Collar and elbow (zapasy irlandzkie)
Irlandzkie ludowe zapasy w stójce z chwytem za kołnierz i łokieć, które irlandzcy imigranci przenieśli w dziewiętnastym wieku do Vermontu.
Podstawowe informacje
IrlandiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Collar and elbow (zapasy irlandzkie)
O sztuce walki Collar and elbow (zapasy irlandzkie)
Collar and elbow, po polsku zapasy za kołnierz i łokieć, to irlandzkie ludowe zapasy, które w dziewiętnastym wieku przyjęły się także w Stanach Zjednoczonych. Nazwa pochodzi od chwytu wyjściowego: jedna ręka trzyma kołnierz przeciwnika przy ramieniu, druga jego rękaw przy łokciu. Walczy się w stójce, a celem jest rzucenie przeciwnika na ziemię. Przepisy irlandzkie różniły się zależnie od hrabstwa. W Kildare wystarczył dotyk ziemi dowolną częścią ciała powyżej kolan, w Dublinie trzy punkty styku. Kopanie w golenie było w Irlandii dozwolone. Amerykańskie przepisy, które ułożył vermoncki zapaśnik Henry Moses Dufur, zabraniały kopania, podobnie jak gryzienia, uderzeń głową, duszenia i trzymania za nos. Do Vermontu styl przynieśli irlandzcy imigranci w trzydziestych latach dziewiętnastego wieku. Zapaśnicy z Vermontu zdobyli według książki The Magnificent Scufflers od 1856 do 1896 roku w sumie dwadzieścia jeden uznanych mistrzostw. Najbardziej znani byli John McMahon i Dufur z Franklin County. W czasie wojny secesyjnej żołnierze z Vermontu rozpowszechnili go w Army of the Potomac. Dziś ożywiają go turnieje lig szermierki historycznej i tradycyjnych zapasów. Nie znaleźliśmy organizacji, która dziś by ten styl nadzorowała.
Historia
Wikipedia umieszcza zapasy w Irlandii aż w drugim tysiącleciu przed naszą erą i wspomina ryciny z dziewiątego wieku w Kells i Kilteel. Chwyt za kołnierz i łokieć opisuje dla osiemnastego wieku. Irlandzcy imigranci, głównie z hrabstwa Kildare, przynieśli styl do Vermontu w trzydziestych latach dziewiętnastego wieku. W czasie wojny secesyjnej żołnierze z Vermontu rozpowszechnili go w Army of the Potomac, gdzie George Flagg został ogłoszony jej mistrzem. Zapaśnicy z Vermontu wygrali od 1856 do 1896 roku dwadzieścia jeden uznanych mistrzostw, czternaście z nich mężczyźni z Franklin County. Ostatnie amerykańskie mistrzostwa w collar and elbow odbyły się według Wikipedii w 1878 roku, kiedy John McMahon pokonał Jamesa H. McLaughlina.
Czym się różni
Różnice przebiegały przez sam styl. Przepisy irlandzkie różniły się zależnie od hrabstwa: w Kildare decydował dotyk ziemi dowolną częścią ciała powyżej kolan, w Dublinie trzy punkty styku. Irlandczycy dopuszczali kopanie w golenie, amerykańskie przepisy Dufura je zabraniały. Z brytyjskimi zapasami z Kumbrii i Szkocji collar and elbow łączy walka w stójce, różni się jednak chwytem: zamiast dłoni zaciśniętych za plecami przeciwnika zapaśnik trzyma kołnierz i łokieć.
Technika
Podstawowy chwyt to jedna ręka na kołnierzu przy ramieniu, a druga na rękawie przy łokciu przeciwnika. Pisarz Charles Morrow Wilson cytuje zapaśnika Eda Deckera, według którego chwyt puszczano ze względu na wykonanie technik. Według przepisów Eda Jamesa z 1873 roku wygrywało się, rzucając przeciwnika płasko na plecy, podobnie jak przy ippon w judo. Przepisy Dufura zabraniały gryzienia, kopania, uderzeń głową, duszenia, trzymania za nos i zasłaniania oczu.
Trening
Nie udało nam się udokumentować ówczesnych metod treningowych. To mało znany styl, a źródeł niewiele, szukamy wiarygodnych. Dzisiejsze odrodzenie odbywa się w ligach szermierki historycznej i tradycyjnych zapasów, które organizują turnieje z limitem czasu.
Stopnie i postępy
Pasów ani stopni nie znaleźliśmy w źródłach. W dziewiętnastym wieku postęp mierzyły publiczne walki i tytuły mistrzowskie, których zapaśnicy z Vermontu zdobyli od 1856 do 1896 roku dwadzieścia jeden.
Dziś
Współczesne odrodzenie zaczęło się według Wikipedii w sierpniu 2019 roku walkami w Heidelbergu z limitem pięciu minut. Bostońska liga szermierki historycznej Boston HEMA League organizowała w latach 2023 i 2024 wersje bez kurtki, a chicagowska liga Wrestling Wars wspiera ten styl od 2022 roku. Nie znaleźliśmy związku, który nadzorowałby collar and elbow.
Ciekawostki
Walka Henry'ego Mosesa Dufura z Johnem McMahonem w bostońskiej Music Hall w 1880 roku trwała około sześciu godzin bez jednego upadku. Zakończyła się o 2.30 w nocy tylko dlatego, że skończył się wynajem sali. Zapaśnik Ed Decker występował w cyrku P. T. Barnuma, który oferował nagrodę każdemu, kto go pokona.
Często zadawane pytania
Dlaczego te zapasy nazywają się collar and elbow?
Od chwytu wyjściowego. Jedna ręka trzyma kołnierz przeciwnika przy ramieniu, druga rękaw przy łokciu.
Jak collar and elbow trafił do Ameryki?
Przynieśli go irlandzcy imigranci, głównie z hrabstwa Kildare, do Vermontu w trzydziestych latach dziewiętnastego wieku. W czasie wojny secesyjnej rozpowszechnił się wśród żołnierzy Army of the Potomac.
Czy collar and elbow uprawia się jeszcze dziś?
Tak, w niewielkim zakresie. Odrodzenie zaczęło się w 2019 roku, a turnieje organizują na przykład Boston HEMA League i chicagowska liga Wrestling Wars.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.