Kokh
ԿոխOrmiański zapas narodowy, który zaczyna się tańcem przy dźwiękach zurny i dholu. Wygrywa rzut przeciwnika na plecy, a chwytanie za nogi jest według Hetq zakazane.
Podstawowe informacje
Charakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Kokh
O sztuce walki Kokh
Kokh to ormiański zapas narodowy, który był częścią wesel i uroczystości, gdzie mężczyźni pokazywali siłę. Nie ma założyciela, to tradycja ludowa, a encyklopedia Martial Arts of the World określa go jako być może jedną z najstarszych form zapasów i prawdopodobny wpływ na powstanie sambo. Walka zaczyna się muzyką zurny, duduka i dholu, zapaśnicy zbliżają się tanecznym krokiem, aż się dotkną, zwycięzca po walce wykonuje taniec zwycięstwa i oczekuje się, że zmierzy się ze wszystkimi wyzywającymi. Według Hetq przepisy zakazują uderzeń poniżej pasa i chwytania za nogi, a wygrywa ten, kto rzuci przeciwnika na plecy. Według federacji przepisy są podobne do stylu wolnego, judo i sambo, a walka trwa pięć minut, według encyklopedii pięć do dziesięciu.
Czytaj dalej
Międzynarodowe Centrum Sztuk Walki UNESCO wyróżnia dwie formy regionalne: w kokh lorijskim zapaśnicy noszą tradycyjną szatę czocha i popychają oraz ciągną za nią przeciwnika, w szirackim walczą bez koszulki w tradycyjnych spodniach i wolno im chwytać przeciwnika za nogi. Yuzbashyan mówi natomiast o wariancie zachodnioormiańskim i wschodnioormiańskim. Dziś sport zrzesza Federacja Kokh, którą w 2017 roku kierował mistrz świata w zapasach w stylu klasycznym Vaghinak Galstyan i która w tym samym roku zorganizowała mistrzostwa kraju dorosłych w Wanadzorze w ośmiu kategoriach wagowych. Według Hetq z 2018 roku Ministerstwo Kultury umieściło kokh na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a na ormiańskiej liście pilnej ochrony figuruje pod numerem 16 wśród gier ludowych, na liście UNESCO go nie ma. Komitet Statystyczny Armenii odnotował w 2021 roku w organizacjach sportowych 126 zapaśników kokh i ośmiu trenerów.
Historia
Kokh, po ormiańsku ԿՈԽ, pisany też khokh, jest według encyklopedii Martial Arts of the World być może jedną z najstarszych form zapasów i prawdopodobnie jednym z wpływów, które ukształtowały sambo. Bywał często częścią wesel i innych uroczystości, na których mężczyźni pokazywali siłę i ewentualnie przyciągali przyszłą narzeczoną. Założyciela ani czasu powstania nie znaleźliśmy w źródłach. Radziecki film dokumentalny Hamlet z Kamo ze studia Ekran z 1983 roku pokazuje kokh w życiu wsi, gdzie chłopcy zdają egzamin wstępny do szkoły kokh. Według katalogu numizmatycznego Centralny Bank Armenii wydał w 2012 roku pamiątkową srebrną monetę Sztuka walki – kokh.
Czytaj dalej
Według Babayana i Nalbandyana (2017) podejmuje się próby stworzenia mocno usystematyzowanego kokh z zachowaniem muzyki i tańca. Według Międzynarodowego Centrum Sztuk Walki UNESCO pandemia COVID-19 spowolniła te próby. Federacją Kokh kierował w 2017 roku Vaghinak Galstyan, mistrz świata w zapasach w stylu klasycznym z 2001 roku i dwukrotny olimpijczyk, a federacja zorganizowała wtedy mistrzostwa kraju dorosłych w Wanadzorze. Ministerstwo Kultury Armenii umieściło kokh według Hetq z listopada 2018 roku na liście niematerialnych dóbr kultury w nadziei na późniejsze umieszczenie na liście UNESCO, do którego jeszcze nie doszło. Na liście niematerialnego dziedzictwa Armenii wymagającego pilnej ochrony z 2023 roku kokh figuruje pod numerem 16 wśród gier ludowych.
Czym się różni
Od stylu wolnego, judo i sambo, do których według federacji przepisy są podobne, kokh różni się muzyką i tańcem, które ramują walkę, oraz zakazem chwytania za nogi podanym przez Hetq. Encyklopedia Martial Arts of the World uważa go za prawdopodobny wpływ na powstanie sambo. Odmiany lorijska i sziracka różnią się strojem i tym, czy wolno chwytać za nogi.
Technika
Walka zaczyna się muzyką zurny, duduka i dholu, zapaśnicy zbliżają się według Hetq tanecznym krokiem, aż się dotkną, a zwycięzca po walce wykonuje taniec zwycięstwa. Celem jest według Międzynarodowego Centrum Sztuk Walki UNESCO rzucić przeciwnika na matę bez podnoszenia i obracania, według Hetq wygrywa ten, kto rzuci przeciwnika na plecy, a uderzenia poniżej pasa i chwytanie za nogi są zakazane. Federacja opisała przepisy jako podobne do stylu wolnego, judo i sambo, walka trwa według niej pięć minut, według centrum pięć do dziesięciu minut, a stroje zmodernizowano z zachowaniem elementów narodowych. Zwycięstwa na punkty nie znaleźliśmy w źródłach. Dwie formy regionalne różnią się strojem i chwytami: w kokh lorijskim zapaśnicy noszą tradycyjną szatę czocha i popychają oraz ciągną za nią przeciwnika, w szirackim walczą bez koszulki w tradycyjnych spodniach i wolno im chwytać przeciwnika za nogi, co przeczy ogólnemu zakazowi podanemu przez Hetq. Yuzbashyan wyróżnia wariant zachodnioormiański i wschodnioormiański, a uczestników nazywa tanecznymi zapaśnikami.
Trening
Opisu treningu nie znaleźliśmy w źródłach. Yuzbashyan zajmował się w 2017 roku adaptacją organizmu tanecznych zapaśników wszystkich kategorii wiekowych do obciążenia startowego w długoterminowym przygotowaniu i określał dla niej zadania treningowe, dostępny jest jednak tylko abstrakt. Komitet Statystyczny Armenii odnotował w 2021 roku w organizacjach sportowych dziesięć grup kokh, ośmiu trenerów i 126 zapaśników, żadnych kobiet. Pandemia COVID-19 według Międzynarodowego Centrum Sztuk Walki UNESCO znacznie zmniejszyła zajęcia kokh, a przekazywanie tradycji młodszemu pokoleniu częściowo się zatrzymało.
Stopnie i postępy
Kokh nie ma stopni ani tytułów. Mistrzostwa kraju dorosłych w Wanadzorze w październiku 2017 roku zapaśnicy rozegrali w ośmiu kategoriach wagowych, a ich wyniki miały posłużyć do sformowania kadry narodowej, Yuzbashyan zaś wspomina o pomiarach w różnych kategoriach wagowych i grupach wiekowych. Konkretnych limitów kategorii nie znaleźliśmy.
Dziś
Federacja Kokh organizuje zawody i dąży do zachowania sportu i przekazania go kolejnym pokoleniom. W październiku 2017 roku zorganizowała mistrzostwa kraju dorosłych w Wanadzorze, na które oczekiwano około stu sportowców w ośmiu kategoriach wagowych, a prezydent federacji Vaghinak Galstyan mówił o celu zorganizowania mistrzostw świata w kokh. Komitet Statystyczny Armenii odnotował w 2021 roku wśród sportów nieolimpijskich dziesięć grup kokh, ośmiu trenerów i 126 zapaśników w organizacjach sportowych pod nadzorem państwa. Kokh znajduje się na ormiańskiej liście niematerialnego dziedzictwa wymagającego pilnej ochrony, prowadzonej przez Ministerstwo Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu, a na liście UNESCO go nie ma.
Ciekawostki
Radziecki film dokumentalny Hamlet z Kamo z 1983 roku pokazuje chłopców zdających egzamin wstępny do szkoły kokh. Według Hetq zwycięzca ma zmierzyć się ze wszystkimi wyzywającymi. Pamiątkowa srebrna moneta Sztuka walki – kokh z 2012 roku ma według katalogu numizmatycznego nominał 1000 dramów i nakład do 5000 sztuk.
Często zadawane pytania
Czym jest kokh?
Ormiański zapas narodowy, który był częścią wesel i uroczystości. Zaczyna się muzyką i tańcem, wygrywa ten, kto rzuci przeciwnika na plecy, a według Hetq nie wolno chwytać za nogi ani uderzać poniżej pasa.
Jakie formy ma kokh?
Międzynarodowe Centrum Sztuk Walki UNESCO wyróżnia kokh lorijski w szacie czocha z popychaniem i ciągnięciem za ubiór oraz kokh sziracki bez koszulki, w którym wolno chwytać za nogi. Yuzbashyan mówi o wariancie zachodnioormiańskim i wschodnioormiańskim.
Czy kokh jest chroniony jako dziedzictwo kulturowe?
Na poziomie krajowym tak: figuruje na ormiańskiej liście niematerialnego dziedzictwa wymagającego pilnej ochrony pod numerem 16 wśród gier ludowych. Na liście UNESCO nie jest umieszczony.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.