Muay Lopburi
มวยลพบุรีŚrodkowotajska linia tradycyjnego boksu z Lopburi. Przysłowie przypisuje jej spryt, ma najdłuższe wai khru o jedenastu ruchach, czerwone szorty i owinięte kostki.
Podstawowe informacje
TajlandiaCharakter i pochodzenie
Trening
Dla kogo
Organizacja i zawody
Z czego składa się styl
Ocena redakcyjna w skali 0–3, według tego, ile miejsca dany obszar zajmuje w typowym treningu.
Katalogi i bazy dla Muay Lopburi
O sztuce walki Muay Lopburi
Muay Lopburi to linia tradycyjnego boksu tajskiego ze środkowej Tajlandii, nazwana od miasta Lopburi. Jest jedną z czterech zachowanych linii regionalnych obok Korat, Chaiya i Tha Sao, a przysłowie o nich mówi: ciężka pięść Korat, spryt Lopburi, dobre wykonanie Chaiya, szybkość Tha Sao. Według Ekchaia linia z Lopburi ma prawdopodobnie najstarszą legendę o powstaniu, która umieszcza ją w państwie Lavo i w szkole mędrca Sukhathanty na górze Khao Samo Khon, nie da się jej jednak udowodnić. Phothipanya uważa natomiast za najstarszą linię Chaiya. Nie znaleźliśmy założyciela ani czasu powstania. Według Ekchaia bokserzy z Lopburi walczyli na pogrzebie księcia Urupong Ratsomphot i otrzymali tytuły szlacheckie, a według Vata zwycięzca przed królem nosił tytuł Muen Mue Maen Mat.
Czytaj dalej
Ekchai podaje jako lopburskie mae mai Erawan soei nga, Khun yak pha nang, Phra Ram nao son, Kwang liao lang, Hiran muan phaen din i Hanuman thawai waen. Według Thailand Foundation, która nie podaje źródeł, linię nazywa się też sprytnymi uderzeniami: bokser stale się porusza i zadaje szybkie proste ciosy dłonią zwróconą ku górze w podbródek. Lopburskie wai khru jest według Phothipanyi najdłuższe z czterech linii i ma jedenaście ruchów, z których osiem nie występuje w żadnej innej, a lopburski bokser jako jedyny nosi czerwone szorty i owija kostki. Liny wiąże krócej niż Korat, ale dłużej niż Chaiya. Dziś Lopburi jest najsłabiej udokumentowaną z czterech linii: Phothipanya pracowała z jednym nauczycielem wai khru bez podanej szkoły, na festiwalu Amazing Muaythai Festival 2023 nie było jej wśród przedstawionych linii, a IFMA prowadzi ją jako jedną z pięciu dyscyplin muay boran. Stopni ani szarf w źródłach nie znaleźliśmy.
Historia
Ekchai pisze, że linia z Lopburi ma prawdopodobnie najstarszą legendę o powstaniu spośród czterech linii regionalnych: umieszcza ją w państwie Lavo, poprzedniku Lopburi, i w szkole mędrca Sukhathanty na górze Khao Samo Khon, której ostatnimi uczniami mieli być Phra Ruang, czyli Ramkhamhaeng, i Ngam Mueang. Legendy według niego nie da się udowodnić, odpowiada jednak długiemu rozwojowi miasta, a boks z Lopburi zachował według niego własny charakter aż do reform Ramy V i przekazywał się w sposób bardziej ciągły niż pozostałe linie. Phothipanya wskazuje natomiast jako najstarszą linię Chaiya. Ekchai dodaje, że zachowane linie są cztery, Lopburi w centrum, Tha Sao na północy, Chaiya na południu i Korat na północnym wschodzie, istnieją jednak także inne, mniej znane, a nawet te cztery nie są w pełni udokumentowane.
Czytaj dalej
Według Ekchaia bokserzy z Lopburi walczyli na pogrzebie księcia Urupong Ratsomphot i później otrzymali tytuły szlacheckie. Vat podaje, że zwycięzca z Lopburi przed królem otrzymał tytuł Muen Mue Maen Mat, razem ze zwycięzcami z Chaiya i Korat, i nie podaje roku. Tajska Wikipedia i Thailand Foundation wymieniają posiadacza tytułu jako Klueng Tosa-at z czasów Ramy V, recenzowane źródła nie podają jednak imienia. Meekudwean i współautorzy w jednym miejscu wymieniają Lopburi i Phra Nakhon jako dwie linie środkowej Tajlandii, a w innym utożsamiają je ze sobą, IFMA zaś prowadzi Pala Sueksa, czyli Phra Nakhon, jako odrębną piątą dyscyplinę.
Czym się różni
Przysłowie przytaczane przez Phothipanyę przypisuje Lopburi spryt, Korat ciężką pięść, Chaiya dobre wykonanie, a Tha Sao szybkość. Według Phothipanyi Lopburi jest jedyną linią, której bokserzy noszą czerwone szorty i owijają kostki, pozostałe trzy mają czarne szorty. Ma najdłuższe wai khru o jedenastu ruchach, z których osiem nie występuje w żadnej innej linii, wspólny wszystkim czterem jest tylko krap benchangkhapradit, wykonywany jednak inaczej. Liny wiąże według Ekchaia krócej niż Korat, który prowadzi je do łokcia, i dłużej niż Chaiya, która sięga ledwie za nadgarstek. Ekchai twierdzi, że boks z Lopburi przekazywał się dłużej i bardziej ciągle niż pozostałe linie.
Technika
Ekchai podaje jako lopburskie mae mai Erawan soei nga, Khun yak pha nang, Phra Ram nao son, Kwang liao lang, Hiran muan phaen din i Hanuman thawai waen. Recenzowane źródła nie opisują techniki dalej. Thailand Foundation, popularyzatorska witryna bez odnośników do źródeł, podaje szesnaście mae mai, pięć słoniowych, pięć małpich i sześć według postaci z Ramajany, podstawową postawę Phra Kan poet lok, trzy postawy nóg różniące się rozkrokiem i przeniesieniem ciężaru, szybkie proste ciosy dłonią zwróconą ku górze w podbródek i twarz oraz Erawan soei nga jako szczytowy kontratak, w którym pięść wznosi się ku podbródkowi jak kieł słonia Erawana. Według tej samej witryny linię nazywa się sprytnymi uderzeniami lub muay kiao, a bokser musi stale się poruszać w ataku i obronie, aby rozproszyć przeciwnika. Według Phothipanyi lopburskie ruchy wai khru sod soi mala, sao noi pra paeng i rap hok mokkhasak służą do pokazania wdzięku i ćwiczenia siły ramion.
Trening
Lopburskie wai khru ma według Phothipanyi jedenaście ruchów: thep phanom, krap benchangkhapradit, thawai bangkhom, thawai mat khru, sod soi mala, sao noi pra paeng, rap hok mokkhasak, nok yung fon hang, narai khwang chak, phra ram plaeng son i khum choeng khru. Ostatnie trzy służą do obejścia ringu, śledzenia przeciwnika i zastraszenia. Bokser nosi czerwone szorty, na głowie mongkhon, a na obu ramionach prajiad i jako jedyny z czterech linii owija kostki, przygrywają mu pi chawa, klong khaek i ching. Thailand Foundation dodaje, że dłonie owija się bawełnianą tkaniną lub nicią do połowy przedramienia, a bokserzy noszą spodnie trzy czwarte i trójkątne pha khao ma chroniące krocze. Nauczycielem wai khru w terenie w badaniu Phothipanyi był Chonthat Mongkhonsin, bez podanej szkoły, i nie znaleźliśmy żadnej innej instytucji, która uczy tej linii.
Stopnie i postępy
Stopni, pasów ani szarf muay Lopburi w znalezionych źródłach nie używa, mongkhon i prajiad są amuletami, nie rangami. Tytuł Muen Mue Maen Mat był królewskim wyróżnieniem zwycięzcy przed królem, nie stopniem szkoły.
Dziś
Lopburi jest dziś najsłabiej udokumentowaną z czterech linii. Phothipanya pracowała w badaniu wai khru z jednym nauczycielem bez podanej szkoły, a w jej ocenie według pięciu kryteriów lopburskie wai khru dostało dwa znaczniki z pięciu, Chaiya i Korat cztery, Tha Sao pięć. Bangkok Biznews przedstawił w związku z festiwalem Amazing Muaythai Festival 2023 trzy linie regionalne, Tha Sao, Korat i Chaiya, Lopburi wśród nich nie było. Thailand Foundation pisze, że linia nadal kwitnie i od 1945 roku przeżywa czwartą erę, nie wymienia jednak ani nosicieli, ani szkół. IFMA prowadzi muay Lopburi jako jedną z pięciu dyscyplin muay boran rozróżnianych postawami i technikami. Umieszczenia linii na tajskiej liście dziedzictwa niematerialnego nie znaleźliśmy, a MGR Online wymienia z Lopburi tylko umieszczenie legendy o mieście.
Ciekawostki
Phothipanya włącza do badania także piątą linię muay tap chak, której dalej nie rozwija. Thailand Foundation wiąże szybki i szczwany styl z małpami, z których Lopburi słynie, jest to jednak popularyzatorska interpretacja bez źródła. Phothipanya podaje w abstrakcie ruch thawai mat khru także dla Lopburi, jej tabela porównawcza przypisuje go jednak tylko linii Chaiya.
Często zadawane pytania
Czym muay Lopburi różni się od pozostałych linii?
Przysłowie przypisuje jej spryt. Według Phothipanyi ma najdłuższe wai khru o jedenastu ruchach, z których osiem nie występuje w żadnej innej linii, i jako jedyna nosi czerwone szorty i owija kostki. Liny wiąże krócej niż Korat i dłużej niż Chaiya.
Czy muay Lopburi to najstarszy boks tajski?
Według Ekchaia ma prawdopodobnie najstarszą legendę o powstaniu, umieszczaną w państwie Lavo i u mędrca Sukhathanty na górze Khao Samo Khon, nie da się jej jednak udowodnić. Phothipanya uważa za najstarszą linię Chaiya.
Kto dziś uczy muay Lopburi?
Instytucji, która niesie tę linię, w źródłach nie znaleźliśmy. Phothipanya pracowała z jednym nauczycielem wai khru w Lopburi, a IFMA prowadzi Lopburi jako jedną z pięciu dyscyplin muay boran.
Podobne style
Wybrane według zgodności profilu stylu, nie pokrewieństwa historycznego.