Lucha Leonesa
Zapasy z León z chwytem za skórzany pas. Od 2017 roku są chronionym zabytkiem kultury, a Liga de Verano wypełnia trybuny.
Podstawowe informacje
HiszpaniaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Lucha Leonesa
O sztuce walki Lucha Leonesa
Lucha leonesa to ludowe zapasy z León w północno-zachodniej Hiszpanii. Zapaśnicy trzymają się obiema rękami za skórzany pas zwany cinto, szeroki na trzy centymetry. Ramionami wolno trzymać, ciągnąć i pchać, ale nie wolno uderzać ani puścić chwytu. Techniki podcięć i rzutów nazywa się łącznie mañas. Walka trwa najwyżej półtorej minuty, w finale trzy minuty. Rozstrzyga ją zwykle dwa czyste upadki, tak zwane caídas enteras, które można złożyć także z dwóch połowicznych upadków. Zapasy odbywają się w kręgu zwanym corro o średnicy osiemnastu metrów. Ludowa tradycja nie zna założyciela. W 1930 roku lucha leonesa stała się sportem federacyjnym, a w 1933 roku otrzymała pierwsze prawdziwe przepisy, które ujednoliciły lokalne odmiany i wprowadziły chwyt za pas. Dorośli rywalizują w czterech kategoriach wagowych, kobiety według katalogu UNESCO ICM od 2007 roku. Zawody prowadzi Federación de Lucha Leonesa de Castilla y León. Liga de Verano trwa od czerwca do października, a we wsiach poniżej dwustu pięćdziesięciu mieszkańców przyciąga nawet dwa i pół tysiąca widzów. W 2017 roku Kastylia i León uznały ją za niematerialny zabytek kultury.
Historia
Recenzowane badanie autorstwa Robles Tascón i Soto García z 2019 roku umieszcza pierwsze udokumentowane corros mniej więcej w dwunastym wieku, a pierwszy opis mañas w 1860 roku. Zapasy rozprzestrzeniały się trasami sezonowego wypasu stad, skupiły się na północnym wschodzie prowincji León, a w dwudziestych latach dwudziestego wieku przeniosły się także do stolicy. W 1930 roku lucha leonesa stała się sportem federacyjnym w ramach Federación Española de Lucha y Disciplinas Asociadas. Pierwsze prawdziwe przepisy z 1933 roku ujednoliciły lokalne odmiany, ustandaryzowały strój, wprowadziły chwyt za pas i szczegółowo opisały upadki. Według badania pas upowszechnił się pod koniec dwudziestych lat, a wojna domowa oznaczała ostateczne przejście od spodni z grubego sukna do pasa.
Czym się różni
Od kantabryjskiego aluche lucha leonesa różni się mocnym chwytem za pas, którego nie wolno puścić. Aluche według dziennika El Diario Cantabria zaczyna się chwytem za przedramię, a w niektórych dolinach toczy się dalej także na ziemi. Słowo aluche podaje przy tym słownik Real Academia Española jako potoczną nazwę zapasów za pas z León i Santander. Od zapasów olimpijskich lucha leonesa różni się pasem jako jedynym dozwolonym chwytem.
Technika
Zapaśnicy zaczynają w pozycji wyprostowanej, brzuchy w odległości od dziesięciu do piętnastu centymetrów, jedną rękę z przodu, a drugą pośrodku pleców przeciwnika. Pas jest ze skóry garbowanej i ma trzy centymetry szerokości. Ramionami wolno trzymać, ciągnąć i pchać, ale nie wolno uderzać ani puścić chwytu. Techniki nazywają się mañas, na przykład media vuelta, cadrilada, zancajo, garabito, dedilla lub mediana. Urzędowy opis w Boletín Oficial del Estado podaje, że wykonuje się je ramionami lub nogami, a badanie z 2019 roku mówi tylko o nogach i biodrach. Czysty upadek następuje, gdy ziemi dotknie ciało od pośladków do szyi albo bok, a po nim pośladki lub plecy. Połowiczny upadek oznacza, że przeciwnik puszcza pas i upada na pierś lub bok.
Trening
Liczba zapaśników spada. Badanie z 2019 roku podaje, że León miał w 2000 roku dwieście trzydzieści jeden licencji w czternastu szkołach, w czasie badań tylko sześćdziesiąt sześć w jednej. Autorzy wiążą to ze spadkiem liczby zapaśników o trzy czwarte. Katalog UNESCO ICM podaje około czterystu licencjonowanych zapaśników, piętnaście szkół i osiem klubów, lecz nie ma ona udokumentowanego źródła.
Stopnie i postępy
Dorośli rywalizują w czterech kategoriach wagowych: lekkiej do 67 kg, średniej od 67 do 77 kg, półciężkiej od 77 do 88 kg i ciężkiej powyżej 88 kg. Do dwudziestego wieku zapasy odbywały się bez kategorii, każdy z każdym. Szczytem sezonu jest turniej Campeón de Campeones. W 2024 roku walka trwała w nim dwie minuty z trzydziestosekundową dogrywką, a zwycięzcy kategorii zmierzyli się o tytuł supercampeón.
Dziś
Najchętniej oglądanym turniejem jest liga letnia Liga de Verano, zwana też Trofeo de la Regularidad, która trwa od czerwca do października. Corro ma średnicę osiemnastu metrów, a stałe areny stoją w Gradefes, Villafruela, Villafañe, Mansilla de las Mulas, Riaño i León. Zawody przyciągają nawet dwa i pół tysiąca widzów we wsiach liczących mniej niż dwieście pięćdziesiąt mieszkańców. Zawody prowadzi Federación de Lucha Leonesa de Castilla y León. Kobiety mogą według katalogu UNESCO ICM rywalizować od 2007 roku, a federacja w 2026 roku zastanawiała się, jak zmienić strukturę zawodów kobiecych.
Ciekawostki
W tradycyjnym corro Montaña contra Ribera zapaśnik z największą liczbą zwycięstw dostaje marcepan, a ostatni stojący zapaśnik nagrodę gallo, czyli kogut. Według badania z 2019 roku około osiemdziesiąt procent gmin z corros leży w miejscowościach poniżej dwustu mieszkańców, a letnią ligę ogląda około trzydziestu tysięcy płacących widzów.
Często zadawane pytania
Jak wygrywa się w lucha leonesa?
Zwykle dwoma czystymi upadkami zwanymi caídas enteras, które można złożyć także z dwóch połowicznych upadków. Walka trwa najwyżej półtorej minuty, w finale trzy minuty.
Za co chwyta się w lucha leonesa?
Za skórzany pas zwany cinto, szeroki na trzy centymetry. Ramionami wolno trzymać, ciągnąć i pchać, ale chwytu nie wolno puścić.
Kiedy odbywają się zapasy lucha leonesa?
Głównie w Liga de Verano od czerwca do października na wiejskich arenach prowincji León. W 2017 roku została uznana za niematerialny zabytek kultury Kastylii i León.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.