentowanym rokiem nauka zaczęła się dopiero po przybyciu Perry'ego w 1853 roku, gdy rosło zainteresowanie obroną wybrzeża. Według Nipponiki do dziś przekazuje się i uznaje dwanaście szkół, które w większości przetrwały pod ochroną wielkich domen han. Japońska federacja pływacka uznaje obecnie trzynaście i podaje, że gałąź Shinden-ryu z Ozu została w 1957 roku wpisana tylko jako gałąź, a w 2013 roku uznana za samodzielną szkołę. Federacja organizuje od 1956 roku coroczne zawody nihon eiho i przyznaje kwalifikacje hanshi, kyoshi i renshi. Badanie z 2007 roku pokazuje, że Kano Jigoro zorganizował w 1898 roku suijutsu dla uczniów swojej szkoły Zoshikai, a w 1903 roku styl dla Tokijskiej Wyższej Szkoły Normalnej, który czerpał z wielu tradycyjnych szkół, między innymi z Shinden-ryu, Kankai-ryu, Kobori-ryu i Suifu-ryu, i wprowadził stopnie wzorowane na judo.
Historia
Encyklopedia Heibonsha podaje, że pływanie na polu bitwy było wymagane od dawna, a opowieści o sławie zdobytej dzięki pływaniu i pływaniu z koniem często pojawiają się w kronikach wojennych okresu Kamakura. Nipponica uważa, że japońska sztuka pływania nie wywodzi się z sił morskich, lecz z potrzeby walki lądowej. Jako sztukę walki suijutsu pływanie zaczęto badać według Nipponiki i Britannica mniej więcej od początku siedemnastego wieku, gdy powstało bakufu w Edo, a Britannica w innym haśle umieszcza powstanie nihon eiho mniej więcej w czternastym wieku, z dopełnieniem od okresu Edo. We wczesnej fazie nie było według Nipponiki systematycznej nauki, stopniowo jednak wykwalifikowani nauczyciele nadali dyscyplinie ustalone zasady, formy i metodykę i powstały szkoły z iemoto na czele, których sukcesja odbywała się przez przekazanie jedynemu dziecku, najlepszemu uczniowi lub na oba sposoby.
Czytaj dalej
Japońska federacja pływacka opisuje powstanie poszczególnych szkół na podstawie źródeł samych szkół. W domenie han Kumamoto w 1633 roku sprowadzono z Edo nauczyciela pływania dla wasali, a około 1700 roku założyciel Kobori-ryu prowadził już własną szkołę, a jego syn wydał w 1756 roku książkę, którą federacja uznaje za najstarszą wydaną książkę o pływaniu w Japonii. Pan domeny han Takamatsu nakazał w 1642 roku, aby pływanie stało się jedną ze sztuk walki. Szkoły Nojima-ryu, Iwakura-ryu i Koike-ryu, zwane trzema szkołami z Kii, zyskały pozycję, gdy domena han Kii przyjęła je za nauczycieli swoich sił morskich na początku okresu Edo. Kankai-ryu została w 1853 roku włączona do przedmiotów bojowych szkoły domeny w Tsu, ponieważ domena miała za zadanie obronę wybrzeża zatoki Ise. Badanie z 1981 roku odnalazło suijutsu w 76 szkołach domen han i podaje, że nauka w szkołach domen zaczynała się zapewne dopiero w późnym okresie Edo, w trzynastu z dziewiętnastu domen han z udokumentowanym rokiem dopiero po przybyciu Perry'ego w 1853 roku. Pod koniec bakufu według Heibonshy suijutsu z powodu zainteresowania obroną wybrzeża szeroko ćwiczono i włączono je także do szkoły wojskowej Kobusho, a od Meiji nauczano go w szkołach i w Dainippon Butokukai. Badanie z 2007 roku podaje, że Kano Jigoro zorganizował w 1898 roku suijutsu dla uczniów swojej szkoły Zoshikai, a w 1903 roku dla Tokijskiej Wyższej Szkoły Normalnej, której absolwenci rozpowszechnili ten styl jako nauczyciele w całej Japonii. Nipponica podaje, że do dziś przekazuje się dwanaście uznanych szkół, które w większości przetrwały pod ochroną wielkich domen han bez zmiany terytorium.
Czym się różni
Według Nipponiki suijutsu i nihon eiho to to samo pod dawną i nową nazwą, a japońska Wikipedia dodaje, że nazwa nihon eiho przyjęła się od Meiji dla odróżnienia od stylów zachodnich. Maypedia podaje, że dyscyplina obejmuje elementy zupełnie odmienne od współczesnego pływania, jak strzelanie z łuku lub użycie miecza albo włóczni podczas pływania, a Nipponica uznaje formalne piękno za największą cechę nihon eiho. Japońska federacja pływacka podaje, że każda szkoła ma oprócz wspólnych podstawowych ruchów własne i stosowane pływanie oraz że nazwy ruchów między szkołami czasem różnią się dla tego samego ruchu, a pokrywają się dla różnych. Badanie z 2007 roku podaje, że Kano Jigoro przy reorganizacji suijutsu starał się ujednolicić wszystkie tradycyjne style, włączyć je do systemu szkolnego i wprowadzić stopnie jak w judo. Japońska Wikipedia uważa, że nihon eiho można stosować stylem dowolnym, ale pod względem szybkości nie może rywalizować z kraulem.
Technika
Według Nipponiki wymagano, aby suijutsu jako sztuka walki obejmowało także władanie bronią w wodzie i prowadzenie konia, a Britannica to powtarza. Style powstały według Nipponiki z praktycznej potrzeby: pływanie w poprzek nurtu, pływanie na długie dystanse i pływanie z przedmiotem w ręku lub podczas pracy na powierzchni wody, z czasem doszedł też wymiar pokazowy, a formalne piękno jest według Nipponiki największą cechą nihon eiho. Według Nipponiki nihon eiho dzieli się według położenia ciała na trzy grupy, a podstawowy ruch różni się zależnie od szkoły: aoriashi, fumiashi i kaeruashi. Encyklopedia Maypedia podaje, że dyscyplina obejmuje elementy zupełnie odmienne od współczesnego pływania, na przykład strzelanie z łuku lub użycie miecza albo włóczni podczas pływania. Japońska federacja pływacka podaje, że obok podstawowego pływania każdej szkoły istnieje pływanie na długie dystanse, pływanie dla ochrony ciała, pływanie do walki w wodzie i efektowne pływanie dla pokazania sprawności. U Yamanouchi-ryu wymienia jako osobliwość noszenie broni, chorągwi i parasola kwiatowego oraz strzelanie z broni i z łuku, a także zdejmowanie i zakładanie odzieży, u Iwakura-ryu własne szczególne techniki. Nipponica wymienia u Kobori-ryu pływanie przed panem i pływanie w zbroi przed panem. Słownik Nikkoku dodaje, że pływanie tachioyogi ruchem makiashi jest u Kobori-ryu korzystne w walce w wodzie.
Trening
Badanie z 1981 roku opisuje nauczanie w szkołach domen han: suijutsu ćwiczono typowo od maja do końca października, od trzydziestu do sześćdziesięciu dni w największym upale i mniej więcej od południa do czwartej, na placu ćwiczebnym w 24 domenach han, w rzece w 13, w morzu w 5 i w jeziorze lub zbiorniku w 4. Wiek rozpoczęcia wynosił dziesięć lat i więcej w 33 domenach han i mniej niż dziesięć lat w 19. Heibonsha podaje, że szkoły suijutsu przekazywały tak jak inne sztuki walki iemoto, techniki i godność szkoły oraz że nauka łączyła technikę ze składnikiem duchowym. Japońska federacja pływacka podaje, że drugi iemoto Kankai-ryu został w 1912 roku wyznaczony do nauczania pływania w akademii morskiej, a marynarka przyjęła jeden ruch jego szkoły, a badanie z 2007 roku podaje, że wszyscy uczniowie pierwszego roku Tokijskiej Wyższej Szkoły Normalnej musieli odbyć dwa tygodnie praktyki pływackiej. Według japońskiej Wikipedii nihon eiho ćwiczy się dziś w większości w zwykłych basenach w zwykłych strojach kąpielowych, a niektóre szkoły uczą go na letnich obozach nad morzem.
Stopnie i postępy
Stopnie i spisy technik prowadzone przez poszczególne szkoły obowiązują według Nipponiki w obrębie szkoły absolutnie i nie można ich porównywać z innymi szkołami. Japońska federacja pływacka przyznaje siedem kwalifikacji nihon eiho: hanshi, kyoshi, renshi, yushi i od 2014 roku trzy kolejne. Według federacji przez pierwsze dwadzieścia lat po 1956 roku istniała tylko jedna kwalifikacja, a od 22. edycji podzielono ją wzorem kendo na hanshi, kyoshi i renshi. Hanshi wymaga dziesięciu lat po kyoshi i wieku 45 lat, kyoshi pięciu lat po renshi i wieku 30 lat, a yushi jest od 1995 roku kwalifikacją wstępną dla osób od 25 lat.
Zawody
Japońska federacja pływacka organizuje od 1956 roku coroczne zawody nihon eiho, pierwsze odbyły się 19 sierpnia 1956 w Tenri w prefekturze Nara, a siedemdziesiąte w sierpniu 2025 w prefekturze Chiba. Według federacji zawody mają sześć rodzajów: zawody główne w stylach dla pływaków w wieku od 15 do 24 lat, oceniane przez siedmiu sędziów w skali dziesięciopunktowej, klasę juniorską, zawody drużynowe po pięciu pływaków tej samej szkoły, klasę seniorską drużyn, wyścig na sto metrów pływania na boku oraz zawody w podnoszeniu ciężarka w pionie w wodzie. Nipponica podaje, że podczas zawodów odbywają się także egzaminy kwalifikacyjne poszczególnych szkół.
Dziś
Japońska federacja pływacka podaje, że nihon eiho przekazuje się dziś w trzynastu szkołach, w większości powstałych w okresie Edo i jednej na początku Meiji. Nipponica i Britannica podają dwanaście szkół, a Heibonsha wymienia je razem z domenami han, które je chroniły: Suifu-ryu z Mito, Mukai-ryu z Edo, Kankai-ryu z Tsu, Nojima-ryu, Iwakura-ryu i Koike-ryu z Kii, Shinden-ryu, Yamanouchi-ryu z Usuki, Kobori-ryu z domeny han Hosokawa i szkołę ze Satsumy. Federacja podaje, że gałąź Shinden-ryu z Ozu została w 1957 roku wpisana tylko jako gałąź, a w 2013 roku uznana za samodzielną szkołę. Według federacji kilka szkół jest wpisanych jako niematerialne dziedzictwo kulturowe: Iwakura-ryu prefektury Wakayama od 1965 roku, Kankai-ryu miasta Tsu od 1957 roku, Mukai-ryu miasta Otaru od 1991 roku i Suifu-ryu miasta Mito. Żadna szkoła pływania nie jest członkiem Nihon Kobudo Kyokai ani Nihon Kobudo Shinkokai. Według japońskiej Wikipedii tokijska straż pożarna trenuje techniki nihon eiho jako techniki ratownictwa wodnego.
Ciekawostki
Japońska federacja pływacka podaje, że członek szkoły Kobori-ryu wydał w 1756 roku książkę, która jest według federacji najstarszą wydaną książką o pływaniu w Japonii. Japońska Wikipedia przypomina, że według kroniki o Nobunadze Oda Nobunaga pływał od marca do września w rzece i został zdolnym pływakiem. Encyklopedia Heibonsha podaje, że liczba osiemnastu sztuk walki, do których zalicza się suijutsu, nie jest ustalona i że sama nazwa przyszła z Chin dopiero od środkowego okresu Edo.
Często zadawane pytania
Czym jest suijutsu?
Dawna nazwa japońskiego pływania jako sztuki walki, dziś zwanego nihon eiho. Według Nipponiki zaczęto je badać od początku siedemnastego wieku, a wymagało ono także władania bronią w wodzie.
Ile szkół nihon eiho istnieje dzisiaj?
Japońska federacja pływacka uznaje trzynaście szkół, Nipponica podaje dwanaście. Federacja podaje, że gałąź Shinden-ryu z Ozu została w 1957 roku wpisana tylko jako gałąź, a w 2013 roku uznana za samodzielną szkołę.
Czy naprawdę pływano w zbroi?
Nipponica wymienia u Kobori-ryu pływanie w zbroi przed panem, a słownik Nikkoku u tej samej szkoły pływanie w zbroi. Japońska federacja pływacka wymienia u Yamanouchi-ryu strzelanie z broni i z łuku podczas pływania.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.