Beijing Shuai Jiao
北京摔跤Pekińska odmiana chińskich zapasów, wywodząca się od zapaśników dworu dynastii Qing. Na państwowej liście dziedzictwa figuruje jako zapasy z Tianqiao.
Podstawowe informacje
ChinyCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
O sztuce walki Beijing Shuai Jiao
Pekińskie shuai jiao to miejska odmiana chińskich zapasów, której korzenie sięgają zapaśników cesarskiego dworu dynastii Qing. Na państwowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego Chin figuruje od 2008 roku pod numerem VI-21 jako zapasy z Tianqiao (Tianqiao shuaijiao), a wniosek złożyła pekińska dzielnica Xuanwu. W źródłach nie udało nam się znaleźć jednego założyciela ani roku powstania odmiany. Odmiana wyrosła z zapasów dworskich.
Czytaj dalej
Według państwowej listy dwór dynastii Qing utworzył jednostkę zwaną Shanpuying, a zapasy osiągnęły wtedy wysoki poziom jako zapasy urzędowe. Artykuł Wanga Xiaodonga w czasopiśmie naukowym Tiyu xuekan umieszcza formalne powstanie jednostki w czasach cesarza Kangxi, po aresztowaniu regenta Aobaia w 1669 roku. Według kodeksu dynastii, który artykuł cytuje, jednostka miała 300 etatów, w tym 200 zapaśników, 50 łuczników i 50 jeźdźców. Po upadku dynastii dwaj czołowi zapaśnicy jednostki, przezywani Rui Wuye i Wan Baye, otworzyli salę zapaśniczą przy Czerwonej Świątyni w pekińskiej dzielnicy Tianqiao. Wan Baye naprawdę nazywał się Wan Yongshun. Lista podaje, że w ten sposób zapasy urzędowe trafiły do zwykłych ludzi i zaczęto je nazywać guanjiao. W latach dwudziestych dwudziestego wieku uczeń Wana, Bao Shanlin, stworzył w Tianqiao własną formę publicznego występu, która łączyła zapasy, dowcipny komentarz i żonglerkę ozdobnym drążkiem. Według listy technika opiera się na trzydziestu sześciu wielkich podcięciach, a małych podcięć jest podobno tyle, co włosów na wole. Walkę rozgrywa się do dwóch wygranych rund. Przy wpisaniu na listę w 2008 roku lista podawała, że starzy mistrzowie odchodzą, brakuje następców i stałego miejsca do treningu i występów, a sztuce grozi zanik.
Historia
Według państwowej listy dziedzictwa niematerialnego dwór dynastii Qing utworzył jednostkę Shanpuying. Recenzowany artykuł Wanga Xiaodonga w czasopiśmie Tiyu xuekan z 2015 roku umieszcza jej formalne powstanie w czasach cesarza Kangxi, po aresztowaniu regenta Aobaia w 1669 roku, i cytuje roczniki dynastyczne, według których powstała wtedy jednostka pod kierownictwem bliskich dworzan. Studium Zhanga Yuna w czasopiśmie Revista de Artes Marciales Asiáticas z 2006 roku podaje, że Kangxi założył jednostkę w 1669 roku i że była ona początkowo otwarta tylko dla Mandżurów, później także dla Hanów. Green pisze w encyklopedii Martial Arts of the World, że mandżurscy cesarze wspierali wśród swojego ludu zapasy zwane buku i wykorzystywali je także w polityce i dyplomacji wobec Mongołów.
Czytaj dalej
O wielkości jednostki źródła się różnią. Wang według kodeksu dynastii podaje 300 etatów, w tym 200 zapaśników, 50 łuczników i 50 jeźdźców, oraz 24 instruktorów, z których 16 uczyło zapasów. Zhang Yun pisze o wschodnim i zachodnim oddziale w Pekinie, każdym liczącym około dwustu żołnierzy. Zapaśników jednostki nazywano puhu. Według Wanga musieli to być członkowie chorągwi, w służbie wartowniczej z początku tylko z trzech górnych, a dopiero pod koniec dynastii mogli być przyjęci ze szczególnej łaski także zapaśnicy narodowości Hui i Han. Po 1911 roku jednostka została według Zhanga Yuna rozwiązana. Dawni zapaśnicy uczyli wtedy publicznie. Państwowa lista podaje, że dwaj z nich, przezywani Rui Wuye i Wan Baye (o prawdziwym nazwisku Wan Yongshun), otworzyli salę przy Czerwonej Świątyni w Tianqiao. Wśród ich uczniów lista wymienia Zhu Liu, Wei Dehaia, Li Lianfenga, Shen Yousana, Man Guangtiana, Bao Shanlina, Sun Baocaia i He Shenga. Według Zhanga Yuna szkoła przy Czerwonej Świątyni była od lat dziesiątych do trzydziestych najbardziej znana w Pekinie. Wang dodaje, że z dworskich zapaśników wywodzili się też późniejsi mistrzowie innych miast, więc Pekin, Baoding, Tianjin i Jinan stały się czterema wielkimi miastami zapasów.
Czym się różni
Green wymienia wśród lokalnych odmian chińskich zapasów pekińską, baodińską, tianjińską i mongolską, ale nie opisuje różnic technicznych między nimi. Wang Xiaodong podaje, że mistrzowie Pekinu, Baodingu, Tianjinu i Jinanu uczyli się u dawnych zapaśników dworskich i dlatego te miasta stały się czterema wielkimi miastami zapasów. Różnice między odmianami opisuje dokładniej chińska Wikipedia. Pekińskie zapasy działają według niej w małej postawie, a ruchy są pozornie powolne i zwarte. Baodińskie mają według niej dużą postawę i są szybkie, tianjińskie stoją pomiędzy nimi i są szorstkie, z uderzeniami przedramieniem. Odmiana pekińska jest według niej szkołą ortodoksyjną, która nawiązuje do jednostki Shanpuying.
Technika
O technice państwowa lista mówi, że opiera się na trzydziestu sześciu wielkich podcięciach, a małych podcięć jest podobno tyle, co włosów na wole. Green podaje, że niezależnie od lokalnego stylu celem chińskich zapasów jest rzucenie przeciwnika za pomocą chwytów, pracy ramion, czyli skrętów i obrotów, oraz pracy nóg, czyli podcięć i haków. Różnic technicznych między odmianą pekińską, tianjińską i baodińską jednak nie podaje. Bardziej szczegółowy opis podaje tylko Wikipedia. Chińska Wikipedia pisze, że pekińskie zapasy kładą nacisk na siłę, są mocne w dźwigniach i chwytach qinna i działają w małej postawie, dlatego nazywa się je xiao jiashi, mała postawa. Ruchy w walce sprawiają według niej wrażenie powolnych i zwartych. Angielska Wikipedia opisuje jako główną cechę rzuty przez plecy, podcięcia nóg i rzuty z podebraniem, i dodaje, że stosowano też dźwignie na ramię.
Trening
Państwowa lista podaje, że trening kładzie nacisk na tak zwane trzy części ciała, sanpan, ale ich wyjaśnienia lista nie podaje. Wang Xiaodong cytuje ówczesnego przewodnika po Pekinie, według którego nogi ćwiczono z drewnianymi tyczkami, a do przygotowania należały kamienne hantle, kamienne zamki shisuo, rzucanie kamieni, worki z piaskiem, bloczki i słupki wiszące. Studium Zhanga Yuna opisuje trening podstawowy w dwóch częściach. Przygotowanie ogólne nazywa się jiben gong, ćwiczenie podcięć banzi gong, a ćwiczy się z przyrządami i bez nich, między innymi z krótkim i długim kijem, z cegłami, które się pcha i obraca, oraz z kamiennymi zamkami. Zapasy odbywają się w kurtce zwanej dalian.
Stopnie i postępy
Dla pekińskiej odmiany nie udało nam się dziś znaleźć żadnego systemu stopni ani oficjalnych stopni chińskich zapasów wydawanych przez ogólnokrajowe organy sportowe. Wang Xiaodong podaje, że zapaśnicy jednostki Shanpuying dzielili się na trzy klasy i mogli wyzwać zapaśnika wyższej klasy, a klasa decydowała o awansie i spadku. Zhang Yun natomiast pisze o czterech rangach, od których zależał żołd.
Zawody
Według państwowej listy walki w Tianqiao toczą się do dwóch wygranych rund z trzech, a każda walka musi przejść przez wszystkie trzy rzuty. Do występu należą też formy, które lista nazywa liang huo i guankou, oraz bieżące dowcipy. Na dworze dynastii Qing według studium Zhanga Yuna zapaśnicy jednostki Shanpuying występowali przed cesarzem około chińskiego Nowego Roku, między innymi przeciwko obcym zapaśnikom, na przykład Mongołom, oraz w zawodach systemem pucharowym między oddziałem wschodnim i zachodnim. Kategorii wagowych nie było, a o zwycięzcy zwykle decydował jeden rzut. Wang Xiaodong podaje również, że zapaśników do jednostki wybierano w walkach parami bez względu na wagę.
Dziś
Przy wpisaniu na państwową listę w 2008 roku podawano, że starzy mistrzowie odchodzą, brakuje następców i stałego miejsca do treningu oraz występów, a rynek jest dla tej sztuki trudny, więc grozi jej zanik. Jako organizację opiekuńczą lista wymienia pekiński ludowy zespół artystyczny rodziny Fu, w którego nazwie jest imię Bao San. Rządowy portal kultury China Culture pisał w 2008 roku, że wokół Tianqiao jest kilka miejsc zapaśniczych, a najbardziej znane noszą nazwy Shensan i Baosan. Studium Zhanga Yuna przypomina, że od lat pięćdziesiątych miasta i prowincje miały drużyny zapaśnicze wspierane przez państwo. W latach dziewięćdziesiątych rząd dał jednak pierwszeństwo sportom olimpijskim, wycofał wsparcie i drużyny się rozpadły, więc starzy mistrzowie uczą w małych klubach.
Ciekawostki
Zhang Yun przytacza podanie, według którego cesarz Kangxi wybrał piętnastu chłopców, którzy codziennie z nim zapasowali, i 16 maja 1669 roku pojmał z nimi regenta Aobaia. Potem miał utworzyć gwardię, z której powstał Shanpuying. Bao Shanlin, zwany Bao San, był według Zhanga Yuna najlepszy w żonglowaniu ozdobnym drążkiem zhongfan, długim na około dwadzieścia pięć stóp, który podrzucał i utrzymywał w równowadze na ramieniu, barku, głowie i czole. Zespoły w Tianqiao sprzedawały też leki na urazy po zapasach. Angielska Wikipedia podaje, że połączenie zapasów z komicznym dialogiem xiangsheng dało początek dialogowi bojowemu wuxiangsheng.
Często zadawane pytania
Kto założył pekińskie shuai jiao?
W źródłach nie udało nam się znaleźć jednego założyciela. Odmiana wywodzi się z dworskiej jednostki zapaśników Shanpuying dynastii Qing, a po upadku dynastii uczyli jej publicznie dawni zapaśnicy tej jednostki, wśród nich Wan Yongshun.
Kiedy powstała jednostka Shanpuying?
Recenzowany artykuł Wanga Xiaodonga umieszcza jej formalne powstanie w czasach cesarza Kangxi, po aresztowaniu regenta Aobaia w 1669 roku. Ten sam rok podaje także studium Zhanga Yuna.
Jak rozstrzyga się walkę w zapasach z Tianqiao?
Według państwowej listy dziedzictwa niematerialnego walki toczą się do dwóch wygranych rund z trzech, a każda walka musi przejść przez wszystkie trzy rzuty.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.