Kene (tradycyjne zapasy Naga)
Tradycyjne zapasy plemion Tenyimi w Nagalandzie i Manipurze. Zapaśnicy chwytają się za pas w talii, a przegrywa ten, kto dotknie ziemi częścią ciała powyżej kolana.
Podstawowe informacje
IndieCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Kene (tradycyjne zapasy Naga)
O sztuce walki Kene (tradycyjne zapasy Naga)
Kene, w języku Naga także künüh lub keneh, to tradycyjne zapasy plemion z grupy Tenyimi w północno-wschodnich Indiach. W Nagalandzie uprawiają je Angami, Chakhesang i Zeliang, w Manipurze Mao i Poumai. Nie ma założyciela, to tradycja plemienna. Zapaśnicy mają obwiązany w pasie kolorowy materiał, trzymają się za niego i próbują przewrócić przeciwnika. Przegrywa ten, kto dotknie ziemi dowolną częścią ciała powyżej kolana, czyli klatką piersiową, ramieniem, plecami, pośladkami lub udem. Tradycyjna forma nie ma kategorii wagowych, mężczyźni każdej postury walczą o jeden tytuł.
Czytaj dalej
Według prasy Naga zorganizowane zapasy wyrosły z południowej przerwy robotników budujących drogę z Kohimy do Imphalu pod koniec lat trzydziestych i na początku czterdziestych. Pierwsze turnieje organizował od 1965 do 1967 roku Federal Government of Nagaland, w 1969 roku powstał Naga Wrestling Board, dzisiejszy Nagaland Wrestling Association, a 20 maja 1971 roku odbył się w Kohimie pierwszy turniej NWA. Od 1974 roku Naga Wrestling Championship odbywa się co dwa lata, a od 1982 roku związek ma pisaną konstytucję. Według związku jest to dziś najbardziej dochodowe wydarzenie sportowe stanu: trzydziestą edycję w marcu 2026 roku obejrzało ponad 15000 widzów, a mistrz otrzymał 600000 rupii i działkę. W międzyczasie odbywa się Open Naga Wrestling Championship, otwarty dla innych plemion, od 2021 roku z kategoriami wagowymi, a od 2025 roku po raz pierwszy także z kobietami. Co roku w grudniu zapasy odbywają się również na festiwalu Hornbill w Kisamie.
Historia
Według badania Tsukru i Limbu kene to pierwotne zapasy mężczyzn z plemion Tenyimi w Nagalandzie i Manipurze. Według EastMojo jego zorganizowana forma wyrosła z południowej przerwy robotników Tenyimi budujących drogę z Kohimy do Imphalu pod koniec lat trzydziestych i na początku czterdziestych, gdy wiejscy przywódcy urządzali walki. Eastern Mirror opowiada początki nieco inaczej: według niego pierwszy towarzyski turniej Naga odbył się w 1939 i 1942 roku przy szpitalu w Kohimie podczas niwelacji terenu za brytyjskich rządów. Kobiety nie mogły wtedy oglądać zapasów ani wchodzić na arenę i w dni walk nie chodziły w pole.
Czytaj dalej
Pierwszy zorganizowany turniej odbył się 22 marca 1965 we wsi Shukhumei w rejonie Shepoumaramth w Manipurze i zorganizował go Federal Government of Nagaland, a turniej w Phezu Jotsoma w 1966 był pierwszym zorganizowanym w samym Nagalandzie po utworzeniu stanu. W 1969 powstał Naga Wrestling Board z pierwszym prezesem Wezülhi C. Kromem, później przemianowany na Nagaland Wrestling Association. Pierwszy turniej NWA odbył się 20 maja 1971 na boisku w Kohimie i nie miał indywidualnego mistrza, pierwsze mistrzostwa indywidualne odbyły się 15 marca 1972, a wygrał je Velahu Puro. W 1974 turniej ze względu na wymagania przeszedł na cykl dwuletni. Pierwszą pisaną konstytucję związek przyjął 28 maja 1982, zasady spisano po raz pierwszy 26 marca 2008 i przepracowano w 2013. Do Nagaland Olympic Association i Wrestling Federation of India związek przystąpił w 1999 według byłego prezesa Khalo, albo w 2002 według Eastern Mirror. Na festiwalu Hornbill 5 grudnia 2008 zmierzył się styl Naga z koreańskim ssireum.
Czym się różni
W odróżnieniu od zapasów w pasie i stylu wolnego tradycyjny styl Naga nie ma kategorii wagowych, co prezes związku nazwał różnicą, którą trzeba będzie rozwiązać. Związek wprowadził więc dla pozostałych plemion zapasy w pasie, styl bliski stylowi Naga, uznany przez UWW, z klasami wagowymi i wiekowymi. Nie udało nam się znaleźć w źródłach porównania ze spokrewnionymi zapasami plemiennymi Manipuru ani Mizoramu, wiemy tylko o spotkaniach Naga i Mizo w Aizawlu w 1978 i w Kohimie w 1980.
Technika
Zapaśnicy mają obwiązany w pasie kolorowy materiał z węzłami, niebieski lub czerwony, chwytają przeciwnika za ten pas i próbują go przewrócić. Były dyrektor policji Besesayo Kezo nazywa pas mhi, a rzuty opisuje jako pracę dźwignią, wyprowadzeniem z równowagi i bocznym podcięciem. Walka zaczyna się na gwizdek sędziego, przeciwnicy są losowani, a zawody są otwarte dla wszystkich mężczyzn. Przegrywa ten, czyja klatka piersiowa, ramię, plecy, pośladki lub udo dotkną ziemi, czyli jakakolwiek część ciała powyżej kolana. Przeciwnicy zwracają się do siebie khrietho-u, w języku tenyidie ukochany przyjaciel, a sport według związku rządzi się tradycyjnymi niepisanymi prawami. Dziś zapaśnicy noszą krótkie spodnie zamiast dawnych przepasek biodrowych, a związek podaje ustandaryzowane zasady, według Kezo brakuje jednak jednolitego pisanego kodeksu, a chwyty, punktacja i kategorie różnią się między obszarami plemiennymi. Na mistrzostwach Open w 2025 roku decydowano z pomocą wideo, a protest przeciwko sędziemu kosztował 10000 rupii.
Trening
Do Naga Wrestling Championship prowadzi według Tsukru i Limbu co najmniej czterostopniowa kwalifikacja: przez klan lub khel, wieś, obszar, plemię i okręg, a z każdego okręgu awansuje dwudziestu najlepszych. Zapaśnicy trenują w sezonie około dwóch miesięcy w obozach prowadzonych przez byłych zapaśników, a w sezonie turniejowym często celowo przybierają na wadze kaloryczną dietą, bo cięższi i wyżsi zawodnicy osiągają lepsze wyniki. W 2008 roku powstała w Nagalandzie filia akademii zapaśniczej Sports Authority of India, a związek prowadzi własną akademię na stadionie I. G. w Kohimie. Według byłego mistrza Vekhriyi Chüzho brakuje odpowiedniej hali treningowej, a sport pozostaje sezonowy.
Stopnie i postępy
Kene nie ma stopni ani pasów, istnieje tylko tytuł mistrza turnieju. Tradycyjne mistrzostwa nie mają kategorii wagowych, zapaśnicy w każdym wieku i o każdej posturze walczą o jeden tytuł. Open Naga Wrestling Championship wprowadził kategorie: w 2021 roku do 80 kg i powyżej 80 kg z tytułem Ultimate Champion, w 2025 roku męską otwartą, do 90 kg i do 75 kg oraz żeńskie do 60 kg i powyżej 60 kg, z ważeniem dzień wcześniej. Od 1972 do 2016 roku mistrzostwa miały 21 mistrzów, trzech z nich wygrało dwukrotnie, a nagroda zwycięzcy wzrosła z 1000 rupii w 1978 roku do 500000 rupii w 2016 i 600000 rupii w 2026 roku.
Dziś
Nagaland Wrestling Association organizuje na przemian, w cyklu dwuletnim, Naga Wrestling Championship, zastrzeżony dla trzech tradycyjnych plemion, oraz Open Naga Wrestling Championship, otwarty dla pozostałych plemion i osób spoza stanu. Trzydzieste tradycyjne mistrzostwa odbyły się 7 marca 2026 roku na boisku Khuochiezie w Kohimie z udziałem 54 zapaśników, po osiemnastu z Angami Sports Association, Chakhesang Wrestling Association i Zeliang Wrestling Association, po raz pierwszy z turniejem do piętnastu lat i mistrzostwami jednostek tymczasowych. Wygrał Kezhaseluo-o Pienyü, który obronił tytuł, a według EastMojo przyglądało się ponad 15000 widzów. Zwycięzca dostał 600000 rupii i działkę, drugi 300000, trzeci 200000, a czwarty 150000 rupii. Tymczasowe jednostki związku Rengma, Sumi, Lotha, Pochury, Chang i Sangtam dostały po 100000 rupii z funduszu głównego ministra.
Czytaj dalej
Piętnaste mistrzostwa Open 28 marca 2025 roku w Kohimie miały 129 zapaśników z dziesięciu plemion i po raz pierwszy także zawody kobiet z 29 zawodniczkami. Według wiceprezesa związku tradycyjne mistrzostwa pozostaną bez kobiet i bez nowej punktacji. Co roku w grudniu podczas festiwalu Hornbill w Kisamie odbywa się Hornbill International Naga Wrestling Championship. Według prezesa związku turniej zarabia ponad 70 lakh rupii i jest najbardziej dochodowym wydarzeniem sportowym stanu, a najlepsi zapaśnicy zarabiają pięć do sześciu lakh rocznie. Stan przydzielił w 2022 roku trzynaście akrów na halę zapaśniczą, a Wrestling Federation of India w marcu 2026 roku zapowiedziała pomoc w sprzęcie. Do uznania międzynarodowego styl musiałby według związku spełnić warunki UWW, czyli kobiety, system punktacji i kategorie.
Ciekawostki
Badanie 170 zapaśników związku z lat od 2017 do 2020 wykazało średni wzrost 172,74 cm i wagę 79,51 kg, nadwagę u 51,8 procent i otyłość u 34,1 procent, a cięższi i wyżsi zapaśnicy osiągali lepsze wyniki. Duolhounyü Chase, który zapasował w 1971 roku, wspomina dwanaście do trzynastu walk na zapaśnika w pierwszych latach. Wieś Thipüzu plemienia Chakhesang zbudowała w styczniu 2022 roku na turniej regionalny tymczasowy kryty stadion na około 5000 widzów. Mistrz trzydziestej edycji w 2026 roku dostał oprócz pieniędzy działkę 100 na 100 stóp w Chümoukedimie.
Często zadawane pytania
Jak się wygrywa w zapasach Naga kene?
Przeciwnicy trzymają się za materiałowy pas obwiązany w talii i próbują się nawzajem przewrócić. Przegrywa ten, kto dotknie ziemi dowolną częścią ciała powyżej kolana, czyli klatką piersiową, ramieniem, plecami, pośladkami lub udem.
Czy kene ma kategorie wagowe?
Tradycyjny Naga Wrestling Championship nie, mężczyźni każdej postury walczą o jeden tytuł. Open Naga Wrestling Championship wprowadził kategorie wagowe w 2021 roku, a w 2025 dodał także kategorie kobiet.
Kto organizuje zapasy Naga i gdzie się odbywają?
Nagaland Wrestling Association, powstały w 1969 roku jako Naga Wrestling Board. Główne mistrzostwa odbywają się w Kohimie co dwa lata, w międzyczasie mistrzostwa Open, a co roku w grudniu turniej na festiwalu Hornbill w Kisamie.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.